II SA/Gd 444/24

WyrokWSA w Gdańsku2025-05-22

Skład orzekający: Krzysztof Kaszubowski, Jolanta Górska, Justyna Dudek - Sienkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy jest nieważna w części dotyczącej terenów górniczych, które nie zostały uwzględnione w studium?
Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność uchwały rady gminy w części dotyczącej terenów górniczych, ponieważ ich nieuwzględnienie w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego stanowi rażące naruszenie zasad sporządzania studium, w szczególności przepisów Prawa geologicznego i górniczego oraz Prawa ochrony środowiska. Obowiązek ujawnienia terenów górniczych jest bezwzględny i nie jest zniesiony ani ograniczony, nawet jeśli zmiana studium dotyczy terenów sąsiadujących.
Stan faktyczny
Wojewoda Pomorski zaskarżył uchwałę Rady Gminy Stężyca dotyczącą zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, zarzucając nieuwzględnienie w niej terenów górniczych Gapowo XVIIA i Czysta Woda. Rada Gminy przyznała rację skarżącemu w odniesieniu do terenu Gapowo XVIIA, wskazując na błąd w oznaczeniu. W odniesieniu do terenu Czysta Woda, Rada argumentowała, że tereny usług turystyki zostały wyznaczone poza tym terenem. Sąd uznał, że nieuwzględnienie terenów górniczych stanowi rażące naruszenie zasad sporządzania studium.
Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej nieruchomości stanowiących teren górniczy Gapowo XVIIA oraz w części dotyczącej nieruchomości stanowiącej teren górniczy Czysta Woda. Zasądził od Rady Gminy Stężyca na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski (spr.) Sędzia WSA Jolanta Górska Asesor WSA Justyna Dudek - Sienkiewicz po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2025 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. na uchwałę Rady Gminy Stężyca z dnia 30 stycznia 2024 r. Nr XLVII/850/2024 w sprawie uchwalenia zmiany części studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Stężyca 1) stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej nieruchomości stanowiących teren górniczy oznaczony numerem obszaru górniczego Gapowo XVIIA w Rejestrze Obszarów Górniczych jako 10-11/5/522a, 2) stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej nieruchomości stanowiącej teren górniczy oznaczony numerem obszaru górniczego Czysta Woda w Rejestrze Obszarów Górniczych jako 10-11/4/308, 3) zasądza od Rady Gminy Stężyca na rzecz strony skarżącej W. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wojewoda Pomorski (dalej jako: "Wojewoda", "skarżący") zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku uchwałę Rady Gminy Stężyca z dnia 30 stycznia 2024 r. nr XLVII/850/2024 w sprawie uchwalenia zmiany części studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Stężyca (dalej jako "uchwała" lub "Studium") w zakresie odnoszącym się do obszaru określonego uchwałą Nr XLII/735/2023 z dnia 27 czerwca 2023 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany części studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Stężyca (część obrębu geodezyjnego Gapowo, dalej jako: "Obszar 1") oraz uchwałą Nr XLII/719/2023 z dnia 27 czerwca 2023 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany części studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Stężyca (część obrębu geodezyjnego Gapowo, dalej jako: "Obszar 2"). Zaskarżonej uchwale zarzucił istotne naruszenie art. 95 ust. 1 i 2 oraz art. 104 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 633, poz. 1688 ze zm.; dalej jako: "P.g.g.") oraz art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 54; dalej jako "P.o.ś.") w zw. z art. 64 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1688; dalej jako: "ustawa zmieniająca u.p.z.p") zgodnie z którym przez plan ogólny, o którym mowa w P.g.g. i P.o.