II SA/Gd 35/09
WyrokWSA w Gdańsku2009-04-08
Skład orzekający: Wanda Antończyk, Janina Guść, Barbara Skrzycka-Pilch
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy możliwe jest wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji, która została już zrealizowana?Ratio decidendi
Wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji już zrealizowanej jest dopuszczalne. Fakt wybudowania obiektu budowlanego nie stanowi przeszkody do merytorycznego rozpoznania wniosku o wydanie takiej decyzji, a tym samym nie uzasadnia umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego. Interpretacja przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym dopuszcza taką możliwość, a stanowisko przeciwne ukształtowało się pod rządami poprzednich, zmienionych przepisów.Stan faktyczny
Skarżący Ł. B. i G. B. złożyli wniosek o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla budowy przydomowej oczyszczalni ścieków. Wójt Gminy umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe, ponieważ inwestycja została już zrealizowana. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący wnieśli skargę do WSA, podnosząc zarzut naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. poprzez błędne uznanie bezprzedmiotowości postępowania.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy, zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch Protokolant Sekretarz sądowy Marta Sankiewcz po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi Ł. B. i G. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie warunków zabudowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia 22 lipca 2008 r., nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących solidarnie 774 (siedemset siedemdziesiąt cztery) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wójt Gminy decyzją z dnia 22 lipca 2008 r., na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. i art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80 poz. 717 ze zm.) umorzył postępowanie w sprawie z wniosku Ł. B. i G. B. o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie przydomowej oczyszczalni ścieków z drenażem rozsączającym na działkach nr [...] i [...] w miejscowości K., gmina T. W. Organ ustalił, iż na terenie objętym wnioskiem nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Organ wskazał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego, wynika, że inwestycja, dla której wystąpiono o wydanie warunków zabudowy, została już zrealizowana. Organ stwierdził, iż art. 59 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie przewiduje się możliwości wydawania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla istniejącego obiektu budowlanego, nadto z przepisu tego wynika, iż decyzje o warunkach zabudowy terenu wydaje się w przypadku "zmiany zagospodarowania terenu". W pojęciu tym mieści się m.in. budowa nowego obiektu, czy przebudowa istniejącego. Decyzja w przedmiocie warunków zabudowy nie może natomiast dotyczyć legalizacji już zrealizowanych inwestycji. Na poparcie tego stanowiska organ powołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lipca 2005 r. sygn. IVSA/Wa 185/05.
Ł. B. i G. B. w odwołaniu od powyższej decyzji wnieśli o jej uchylenie, podnosząc zarzut niewłaściwej interpretacji treści art. 59 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zagospodarowaniu i planowaniu przestrzennym. Skarżący wskazali, iż w przepisie tym jest mowa o zmianie zagospodarowania terenu bez sprecyzowania przez ustawodawcę czy zmiana ta odnosi się do czasu teraźniejszego, przeszłego lub przyszłego. Nadto przyjętej przez organ interpretacji przeczy treść art. 59 ust. 3 cytowanej ustawy, z którego wynika, że w przypadku zmian zagospodarowania terenu, o których mowa w ust. 2 bez uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może w drodze decyzji, nakazać właścicielowi wstrzymanie użytkowania terenu, wyznaczając termin, w którym należy wystąpić z wnioskiem o wydanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy. Skoro właściwy organ może w takim przypadku wskazać termin do wystąpienia z wnioskiem o wydanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, organ właściwy do wydania takiej decyzji nie może umorzyć postępowania jako bezprzedmiotowego. Nadto skarżący wskazali, że podstawą do wystąpienia z wnioskiem o wydanie decyzji o warunkach zabudowy był wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r. P 37/06.