II SA/Gd 348/11

WyrokWSA w Gdańsku2011-09-22

Skład orzekający: Janina Guść, Katarzyna Krzysztofowicz, Jolanta Sudoł

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo nałożyły grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki, uwzględniając wytyczne sądu zawarte w poprzednim orzeczeniu i właściwie uzasadniając jej wysokość?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo nałożyły grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki, uwzględniając wytyczne sądu zawarte w poprzednim orzeczeniu. Organy właściwie uzasadniły wysokość grzywny, kierując się zasadą celowości, skuteczności i racjonalnego działania, a także długotrwałością postępowania i uporczywym uchylaniem się strony od wykonania obowiązku. Wybór grzywny jako środka egzekucyjnego był uzasadniony jako mniej dolegliwy niż wykonanie zastępcze.
Stan faktyczny
Skarżący J. i R. S. wnieśli skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego. Skarżący zarzucili naruszenie art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej sądu z poprzedniego wyroku oraz naruszenie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i k.p.a. w zakresie uzasadnienia nałożenia grzywny.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędzia WSA Jolanta Sudoł Protokolant Sekretarz Sądowy Dorota Kotlarek po rozpoznaniu w dniu 22 września 2011 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. S. i R. S. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w z dnia 9 lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 19 kwietnia 2000 r. nr [[...]], nakazał J. i R. S. rozebrać samowolnie wybudowany budynek letniskowy na działce nr [[...]] w J., zaś Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 8 czerwca 2000 r. nr [[...]] uchylił decyzję organu I instancji w całości i nakazał J. i R. S. rozebrać samowolnie wybudowany obiekt budowlany - domek letniskowy o konstrukcji drewnianej na działkach nr [[...]] i [[...]] w J. Następnie, Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku, wyrokiem z dnia 29 października 2003 r. sygn. akt II SA/Gd 1517/00, oddalił skargę Państwa S. na decyzję organu II instancji. W dniu 26 listopada 2003 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przesłał J. i R. S. pisemne upomnienie, zawierające wezwanie zobowiązanych do wykonania ciążącego na nich obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Upomnienie to zostało doręczone zobowiązanym w dniu dnia 4 grudnia 2003 r. W związku z nie wykonaniem przez zobowiązanych nałożonego na nich obowiązku, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego tytułem wykonawczym z dnia 30 listopada 2004 r. nr [[...]], wszczął wobec J. i R. S. postępowanie egzekucyjne w administracji oraz postanowieniem z tego samego dnia nr [[...]] wydanym na podstawie art. 121 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (DZ.U. z 1991 r. nr 36, poz. 1616 z późn. zm.), nałożył na zobowiązanych grzywnę w wysokości 23 688,00 zł. w celu przymuszenia do wykonania nakazu rozbiórki. Tytuł wykonawczy został doręczony zobowiązanym w dniu 15 grudnia 2004 r. Następnie, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, postanowieniem z dnia 20 stycznia 2005 r. nr [[...]] wydanym na podstawie art. 121 § 4 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, uchylił w całości postanowienie organu I instancji i nałożył jednocześnie na zobowiązanych grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 22 688,00 zł., zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wyrokiem z dnia 31 maja 2006 r. sygn. akt II SA/Gd 179/05, uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji w przedmiocie nałożenia grzywny. W uzasadnieniu wyroku Sąd zwrócił uwagę, że wysokość grzywny naliczono od obiektu budowlanego stanowiącego budynek w rozumieniu przepisów art. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane a z materiału dowodowego wynika, że obiekt będący przedmiotem postępowania egzekucyjnego nie jest trwale związany z gruntem, co wyklucza naliczenie grzywny na podstawie przepisów art. 121 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Sąd wskazał, iż ponownie rozpoznając sprawę organ winien mieć na uwadze treść art. 121 § 2 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak również to, że organ, ustalając wysokość grzywny w celu przymuszenia, nie może przekroczyć granic wyznaczonych przez zasady ogólne postępowania egzekucyjnego w administracji, a w szczególności zasadę racjonalnego działania i zasadę niezbędności. Ponownie rozpoznając sprawę, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 7 maja 2008 r. nr [[...]], wydanym na podstawie art. 121 § 2 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (DZ.U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 z późn. zm.), nałożył na zobowiązanych grzywnę w wysokości 10 000 zł. w celu przymuszenia do wykonania obowiązku a Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 22 lipca 2008 r. nr [[...]], uchylił to postanowienie i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu postanowienia kasacyjnego organ odwoławczy wyjaśnił, iż postanowienie organu I instancji wydane zostało z naruszeniem art. 112 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy, mocą której wprowadzono zmiany w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z przepisami art. 112 ustawy do egzekucji wszczętych na podstawie ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Organ wskazał, iż w omawianej sprawie grzywna powinna być więc nałożona na podstawie dotychczasowych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji obowiązujących do dnia 1 lipca 2007 r. Mając powyższe na uwadze, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [[...]], postanowieniem z dnia 4 września 2008 r. nr [[...]], wydanym na podstawie art. 121 § 2 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (DZ.U. z 2005 r. Nr 229 poz. 1954), nałożył na J. i R. S. grzywnę w wysokości 5 000 zł. w celu przymuszenia do wykonania nakazu rozbiórki a Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, postanowieniem z dnia 16 października 2008 r. nr [[...]], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wyrokiem z dnia 4 lutego 2010 r. sygn. akt II SA/Gd 912/08, uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji podnosząc, że organy nadzoru budowlanego naruszyły granice uznania administracyjnego wyznaczone przez przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż nakładając grzywnę w maksymalnej wysokości 5 000 zł., nie uzasadniły czym kierowały się wyznaczając maksymalną jej wysokość. Ponownie rozpoznając sprawę, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego , działając na podstawie art. 119 i art. 121 § 2 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 1991 r. nr 36 poz. 161 z późn. zm.), postanowieniem z dnia 7 grudnia 2010 r. nr [[...]], nałożył na J. i R. S. grzywnę w wysokości 5 000 zł. w celu przymuszenia do wykonania nakazu rozbiórki. Organ wyjaśnił, iż postanowił nałożyć na J. i R. S. grzywnę w celu przymuszenia w maksymalnej wysokości, gdyż obowiązek wykonania decyzji z dnia 8 czerwca 2000 r. nr [[...]], wydanej przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, podlega rygorowi wykonania od ponad 10 lat. Przez ten okres Państwo S. nie wykazali się chęcią realizacji nakazanego obowiązku. Jedynie, zwrócili się do organu z prośbą o wstrzymanie rozbiórki domku letniskowego, ze względu na przebyte choroby, które uniemożliwiały im wykonanie nakazu. Prośba ta, została pozytywnie rozpatrzona, a termin ostatecznego wykonania rozbiórki wyznaczono na dzień 31 maja 2004 r. W ocenie organu, nałożenie grzywny w niniejszej sprawie w niższej kwocie byłoby nie skuteczne, biorąc pod uwagę fakt, że zobowiązani od 2000 r. uchylają się od dobrowolnego wykonania nakazu rozbiórki przedmiotowego obiektu. Organ zaznaczył, iż ustalając wysokość grzywny, kierował się zasadą racjonalnego działania. Grzywna w celu przymuszenia jest wybranym środkiem egzekucyjnym najmniej uciążliwym dla zobowiązanych, dlatego, że w związku z art. 125 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji "w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu". Celem nałożenia grzywny jest przymuszenie Państwa S. do wykonania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu i w razie osiągnięcia tego celu Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego niezwłocznie odstąpi od ściągnięcia nałożonej grzywny. J. i R. S. wnieśli zażalenie na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, domagając się jego uchylenia jak również wstrzymania jego wykonania. Odwołujący się podnieśli, iż organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przywołał dokładnie te same argumenty, które jako uzasadnienie zakwestionował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku a tym samym naruszył art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 9 lutego 2011 r. nr [[...]] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. Postanowienie organu odwoławczego wydane zostało na podstawie art. 119 i art. 121 § 2 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.). Organ odwoławczy wyjaśnił, iż stosownie do treści art. 119 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nałożona zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem grzywna jest egzekucją obowiązku o charakterze niepieniężnym, wynikającego z decyzji ostatecznej. Wysokość grzywny naliczono na podstawie art. 121 § 2 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 lipca 2007 r. z uwagi na wszczęcie egzekucji przed tym dniem. Zgodnie z przepisami art. 121 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z zastrzeżeniem § 5 każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 5 000 zł., natomiast