ś, należy rozumieć studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 11 i 12 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 503 ze zm.; dalej jako "u.p.z.p." - w brzmieniu sprzed zmiany). Naruszenie to polegać miało na: 1) nieobjęciu ochroną w procesie planowania i zagospodarowania przestrzennego udokumentowanych złóż kopalin w celu zabezpieczenia możliwości ich eksploatacji lub wykorzystania, w zakresie Obszaru 1 (zgodnie z art. 95 ust. 1 P.g.g.); 2) nieuwzględnieniu przy określaniu projektu zmian Studium występowania złóż kopalin oraz potrzeby zapewnienia możliwości ich wydobycia lub wykorzystania w zakresie Obszaru 1 (zgodnie z art. 95 ust. 2 P.g.g.); 3) nieuwzględnieniu obszarów i terenów górniczych przy określaniu projektu ustaleń Studium w zakresie Obszaru 1 i 2 (zgodnie z art. 104 ust. 1 P.g.g.); 4) niezapewnieniu warunków utrzymania równowagi przyrodniczej i racjonalnej gospodarki zasobami środowiska przez nieuwzględnienie obszarów występowania złóż kopalin oraz obecnych i przyszłych potrzeb eksploatacji tych złóż w zakresie Obszaru 1 i 2 (zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 2 P.o.ś.); 5) nieuwzględnieniu w projekcie zmian Studium uwarunkowań wynikających w szczególności z występowania udokumentowanych złóż kopalin, zasobów wód podziemnych oraz udokumentowanych kompleksów podziemnego składowania dwutlenku węgla, a także występowania terenów górniczych wyznaczonych na podstawie przepisów odrębnych (zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 11 i 12 u.p.z.p.). W konsekwencji naruszony został art. 9 ust. 3a u.p.z.p. - w brzmieniu dotychczasowym, poprzez dokonanie zmiany Studium dla części obszaru gminy zarówno w części tekstowej jak i graficznej mimo braku dokonania zmian w odniesieniu do wszystkich treści, które w wyniku wprowadzonej zmiany przestają być aktualne, w szczególności zmian w zakresie określonym w art. 10 ust. 1 pkt 11 i 12 u.p.z.p. W związku z powyższym Wojewoda wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w zakresie odnoszącym się do obszaru określonego uchwałą nr XLII/735/2023 z dnia 27 czerwca 2023 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany części studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Stężyca (część obrębu geodezyjnego Gapowo) oraz nr XLII/719/2023 z dnia 27 czerwca 2023 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany części studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Stężyca (część obrębu geodezyjnego Gapowo). Alternatywnie, w przypadku uznania, że zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności w całości lub w części innej niż wskazana w skardze wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały w całości albo w części, w jakiej jest ona sprzeczna z prawem w rozumieniu art. 28 u.p.z.p. Zwrócił się ponadto o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Uzasadniając skargę Wojewoda wskazał, że podstawę prawną zaskarżonej uchwały stanowiły przepisy art. 12 ust. 1 i art. 27 u.p.z.p. w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy zmieniającej u.p.z.p., art. 65 ust. 2 ustawy zmieniającej u.p.z.p. i art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 40 ze zm. – dalej jako "u.s.g."), a także uchwały: nr XLII/754/2023 z dnia 27 czerwca 2023 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany części studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Stężyca (część obrębu geodezyjnego Czaple w zakresie działki nr [...] oraz część obrębu geodezyjnego N. w zakresie działki nr [...]), nr XLII/731/2023 z dnia 27 czerwca 2023 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany części studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Stężyca (część obrębu geodezyjnego Kamienica Szlachecka), nr XLII/735/2023 z dnia 27 czerwca 2023 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany części studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Stężyca (część obrębu geodezyjnego Gapowo), nr XLII/733/2023 z dnia 27 czerwca 2023 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany części studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Stężyca (część obrębu geodezyjnego Łączyno) oraz nr XLII/719/2023 z dnia 27 czerwca 2023 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany części studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Stężyca (części obrębów