II SA/Gd 4205/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2004r. na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym sprawy ze skargi Prezydenta Miasta na decyzję Wojewody z dnia 24 października 201r., nr [[...]] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta z dnia 3 września 2001r., nr [[...]] . Uzasadnienie. Aktem notarialnym z dnia 11 października 1978r. Rep.A. Nr [[...]] - stosownie do przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości(Dz. U. Nr 10/74, poz. 64) zawarta została umowa, na podstawie której nastąpił wykup na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości stanowiącej własność H. i J. małż. S. o łącznej pow. 0.17,72 ha, oznaczonej wówczas nr [[...]], zapisanej w księdze wieczystej KW nr [[...]]. Wykup tej nieruchomości nastąpił w oparciu o plan realizacyjny, zatwierdzony przez Wojewódzki Zarząd Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w B. decyzją z dnia 23 marca 1978r., nr [[...]] z przeznaczeniem na budowę dzielnicy mieszkaniowej . Decyzją z dnia 16 maja 1994r., nr [[...]] Kierownik Urzędu Rejonowego po podziale geodezyjnym w/w nieruchomości orzekł o zwrocie działki nr [[...]] o pow. 0.10,73 ha. Natomiast o zwrot pozostałej części działki oznaczonej nr [[...]] o pow. 0.07,00 ha małżonkowie S. wystąpili do Prezydenta wnioskiem z dnia 17 sierpnia 2000r. Decyzją z dnia 3 września 2001r., nr [[...]] Prezydent orzekł o umorzeniu postępowania o zwrot przedmiotowej nieruchomości. W uzasadnieniu organ wskazał, że w trakcie postępowania o zwrot nieruchomości( działki nr [[...]]) prowadzonego w latach 1991-1994 ubiegający się o zwrot ograniczyli roszczenie do części wykupionej nieruchomości oznaczonej nr[[...]]. zdaniem organu roszczenie o zwrot pozostałej części nieruchomości (działki o nr [[...]]) wygasło ze względu na upływ 3-miesięcznego terminu od powzięcia wiadomości o możliwości zwrotu nieruchomości do złożenia wniosku, zgodnie z treścią art. 136 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. W tej sytuacji zdaniem organu, gdy małż. S. powzięli taką wiadomość w trakcie postępowania prowadzonego w 1994r. i w ustawowym terminie nie złożyli wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości (złożyli go dopiero po upływie 7 lat) postępowanie o zwrot stało się bezprzedmiotowe. Od tej decyzji odwołali się H. i J. S. wnosząc o jej uchylenie. Wojewoda decyzją z dnia 24 października 2001r., nr [[...]] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu organ stwierdził, że ze zgromadzonych dowodów nie można wyprowadzić wniosku o tym, iż małżonkowie S. zostali powiadomieni o możliwości zwrotu nieruchomości ze względu na zamiar jej przeznaczenia na inny cel niż określony w decyzji wywłaszczeniowej, a także by zachodziła powaga rzeczy rozstrzygniętej inną ostateczną decyzją administracyjną. Zatem powołanie się na przepisy art. 136 ust. 3 i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami i umorzenie postępowania na podstawie art. 105§1 K.p.a. jako bezprzedmiotowego było niezasadne. Na tę decyzję skargę do Sądu administracyjnego wniósł Prezydent, który powołał się na argumentację zbieżną z przedstawioną w uzasadnieniu wydanej przez ten organ decyzji w I instancji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola zgodności zaskarżonej decyzji z prawem dokonywana jest przez Sąd w oparciu o stan prawny obowiązujący w dacie orzekania przez organy administracji. Rozpoznawana przez Sąd sprawa dotyczy postępowania administracyjnego w wyniku, którego Prezydent, wykonujący zadania starosty, umorzył postępowanie o zwrot na rzecz H. i J. S. nieruchomości będącej własnością Gminy, położonej w B. przy ul. K., o pow. 0.07,00 ha, oznaczonej nr [[...]], zapisanej w księdze wieczystej KW nr [[...]]. W tym stanie faktycznym stwierdzić należy, że zachodzi sytuacja, w której organ miasta, działający w granicach przyznanych mu ustawowo kompetencji jest właściwy do rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w postępowaniu dotyczącym interesu prawnego tego miasta. Nie budzi wątpliwości okoliczność, że ze względu na przysługujące Gminie prawo własności nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot, Gmina jest stroną tego postępowania, w rozumieniu art. 28 kp.a. Jednocześnie, zgodnie z art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. nr 115, poz. 741 ze zm.), organem właściwym do wydania decyzji administracyjnej w sprawie zwrotu nieruchomości jest starosta. Przepis art. 4 pkt 9bl) powołanej ustawy stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o staroście należy przez to rozumieć również prezydenta miasta na prawach powiatu. Z załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów (Dz.U. Nr 103, poz. 652), Miasto jest miastem na prawach powiatu. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z dnia 19 maja 2003 r. sygn. akt OPS 1/03 stanął na stanowisku, że w sprawie o zwrot nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta jako jego organ wykonawczy, reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § l pkt 1 i 4 kp.a. W uzasadnieniu uchwały Sąd stwierdził, że pozostawanie z gminą w stosunku zatrudnienia, a ponadto sprawowanie funkcji organu wykonawczego miasta i pełnienie funkcji jego ustawowego przedstawiciela, można uznać za pozostawanie ze stroną w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć chociażby pośredni wpływ na prawa lub obowiązki prezydenta miasta. Zgodnie bowiem z art. 2 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 21, poz. 124 ze zm.) prezydent miasta jest pracownikiem samorządowym zatrudnionym w ramach stosunku pracy na podstawie wyboru. W świetle art. 31 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedno Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) jest także ustawowym przedstawicielem strony - gminy: kieruje jej bieżącymi sprawami oraz reprezentuje ją na zewnątrz. Sąd uznał, że w niniejszej sprawie Prezydent podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie na podstawie art. 24 § l pkt 1 i 4 kp.a. Wyłączenie osoby prezydenta miasta od udziału w postępowaniu powoduje, że organ administracji (organ wykonawczy gminy) staje się niezdolny do załatwienia sprawy (art. 26 § 3 kp.a.), w związku z czym sprawa podlega załatwieniu przez wojewodę jako organ wyższego stopnia nad prezydentem miasta (art. 26 § 2 kp.a.). Wskazać przy tym należy, że organ ten ma możliwość wyznaczenia do załatwienia sprawy inny podległy sobie organ. W tej sytuacji zaskarżona decyzja, mimo że uchyliła decyzję organu I instancji jest wadliwa, gdyż organ odwoławczy przekazał ją do ponownego rozpoznania organowi, który podlega wyłączeniu od jej rozpatrywania. Ze względu na naruszenie przez organy obu instancji przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. 153 poz. 1270), określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem zdaniem Sądu obligatoryjne tylko w takim przypadku, gdy zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja nadaje się ze swej istoty do wykonania oraz gdy przepis szczególny nie wyklucza jej wykonalności z mocy samego prawa do czasu prawomocnego rozpatrzenia skargi przez sąd. Skoro zatem zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja o umorzeniu postępowania w przedmiocie zwrotu nieruchomości nie nadaje się do wykonania, to całkowicie bezprzedmiotowe byłoby orzekanie o możliwości wykonania decyzji w trybie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.