II SA/Gd 430/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 października 2025 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 7 maja 2025 r., nr SKO Gd/54/25 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Skarga M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 7 maja 2025 r. nr SKO Gd/54/25 utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy Wejherowo z dnia 5 grudnia 2024 r. nr GOPS/00806/ODW/12/2023/2024 wydaną w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną, została wniesiona w następującym stanie sprawy: Decyzją z dnia 13 lipca 2020 r. Wójt Gminy Wejherowo przyznał M. P. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad synem D. P. na okres od dnia 1 lipca 2020 r. do dnia 30 czerwca 2024 r., tj. do ostatniego dnia miesiąca, w którym upłynął termin ważności orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Wejherowie z dnia 30 czerwca 2020 r., zaliczającego D. P. do znacznego stopnia niepełnosprawności (11-1, 10-N). Pismem z dnia 23 lipca 2024 r. M. P. wniosła o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym synem D. P. Do wniosku dołączono: - orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Wejherowie z dnia 15 lipca 2024 r., z którego wynika że D. P. (ur. 10.06.2004 r.) został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności (10-N, 11-1), ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 10.06.2020 r., niepełnosprawność istnieje od 26.04.2011 r., a orzeczenie wydano do dnia 31.07.2028r., w orzeczeniu ustalono, że D. P. może pracować w warunkach chronionych. oświadczenie wnioskodawczyni, z którego wynika m.in., iż nie posiada praw do emerytury czy renty, nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, świadectwa pracy wnioskodawczyni, z których wynika iż była zatrudniona w okresach: 01.03.2000 r. -11.06.2008 r. oraz 21.02.2011 r. - 20.03.2011 r. W dniu 5 sierpnia 2024 r. pracownik socjalny przeprowadził wywiad środowiskowy ustalając, że wnioskodawczyni mieszka z synem D. lat 20, córką J. lat 22 oraz mężem R., który nie pracuje zawodowo i prowadzi gospodarstwo rolne. Z wywiadu wynika też, iż D. mając 6 lat zachorował na glejaka skrzyżowania nerwów wzrokowych w przebiegu choroby Recklinghausena (choroba genetyczna), ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności, choruje na skoliozę, płaskostopie, ma obniżony kręgosłup szyjny, wadę wzroku, w wieku 14 lat miał operację usunięcia guza na mózgu ( 31.05.2019 r.), leczy się u neurologa ( wizyty co 3-4 miesiące; 2 razy w roku kontrola w UCK pod kątem przerzutów nowotworowych). W wywiadzie odnotowano również, iż D. ukończył szkołę [...] w zawodzie kucharz, gdy był młodszy miał wczesne wspomaganie rozwoju, uczęszczał do logopedy, miał problemy z wymową, obecnie korzysta z pomocy psychologa, jest wycofany społecznie. Z wywiadu wynika też, iż D. samodzielnie ubiera się (trzeba dopilnować by ubrał czyste ubrania), samodzielnie spożywa posiłki i może sam je przygotować, samodzielnie się myje i dba o higienę. D. pracuje w Restauracji "[...] jako kucharz - zatrudniony jest jako osoba niepełnosprawna z dostosowaniem pracy do możliwości zdrowotnych i psychosomatycznych. Z wywiadu wynika też, iż w ostatnim badaniu tomokomputer głowy wykazał powiększone dwa guzy na skrzyżowaniu nerwów wzrokowych w okolicy płata mózgowego, D. narzekał na częste bóle głowy, rodzice nie informują go o pogorszeniu wyników, by nie zachorował na depresję, tak jak to było wcześniej; D. bardzo cieszy się, że może chodzić do pracy, bo czuje się "zdrowy". M. P. oświadczyła, że opiekę nad synem sprawuje mąż, gdy ma ona do załatwienia osobiste sprawy. Z wywiadu wynika również, iż D. do pracy dojeżdża sam, a czasami zawozi i przywozi go matka, w zależności od samopoczucia, które ostatnio się pogorszyło. Decyzją z dnia 20 sierpnia 2024 r. Wójt Gminy Wejherowo odmówił przyznania M. P. świadczenia pielęgnacyjnego. Na