geodezyjnych: Borucino, Czaple, Gapowo, Gołubie, Łączyno, Nowa Wieś, Szymbark, Zgorzałe i Żuromino). W ocenie Wojewody Rada Gminy Stężyca, uchwalając zmianę obowiązującego Studium, uchybiła obowiązkowi objęcia w nim wyników udokumentowanych - stosownie do przepisów art. 88 i nast. P.g.g. – obszarów złóż surowców mineralnych, w tym złóż kopalin. Na konieczność ujawnienia w zmienianym Studium terenów górniczych Gapowo XVIIA (na dz. o nr ewidencyjnym [...] i [...] w obrębie [...]) oraz Czysta Woda (na dz. o nr ewidencyjnym [...] w obrębie [...]), zgodnie z wykazem udostępnionym publicznie w systemie MIDAS przez Państwowy Instytut Geologiczny, wskazywał wprost Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w Gdańsku w negatywnej opinii z dnia 16 października 2023 r. sporządzonej w trybie uzgadniania projektu Studium. Dyrektor zwrócił jednocześnie uwagę na nieprawidłowe wykorzystanie w Studium pojęć terenu górniczego oraz złoża kopaliny, gdyż zgodnie z art. 6 pkt 15 i 19 P.g.g. nie są one tożsame. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5, 15 i 19 P.g.g. obszarem górniczym jest przestrzeń, w granicach której przedsiębiorca jest uprawniony do wydobywania kopaliny, podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji, podziemnego składowania odpadów, podziemnego składowania dwutlenku węgla oraz prowadzenia robót górniczych niezbędnych do wykonywania koncesji. Terenem górniczym jest przestrzeń objęta przewidywanymi szkodliwymi wpływami robót górniczych zakładu górniczego. Złożem kopaliny jest natomiast naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą. Wskazanie więc w treści Studium wyłącznie złóż kopaliny nie wypełnia obowiązków określonych w art. 104 ust. 1 pkt 1 P.g.g. Skarżący zwrócił uwagę, że wydane zostało zarządzenie zastępcze z dnia 15 maja 2018 r. w sprawie wprowadzenia udokumentowanych złóż kopalin do Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Stężyca Wojewoda Pomorski, na mocy art. 96 ust. 1 pkt 1 i ust. 8 P.g.g. (w brzmieniu na dzień wydania zarządzenia). Wskazanym zarządzeniem Wojewoda wprowadził do Studium m.in.: złoże kopalin [...]. Skarżący zwrócił dodatkowo uwagę, że w dniu 31 października 2022 r. teren górniczy Gapowo XVII został zniesiony, a na obszarze złoża Gapowo XVII i terenach przyległych ustanowiono teren górniczy Gapowo XVIIA. Jednocześnie podkreślił, że ustawa nie upoważnia wojewody do uwzględnienia na załączniku tekstowym czy graficznym studium terenów czy obszarów górniczych. Takie kompetencje, ale i obowiązek, posiada jedynie rada gminy (art. 104 ust. 1 pkt 1 P.g.g.). Zdaniem skarżącego powyższe oznacza, że kwestionowana zmiana Studium nie uwzględnia w swej treści terenu górniczego Gapowo XVIIA oraz Czysta Woda, a także nie uwzględnia udokumentowanego złoża kopalin o nazwie Gapowo XVIIA, jednocześnie zaś uwzględnia zniesione już złoże kopalin Gapowo XVII. Zdaniem Wojewody, z uwagi na powyższe okoliczności, zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w zakresie odnoszącym się do obszaru określonego uchwałą nr XLII/735/2023 z dnia 27 czerwca 2023 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany części studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Stężyca (część obrębu geodezyjnego Gapowo) oraz nr XLII/719/2023 z dnia 27 czerwca 2023 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany części studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Stężyca (w część obrębu geodezyjnego Gapowo). W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Stężyca w zakresie odnoszącym się do obszaru określonego uchwałą nr XLII/735/2023 z dnia 27 czerwca 2023 r. (zwanego w skardze "Obszarem 1") wniosła o uwzględnienie skargi. Natomiast w zakresie odnoszącym się do obszaru określonego uchwałą nr XLII/719/2023 z dnia 27 czerwca 2023 r. (zwanego w skardze "Obszarem 2") wniosła o jej oddalenie. Ustosunkowując się do zarzutów dotyczących Obszaru 1 Rada wskazała, że w opinii negatywnej Okręgowy Urząd Górniczy nakazał wprowadzenie do Studium terenu górniczego - Gapowo XVIIA. Osoba uprawniona do sporządzania projektu Studium w trakcie sprawdzania granic oraz opisów terenów górniczych na portalach z danymi nie natrafiła na wskazane wyżej oznaczenie. Dopiero w bazie Midas odnalazła oznaczenie terenu jako Gapowo XVII - takie oznaczenie znajdowało się w Studium. Osoba uprawniona, nie sprawdzając dalej, uznała, że oznaczenie powyższe jest prawidłowe, jednakże faktycznie - po wejściu w opis terenu XVII, uzyskuje się informację, że przedmiotowy teren został powiększony i otrzymał nowe oznaczenie XVIIA. Odnosząc się natomiast do zarzutów dotyczących Obszaru 2 Rada wskazała, że Okręgowy Urząd Górniczy nakazał wprowadzenie do projektu studium informacji, iż na działce nr [...] występuje teren górniczy — C. W Studium uwzględnione jest natomiast złoże wraz z poprawnymi granicami, które częściowo położone są w zakresie przedmiotowej zmiany. Zdaniem Rady najistotniejsza w sprawie jest jednak okoliczność, że zmiana polegała na wyznaczeniu terenów usług turystyki, które zostały wyznaczone poza terenem złoża C. Tym samym w ocenie organu nie ma podstaw do stwierdzania częściowej nieważności uchwały w powyższym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.: dalej jako: "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 147 § 1 P.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. W razie niezasadności skargi sąd skargę oddala na podstawie art. 151 P.p.s.a. Na wstępie wskazać należy, że Sąd orzekał w sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli strona zgłosi wniosek o jego zastosowanie, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym złożył Wojewoda Pomorski, a Rada Gminy Stężyca nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. Przedmiotem skargi jest uchwała nr XLVII/850/2024 Rady Gminy Stężyca z dnia 30 stycznia 2024 r. w sprawie uchwalenia zmiany części studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Stężyca. Podstawę prawną zaskarżonego aktu stanowi art. 9 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 977 ze zm.; dalej jako: "u.p.z.p."), zgodnie z którym w celu określenia polityki przestrzennej gminy, w tym lokalnych zasad zagospodarowania przestrzennego, rada gminy podejmuje uchwałę o przystąpieniu do sporządzania studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Przepis ten został uchylony z dniem 24 września 2023 r., w którym weszła w życie ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r., poz. 1688). Zgodnie jednak z art. 65 ust. 1 tej ustawy studia uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin zachowują moc do dnia wejścia w życie planu ogólnego gminy w danej gminie, jednak nie dłużej niż do dnia 30 czerwca 2026 r. i stosuje się do nich przepisy dotychczasowe. Z przywołanej regulacji wynika zatem, że w rozpatrywanej sprawie zastosowanie będą miały przepisy u.p.z.p. w dotychczasowym niezmienionym przez ustawę brzmieniu. Zaskarżona uchwała, jako podjęta w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, jest aktem organu jednostki samorządu terytorialnego z zakresu administracji publicznej. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy nie jest aktem prawa miejscowego, niemniej jednak jego ustalenia są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych (art. 9 ust. 5 w zw. z ust. 4 u.p.z.p). Oznacza to, że przy uchwalaniu planu miejscowego organ uchwałodawczy gminy zobowiązany jest uwzględnić lokalne zasady zagospodarowania przestrzennego i kierunki polityki przestrzennej przyjęte w studium, gdyż plan miejscowy ustaleń studium naruszać nie może (art. 20 ust. 1 u.p.z.p.). Jednocześnie jednak postanowienia studium nie oddziałują w sposób bezpośredni na prawa i obowiązki innych podmiotów, będących właścicielami nieruchomości na terenie, którego studium dotyczy. Działając na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1465) w zw. z art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a. Wojewoda Pomorski wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały Rady Gminy Stężyca w zakresie odnoszącym się do obszaru określonego uchwałą nr XLII/735/2023 z dnia 27 czerwca 2023 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany części studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Stężyca (część obrębu geodezyjnego Gapowo) oraz nr XLII/719/2023 z dnia 27 czerwca 2023 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany części studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Stężyca (część obrębu geodezyjnego Gapowo). Alternatywnie, w przypadku uznania, że zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności w całości lub w części innej niż wskazana w skardze wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały w całości albo w części, w jakiej jest ona sprzeczna z prawem w rozumieniu art. 28 u.p.z.p. Przywołany przepis (w brzmieniu obowiązującym sprzed wejścia w życie ustawy zmieniającej u.p.z.p.) stanowi, że istotne naruszenie trybu lub zasad sporządzania studium, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. Pojęcie "trybu sporządzania studium", którego zachowanie stanowi przesłankę formalną zgodności uchwały w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy z przepisami prawa - odnosi się do sekwencji czynności, jakie podejmuje organ w celu doprowadzenia do uchwalenia studium, począwszy od uchwały o przystąpieniu do sporządzania studium, a na jego uchwaleniu skończywszy. Pojęcie "zasad sporządzania studium", których przestrzeganie stanowi przesłankę materialną zgodności studium z przepisami prawa, należy wiązać z samym sporządzeniem (opracowaniem) aktu planistycznego, a więc z merytoryczną zawartością tego aktu (część tekstowa, graficzna, załączniki), zawartych w nim ustaleń, a także standardów dokumentacji planistycznej (por. wyroki NSA: z 25 maja 2009 r., II OSK 1778/08; z 11 września 2008 r., II OSK 215/08; zob. też: I. Zachariasz [w:] H. Izdebski, I. Zachariasz (red.), Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz, Warszawa 2023, s. 329 - 332). W ocenie Wojewody zaskarżona uchwała narusza zasady sporządzania studium poprzez naruszenie art. 95 ust. 1 i 2 oraz art. 104 ust. 1 pkt 1 P.g.g. oraz art. 72 ust. 1 pkt 2 P.o.ś. Naruszenie to w odniesieniu do terenu określonego jako "Obszar 1" polega – zdaniem skarżącego – na nieobjęciu ochroną w procesie planowania i zagospodarowania przestrzennego i nieuwzględnieniu przy określaniu studium udokumentowanych złóż kopalin w celu zabezpieczenia możliwości ich eksploatacji lub wykorzystania, nieuwzględnieniu obszarów i terenów górniczych przy określaniu ustaleń studium, niezapewnieniu warunków utrzymania równowagi przyrodniczej i racjonalnej gospodarki zasobami środowiska przez nieuwzględnienie obszarów występowania złóż kopalin oraz obecnych i przyszłych potrzeb eksploatacji tych złóż. Z oceną tą zgodziła się Rada Gminy wnosząc o uwzględnienie skargi w tej części (odpowiedź na skargę – k. 8 akt sądowych). Sąd w składzie orzekającym podziela to stanowisko. Z treści zaskarżonego Studium w sposób oczywisty wynika, że naruszono przywołane przepisy. Zgodnie z art. 95 ust. 1 pkt 1 P.g.g. udokumentowane złoża kopalin podlegają ochronie w procesie planowania i zagospodarowania przestrzennego, na zasadach określonych w ustawie i w przepisach u.p.z.p. w celu zabezpieczenia możliwości ich eksploatacji lub wykorzystania. Określając ustalenia studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy uwzględnia się występowanie złóż oraz struktur, o których mowa w ust. 1 oraz potrzebę zapewnienia możliwości ich wydobycia lub wykorzystania (art. 95 ust. 2 P.g.g.). Koresponduje z tym treść art. 10 ust. 1 u.p.z.p., zgodnie z którym w studium uwzględnia się uwarunkowania wynikające w szczególności z występowania udokumentowanych złóż kopalin, zasobów wód podziemnych oraz udokumentowanych kompleksów podziemnego składowania dwutlenku węgla (pkt 11) oraz występowania terenów górniczych wyznaczonych na podstawie przepisów odrębnych (pkt 12). Według art. 104 ust. 1 pkt 1 P.g.g. obszary i tereny górnicze uwzględnia się określając ustalenia planu ogólnego gminy. W sprawie bezspornym jest, że Wojewoda Pomorski zarządzeniem zastępczym z 15 maja 2018 r. wprowadził do Studium m. in. złoże kopalin Gapowo XVII i Czysta Woda. Jednocześnie 31 października 2022 r. teren górniczy Gapowo XVII został zniesiony, a na obszarze złoża Gapowo XVII i terenach przyległych ustanowiono obszar górniczy Gapowo XVIIA. Zaskarżona zmiana Studium nie uwzględnia w swojej treści ani złoża kopalin o nazwie Gapowo XVIIA ani ustanowionego na terenie złoża Gapowo XVII (aktualnie zniesionego) i terenach przyległych terenu górniczego Gapowo XVIIA. W odniesieniu do zakresu zmiany Studium objętego uchwałą nr XLII/719/2023 z dnia 27 czerwca 2023 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany części studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Stężyca (część obrębu geodezyjnego Gapowo) Wojewoda zarzucił Radzie Gminy nieuwzględnienie obszarów i terenów górniczych przy określaniu ustaleń Studium, niezapewnienie warunków utrzymania równowagi przyrodniczej i racjonalnej gospodarki zasobami środowiska przez nieuwzględnienie obszarów występowania złóż kopalin oraz obecnych i przyszłych potrzeb eksploatacji tych złóż (zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 2 P.o.ś.), a także nieuwzględnieniu w Studium uwarunkowań wynikających w szczególności z występowania udokumentowanych złóż kopalin, zasobów wód podziemnych oraz udokumentowanych kompleksów podziemnego składowania dwutlenku węgla oraz występowania terenów górniczych wyznaczonych na podstawie przepisów odrębnych (zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 11 i 12 u.p.z.p.). Rada Gminy wyjaśniła, że Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego nakazał wprowadzenie do projektu zmian Studium informacji, iż na działce nr [...] występuje teren górniczy — C. W Studium uwzględnione jest natomiast złoże wraz z poprawnymi granicami, które częściowo położone są w zakresie przedmiotowej zmiany. Ponadto, zdaniem Rady najistotniejsza w sprawie jest jednak okoliczność, że zmiana polegała na wyznaczeniu terenów usług turystyki, które zostały wyznaczone poza terenem złoża C. Tym samym w ocenie organu nie ma podstaw do stwierdzania częściowej nieważności uchwały w powyższym zakresie. Przywołanego stanowiska Rady Gminy Sąd nie podziela. Przede wszystkim słusznie zwraca uwagę Wojewoda, że pojęcia "teren górniczy" i "złoże kopaliny" nie są synonimami i uwzględnienie w Studium występowania złoża kopaliny nie może być rozumiane jako uwzględnienie w jego treści terenu górniczego. Także i w tym przypadku nie został ujęty w treści Studium teren górniczy, co stanowi rażące naruszenie zasad sporządzania studium. Oceny tej nie zmienia argumentacja Rady, że wyznaczone tereny usług turystyki na tym obszarze znajdują się poza terenem złoża. Przywołane w niniejszym uzasadnieniu przepisy prawa jednoznacznie określają treść studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania gminy. Obowiązek ujawnienia terenów górniczych nie jest zniesiony czy ograniczony jeżeli zmiany studium dotyczą terenów sąsiadujących. Stanowisko Rady Gminy przyjmujące, że skoro zmiana polegała na wyznaczeniu terenów usług turystyki, które zostały wyznaczone poza terenem złoża C. to nie doszło do naruszenia prawa nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd kontrolujący uchwałę w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy nie jest związany treścią skargi, co oznacza, że weryfikacji podlegają także kwestie nie podniesione w skardze. Z tego względu Sąd odniósł się także do legalności procedury planistycznej. W tym zakresie nie stwierdzono uchybień. Z nadesłanych akt planistycznych wynika, że miała ona następujący przebieg: uchwałami nr XLII/754/2023 z dnia 27 czerwca 2023 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany części studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Stężyca (część obrębu geodezyjnego Czaple w zakresie działki nr [...] oraz część obrębu geodezyjnego Nowa Wieś w zakresie działki nr [...]), nr XLII/731/2023 z dnia 27 czerwca 2023 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany części studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Stężyca (część obrębu geodezyjnego Kamienica Szlachecka), nr XLII/735/2023 z dnia 27 czerwca 2023 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany części studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Stężyca (część obrębu geodezyjnego Gapowo), nr XLII/733/2023 z dnia 27 czerwca 2023 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany części studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Stężyca (część obrębu geodezyjnego Łączyno) oraz nr XLII/719/2023 z dnia 27 czerwca 2023 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany części studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Stężyca (części obrębów geodezyjnych: Borucino, Czaple, Gapowo, Gołubie, Łączyno, Nowa Wieś, Szymbark, Zgorzałe i Żuromino) przystąpiono do sporządzenia zmiany części studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Stężyca. Informacja w tym zakresie została podana w ogłoszeniach prasowych i w obwieszczeniu umieszczonym na tablicy ogłoszeń, a także na stronie internetowej BIP gminy. Nadto Wójt poinformował o przystąpieniu do sporządzenia Studium organy i instytucje właściwe do uzgadniania i opiniowania Studium. Do projektu Studium wpłynęły wnioski zarówno instytucji publicznych. W toku prac pozyskano także Prognozę oddziaływania na środowisko oraz wykorzystano Plan zagospodarowania przestrzennego Województwa Pomorskiego (Uchwała nr 318/XXX/16 Sejmiku Województwa Pomorskiego z dnia 29 grudnia 2016 r.). W kolejnym etapie procedury planistycznej, zgodnie z art. 25 ust. 1 u.p.z.p., Wójt wystąpił o zaopiniowanie i uzgodnienia projektu Studium, w rezultacie uzyskując wszystkie wymagane opinie i uzgodnienia. Po zakończeniu etapu pozyskiwania opinii i uzgodnień projekt zmiany Studium został wyłożony do publicznego wglądu, o czym poinformowano w prasie, poprzez obwieszczenie oraz na stronach BIP-u. Następnie projekt Studium został wyłożony do publicznego wglądu w dniach od 14 listopada 2023 r. do 5 grudnia 2023 r., a w dniu 23 listopada 2023 r. przeprowadzono publiczną dyskusję projektowanymi nad zmianami w siedzibie Urzędu Gminy Stężyca. Z protokołu wynika, że poza jedną osobą brak było osób zainteresowanych udziałem w tej czynności planistycznej. Podsumowując tę część rozważań, Sąd nie dopatrzył się istotnego naruszenia trybu sporządzenia studium. W ocenie Sądu mimo braku uchybień procedury planistycznej doszło do naruszenia zasad sporządzania Studium. Bez wątpienia pominięcie w treści Studium istniejących obszarów górniczych pozostaje w sprzeczności z treścią przywołanych przepisów prawa i stanowi naruszenie zasad sporządzania studium. Tym samym wyczerpana została przesłanka stwierdzenia nieważności uchwały rady gminy. Z uwagi na wadliwość Studium jedynie w części Sąd stwierdził jego nieważność w zakresach wskazanych w punktach 1 i 2 sentencji. Za niezasadne Sąd uznał stwierdzenie nieważności Studium w zakresie objętym wnioskami skargi to jest odnoszącym się do obszaru określonego uchwałą nr XLII/735/2023 z dnia 27 czerwca 2023 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany części studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Stężyca oraz uchwałą nr XLII/719/2023 z dnia 27 czerwca 2023 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany części studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Stężyca. Stwierdzone naruszenia dotyczyły bowiem pominięcia wskazania terenów górniczych znajdujących się na obszarach określonych wymienionymi wyżej uchwałami w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany studium. W granicach tych obszarów znajdują się jednak także tereny, którym nie został przypisany status terenu górniczego, a zatem nie było podstaw by w tym zakresie stwierdzać nieważność studium. Także podział geodezyjny obszarów objętych uchwałami w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany studium nie pokrywa się z zakresem stwierdzonej wadliwości wobec czego nie było możliwe stwierdzenie nieważności co do konkretnych działek. O kosztach orzeczono na podstawie art. 205 § 1 w zw. z art. 200 P.p.s.a. Orzeczenia sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło