II SA/Gd 42/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej w G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 listopada 2021 r., nr [...] w przedmiocie braku podstaw do wydania decyzji o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącej Wspólnocie Mieszkaniowej w G. ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi. Wspólnota Mieszkaniowa wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 22 listopada 2021 r., na mocy której uchylono w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 28 września 2021 r. i orzeczono o braku podstaw do wydania decyzji na podstawie art. 49b ust. 1 ustawy Prawo budowlane wobec ogrodu zimowego na tarasie lokalu mieszkalnego nr [..] zlokalizowanego w budynku wielorodzinnym przy ul. C. w G. W imieniu skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej skargę wniósł radca prawny M. G., ustanowiony przez Zarząd tej Wspólnoty, tj. [..] Spółdzielnię Mieszkaniową. Do skargi załączono kopię uchwały z 13 marca 2013 r., zgodnie z którą Wspólnota Mieszkaniowa potwierdziła prawo sprawowania Zarządu Wspólnotą przez Zarząd [..] Spółdzielni Mieszkaniowej do czasu wybrania przez Wspólnotę Zarządu Wspólnoty w innym składzie osobowym. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z 28 stycznia 2022 r. poinformowano radcę prawnego M. G., że Zarządca – [..] Spółdzielnia Mieszkaniowa - nie może reprezentować skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej przed sądami administracyjnymi, gdyż nie spełnia wymogów art. 35 p.p.s.a. Ponadto, zarządzeniem z tej samej daty wezwano pełnomocnika strony skarżącej do usunięcia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez: (1) złożenie pełnomocnictwa procesowego lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi; (2) złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do podpisania pełnomocnictwa (uchwały); (3) złożenie 3 odpisów skargi. W odpowiedzi na wezwanie sądu radca prawny M. G. przedłożył 3 odpisy skargi oraz stwierdził, że przedłożone przy skardze pełnomocnictwo dla niego spełnia wymóg z art. 35 p.p.s.a. Następnie wyjaśnił, że na podstawie umowy z 27 lutego 2004 r. zawartej pomiędzy deweloperem firmą A. a [..] Spółdzielnią Mieszkaniową ta ostatnia uzyskała status zarządcy nieruchomości przy ul. C. w G., o jakim mowa w art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali. Uchwałą z 13 marca 2013 r. Wspólnota Mieszkaniowa potwierdziła prawo do sprawowania zarządu nieruchomością wywodząc tą uchwałę z umowy z 27 lutego 2004 r. Wskazano, że we Wspólnocie nie funkcjonuje i nie funkcjonował wybrany przez właścicieli lokali zarząd składający się z osób fizycznych. Zatem, nie budzi wątpliwości pełnomocnika, że Spółdzielnia jest zarządcą, czyli sprawuje zarząd nieruchomością przy ul. C. Zdaniem radcy prawnego, nie budzi też wątpliwości zakres tego zarządu, bowiem zarówno w dacie zawierania umowy z 27 lutego 2004 r., jak i w dacie podejmowania uchwały z 13 marca 2013 r., obowiązywał art. 185 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowił, że zakres uprawnień i obowiązków zarządcy wynika z przepisów tej ustawy, z przepisów odrębnych ustaw oraz z umowy o zarządzanie nieruchomością. Tak więc oprócz zakresu uprawnień i obowiązków wskazanych w umowie obowiązywał i obowiązuje zakres zawarty w rozdziale 4 ustawy o własności lokali. Ponadto, radca prawny powołał się na art. 33 ustawy o własności lokali oraz na doktrynę i orzecznictwo na potwierdzenie prawidłowości udzielenia mu pełnomocnictwa przez sprawującą zarząd nieruchomości przy ul. C. Spółdzielnię Mieszkaniową. Dodatkowo, radca prawny wskazał, że przez cały okres od zawarcia umowy z 27 lutego 2004 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa w postępowaniach przed sądami powszechnymi, w sprawach nie wymienionych w umowie, udzielała mu pełnomocnictw i pełnomocnictwa te nie były kwestionowane. Wreszcie wskazano, że nie jest możliwe by w terminie 7 dni uzyskać uchwałę właścicieli lokali w nieruchomości przy ul. C., upoważniającą Spółdzielnię Mieszkaniową do występowania w niniejszej sprawie. Jednakże Spółdzielnia podjęła czynności