skutek złożonego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z dnia 9 października 2024 r. uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na konieczność przeprowadzenia szczegółowego postępowania wyjaśniającego w zakresie przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ponownie prowadzonym postępowaniu uzupełniono materiał dowodowy. W dniu 6 listopada 2024 r. pracownik socjalny przeprowadził wywiad środowiskowy z R. P. (ojcem D. P.), w którym odnotowano, iż całkowitą opiekę nad synem sprawuje matka M. P., ojciec zaś prowadzi niewielkie gospodarstwo rolne i podejmuje prace dorywcze w godzinach 8.00-16.00, jeśli sytuacja tego wymaga (np. małżonka musi udać się do lekarza lub załatwić jakieś sprawy), to wówczas on organizuje sobie dzień wolny i zajmuje się synem - w zakresie opisanym w załączniku do wywiadu. Z dołączonej do wywiadu karty czynności wykonywanych podczas opieki nad D. P. wynika, że D.: samodzielnie wykonuje czynności higieniczne (matka jedynie sprawdza, czy dobrze się umył); samodzielnie korzysta z toalety, smaruje się kremami (matka jedynie pokazuje jakie kremy); samodzielnie ubiera się (matka jedynie podaje ubrania); samodzielnie mierzy sobie ciśnienie (pod nadzorem matki), wykonuje ćwiczenia fizyczne z matką w wolnym czasie; przyjmuje leki pod nadzorem matki - leki przeciwbólowe; samodzielnie przyrządza i spożywa posiłki (matka jedynie nadzoruje); samodzielnie sprząta, pierze, prasuje (matka jedynie nadzoruje); wizyty lekarskie odbywa wyłącznie z matką; robi zakupy pod nadzorem matki; załatwia sprawy urzędowe tylko i wyłącznie z matką; wychodzi na spacery wspólnie z rodzicami; nie może dźwigać; czyta tylko z matką, nie rozumie pism urzędowych; nie wymaga pomocy przy poruszaniu się; "czuwanie podczas snu - tak - sprawdzanie czy oddycha". W dniu 6 listopada 2024 r. pracownik socjalny przeprowadził wywiad środowiskowy również z M. P. W wywiadzie opisano przebieg choroby D. Wskazano m.in., że po rezonansie wykonanym dnia 21 marca 2024 r. zdiagnozowano guz na pograniczu wzgórza po stronie prawej; obecnie D. nie przyjmuje żadnych stałych leków, skarży się na częste bóle głowy i wtedy przyjmuje leki przeciwbólowe. W wywiadzie odnotowano również, iż obecnie D. pracuje w Restauracji [...]" jako kucharz na umowę o pracę (od sierpnia 2023 r.), pracuje w wymiarze 6 godzin dziennie z przerwami ok. 1/2 godziny lub więcej, jeśli potrzebuje; do pracy dojeżdża samodzielnie samochodem osobowym (prawo jazdy zrobił 2 lata temu, egzamin zdał za 5 razem); samochodem jeździ tylko do pracy, nie jeździ w dłuższe trasy; często z uwagi na złe samopoczucie i gdy ma "gorszy dzień" do pracy zawozi go matka i przywozi go do domu. M. P. podał również, iż syn nie jest w stanie sam ukroić sobie chleba, czy wędliny, gdy robi sobie herbatę nadzoruje to matka (aby się nie poparzył) i nie zapomniał wyłączyć kuchenki gazowej, gdyż ma problemy z pamięcią, zapomina też by odpowiednio się ubrać (stosownie do pory roku), mowa D. jest niewyraźna i powolna. Z wywiadu wynika, iż rano D. sam się budzi, matka przygotowuje mu śniadanie, potem D. jedzie do pracy (sam lub odwozi go matka), D. pracuje w różnych godzinach - 10-16 lub 11-17, gdy jest zmęczony kończy wcześniej, pracuje od wtorku do czwartku lub do piątku, czasem w weekendy; obecnie jest na zwolnieniu lekarskim (od poniedziałku do środy) z powodu bólu głowy i szyi. Wnioskodawczyni podała, iż nie może podjąć pracy zawodowej, gdyż obawia się zostawić D. zupełnie samego w domu. Do wywiadu dołączono kartę czynności wykonywanych przez wnioskodawczynię podczas opieki nad synem. W aktach sprawy znajdują się ponadto: oświadczenie D. P., potwierdzone przez Restaurację "[...], z którego wynika, iż w miesiącu wrześniu przepracował on 155 godzin; zaświadczenie o dochodach wystawione przez Restaurację "[...]" z dnia 3 grudnia 2024 r. Decyzją z dnia 5 grudnia 2024 r. Wójt Gminy Wejherowo odmówił M. P. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego stwierdzając, że nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U. z 2024 r., poz. 323), zwanej dalej "ustawą" lub "u.ś.r.", tj. brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawnym synem. Zdaniem bowiem organu, zakres tej opieki nie stanowi przeszkody do podjęcia przez skarżącą zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku dodatkowo uzupełniło materiał dowodowy o kopię umowy o pracę zawartej w dniu 31 grudnia 2024 r. przez D. P. i Restaurację "[...]" na czas określony - 12 miesięcy, w wymiarze 1/1 etatu, na stanowisku młodszy kucharz; zaświadczenie o dochodach D. P.; oświadczenie M. P. z dnia 5 maja 2025 r., z którego wynika, że syn D. jest zatrudniony w restauracji "[...]" od 2 października 2023 r. do nadal w ciągłości; pracuje 7 godzin dziennie i czasami w weekendy; w tygodniu ma wolne 2 czasami 3 dni; poniedziałki ma zawsze wolne. Opisana na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Przedstawiając stan prawny wskazano, że stosownie do art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4 ( ust. 2). Osoby, o których mowa w ust. 2, zachowują prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., również w przypadku, gdy osobie nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Warunkiem zachowania prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach określonych w zdaniu pierwszym jest złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności ( ust.3). W sprawie zaktualizowały się przesłanki, o których mowa w art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, dlatego też wniosek M. P. z dnia 23 lipca 2024 r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego winien zostać rozpatrzony na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. W ocenie Kolegium ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika związek przyczynowo-skutkowy będący warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wynikającym z art. 17 ust. 1 ustawy. Czynności opiekuńcze sprawowane przez wnioskodawczynię nad synem D. nie uniemożliwiają jej podjęcia zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Z dokonanych w toku postępowania ustaleń (w ramach wywiadów środowiskowych oraz złożonych oświadczeń) wynika bowiem, że D. P. (obecnie lat 21) pomimo swojej niepełnosprawności nie jest osobą obłożnie chorą i leżącą, w związku z czym jak wskazuje doświadczenie życiowe nie wymaga przeciwdziałania odleżynom, porusza się po domu i na zewnątrz samodzielnie, jest również sprawny ruchowo w górnej części ciała, posiada prawo jazdy i samodzielnie prowadzi samochód (dojeżdża do pracy), nie wymaga karmienia, pojenia, samodzielnie spożywa i przygotowuje sobie posiłki (czasem jedynie pod nadzorem matki), nie przyjmuje na stałe żadnych leków, jest w stanie wykonywać samodzielnie czynności higieniczne, jest również samodzielny w zakresie czynności fizjologicznych, sam jest w stanie ubrać się (matka jedynie nadzoruje, czy ubrał się stosownie do panującej na zewnątrz temperatury), nie wymaga żadnych specjalistycznych czynności pielęgnacyjnych. Czynności opiekuńcze związane z osobą niepełnosprawną wykonywane przez wnioskodawczynię ograniczają się do uczestnictwa w wizytach lekarskich oraz kontroli i nadzoru przy pewnych czynnościach wykonywanych samodzielnie przez syna (np. krojenie chleba i wędlin, parzenie herbaty). D. P. w okresie od 2 października 2023 r. do dnia dzisiejszego wykonuje pracę zarobkową w ramach stosunku pracy w restauracji w miejscowości oddalonej o 10 km od miejsca zamieszkania, dokąd z reguły dojeżdża samodzielnie własnym samochodem. Choć ustawodawca nie wykluczył możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego opiekunowi sprawującemu opiekę nad pracującą osobą niepełnosprawną, to jednak okoliczność taka nie może pozostać bez wpływu na ocenę