w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej kwoty 25 000 zł,, a zgodnie z § 4 jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa. Organ zaznaczył, iż w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki, ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje dwa środki egzekucyjne tj. grzywnę i wykonanie zastępcze. Z uwagi na specyficzny charakter grzywny w celu przymuszenia, polegający na możliwości umorzenia w przypadku wykonania egzekucyjnego obowiązku, nałożenie grzywny stanowi środek mniej dolegliwy niż ewentualne wykonanie zastępcze, które niewątpliwie wiąże się ze znacznie większymi kosztami dla zobowiązanych. Organ podniósł, iż w omawianym przypadku koszt rozbiórki przedmiotowego domku letniskowego poprzez wykonanie zastępcze wynosiłby w granicach około 10 000 zł. a poniesione koszty związane z wykonaniem zastępczym nie podlegają zwrotowi. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo uzasadnił nałożenie na zobowiązanych grzywny w maksymalnej wysokości tj. 5 000 zł. Długotrwałość postępowania egzekucyjnego czyni celowym zastosowanie środka egzekucyjnego w orzeczonej maksymalnej wysokości. Upływ 10 lat od wydania nakazu rozbiórki domku uprawnia do wyrażenia oceny, że zobowiązani uchylają się od wypełnienia obowiązku, którego wykonanie, nie ma nic wspólnego z niesprzyjającymi porami roku (zima). Ponadto, w ocenie organu I instancji, zachodziło prawdopodobieństwo, że grzywnę w mniejszej wysokości zobowiązana strona uiści i nie wykona obowiązku rozbiórki. Celowość nałożenia grzywny w celu przymuszenia w maksymalnej wysokości, w sytuacji uporczywej bezczynności zastosowania takiej dolegliwości ma służyć realizacji nałożonego obowiązku z zaprzestaniem jego stosowania, gdy obowiązek zostanie spełniony. J. i R. S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, domagając się stwierdzenia jego nieważności jak również stwierdzenia nieważności poprzedzającego go postanowienia organu I instancji ewentualnie uchylenia postanowienia organu I i II instancji oraz zasądzenia na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. W ocenie skarżących zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z niezastosowaniem się do oceny prawnej wyrażonej w uzasadnieniu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 lutego 2010 r. sygn. akt II SA/Gd 912/08 oraz z naruszeniem art. 121 w związku z art. 7 § 2 i 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto, zaskarżone postanowienie, w ocenie skarżących, narusza art. 107 § 3 kpa oraz art. 77 § 1 i art. 80 kpa w zakresie uznania za udowodnioną okoliczność uchylania się od 10 lat przez skarżących od wykonania rozbiórki, podczas gdy cały przytoczony w uzasadnieniach postanowień przebieg sprawy temu zaprzecza oraz z uwagi na bezpodstawne uznanie bez przeprowadzenia dowodu na sytuację majątkową zobowiązanych, że istniej prawdopodobieństwo, iż pozwani przy wyznaczaniu mniejszej niżeli maksymalna grzywna obowiązku nie wykonają obowiązku rozbiórki. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w pełni argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, zważył co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) - dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontrolę zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddane zostało postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 lutego 2011 r., utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji, mocą którego nałożono na J. i R. S. grzywnę w celu przymuszenia do wykonania rozbiórki domku letniskowego w wysokości 5 000 zł. Postanowienie organu I jak i II instancji wydane zostało w toku ponownego rozpatrywania sprawy po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 lutego 2010 r. sygn. akt II SA/Gd 912/08, uchylającym postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 października 2008 r. nr [[...]] oraz poprzedzające je postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 września 20008 r. Nr [[...]] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do rozbiórki obiektu budowlanego. W uzasadnieniu wyroku zapadłego w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 912/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał m.in., iż orzekające w sprawie organy administracji naruszyły granice uznania administracyjnego, wyznaczone przez przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, albowiem nakładając na skarżących grzywnę w wysokości 5 000 zł., uznając, że jest to wysokość maksymalna, w ogóle nie uzasadniły czym kierowały się wyznaczając jej wysokość. Organu obu instancji ograniczyły się jedynie do stwierdzenia, że skoro grzywna może zostać wymierzona tylko jeden raz to zasadne jest nałożenie jej w maksymalnej wysokości, zaś nakładanie grzywny o mniejszej wartości wydaje się nieefektywne i niecelowe. Tymczasem, w ocenie Sądu, ustalając wysokość grzywny, organy winny mieć na uwadze, że