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 26 listopada 2008 r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż realizacja inwestycji polegającej na wybudowaniu oczyszczalni ścieków podlega zgłoszeniu, co wynika z art. 29 ust. 1 pkt 3 oraz art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, oraz wymaga wydania decyzji o warunkach zabudowy. Przedmiotowa inwestycja została zrealizowana. Organ II Instancji podzielił pogląd, że ustalenie warunków zabudowy dla zrealizowanej już inwestycji jest bezprzedmiotowe, wskazując, iż jest to pogląd dominujący w orzecznictwie sądów administracyjnych. Organ wskazał, że przedmiotem takiego postępowania jest określenie parametrów dla przyszłej, a nie istniejącej zabudowy, i to w taki sposób, aby pozostawała ona w zgodzie z zabudową występującą na działkach sąsiednich. Jeżeli obiekt budowlany już istnieje i posiada określone parametry, to ustalenie ich w decyzji o warunkach zabudowy w oparciu o zabudowę sąsiednią nie jest możliwe. W tym sensie postępowanie w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla zabudowy istniejącej jest bezprzedmiotowe i jako takie powinno zostać umorzone stosownie do treści art. 105 § 1 k.p.a. Organ wskazał, iż z bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego w rozumieniu tego przepisu zachodzi wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej i organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Organ odwoławczy stwierdził, iż w postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy, w przypadku gdy obiekt został wybudowany, zachodzi bezprzedmiotowość postępowania, a decyzja w przedmiocie warunków zabudowy nie może stanowić w niniejszej sprawie podstawy do legalizacji inwestycji już istniejącej. Odnosząc się do powołanego przez skarżących wyroku Trybunału Konstytucyjnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż wyrokiem tym Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodny z Konstytucją art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b) Prawa budowlanego, w zakresie, w jakim wymaga on od inwestora przedłożenia przez niego w postępowaniu legalizacyjnym decyzji o warunkach zabudowy, ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania. Rozstrzygnięcie takie oznacza, że sprawca samowoli budowlanej, który wzniósł obiekt budowlany bez wymaganego pozwolenia na budowę będzie zmuszony wykazać, że wzniesiony obiekt jest zgodny z obowiązującymi przepisami, czego dowodem będzie decyzja o warunkach zabudowy, którą inwestor będzie mógł uzyskać także w trakcie postępowania legalizacyjnego. Organ podkreślił, iż powyższy przepis dotyczy obiektu budowlanego wzniesionego bez pozwolenia na budowę, a tymczasem przydomowa oczyszczalnia ścieków, dla której ustalenia warunków zabudowy domagają się skarżący, wymaga nie pozwolenia na budowę, lecz zgłoszenia właściwemu organowi. O nakazie rozbiórki tego obiektu w niniejszej sprawie organy budowlane orzekały na podstawie art. 49b Prawa budowlanego, w treść którego nie ingerował Trybunał Konstytucyjny i który w dalszym ciągu wymaga od inwestora chcącego powstrzymać postępowanie zmierzające do rozbiórki obiektu budowlanego wzniesionego bez wymaganego zgłoszenia, ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy. Do stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy nie można zatem odnieść tezy wyroku Trybunału Konstytucyjnego, iż strona może uzyskać decyzję o warunkach zabudowy w trakcie postępowania legalizacyjnego prowadzonego w stosunku do obiektu wzniesionego bez wymaganego prawem zgłoszenia. Odnosząc się zaś do argumentacji skarżących dotyczącej treści art. 59 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, organ odwoławczy stwierdził, że wydanie decyzji opisanej w tym przepisie zależy od uznania organu administracji, a w niniejszej sprawie wskazany przepis nie stanowił podstawy wydania decyzji.