samodzielności osoby niepełnosprawnej, jak i zakresu sprawowanej nad nią opieki. Z akt wynika, że w miesiącu wrześniu 2024 roku D. P. przepracował łącznie 155 godzin (czyli ok. 40 godzin tygodniowo). Powyższe świadczy niewątpliwie, że jego stan zdrowia nie jest na tyle zły, że nie byłby on w stanie choć części czasu zostać sam w domu bez opieki (w czasie gdy nie pracuje), w tym czasie nie wymagając opieki matki. Przeciwnie - wszystko wskazuje, że potrafi on funkcjonować samodzielnie, co więcej nawet podjąć zatrudnienie. W tej sytuacji, w ocenie Kolegium, za uzasadnione należało uznać stwierdzenie, że zakres obowiązków spoczywających na wnioskodawczyni związanych z opieką nad synem nie usprawiedliwia jej bierności zawodowej. Nie wykonuje ona bowiem przy synu takich czynności opiekuńczych, które absorbowałby ją nieustannie i wymagały ciągłej obecności przy nim w domu, nie pozwalając na jakąkolwiek aktywność zawodową, czyli czynności pielęgnacyjnych ściśle związanych z jego osobą, wymagających ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych (fizjologicznych), gdyż D.P. nie wymaga takiej szczególnej pielęgnacji. Reasumując, w ocenie Kolegium na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, nie można uznać istnienia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez wnioskodawczynię zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy) , a sprawowaniem przez nią opieki nad synem z uwagi na rzeczywisty zakres i charakter sprawowanej opieki. Pomoc świadczona przez Wnioskodawczynię synowi nie wykracza poza przeciętne ramy pomocy świadczonej przez rodziców na rzecz dzieci i obiektywnie nie wykluczałoby to możliwości podjęcia przez nią pracy zarobkowej chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. M. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na powyższą decyzję, zarzucając jej naruszenie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie poprzez: - uznanie, że nie istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym synem a niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą w sytuacji, w której M. P. nie podejmuje zatrudnienia wyłącznie w związku z koniecznością stałej i długotrwałej opieki nad niepełnosprawnym synem - przyjęcie, że zakres czynności wykonywanych przez skarżącą w ramach opieki nad synem nie uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia - przyjęcie, że aktywność zawodowa podopiecznego wskazuje na brak konieczności sprawowania stałej i długotrwałej opieki nad niepełnosprawnym; - ocenę stanu zdrowia podopiecznego wbrew orzeczeniu Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Wejherowie z dnia 15 lipca 2024 r. Nadto skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w z w. z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i przyjęcie, iż okoliczność, że D. P. pracuje, pozwala skarżącej na podjęcie zatrudnienia. Zdaniem skarżącej, Kolegium w sposób dowolny bez wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności uznało, że skarżąca wykonuje w ramach opieki nad synem tylko zwykłe czynności dnia codziennego i nie wymagają one rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a w związku z tym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Tym samym organ odgórnie przesądził o braku spełnienia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, pomijając okoliczności niemożności podjęcia przez skarżącą jakiegokolwiek zatrudnienia w związku ze sprawowaną opieką. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zatrudnienie D.P. stanowi element jego rehabilitacji. Rehabilitacja zawodowa stanowi integralną część rehabilitacji kompleksowej. D. P.wykonuje swoje obowiązki zawodowe w wymiarze 6-7 godzin dziennie, przez cztery lub pięć dni w tygodniu, co daje od 24 do 35 godzin w tygodniu, przy czym godziny pracy nie są stałe, a występują również częste okresy absencji ze względu na stan zdrowia pracownika. Błędne jest zatem przywołanie przez Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji miesiąca września 2024 roku, gdy D. P. przepracował 155 godzin. W tak specyficznym trybie pracy podopiecznego, M. P. nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia w jakimkolwiek wymiarze godzin. Nie można bowiem wykluczyć sytuacji, w której syn będzie potrzebował jej natychmiastowej pomocy. Skarżąca podniosła, że legitymowanie się przez osobę pozostającą pod opieką innej osoby, która występuje o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, z którego wynika konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oznacza, że osoba niepełnosprawna wymaga w codziennym funkcjonowaniu takiego rodzaju wsparcia ze stron innych osób. Konsekwentnie zatem, wykonywanie codziennych czynności pomocy i opieki względem takiej osoby w zakresie wynikającym z orzeczenia o niepełnosprawności może stanowić przyczynę niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Niedopuszczalne jest samodzielne uznanie przez organy pomocowe, że osoba legitymująca się wyżej opisanym rodzajem orzeczenia o niepełnosprawności nie wymaga opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W konsekwencji zaskarżona decyzja powinna zostać uchylona, gdyż została wydana w oparciu o błędną wykładnię prawa materialnego oraz z naruszeniem przepisów postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięć organów obu instancji są przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 390) – zwanej dalej u.ś.r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Skarżąca, jako matka osoby wymagającej opieki, należy do kręgu podmiotów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.). Kwestią sporną w niniejszej sprawie pozostaje ustalenie spełniania przesłanek powołanego wyżej art. 17 ust. 1 u.ś.r. (pozytywna przesłanka przyznania świadczenia – tzw. związek przyczynowo – skutkowy). Przedmiotem sporu jest, czy skarżąca nie podejmuje pracy zarobkowej wyłącznie z uwagi na konieczność opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym synem. Z oceną tej przesłanki wiąże się także konieczność ustalenia zakresu pomocy świadczonej podopiecznemu po to, aby ustalić, czy rzeczywiście jest on tego rodzaju, że uzasadnia całkowitą rezygnację z zatrudnienia (jego podjęcia), gdyż nie ma jakiejkolwiek możliwości pogodzenia pracy – nawet w częściowym wymiarze - z taką opieką. W ocenie Sądu ustalony przez organy stan faktyczny jest prawidłowy, w związku z czym stanowił on podstawę wyrokowania. Organy przeprowadziły wyczerpujące postępowanie dowodowe i zgromadziły materiał dowodowy pozwalający na poczynienie miarodajnych ustaleń faktycznych, które w istocie nie zostały przez stronę skarżącą podważone. Podnosząc w skardze zarzuty naruszenia prawa procesowego strona nie wskazała jednocześnie, jakie konkretnie ustalenia faktyczne kwestionuje. Z uzasadnienia skargi wynika przy tym, że strona nie kwestionuje samych ustaleń faktycznych co do czynności wykonywanych przez skarżącą wobec syna w ramach sprawowanej opieki, udziału ojca w tej opiece, faktu pozostawania przez syna skarżącej w zatrudnieniu i wymiaru tego zatrudnienia – z faktów tych jednak wywodzi odmienne od organu wnioski co do istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad synem. Tego rodzaju ocena nie należy do sfery ustaleń faktycznych, lecz jest kwestią subsumpcji stanu faktycznego pod określoną normę prawną. W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę niekwestionowane ustalenia faktyczne, prawidłowe jest stanowisko Kolegium w zakresie niespełnienia przez skarżącą pozytywnej przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia, wynikającej z powołanego wyżej art. 17 ust. 1 u.ś.r., a dotyczącej tzw. związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy rezygnacją z podjęcia zatrudnienia w przypadku skarżącej a świadczoną przez nią opieką na rzecz syna. Jak wynika z przytoczonego art. 17 ust. 1 u.ś.r., wnioskujący o to świadczenie musi sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy. Z przywołanych unormowań wynika jednoznacznie, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest, aby opiekun osoby niepełnosprawnej, którym z woli ustawodawcy mogą być podmioty wymienione w art. 17 ust. 1 pkt 1-4 ustawy, nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki. Zauważyć również należy, że przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie można odczytywać w ten sposób, że samo posiadanie przez osobę niepełnosprawną orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym sprawia, że świadczenie to przysługuje wskazanym w ww. przepisie osobom. Zakres sprawowania opieki nad osobami niepełnosprawnymi w stopniu znacznym różnić się bowiem może w zależności od stopnia samodzielności tych osób oraz ich potrzeb. Natomiast, to sprawowana faktycznie opieka musi obiektywnie uniemożliwiać wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osobie ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane osobom, które nie mogą podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub które są zmuszone do rezygnacji z zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) ze względu na konieczność osobistego sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Świadczenie to jest zatem skierowane do osób zdolnych i gotowych do wykonywania pracy zarobkowej, które dobrowolnie nie podejmują tego rodzaju pracy lub z niej rezygnują w celu wykonywania czynności związanych z opieką nad osobą wymagającą opieki. Jest to świadczenie rekompensujące brak możliwości uzyskiwania dochodu z pracy zarobkowej w związku z niepodjęciem lub rezygnacją z pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć lub z której musi zrezygnować osoba pielęgnująca. A zatem zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna ma być spowodowane wyłącznie koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok NSA z 7 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 1549/19, CBOSA). Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (zob. wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15). Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. W ocenie Sądu, organ odwoławczy prawidłowo stwierdził, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że całokształt ujawnionych okoliczności faktycznych przeczy istnieniu związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a koniecznym zakresem opieki i pomocy świadczonej synowi w związku z jego znacznym stopniem niepełnosprawności. Słusznie Kolegium oceniło, że czynności opiekuńcze sprawowane przez skarżącą nad synem D. nie uniemożliwiają jej podjęcia zatrudnienia. Z poczynionych w sprawie i niepodważonych ustaleń (w ramach wywiadów środowiskowych oraz złożonych oświadczeń) wynika, że D. P. (obecnie lat 21) pomimo swojej niepełnosprawności nie jest osobą obłożnie chorą i leżącą, porusza się po domu i na zewnątrz samodzielnie, posiada prawo jazdy i samodzielnie prowadzi samochód (dojeżdża do pracy), nie wymaga karmienia, pojenia, samodzielnie spożywa i przygotowuje sobie posiłki (czasem jedynie pod nadzorem matki), nie przyjmuje na stałe żadnych leków, jest w stanie wykonywać samodzielnie czynności higieniczne, jest również samodzielny w zakresie czynności fizjologicznych, sam jest w stanie ubrać się (matka jedynie nadzoruje, czy ubrał się stosownie do panującej na zewnątrz temperatury), nie wymaga żadnych specjalistycznych czynności pielęgnacyjnych. Czynności opiekuńcze wykonywane przez skarżącą ograniczają się do uczestnictwa w wizytach lekarskich oraz kontroli i nadzoru przy pewnych czynnościach wykonywanych samodzielnie przez syna (np. krojenie chleba i wędlin, parzenie herbaty). Co istotne, D. P. w październiku 2023 r. podjął zatrudnienie i pracę tę wykonywał do dnia orzekania przez organ. Do pracy dojeżdża samodzielnie samochodem, czasem zawozi go skarżąca. Z akt wynika, że w miesiącu wrześniu 2024 roku D. P. przepracował łącznie 155 godzin (czyli ok. 40 godzin tygodniowo). W aktach sprawy znajduje się również umowa o pracę zwarta w dniu 31 grudnia 2024 r., z której wynika, że D. P. jest zatrudniony w restauracji na stanowisku młodszy kucharz w wymiarze całego etatu. Z oświadczenia skarżącej z dnia 5 maja 2025 r. wynika z kolei, że syn pracuje 7 godzin dziennie, w 4-5 dni w tygodniu. Oświadczenie skarżącej nie jest spójne ze wskazaną umową o pracę, nawet jednak jeśli oprzeć się na tym oświadczeniu co do wymiaru świadczonej przez syna pracy, to i tak podzielić należy ocenę Kolegium, że skarżąca ma możliwość podjęcia zatrudnienia co najmniej w takim samym wymiarze, jak syn. Skarżąca podnosi w skardze, że pozostaje w stałej dyspozycji syna, nie może bowiem wykluczyć sytuacji, w której syn będzie potrzebował jej natychmiastowej pomocy. Doświadczenie życiowe wskazuje, że takiej ewentualności nie sposób wykluczyć nawet w przypadku osób zdrowych, niemniej jednak dla potrzeb świadczenia pielęgnacyjnego przyjąć trzeba, że chodzi o ewentualność realną, a nie jedynie hipotetyczną. To jednak z akt nie wynika. Aktualnie D. P. cierpi sporadycznie na bóle głowy i bierze wówczas leki przeciwbólowe. Z akt tych nie wynika jednocześnie, aby korzystał z częstych zwolnień z pracy w związku ze stanem zdrowia. W tej sytuacji nie sposób dopatrzeć się realnej potrzeby pozostawania przez skarżącą w dyspozycji syna w czasie, gdy świadczy on pracę. Skoro D. P. potrafi funkcjonować samodzielnie, w tym dojeżdżać samodzielnie do pracy i pracować na pełen etat jako kucharz w restauracji, to trudno podważyć ocenę Kolegium, że zakres obowiązków spoczywających na wnioskodawczyni związanych z opieką nad synem nie uniemożliwia jej podjęcia zatrudnienia. Nie wykonuje ona bowiem przy synu takich czynności opiekuńczych, które absorbowałby ją nieustannie i wymagały ciągłej obecności przy nim gdy jest on w domu, czy pozostawania w jego dyspozycji w czasie, gdy świadczy on pracę. Wynikający z akt stan zdrowia syna skarżącej i stopień jego samodzielności nie stanowi podstawy do uznania, że nie może ona podjąć zatrudnienia. Pomoc przy przygotowaniu posiłków, ubrań, myciu, może być wykonywana poza godzinami pracy - tak, jak to wykonują inne osoby łączące prowadzenie gospodarstwa domowego z pracą zarobkową. Z możliwością podjęcia pracy zarobkowej nie kolidują także czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, takie jak sprzątanie, pranie, zakupy, czy czynności takie jak załatwianie spraw urzędowych, pomoc przy wizytach lekarskich oraz opłacanie rachunków – są to bowiem czynności wykonywane sporadycznie. Wskazane czynności zwykłego dnia codziennego w istocie wyczerpują codzienną rutynę osób, w tym w także takich, które pracują zawodowo (takie jak pranie, gotowanie, zakupy, sprzątanie, opłacanie rachunków, załatwianie spraw urzędowych, ścielenie łóżka, zmiana pościeli). Konkludując, w ocenie Sądu, słuszne jest stanowisko Kolegium, że wskazany zakres opieki udzielanej przez skarżącą synowi nie stanowi o przeszkodzie w podjęciu przez nią pracy zarobkowej. Nie wykonuje ona bowiem takich czynności opiekuńczych, które absorbowałyby ją nieustannie i wymagały jej ciągłej obecności przy synu, choćby poprzez pozostawanie w dyspozycji, nie pozwalając tym samym na aktywność zawodową. Zgromadzony materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości, że pomimo znacznej niepełnosprawności syna skarżącej, jest on zdolny do częściowego samodzielnego funkcjonowania w zakresie, jaki nie wymusza na opiekunie całkowitej rezygnacji z zatrudnienia. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2024 r., poz. 935, jako p.p.s.a.), oddalił skargę jako niezasadną. Sąd orzekł w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 p.p.s.a.