zmierzające do przyjęcia przez właścicieli takiej uchwały, która umożliwiłaby udzielenie radcy prawnego pełnomocnictwa. Poinformowano, że uchwała taka oraz udzielone na jej podstawie pełnomocnictwo zostaną doręczone do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. W niniejszej sprawie stroną skarżącą jest Wspólnota Mieszkaniowa. W myśl art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1048), dalej jako u.w.l., ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzy wspólnotę mieszkaniową. Wspólnota mieszkaniowa może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozwana. W konsekwencji należy uznać, że Wspólnota Mieszkaniowa posiada zdolność sądową, o której mowa w art. 25 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej jako p.p.s.a. Przepis ten stanowi bowiem, że zdolność sądową mają także inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Zgodnie z art. 28 § 1 p.p.s.a. osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Wobec tego każda wspólnota mieszkaniowa może być reprezentowana w postępowaniu sądowoadministracyjnym przez osobę uprawnioną do działania w jej imieniu. Z kolei w myśl art. 35 § 1 p.p.s.a. pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Stosownie do art. 18 ust. 1 u.w.l. właściciele lokali mogą w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokali albo w umowie zawartej później w formie aktu notarialnego określić sposób zarządu nieruchomością wspólną, a w szczególności mogą powierzyć zarząd osobie fizycznej albo prawnej. Zmiana ustalonego w trybie ust. 1 sposobu zarządu nieruchomością wspólną może nastąpić na podstawie uchwały właścicieli lokali zaprotokołowanej przez notariusza. Uchwała ta stanowi podstawę wpisu do księgi wieczystej (ust. 2a). Jeżeli sposobu zarządu nie określono w umowie, o której mowa w ust. 1, lub w uchwale zaprotokołowanej przez notariusza, obowiązują zasady określone w niniejszym rozdziale – tj. rozdziale 4 [przyp. sądu] (ust. 3). Z kolei w myśl art. 33 u.w.l. w razie powierzenia zarządu osobie fizycznej lub prawnej, w trybie przewidzianym w art. 18 ust. 1, w braku odmiennych postanowień umowy, stosuje się odpowiednio przepisy niniejszego rozdziału – tj. rozdziału 4 [przyp. sądu]. W przeciwieństwie do zarządu, o którym mowa w art. 20-22 u.w.l., zarządca nie jest organem wspólnoty mieszkaniowej. W konsekwencji, reprezentowanie wspólnoty przez takiego zarządcę wymaga odpowiedniego jego umocowania – w umowie lub uchwale. Zarządca działa zatem w ramach instytucji przedstawicielstwa, a jego uprawnienia do reprezentacji właścicieli lokali wynikają z czynności prawnej (a nie z mocy ustawy jak w przypadku zarządu). Zatem należy przyjąć, że zarządca jest umocowany do samodzielnej reprezentacji wspólnoty mieszkaniowej wyłącznie w zakresie czynności zwykłego zarządu (zob. M. Balwicka-Szczyrba (red.), Komentarz do niektórych przepisów ustawy o własności lokali, [w:] Zarząd majątkiem wspólnym. Komentarz, 2016, LEX/el.). Jak wynika z dołączonych do skargi odpisów dokumentów, Wspólnota Mieszkaniowa nie posiada zarządu wyłonionego spośród właścicieli lokali (osób fizycznych), lecz na mocy uchwały nr 11 z 13 marca 2013 r., podjętej na podstawie art. 30 ust. 2 u.w.l., Wspólnota potwierdziła prawo sprawowania Zarządu Wspólnotą przez Zarząd [..] Spółdzielni Mieszkaniowej do czasu wybrania przez Wspólnotę Zarządu Wspólnoty w innym składzie osobowym. A zatem mamy do czynienia z tzw. zarządem powierzonym. W niniejszej sprawie radca prawny reprezentujący Spółdzielnię Mieszkaniową, będącą zarządcą skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej, wywodzi swoje umocowanie z pełnomocnictwa z 20 grudnia 2021 r. udzielonego mu przez Prezesa Zarządu [..] Spółdzielni Mieszkaniowej oraz członka Zarządu i zarazem Głównego Księgowego (wymienionych w przedłożonej informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców KRS). Z kolei umocowanie Spółdzielni do udzielenia pełnomocnictwa radcy prawnemu wywodzi on z ww. uchwały Wspólnoty Mieszkaniowej z 13 marca 2013 r. oraz poprzedzającej ją umowy z 27 lutego 2004 r. W myśl przepisów u.w.l. umowny zarząd nieruchomością wspólną może powstać na kilka sposobów, o których mowa w art. 18 ust. 1, art. 18 ust. 2a, art. 18 ust. 3 czy art. 8 ust. 2 (zob. szerzej M. Balwicka-Szczyrba, op. cit.). W ocenie sądu, przedłożone przez radcę prawnego odpisy dokumentów nie uprawniają Spółdzielni do reprezentowania Wspólnoty. W konsekwencji pełnomocnictwo udzielone radcy prawnemu przez tą Spółdzielnię nie wywołuje skutków prawnych w świetle przepisów regulujących postępowanie przed sądami administracyjnymi. Jednakże jak zauważył radca prawny, dotychczas przed sądami powszechnymi jego pełnomocnictwo nie było kwestionowane. Wobec tego należy odnieść się szerzej do tej kwestii. W procedurze cywilnej nie budzi żadnych wątpliwości to, że zarządca spełnia przesłankę podmiotową do tego, aby być pełnomocnikiem procesowym. Przepis art. 87 § 1 k.p.c. wskazuje, że pełnomocnikiem w postępowaniu cywilnym może być m.in. osoba sprawująca zarząd majątkiem lub interesami strony oraz osoba pozostająca ze stroną w stałym stosunku zlecenia, jeżeli przedmiot sprawy wchodzi w zakres tego zlecenia. Podkreślić jednak należy, że analogicznej regulacji nie ma w p.p.s.a. Ta bowiem ustawa w stopniu węższym niż k.p.c. określa podmiotowe przesłanki, którymi winien legitymować się pełnomocnik procesowy działający w postępowaniu sądowoadministracyjnym. I tak, stosownie do art. 35 § 1 p.p.s.a. pełnomocnikiem przed sądem administracyjnym może być jedynie adwokat, radca prawny, inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Pozostałe jednostki redakcyjne cytowanego przepisu (tj. jego paragrafy 2-6) nie odnoszą się do sytuacji mogących mieć znaczenie dla oceny reprezentacji wspólnoty mieszkaniowej. Zatem w przepisie art. 35 § 1 p.p.s.a., odmiennie niż w art. 87 § 1 k.p.c., nie została wymieniona "osoba sprawująca zarząd majątkiem lub interesami strony", a więc de facto zarządca nieruchomości wspólnej. Powyższe prowadzi do wniosku, że ustanowiony przez ogół właścicieli lokali tworzących wspólnotę mieszkaniową zarządca nieruchomości wspólnej, nie spełnia przesłanki podmiotowej uprawniającej taki podmiot do występowania w postępowaniu sądowoadminstracyjnym w charakterze pełnomocnika procesowego (por. też wyrok NSA z 16 sierpnia 2012 r.; sygn. akt II OSK 841/11, postanowienie WSA w Gdańsku z 14 czerwca 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 318/17, postanowienie NSA z 26 lipca 2013 r.; sygn. akt II OZ 619/13; dostępne w CBOSA). Podmiot taki nie został bowiem wymieniony w żadnym przepisie procedury regulującej postępowanie przed sądami administracyjnymi, co oznacza, że nie została mu przyznana kompetencja do występowania przed tą kategorią sądów (w przeciwieństwie do k.p.c.). Sama natomiast regulacja materialnoprawna, tj. ustawa o własności lokali, nie dostarcza podstaw do wywodzenia kwalifikacji podmiotowych zarządcy jako pełnomocnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Brak spełnienia ocenianej przesłanki, wyklucza skuteczne reprezentowanie strony w tym postępowaniu, bez względu na treść udzielonego umocowania (pełnomocnictwa). Dostrzegając zatem opisane nieprawidłowości sąd wezwał radcę prawnego do przedłożenia stosownego pełnomocnictwa oraz dokumentu upoważniającego do umocowania pełnomocnika (uchwały). Stosownie bowiem do art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Jak wynika z akt sprawy, radca prawny nie przedłożył żądanych dokumentów, kwestionując prawidłowość wezwania. W konsekwencji, mamy do czynienia ze skargą podpisaną przez pełnomocnika, który - w ocenie sądu – umocowany został przez podmiot – Spółdzielnię, która w opisanych okolicznościach nie może być reprezentantem Wspólnoty. Powyższe jest niezależne od tego, że Wspólnota mogłaby ustanowić radcę prawnego na swojego pełnomocnika w drodze uchwały właścicieli lokali. W niniejszej sprawie jednak, pomimo wezwania, nie przedłożono stosownych dokumentów. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., o czym orzekł w punkcie 1 sentencji. Natomiast w punkcie 2, zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd zwrócił skarżącej Wspólnocie Mieszkaniowej wpis sądowy od odrzuconej skargi.