Ł. B. i G. B. w skardze na powyższą decyzję wnieśli o jej uchylenie, podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 105 § 1 k.p.a., polegające na błędnym uznaniu, że wykonanie obiektu budowlanego - przydomowej oczyszczalni ścieków, czyni bezprzedmiotowym postępowanie o ustalenie warunków zabudowy dla tego obiektu. Zdaniem skarżących, pogląd ten, w świetle nowego stanu prawnego, ukształtowanego wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt P 7/2006 (Dz. U. Nr 247, poz. 1844) i sformułowanymi w tym wyroku ocenami prawnymi, musi być uznany za nieaktualny. Trybunał Konstytucyjny stwierdził bowiem, że decydujące znaczenie w procesie legalizacji samowoli budowlanej winno mieć ustalenie, że obiekt wybudowany bez pozwolenia na budowę nie narusza przepisów prawa - w tym regulujących kwestie planowania i zagospodarowania przestrzennego. Powinna zatem istnieć możliwość dokonania takiego ustalenia również po wszczęciu postępowania rozbiórkowego, bo nie do pogodzenia z zasadami konstytucyjnymi jest orzekanie rozbiórki obiektu budowlanego, mimo że inwestorzy wykazali jego zgodność z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, uzyskując ostateczną decyzję o warunkach zabudowy już w trakcie postępowania rozbiórkowego. Zdaniem skarżących, pod wpływem cytowanego wyroku i zawartych w nim ocen prawnych zaczyna kształtować się odmienna od przyjmowanej dotychczas praktyka sądów administracyjnych, co potwierdzają wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 15 stycznia 2008 r. w sprawie II SA/Bk 805/07, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 5 czerwca 2008 r. w sprawie II SA/Ke 277/08 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie II SA/Gd 40/08. Skarżący podkreślili, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego i decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu są instytucjami prawnymi służącymi zapewnieniu ładu przestrzennego. Instytucje te są ponadto względem siebie komplementarne, skoro zatem plan miejscowy umożliwia kwalifikację - pod kątem zgodności z nim - zarówno inwestycji przyszłych, jak i zrealizowanych, to nie ma uzasadnionych powodów, dla których takiej samej "podwójnej" funkcji nie miałaby pełnić decyzja o warunkach zabudowy, przeciwnie nakaz takiego samego traktowania inwestorów pozostających w obrębie obowiązywania i stosowania planu miejscowego oraz pozostających poza tym obrębem wynika wprost z przewidzianych w Konstytucji zasady sprawiedliwości społecznej i zasady równości. W ocenie skarżących sama konstrukcja decyzji o warunkach zabudowy również nie stoi na przeszkodzie wydawaniu jej zarówno w odniesieniu do inwestycji przyszłych, jak i w odniesieniu do inwestycji istniejących. Decyzja o warunkach zabudowy określa - zgodnie z jej nazwą - warunki, jakim powinna odpowiadać zabudowa i zagospodarowanie terenu. Warunki te mogą być stawiane zarówno inwestycjom przyszłym (wówczas konieczne jest realizowanie inwestycji zgodnie z tymi warunkami), jak i inwestycjom zrealizowanym (wówczas konieczne jest dostosowanie zrealizowanej inwestycji do tych warunków w ramach ewentualnej legalizacji). Istotne jest natomiast to, że decyzja o warunkach zabudowy zachowuje rację bytu w każdym z dwóch przedstawionych wariantów sytuacyjnych. Skarżący wnieśli o rozważenie przez Sąd ewentualności wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego w trybie art. 193 Konstytucji z wnioskiem o stwierdzenie niezgodności art. 49b ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowane (t. j. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) - w zakresie, w jakim przepis ten formułuje wymaganie, by decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu była ostateczna w dniu wszczęcia postępowania - z art. 2 Konstytucji (zasada sprawiedliwości społecznej) oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji (zasada równości).
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy sprowadzało się do oceny czy w obowiązującym stanie prawnym istnieje możliwość wydania na podstawie ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U Nr 80 poz. 717 ze zm.), zwanej dalej ustawą, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla obiektu budowlanego podlegającego zgłoszeniu, już zrealizowanego, czy też, zgodnie ze stanowiskiem zawartym w zaskarżonej decyzji, fakt jego wybudowania wyłącza możliwość wydania takiej decyzji.
Art. 4 ustawy w ust. 1 i 2 stanowi, iż ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. W przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, przy czym lokalizację inwestycji celu publicznego ustala się w drodze decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego, sposób zagospodarowania terenu i warunki zabudowy dla innych inwestycji ustala się w drodze decyzji o warunkach zabudowy. Stanowiący podstawę wydania decyzji o warunkach zabudowy art. 59 ust. 1 ustawy stanowi, iż zmiana zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego, polegająca na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, z zastrzeżeniem art. 50 ust. 1 i art. 86, wymaga ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy. Przepis art. 50 ust. 2 stosuje się odpowiednio.
W ocenie Sądu, wykładnia przepisów ustawy wskazuje, iż wydanie takiej decyzji może nastąpić także w przypadku zrealizowania inwestycji. W treści cytowanych norm prawnych, jak i art. 60 – 65 ustawy, regulujących szczegółowo wydanie decyzji o warunkach zabudowy, ustawodawca nie prowadził zakazu wydania takiej decyzji w przypadku zrealizowania obiektu budowlanego. Art. 63 ust. 1 ustawy przewiduje, iż w odniesieniu do tego samego terenu, decyzję o warunkach zabudowy można wydać więcej niż jednemu wnioskodawcy, może ona dotyczyć różnych inwestycji, a przepisy nie wyłączają możliwości wydania takiej decyzji dla terenu już zabudowanego. Nadto przepis art. 59 ust. 2 i 3 ustawy przewiduje, iż przepis ust. 1 stosuje się również do zmiany zagospodarowania terenu, która nie wymaga pozwolenia na budowę, z wyjątkiem tymczasowej, jednorazowej zmiany zagospodarowania terenu, trwającej do roku, a w przypadku takiej zmiany bez uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu nieruchomości wstrzymanie użytkowania terenu, wyznaczając termin, w którym należy wystąpić z wnioskiem o wydanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, albo przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania. Jego treść, aczkolwiek nie dotyczy zmiany zagospodarowania terenu polegającej na budowie obiektu budowlanego, wskazuje, iż ustawodawca, co do zasady, w bezpośredni i wyraźny sposób dopuszcza możliwość następczego wydania decyzji o warunkach zabudowy, po dokonaniu zmiany zagospodarowania terenu.
Stanowisko doktryny i judykatury, iż wydanie decyzji o warunkach zabudowy nie jest możliwe w przypadku wykonania inwestycji, ukształtowało się pod rządami ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (t.j.Dz. U. z 1999r. Nr 15 poz. 139 ze zm. ) oraz ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 106 poz. 1126) w brzmieniu sprzed zmiany wprowadzonej ustawą z dnia z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U nr 80 poz. 718 ze zm.), przewidującej możliwość legalizacji samowoli budowlanej. Po zmianie stanu prawnego – wejściu z życie ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz zmianie przepisów Prawa budowlanego polegającej na możliwości legalizacji samowoli budowlanych, w judykaturze uznano za dopuszczalne wydanie decyzji o warunkach zabudowy także dla inwestycji już zrealizowanej.
W wyroku z dnia 20 grudnia 2007 r. sygn. P 37/2006 (OTK-A 2007/11/160), Trybunał Konstytucyjny zajął stanowisko, iż art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz. U. 2006 r. Nr 156 poz. 1118 ze zm.), w częściach wprowadzających wymóg posiadania przez inwestora decyzji o warunkach zabudowy ostatecznej "w dniu wszczęcia postępowania", są niezgodne z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą sprawiedliwości społecznej oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że nie sposób uznać za zgodną z zasadami sprawiedliwości społecznej i równości regulacji różnicującej w praktyce sytuację poszczególnych inwestorów według kryterium obowiązywania - albo nieobowiązywania - na danym terenie planu miejscowego. Jakkolwiek wspólną cechą istotną sprawców samowoli jest dopuszczenie się przez nich złamania obowiązującego prawa, to jednak ich sytuacja w postępowaniu legalizacyjnym nie może zależeć od czynnika, na który nie mają oni wpływu, czyli uchwalenia na danym terenie planu miejscowego, a taki jest rzeczywisty skutek przyjętej regulacji, uzależniającej w istocie możliwość legalizacji samowoli wybudowanej na terenie nieobjętym planem miejscowym od daty uzyskania ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, skoro zaświadczenie wójta o zgodności budowy z ustaleniami planu miejscowego może zostać wydane po wszczęciu postępowania rozbiórkowego, bo nie istnieje prawny wymóg uzyskania takowego zaświadczenia wcześniej, to niezgodne ze wskazanymi zasadami konstytucyjnymi jest żądanie decyzji o warunkach zabudowy, która byłaby ostateczna już w dniu wszczęcia wymienionego postępowania. Aczkolwiek wyrok ten dotyczył art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 48 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego, przewidującego realizację inwestycji bez pozwolenia na budowę, zawarte w jego uzasadnieniu stanowisko, iż wydanie decyzji o warunkach zabudowy może nastąpić po wybudowaniu obiektu oraz przyjęta argumentacja mają charakter ogólny, związany z interpretacją charakteru decyzji warunkach zabudowy. Analizując charakter prawny tej decyzji Trybunał Konstytucyjny wskazał, że w obecnym stanie prawnym decyzja o warunkach zabudowy nie stanowi substytutu planu miejscowego na obszarze, dla którego plan taki nie został uchwalony. Decyzja ta jest aktem stosowania prawa, przesądzającym o rodzaju obiektu budowlanego, który może zostać na danym terenie wybudowany zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa planistycznego. W braku planu miejscowego, na terenie takim obowiązuje bowiem ogólny porządek planistyczny, unormowany wieloma ustawami szczególnymi. Trybunał wskazał, iż decyzje o warunkach zabudowy nie tworzą porządku prawnego i nie mają charakteru konstytutywnego, lecz stanowią szczegółową urzędową informację o tym, jaki obiekt, i pod jakimi warunkami, inwestor może na danym terenie wybudować bez obrazy przepisów prawa. Decyzja o warunkach zabudowy ma charakter informacyjny i nie kształtuje praw ani obowiązków inwestora, wynikających wprost z ustaw. Trybunał stwierdził, iż w procesie legalizacji samowoli, decydujące znaczenie winno mieć ustalenie, że obiekt wybudowany bez pozwolenia na budowę nie narusza przepisów prawa - w tym regulujących kwestie planowania i zagospodarowania przestrzennego, a możliwość dokonania takiego ustalenia powinna istnieć również po wszczęciu postępowania rozbiórkowego, bo nie do pogodzenia z zasadami konstytucyjnymi jest orzekanie rozbiórki obiektu budowlanego, mimo że inwestorzy wykazali jego zgodność z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, uzyskując ostateczną decyzję o warunkach zabudowy już w trakcie postępowania rozbiórkowego. Stanowisko takie zajmowane jest także przez sądy administracyjne (vide: cytowane przez skarżących wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 15 stycznia 2008 r. w sprawie II SA/Bk 805/07, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 5 czerwca 2008 r. w sprawie II SA/Ke 277/08, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie II SA/Gd 40/08)
Sąd wziął po uwagę, iż przydomowa oczyszczalnia ścieków, dla której ustalenia warunków zabudowy domagają się skarżący, nie wymaga pozwolenia na budowę lecz zgłoszenia właściwemu organowi w trybie art. 30 Prawa budowlanego, a postępowanie legalizacyjne w tym przypadku toczy się w trybie art. 49b Prawa budowlanego, który w ust. 2 pkt 3, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, wprowadza wymóg przedłożenia przez inwestora ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Cytowany wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie odnosił się do uregulowania art. 49 b Prawa budowlanego, aczkolwiek, jego treść kwestionująca na gruncie art. 48 Prawa budowlanego konstytucyjność wymogu przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania, prowadzi również do zakwestionowania konstytucyjności analogicznego warunku w treści art. 49b Prawa budowlanego. Postanowieniem z dnia 8 lutego 2008 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 588/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (t.j.: Dz. U. Nr 102, poz. 643) oraz art. 193 Konstytucji RP przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne - czy art. 49 b ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane, w części obejmującej wyrażenie: "w dniu wszczęcia postępowania", jest zgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Sprawa została zarejestrowana w Trybunale Konstytucyjnym pod sygn. P 46/08 i oczekuje na rozstrzygnięcie. W związku z powyższym, wnioskowane w skardze wystąpienie z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności z Konstytucją tego unormowania było zbędne.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie istniała konieczność zawieszenia postępowania do czasu rozstrzygnięcia postawionego pytania prawnego. Przepis art. 49 b ust. 2 Prawa budowlanego nie stanowi bowiem bezpośredniej podstawy rozstrzygnięcia wniosku o wydanie decyzji o warunkach zabudowy. Podstawą rozpoznanie takiego wniosku jest art. 59 i następne ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a interpretacja tych przepisów przewidująca możliwość wydania decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji już zrealizowanej, może być wywiedziona w drodze wykładni. Na marginesie wskazać należy, iż z aktualnie obowiązującej treści art. 49 b ust. 2 Prawa budowlanego, nie wynika bezpośredni zakaz wydawania decyzji o warunkach zabudowy po wybudowaniu obiektu. Przepis ten nie wprowadza bowiem przy legalizacji samowoli budowlanej wymogu posiadania przez inwestora ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy przed rozpoczęciem inwestycji, lecz w dacie wszczęcia postępowania o nakazanie rozbiórki. Brzmienie art. 49 b ust. 2 Prawa budowlanego nie wyklucza zatem wykładni, zgodnie z którą, wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla określonej inwestycji na podstawie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jest dopuszczalne także w sytuacji gdy na danym terenie znajduje się już obiekt odpowiadający żądaniu wniosku.
Dodatkowo, na tle okoliczności niniejszej sprawy, wskazać należy, iż w toku postępowania przed Inspektorem Nadzoru Budowlanego, skarżących postanowieniem z dnia 11 czerwca 2008 r. nr [...] zobowiązano do przedłożenia w terminie 30 dni ostatecznej decyzji warunkach zabudowy, bez zastrzeżenia wymogu jej ostateczności w chwili wszczęcia postępowania, a z uzasadnienia postanowienia wynika, iż nakładając obowiązek w tej formie, organ kierował się treścią cytowanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r.
Wniesiona skarga i przedstawiona w niej argumentacja zasługiwały na uwzględnienie. W niniejszej sprawie nie zachodziły podstawy do stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania i umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Strona złożyła wniosek o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, a organ administracji winien rozpoznać merytorycznie złożony wniosek, fakt zrealizowania na danym terenie inwestycji określonej we wniosku o wydanie warunków zabudowy nie uzasadnia bowiem oddalenia wniosku ani umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego.
Zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem przepisów prawa procesowego - art. 105 § 1 k.p.a., a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji winien rozpoznać merytorycznie złożony wniosek.
W wyroku nie zawarto rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem obligatoryjne tylko w przypadku, gdy zaskarżona decyzja nadaje się z istoty swej do wykonania. Ponieważ zaskarżona i uchylona decyzja nie podlegała wykonaniu, orzekanie o możliwości jej wykonania było bezprzedmiotowe.
W związku z uwzględnieniem skargi, Sąd na podstawie art. 200 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasądził na rzecz skarżących kwotę 774 zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania, w tym kwotę 500 zł. tytułem uiszczonego w sprawie wpisu sądowego, kwotę 34 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictw oraz kwotę 240 zł. tytułem zwrotu kosztów wynagrodzenia adwokata, których wysokość ustalono stosownie do nakładu pracy i charakteru sprawy w granicach stawek wynikających z § 14 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło