II SA/Gd 3605/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Przybielski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch, Sędzia WSA Jolanta Górska, Protokolant Katarzyna Gross, po rozpoznaniu w dniu 13 października 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 3 października 2001 r. nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich oddala skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 18 września 2000r., na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (jedn. tekst Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.), pozbawił K. W. dotychczas posiadanych uprawnień kombatanckich, przyznanych wyłącznie z tytułu udziału w walkach o utrwalanie władzy ludowej. Organ administracji ustalił, że K. W., w oparciu o zaświadczenie dawnego ZBOWiDu z dnia 6 grudnia 1979 r. uzyskał uprawnienia kombatanckie z tego tytułu, iż w okresie od 15 sierpnia 1945 r. do 10 października 1945 r. brał udział w walkach zbrojnych o utrwalenie władzy ludowej. Podstawą przyznania tych uprawnień było zaświadczenie Wojskowej Komendy Uzupełnień z września 1979 r., potwierdzające, że K. W., jako żołnierz LWP, w podanym wyżej okresie brał udział w walkach z tzw. reakcyjnym podziemiem o utrwalanie władzy ludowej. Organ ustalił, że K. W. w podanym wyżej okresie pełnił ochotniczo służbę w Ludowym Wojsku Polskim. Organ administracji wskazał również, że art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy zobowiązuje do pozbawienia uprawnień kombatanckich osób, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały te uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wskazywał, że we wrześniu 1945 r. na teren powiatu grudziądzkiego "wkroczyły wojska radzieckie i zaraz po tym złożył on wniosek o wstąpienie do Wojska Polskiego." Wyjaśniał, iż uczynił to dla dobra Ojczyzny, podobnie, jak w 1939 r., kiedy zgłosił się na ochotnika do wojska. Wówczas doprowadzono go do Cytadeli, gdzie stacjonował jedną dobę, a następnie został zwolniony. Wywodził, iż przez cały czas oblężenia był w Warszawie, gdzie udzielał pomocy przy gaszeniu pożarów. Skarżący zarzucił również, że brak jest podstaw do weryfikacji jego uprawnień kombatanckich uzyskanych w 1979 r., w sytuacji, gdy przepis art. 25 ust 4 ustawy jednoznacznie przewiduje, że weryfikacji podlegają uprawnienia uzyskane od ZBOWiD-u po dniu 31 grudnia 1988 r. Nie uwzględniając tego wniosku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób represjonowanych, w dniu 3 października 2001r. utrzymał w mocy własną decyzję o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich, podzielając w całości faktyczne i prawne podstawy jej rozstrzygnięcia. Organ wskazał, iż stosownie do art. 25 ust 2 pkt 2 ustawy o kombatantach (...) pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano dodatkowo, że skarżący służbę w WP pełnił ochotniczo, a nie z poboru, zatem nie przysługują mu uprawnienia kombatanckie z tego tytułu. Ponadto organ wskazał, że z akt sprawy nie wynika, a skarżący stosownego zarzutu nie podnosi, aby uprawnienia kombatanckie przysługiwały mu z innego tytułu. K. W. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji wywodził, że służbę wojskową pełnił od 24 maja 1945 r. do 21 września 1946 r. Wskazał, iż był ochotnikiem, "chociaż nigdzie takiego wpisu nie zrobiono". Ponadto ponowił zarzut odwołania, iż uprawnienia kombatanckie uzyskał przed dniem 31 grudnia 1988 r., a zatem nie podlegały one weryfikacji. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie z odwołaniem się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie mogła być uwzględniona, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Powołany jako podstawa prawna rozstrzygnięcia przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (jedn. tekst Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.) stanowi, że pozbawia się uprawnień kombatanckich te osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. W sprawie niniejszej jest bezsporne, że skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu udziału w walkach o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej oraz że nie przysługują mu uprawnienia kombatanckie z jakiegokolwiek innego tytułu określonego w ustawie. Z treści skargi oraz odwołania, w którym skarżący opisuje swój przyjazd do Warszawy 1939 r. jednoznacznie wynika, iż nie pełnił on służby wojskowej w Wojsku Polskim we września 1939 r., a zatem nie przysługują mu uprawnienia kombatanckie z tytułów wymienionych w art. 1 ust 2, w art. 2 oraz art. 4 ustawy. Całe zagadnienie występujące w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy skarżący pełniąc służbę wojskową w Wojsku Polskim pełnił tą służbę, jako żołnierz z poboru, czy też jako ochotnik. Związane jest to z treścią przepisu art. 25 ust 2 pkt 2 in fine, który przewiduje, że uprawnienia te zachowują wyłącznie żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. Z materiału dowodowego zebranego w aktach sprawy wynika w sposób jednoznaczny, że K. W. w dniu 24 maja 1945 r. zgłosił się ochotniczo do WKR w T., gdzie powołano go do odbycia służby wojskowej (por. życiorys – k.8, deklarację członkowską k. 6v i k. 7 akt d. ZBOWiD) Okoliczność tę potwierdzają również oświadczenia skarżącego zawarte w odwołaniu od decyzji wydanej w pierwszej instancji oraz w skardze. Prawidłowe są zatem ustalenia organu administracji w zakresie dotyczącym tego, że skarżący ochotniczo wstąpił do Wojska Polskiego. Nie może być on w tej sytuacji uznany za osobę, spełniającą określone wyżej warunki wynikające z treści art. 25 ust 2 pkt 2 ustawy. Bezzasadny jest również zarzut skargi, iż weryfikacji podlegają wyłącznie uprawnienia kombatanckie uzyskane od Związku Bojowników o Wolność i Demokrację i Związku Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej po dniu 31 grudnia 1988 r. Przepis art. 25 ust 3 ustawy (a nie błędnie powołany przez skarżącego art. 25 ust 4) oznacza tylko tyle, że uprawnienia przyznane po dniu 31 grudnia 1988 r. podlegają obowiązkowej weryfikacji, natomiast weryfikacji podlegają uprawnienia uzyskane przez osoby i z tytułów określonych w całym art. 25 ustawy (por. wyrok NSA OZ w Lublinie z dnia 26 maja 1995 r., sygn. akt SA/Lu 1799/94, Prok.i Pr. 1996/5/62). Skarżący został prawidłowo zawiadomiony o wszczęciu postępowania weryfikacyjnego w trybie i na zasadach określonych w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. (Dz.U. Nr 116 poz. 745), umożliwiono mu złożenie dodatkowych wyjaśnień oraz dokumentów zapewniając czynny udział w każdej fazie postępowania administracyjnego. W świetle przedstawionych wyżej ustaleń faktycznych oraz przytoczonych przepisów prawa materialnego skargę należało uznać za bezzasadną, co prowadzić musiało do jej oddalenia na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).