zależy ona od uzasadnionego uznania organu egzekucyjnego, a zatem wymierzając ją winny należycie uzasadnić swoje orzeczenia, kierując się zasadą celowości i skuteczności. Rozważając niniejszą sprawę wskazać należy, że stosownie do treści art. 153 ustawy p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Przepis art. 153 p.p.s.a ma charakter bezwzględnie obowiązujący, tym samym ani organ administracji publicznej, ani sąd orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziłoby do niespójności działań systemu władzy publicznej. Ponadto niezastosowanie się przez organ administracji publicznej przy ponownym wydaniu decyzji do oceny prawnej wyrażonej przez sąd w wyroku, narusza zasadę związania organu oceną prawną i oznacza, że podjęty akt lub czynność są wadliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 1998 r., sygn. akt IV SA 975/97; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 1999 r., sygn. akt IV SA 527/97, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 1803/06 – dostępne na stronie internetowej www.cbois.nsa.gov.pl). Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciążący na organie i na sądzie może być jedynie wyłączony w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem. Zdaniem Sądu, organy obu instancji, zgodnie z wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 lutego 2010 r., sygn. akt II SA/Gd 912/08, rozpatrując ponownie sprawę, prawidłowo orzekły o nałożeniu na skarżących grzywny w celu przymuszenia w kwocie 5 000 zł. i należycie uzasadniły jej wysokość. Podstawą prawną zakwestionowanych w skardze rozstrzygnięć był przepis art. 119 oraz art. 121 § 2 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.: DZ.U. z 2005 r. nr 229, poz. 1945 ze zm.). Organ egzekucyjny zobligowany był do zastosowania w niniejszej sprawie środków przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ponieważ skarżący nie wykonali nałożonego na nich mocą ostatecznej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 czerwca 2000 r. Nr [[...]], obowiązku rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego – domku letniskowego o konstrukcji drewnianej na działkach nr [[...]] i [[...]] w miejscowości J., gmina K. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w przypadku niewykonania obowiązku niepieniężnego dotyczącego nakazu rozbiórki dopuszczają zastosowanie faktycznie dwóch środków egzekucyjnych: grzywny w celu przymuszenia oraz wykonania zastępczego. Zgodnie z dyspozycją art. 119 § 2 ustawy, grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego (§ 1). Grzywnę nakłada się również jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka o charakterze niepieniężnym (§ 2). Z zasad postępowania egzekucyjnego w administracji, określonych w art. 7 § 2 ustawy (zasada racjonalnego działania) oraz w art. 7 § 3 ustawy (zasada niezbędności), wynika obowiązek organu zastosowania wobec zobowiązanego takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na nim obowiązku i zaprzestania stosowania tej dolegliwości w momencie, gdy obowiązek ten zostanie spełniony. W niniejszej sprawie organy obu instancji dokonały właściwego wyboru środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia jako środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanych. Organy prawidłowo określiły również wysokość grzywny, zaś dokonany wybór, zgodnie z art. 107 § 1 i 3 kpa, szczegółowo umotywowały w uzasadnieniach swych rozstrzygnięć. Podkreślić należy, iż zgodnie z art. 125 § 1 ustawy w razie wykonania obowiązku przewidzianego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Nadto, z godnie z art. 126 ustawy, nieuiszczona lub ściągnięta grzywna może być w uzasadnionych przypadkach zwrócona w części lub w całości. Unormowania te wskazują, iż środek egzekucyjny w postaci grzywny jest, co do zasady, środkiem o charakterze łagodniejszym od wykonania zastępczego. To od zobowiązanego zależy, czy wykona nałożony obowiązek, a w konsekwencji, czy poniesie koszty nałożonej grzywny. Wykonanie zastępcze wiązałoby się natomiast ze znacznie większą dolegliwością dla skarżących. Polega ono bowiem na wykonaniu nałożonego obowiązku przez inną osobę na zlecenie organu egzekucyjnego na koszt zobowiązanego. Skarżący zostaliby zatem obciążeni kosztami przeprowadzenia przetargu w celu wyłonienia wykonawcy, a następnie kosztami wynagrodzenia wykonawcy. Z tych względów wybór środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia należało uznać za spełniający wymogi art. 7 § 2 i 3 ustawy. W niniejszej sprawie egzekucja dotyczy nietrwale związanego z gruntem obiektu budowlanego, a więc obiektu budowlanego nie będącego budynkiem, a zatem do ustalenia wysokości grzywny znajduje zastosowanie art. 121 § 2 ustawy i to w brzmieniu obowiązującym przed 1 lipca 2007 r. W przedmiotowej sprawie tytuł wykonawczy został wystawiony w dniu 30 listopada 2004 r. i doręczony został zobowiązanym w dniu 15 grudnia 2004 r. tj. przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. nr 89, poz. 589 ze zm.), która w art. 112 ustaliła, iż do egzekucji wszczętych na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. 1 lipca 2007 r.), stosuje się przepisy dotychczasowe. Stosownie zaś do treści art. 26 § 5 pkt 1 ustawy wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Art. 121 § 2 ustawy stanowi, iż z zastrzeżeniem § 5 każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 5 000 zł. a stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 25 000 zł. Ponadto w art. 121 § 4 ustawy określono, że iż jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa. W ocenie Sądu organy orzekające prawidłowo określiły wysokość grzywny w graniach unormowania art. 121 § 2 ustawy a ponadto, wbrew zarzutom skargi, szczegółowo uzasadniły jej wysokość. Organy administracji prawidłowo określiły wysokość grzywny kierując się przede wszystkim zapewnieniem skuteczności tego środka egzekucyjnego oraz charakterem nałożonego obowiązku. Dokonana przez organ ocena nie nosi cech dowolności czy też niesprawiedliwości. Grzywna, aby odniosła pożądany skutek w postaci realnego przymuszenia zobowiązanego do wykonania obowiązku, powinna być nałożona przez organ egzekucyjny w odpowiedniej wysokości, tak aby jej dolegliwość nie pozostawała dla zobowiązanego jedynie symboliczna. Organ wymierzając grzywnę winien także wziąć pod uwagę postępowanie zobowiązanych po orzeczeniu nakazu rozbiórki, przyczyny niewykonania rozbiórki, upływ czasu w jakim zobowiązany zwleka z wykonaniem nałożonego na niego decyzją obowiązku. Wskazać w tym miejscu należy, że decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, nakładająca na skarżących egzekwowany obecnie obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego, została wydana w dniu 8 czerwca 2000 r., zaś Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku wyrokiem z dnia 29 października 2003 r. oddalił skargę J. i R. S. na tą decyzję. Tytuł wykonawczy został doręczony zobowiązanym w dniu 15 grudnia 2004 r. Skarżący uchylają się zatem od wykonania nałożonego na nich obowiązku już 11 lat. Brak jest natomiast jakichkolwiek podstaw do uznania, iż brak wykonania nałożonego obowiązku jest od skarżących niezależny, bądź by mieli oni rzeczywistą wolę realizacji treści decyzji. W ocenie Sądu skarżący podejmują jedynie działania zmierzające do uchylenia się od wykonania nałożonego nań obowiązku. Uwzględniając podstawę skarżących jako bierną wobec nałożonego na nich obowiązku, w ocenie Sądu, organ zasadnie uznał, że wymierzona grzywna winna stanowić dolegliwość, która będzie w stanie zmobilizować skarżącego do zadośćuczynienia obowiązkowi rozbiórki i przyjęcia postawy wykazującej poszanowanie prawa. Jednocześnie Sąd wskazuje, iż trudna sytuacja materialna oraz zły stan zdrowia skarżących nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy i toku postępowania egzekucyjnego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazano, iż z treści art. 121 ustawy nie można wywodzić, że organ ma obowiązek uzasadniania wysokości zastosowanej grzywny możliwościami finansowymi zobowiązanego, bowiem zobowiązany może się uwolnić od zapłacenia grzywny, wykonując ciążący na nim obowiązek (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2005 r., OSK 1148/04, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 czerwca 2005 r., OSK 1140/04 – dostępne na stronie internetowej www.cbois.nsa.gov.pl). Skarżący nie musi uiszczać nałożonej grzywny, może on zwolnić się z tego obowiązku poprzez wykonanie orzeczonego nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. Wówczas zastosowanie znalazłaby dyspozycja przepisu art. 125 § 1 ustawy, zgodnie z którą w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu na wniosek zobowiązanego. Wskazana regulacja jest konsekwencją zasady sformułowanej w art. 7 § 3 ustawy, przewidującej zakaz stosowania środka egzekucyjnego, gdy egzekwowany obowiązek został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy. Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że grzywna w celu przymuszenia nałożona w przedmiotowej sprawie na skarżących w wysokości 5 000 zł. spełnia wymogi ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a przeprowadzone przez organy postępowanie w sprawie uwzględnia wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 lutego 2010 r. Wybór tego środka egzekucyjnego, jak również wysokość nałożonej grzywny, odpowiadają rodzajowi nałożonego obowiązku oraz zostały wyczerpująco umotywowane w uzasadnieniach rozstrzygnięć organów obu instancji a przedstawiona przez organy argumentacja w tym zakresie jest słuszna i zasługuje na akceptację. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., skargę jako bezzasadną oddalił

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło