II SA/Gd 371/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Wojciech Wycichowski (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 września 2025 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 31 marca 2025 r. nr SKO Gd/5765/24 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Wnioskiem z 17 listopada 2023 r. M. G. (dalej: "Wnioskodawczyni", "Strona", "Skarżąca") wystąpiła do Wójta Gminy Pszczółki (dalej: "Wójt", "organ pierwszej instancji") o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem A. G. Decyzją z 8 stycznia 2024 r. Wójt, na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.) - dalej: "u.ś.r.", odmówił Stronie wnioskowanego świadczenia oceniając, że zakres opieki sprawowanej nad mężem nie wymusza na Wnioskodawczyni rezygnacji z zatrudnienia bądź jego niepodejmowania. W wyniku odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez Wnioskodawczynię Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") decyzją z 26 sierpnia 2024 r. uchyliło ją w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W ocenie Kolegium zebrany dotychczas materiał dowodowy nie pozwala na dokonanie oceny, czy zakres czynności podejmowanych przez Wnioskodawczynię wpisuje się w ustawowy zapis "stałej lub długotrwałej opieki", która spowodowała, że zrezygnowała ona z zatrudnienia (nie podejmuje pracy). Dostrzegając rozbieżności i niejasności w przedłożonym materiale dowodowym co do związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia bądź jego niepodejmowaniem przez Stronę a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem organ odwoławczy uznał, że niezbędne jest jednoznaczne i nie budzące wątpliwości ustalenie, od kiedy Wnioskodawczyni opiekuje się mężem w zakresie uniemożliwiającym jej jakąkolwiek aktywność zawodową i czy zaprzestanie tej aktywności było spowodowane tylko i wyłącznie koniecznością sprawowania tej opieki. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wójt decyzją z 30 października 2024 r. odmówił Wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oceniając, że w sprawie nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem przez Stronę a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. W wyniku odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez Wnioskodawczynię Kolegium decyzją z 31 marca 2025 r. utrzymało ją w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania w sprawie wskazując następnie, że podstawę odmowy przyznania Wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego powinien stanowić art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w jego brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Z kolei od 1 stycznia 2024 r. świadczenie to nie przysługuje Stronie z uwagi na treść art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429 ze zm.) - dalej: "u.ś.w", w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. w jego brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. Kolegium podało, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r.) świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Organ odwoławczy odnotował, że wyrokiem z 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17 Trybunał Konstytucyjny (dalej: "TK") orzekł, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Kolegium zwróciło uwagę, że ww. wyrok ma charakter zakresowy i oznacza, iż osoba sprawująca opiekę nad osobą niepełnoprawną, mająca ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może co do zasady ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, ale warunkiem przyznania tego ostatniego świadczenia jest zawieszenie prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Organ odwoławczy wskazał, że wyrok w sprawie SK 2/17 usuwa z systemu prawa negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wskazaną w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w stosunku do osoby mającej ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, przez co osoba taka może ubiegać się o to świadczenie. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Kolegium wskazało, że Wnioskodawczyni pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, która została jej przyznana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS") decyzją z 15 grudnia 2023 r. Z treści tej decyzji wynika, że ZUS, po rozpatrzeniu wniosku Strony z 20 lipca 2023 r., przyznał zaliczkę na poczet przysługującej renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od 1 lipca 2023 r., tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. Renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy przysługuje do 31 maja 2026 r. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że po uchyleniu pierwszej decyzji Wójta (z 8 stycznia 2024 r.) został przeprowadzony rodzinny wywiad środowiskowy, z którego wynika, iż Wnioskodawczyni i jej mąż prowadzą odrębne gospodarstwa domowe, a Strona utrzymuje się z renty z ZUS - takie oświadczenie Wnioskodawczyni złożyła podczas wywiadu środowiskowego. Kolegium podkreśliło, że osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne i spełniająca warunki do jego przyznania nie może jednocześnie pobierać renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Dopiero zawieszenie pobierania renty powodowałoby, że Strona mogłaby spełniać przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, przy czym ta ostatnia konstatacja odnosi się w niniejszej sprawie tylko do stanu faktycznego i stanu prawnego obowiązującego do 31 grudnia 2023 r. Innymi słowy, gdyby Wnioskodawczyni zawiesiła prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy do 31 grudnia 2023 r. oraz najpóźniej z tym dniem mogłaby uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (w przypadku spełnienia przesłanki związku przyczynowego) - to w sprawie miałyby zastosowanie przepisy art. 17 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., które dawały podstawę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego również w przypadku opieki nad pełnoletnią osobą niepełnosprawną. Zgodnie bowiem z art. 63 ust. 1 u.ś.w. w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 (tj. w u.ś.r.) w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie prawo Wnioskodawczyni do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad mężem nie powstało (jak również nie może nawet hipotetycznie powstać) do 31 grudnia 2023 r., albowiem Strona nie zawiesiła przed tym dniem pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. W tej sytuacji, skoro nie zachodzą przesłanki określone w art. 63 ust. 1 u.ś.w., w przedmiotowej sprawie począwszy od 1 stycznia 2024 r. zastosowanie ma art. 17 ust. 1 u.ś.r. w jego aktualnym brzmieniu (obowiązującym od 1 stycznia 2024 r.), który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje obecnie wyłącznie w przypadku sprawowania opieki nad osobą, która nie ukończyła 18 roku życia. Podsumowując Kolegium podniosło, że skoro Wnioskodawczyni nie zawiesiła prawa do pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy do 31 grudnia 2023 r., to nawet w przypadku potwierdzenia w sprawie zaistnienia związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem nie spełnia ona (a także nie będzie spełniała) przesłanek do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na treść art. 63 ust. 1 u.ś.w. oraz aktualną treść art. 17 ust. 1 u.ś.r. W skardze na decyzję organu odwoławczego M. G., reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem, zarzuciła jej naruszenie następujących przepisów: 1) art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. polegające na pominięciu celów tej ustawy i przyjęciu, że pobieranie renty stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym mężem; 2) art. 63 ust. 1 u.ś.w. poprzez jego niezastosowanie i podjęcie decyzji w oparciu o przepisy u.ś.r. w brzmieniu od 1 stycznia 2024 r., zamiast w brzmieniu do 31 grudnia 2023 r.; 3) art. 8 k.p.a. poprzez pozbawienie Skarżącej świadczenia, które zgodnie z prawem jej przysługuje. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniesiono o uchylenie zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wniesiono również o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi odwołano się do judykatury wskazując, że warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest dokonanie przez osobę uprawnioną wyboru jednego ze świadczeń - świadczenia pielęgnacyjnego lub świadczenia emerytalno-rentowego. Wybór ten można zrealizować poprzez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do świadczenia emerytalno-rentowego, co będzie skutkować wstrzymaniem jego wypłaty, co z kolei będzie skutkować odpadnięciem negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Wskazano również, że emerytura jest prawem niezbywalnym, ale jej zawieszenie eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Ograniczenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla emeryta musi być bowiem interpretowane jako związane z realizacją prawa do emerytury, a nie z samym jego posiadaniem. Tym samym, skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to nie istnieje wówczas negatywna przesłanka wyłączająca nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Strona skarżąca podkreśliła, że orzecznictwo sądowe dotyczące świadczenia emerytalnego znajduje analogiczne zastosowanie w przypadku świadczenia rentowego. Odnosząc powyższe do zagadnienia występującego w rozpoznawanej sprawie zauważono, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie prawa do całości świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających emeryturę w niższej wysokości niż to świadczenie powoduje, że ten cel nie jest - w stosunku do tej grupy opiekunów - realizowany, mimo że sprawując opiekę po uzyskaniu prawa do emerytury opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej (również tak jak ma to miejsce w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego). W ocenie strony skarżącej rozpoznając niniejszą sprawę należało uznać za celowe odstąpienie od jasnych rezultatów wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. na rzecz takiego sposobu jego rozumienia, które koreluje z efektami stosowania dyrektyw wykładni systemowej oraz celowościowej i funkcjonalnej. Potrzeba taka wynika bowiem m.in. ze zmiany relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Zauważono, że ustawodawca, uchwalając w 2003 r. u.ś.r. wyłączył możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom, którzy mają prawo do określonych świadczeń i jednocześnie określił wysokość świadczenia pielęgnacyjnego na kwotę 420 zł miesięcznie. Wówczas była to kwota niższa niż wysokość najniższej emerytury i innych świadczeń wyłączających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Taka relacja utrzymywała się do 1 maja 2014 r., kiedy to świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do kwoty 800 zł i stało się nieznacznie wyższe od najniższej emerytury, a następnie wynosiło 1.583 zł, podczas gdy najniższa emerytura wynosiła 878 zł. Aktualnie wysokość świadczenia pielęgnacyjne wynosi 2.458 zł. Niewątpliwie zatem intencją ustawodawcy, wprowadzającego w art. 17 ust. 5 pkt lit. a u.ś.r. wyłączenie, było aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe. Dlatego też w obecnych warunkach ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt lit. a u.ś.r. prowadzi do rezultatów zdecydowanie odmiennych niż rezultaty wykładni językowej z daty uchwalania u.ś.r. Stąd też przy rozpoznawaniu tego rodzaju spraw konieczne jest sięgnięcie do dyrektywy wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej, celem zweryfikowania wyników wykładni językowej. Strona skarżąca zarzuciła, że organ dokonał wadliwej oceny materiału dowodowego w świetle nieprawidłowo interpretowanych przepisów art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wydając decyzję naruszającą w konsekwencji przepisy prawa materialnego. Podkreślono, że organ powinien był poinformować Stronę o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie renty i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty. Taka informacja powinna być udzielona Stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i przeszkodą jest pobieranie świadczenia emerytalno-rentowego. Zdaniem strony skarżącej organ odwoławczy dokonał błędnej interpretacji art. 63 ust. 1 u.ś.w. uznając, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem nie powstało do 31 grudnia 2023 r. Podkreślono, że zawieszenie renty stanowiłoby tylko pewnego rodzaju czynność techniczną, umożliwiającą wypłatę Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z przepisami byłoby ono wypłacane od miesiąca, w którym nie doszłoby do wypłaty renty, tym samym nie miałoby miejsca kumulatywne pobieranie świadczeń. Podniesiono, że Skarżąca nie może być "ofiarą" zmiany przepisów i wejścia w życie od 1 stycznia 2024 r. u.ś.w. Zaakcentowano, że Skarżąca złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne w dniu 17 listopada 2023 r. stojąc na stanowisku, że to prawo powstało i świadczenie powinno zostać jej przyznane. To w wyniku nieprawidłowego działania organu pierwszej instancji rozpatrzenie przedmiotowej sprawy przesunęło się na 2024 r. i skutkowało odmową przyznania świadczenia. Kolegium w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 31 marca 2025 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Pszczółki z 30 października 2024 r. odmawiającą M. G. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem A. G. Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji są przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 323 ze zm.), która w art. 17 szczegółowo określa przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia mającego w określonym stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Od dnia 1 stycznia 2024 r., na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429 ze zm.), art. 17 ust. 1 u.ś.r. otrzymał następujące brzmienie: świadczenie pielęgnacyjne przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 oraz z 2022 r. poz. 2140) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka, 4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego - jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zmiana, jaka nastąpiła w wyniku nowelizacji ww. przepisu względem poprzedniego stanu prawnego oznacza, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli niepełnosprawny członek rodziny jest osobą, która ukończyła 18 rok życia. Osoby te od 1 stycznia 2024 r. zostały objęte nową formą wsparcia ze strony Państwa w postaci świadczenia wspierającego, którego celem jest udzielanie osobom niepełnosprawnym mającym potrzebę wsparcia pomocy służącej częściowemu pokryciu wydatków związanych z zaspokojeniem szczególnych potrzeb życiowych tych osób. W powyższym zakresie należy również zwrócić uwagę na art. 63 ust. 1 u.ś.w., zgodnie z którym w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 (tj. w u.ś.r. - przypisek Sądu) w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Z przytoczonej wyżej regulacji wynika zatem, że warunkiem stosowania przepisów u.ś.r. w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej u.ś.w. jest ustalenie, że prawo wnioskodawcy do świadczenia pielęgnacyjnego powstało do 31 grudnia 2023 r. Rozpatrując powyższe zagadnienie od strony negatywnej można stwierdzić, że przepisy dotychczas regulujące przesłanki przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego (tj. przepisy u.ś.r.) nie znajdą zastosowania w przypadku, gdy na dzień 31 grudnia 2023 r. prawo wnioskodawcy do świadczenia pielęgnacyjnego nie powstało. W związku z powyższym kluczowe w sprawie było przesądzenie, kiedy można mówić o "powstaniu prawa" do świadczenia pielęgnacyjnego w rozumieniu przywołanego wyżej przepisu. Niewątpliwie nie chodzi tu o samo wydanie decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne, albowiem decyzja wydana w tym przedmiocie jedynie deklaratoryjnie potwierdza występowanie (istnienie) przesłanek przyznania tego prawa. W ocenie Sądu o powstaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w rozumieniu cytowanego przepisu można mówić w przypadku, gdy osoba ubiegająca się o przyznanie przedmiotowego świadczenia, przed wskazanym w tej regulacji terminem, spełniła wszystkie wymagane prawem przesłanki warunkujące udzielenie tego wsparcia. Chodzić tu zatem będzie zarówno o spełnienie określonych w u.ś.r. przesłanek pozytywnych (art. 17 ust. 1), jak też uchylenie (wyeliminowanie) przesłanek negatywnych, tj. blokujących uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 5). Jedną z przesłanek negatywnych, wykluczających możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jest istnienie prawa osoby sprawującej opiekę do renty. Stosownie bowiem do art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a u.ś.r., w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej u.ś.w., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Na gruncie przytoczonej wyżej regulacji sądy administracyjne wskazywały, że mimo iż emerytura jest prawem niezbywalnym, to jednak jej zawieszenie eliminuje tę, wskazaną wyżej, negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wynikająca ze wskazanej normy (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.) istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta musi być bowiem interpretowana jako wiążąca się nie z samym ustaleniem prawa do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty tego świadczenia. Skoro zaś zawieszenie emerytury skutkuje wstrzymaniem takiej wypłaty jasne jest, że w ten sposób dochodzi do wyłączenia negatywnej przesłanki nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (zob. np. wyrok NSA z 29 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 1625/23, przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Trafnie wywodzono w skardze, że osoba, która spełnia przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i jednocześnie pobiera rentę może dokonać wyboru jednego z tych świadczeń. Wybór taki jest nieodzowny z punktu widzenia powinności wyeliminowania opisanej wyżej negatywnej przesłanki stojącej na przeszkodzie przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Niemniej jednak stanowisko prezentowane w skardze nie uwzględnia realiów prawnych kontrolowanej sprawy. Pomija bowiem określoną przepisem art. 63 ust. 1 u.ś.w. cezurę czasową, którą ustawodawca przewidział na spełnienie wszystkich materialnoprawnych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w tym na wyeliminowanie przesłanek negatywnych. W sytuacji zaś niedopełnienia - do wskazanego w art. 63 ust. 1 u.ś.w. terminu - wszystkich przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, nie można mówić o "powstaniu tego prawa" w rozumieniu tego przepisu. Okoliczności upływu tego terminu w warunkach stwierdzenia braku wyeliminowania przez Skarżącą negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (zawieszenia prawa do renty) nie można było pominąć przy ocenie legalności aktualnie kontrolowanej decyzji. W sprawie nie było przy tym sporne, że do 31 grudnia 2023 r. analizowana wyżej przesłanka negatywna nie została wyeliminowana, co w konsekwencji oznaczało, że prawo Skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego nie powstało. Należy zauważyć, że informacja o tym, iż Skarżąca pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy została ujawniona dopiero w dniu 26 września 2024 r., podczas przeprowadzania drugiego wywiadu środowiskowego (po uchyleniu przez Kolegium decyzji Wójta z 8 stycznia 2024 r.). Wcześniej, ani we wniosku z 17 listopada 2023 r., ani podczas pierwszego wywiadu środowiskowego (18 grudnia 2023 r.), Skarżąca nie informowała organu o tym, że pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Dlatego też argumentacja skargi, w której starano się obarczyć organ pierwszej instancji wyłączną winą za brak działań zmierzających do poinformowania Skarżącej o możliwości zawieszenia prawa do renty, nie zasługuje na uwzględnienie. Skoro organ pierwszej instancji do 26 września 2024 r. nie wiedział o tym, że Skarżąca pobiera rentę, nie mógł podjąć działań w powyższym zakresie. Ewentualne zawieszenie prawa do renty po 1 stycznia 2024 r. nie uprawniałoby do przyjęcia, że do 31 grudnia 2023 r. Skarżąca "nabyła prawo". Nie ma bowiem możliwości zawieszenia prawa do renty z mocą wsteczną. W tym zakresie należy zauważyć, że zgodnie z art. 134 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1631 ze zm.) wstrzymanie wypłaty świadczeń następuje poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 1-4, albo od następnego miesiąca, jeżeli wcześniejsze wstrzymanie wypłaty nie było możliwe. Decyzja taka wywiera zatem skutki na przyszłość, tj. od miesiąca, w którym została wydana, co jednoznacznie wyklucza dopuszczalność wstrzymywania wypłaty świadczeń z mocą wsteczną (zob. wyrok WSA w Lublinie z 6 czerwca 2024 r. sygn. akt II SA/Lu 266/24). W stanie prawnym ukształtowanym wejściem w życie u.ś.w. uwzględnienie powyższych regulacji prowadzi do konkluzji, że uzyskanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o przepisy obowiązujące do 31 grudnia 2023 r., w przypadku przesłanki negatywnej wymienionej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wymagało bezwzględnie wydania przed tą datą decyzji organu emerytalno-rentowego o zawieszeniu wypłaty renty. Z tego też względu uznać należało, że brak pouczenia Skarżącej o zawieszeniu prawa do renty nie mógł rzutować na trafność przyjętego przez organy kierunku rozstrzygnięcia tej sprawy, skoro w związku ze zmianą przepisów świadczenie pielęgnacyjne Skarżącej nie może przysługiwać, bez względu na to, czy zawiesi ona prawo do renty (zob. wyroki: WSA w Rzeszowie z 16 lipca 2024 r. sygn. akt II SA/Rz 389/24 oraz WSA w Łodzi z 12 kwietnia 2024 r. sygn. akt II SA/Łd 104/24 i z 10 maja 2024 r. sygn. akt II SA/Łd 169/24). Inaczej jeszcze rzecz ujmując, nawet gdyby uznać, że organ pierwszej instancji popełnił błąd nie wzywając Skarżącej do zawieszenia wypłaty renty (co mógł uczynić dopiero począwszy od 26 września 2024 r.), to błędu tego nie mógłby już naprawić organ odwoławczy wobec faktu, że nie jest możliwe zawieszenie wypłaty renty z mocą wsteczną. Kolegium nie miało więc żadnych podstaw do tego, aby po 31 grudnia 2023 r. próbować wezwać Skarżącą do podjęcia czynności zmierzających do usunięcia przez nią negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Gdyby Kolegium to uczyniło w istocie działałoby sprzecznie z prawem, a to wobec braku prawnej możliwości usunięcia negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przez zawieszenie wypłaty renty z mocą wsteczną, sięgającą przed datę 1 stycznia 2024 r. Należy powtórzyć, że przywołane w skardze orzeczenia sądów administracyjnych zapadły na gruncie stanu prawnego, który nie przewidywał ograniczeń czasowych w zakresie daty (cezury czasowej) "powstania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego", w tym momentu, w którym mogła zostać wyeliminowana negatywna przesłanka stojąca na przeszkodzie skutecznemu powstaniu tego prawa. Zmiana regulacji normującej przyznawanie przedmiotowego świadczenia, jaka nastąpiła z dniem 1 stycznia 2024 r., nie mogła zostać pominięta w procesie stosowania prawa w tej sprawie. Podsumowując: skoro Skarżąca do 31 grudnia 2023 r. nie spełniła warunków do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem nie doszło do wyeliminowania przesłanki negatywnej z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w postaci pobierania renty, to nie można też było uznać, że do wskazanej daty prawo to powstało w rozumieniu art. 63 ust. 1 u.ś.w. Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 w zw. z art. 120 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za nieuzasadnioną. Sąd orzekał w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, korzystając z przepisu art. 119 pkt 2 P.p.s.a., bowiem wniosek w tej sprawie złożyła strona skarżąca w skardze (k. 2v akt sądowych), a organ administracji publicznej w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.[pic]