II SA/Gd 448/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Sędzia NSA Jan Jędrkowiak Protokolant Sekretarz Sądowy Ilona Panic po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2007 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. J. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 19 maja 2006r., nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 16 czerwca 2006r., nr [...]. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 19 maja 2006 r. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 16 czerwca 2005 r., wydaną na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) w której po rozpoznaniu wniosku pani S. J. odmówił przyznania jej uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie przejściowym w Ł. w listopadzie 1940 r. Zdaniem organu strona nie wykazała że spełniła przesłanki określone w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c wymienionej wyżej ustawy. W szczególności organ stwierdził, iż wskazani przez panią S. J. świadkowie nie udokumentowali swojego pobytu obozie przejściowym, a tym samym nie mogli potwierdzić pobytu tam wnioskodawczyni. W piśmie z dnia 4 lipca 2005 r. pani S. J. wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ rozpoznając ponownie przedmiotową sprawę stwierdził, że odwołująca się na początku listopada 1940 r. została wysiedlona wraz z rodzicami z miejscowości B. do obozu przejściowego w Ł., skąd pod koniec grudnia 1940 r. została przewieziona do miejscowości S.-K. Powyższe fakty potwierdzone zostały przez dokumenty takiej jak: ankieta wypełniona przez panią S. J. skierowana do Powiatowego Biura Dowodów Osobistych, czy pismo Archiwum Państwowego oddział w S. z dnia 12 października 2005 r. W ocenie organu strona nie udokumentowała jednakże w sposób wystarczający okoliczności przebywania w konkretnym obozie przejściowym położonym na terenie Ł. Powołani przez wnioskodawczynię świadkowie: R. K. oraz S. T. nie byli w stanie wskazać nazwy ulicy, na której znajdował się obóz przesiedleńczy. Również S. J. nie umiała podać ani nazwy obozu, ani ulicy, na której mógł się on znajdować, wyjaśniając iż w tamtym czasie miała 9 lat i nie pamięta takich szczegółów. Po konsultacji ze świadkiem R. K. wnioskodawczyni stwierdziła, że obóz ten mógł się znajdować na ulicy Ł. Organ jednakże badając sprawę uznał, iż S. J. nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów potwierdzających jej pobyt w obozie przesiedleńczym w Ł. przy ul. Ł. Ponadto organ wskazał, iż z informacji przez niego uzyskanych wynika, że w listopadzie 1940 r. nie doszło do wysiedleń mieszkańców miejscowości B. do obozu przesiedleńczego w Ł. przy ul. Ł. Podkreślono w treści uzasadnienia, iż podczas okupacji hitlerowskiej istniało na terenie Ł. kilka obozów przesiedleńczych (Informator Encyklopedyczny Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939-1945 opracowany przez Główną Komisję Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce, PWN Warszawa 1979r.). Przyznanie zaś uprawnień kombatanckich na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o kombatantach możliwe jest wyłącznie z tytułu pobytu w obozach przesiedleńczych wymienionych w § 6 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. z 2001 r. Nr 106, poz. 1154). Kierownik Urzędu wyjaśnił, iż sama okoliczność wysiedlenia strony nie stanowi podstawy do nabycia uprawnień kombatanckich. Skargę na powyższą decyzję wniosła S. J. nie zgadzając się z jej rozstrzygnięciem. W ocenie skarżącej przedłożone przez nią w trakcie postępowania dowody w wystarczający sposób potwierdzają jej pobyt w obozie przesiedleńczym w Ł. S. J. wyjaśniła, iż rzeczywiście nie pamiętała ulicy przy której znajdował się obóz przesiedleńczy w Ł., ale informacje te uzupełniła w wyniku konsultacji z R. K. Skarżąca wskazała także, iż naturalnym było, iż R. K. ze względu na swój wiek i stres związany z przesłuchaniem mogła nie pamiętać nazwy ulicy i obozu przesiedleńczego, jednakże uzupełniła on swoje zeznania w późniejszym czasie, potwierdzając, iż obóz znajdował się na ulicy Ł. Odnosząc się natomiast do wątpliwości organu, co do wiarygodności świadka S. T. skarżąca wyjaśniła, iż miał on w listopadzie 1940 r. osiem lat i mógł rzeczywiście nie pamiętać nazwy ulicy oraz obozu, w którym przebywał. Ponadto S. J. wskazała, iż zwracała się z prośbą do Archiwum Państwowego o sprawdzenie, czy w aktach Archiwum w wykazach osób wysiedlonych znajduje się rodzina M. W odpowiedzi, skarżąca uzyskała informację, iż przedmiotowe akta zachowały się we fragmentach i nie zawierają wszystkich nazwisk osób wysiedlonych. Skarżąca zwróciła się także z zapytaniem do Archiwum Instytutu Zachodniego, który wskazał, iż jest w posiadaniu tylko list wywozowych z obozu przejściowego Poznań-Główna. Obóz ten istniał od 5 września 1939 r. do 22 maja 1940 r. W załączeniu strona postępowania przysłała także dodatkowo zeznania świadka - M. A. J., która pod przysięgą potwierdziła pobyt R. K. w obozie w Ł. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie ponawiając argumentację faktyczną i prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie przepisu z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu skarga jest uzasadniona, albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo. W myśl przepisu art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie z przyjętą w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej organy administracji publicznej prowadzące postępowanie mają obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny zgodnie z rzeczywistością, mają zwłaszcza obowiązek dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego i swoje stanowisko wyrazić w uzasadnieniu podjętej decyzji. Ponadto organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Stosownie do art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Celem prawidłowego przeprowadzenie postępowania dowodowego jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny (art. 75 § 1 k.p.a.). Z cytowanych wyżej przepisów postępowania wynika, że na organie administracji spoczywa obowiązek dokładnego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla danej sprawy okoliczności faktycznych. Prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego będzie bowiem możliwe tylko wówczas gdy zostaną wszechstronnie wyjaśnione wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, a stronie zostanie zapewniony czynny udział w każdej fazie postępowania. W niniejszej sprawie obowiązek wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie uprawnień kombatanckich spoczywa na osobie ubiegającej się o te świadczenia, nie zwalnia to jednak organu od obowiązku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Tym bardziej, że w sprawach o przyznanie uprawnień kombatanckich, często z uwagi na upływ czasu przedłożenie przez wnioskodawcę jednoznacznych dowodów jest utrudnione. W takich szczególnie sytuacjach obowiązek współdziałania w ustaleniu prawdy obiektywnej spoczywa na organie (por. wyrok NSA W-wa z dnia 18 października 2005r., sygn. akt II OSK 117/05, LEX nr 188689). Analiza materiału dowodowego wskazuje, że w przedmiotowej sprawie organy administracji nie wywiązały się należycie z opisanych wyżej obowiązków. Organy obu instancji przyjęły, iż skoro S. J. nie jest w stanie wskazać ulicy, na której znajdował się obóz przesiedleńczy w którym miała przebywać w listopadzie 1940 r., to uznać należało, iż nie udokumentowała ona w sposób wystarczający swojego tam pobytu. Świadkowie skarżącej również mieli problemy z przypomnieniem sobie nazwy przedmiotowej ulicy. Bezsprzeczne jest, iż ustalenie stanu faktycznego w niniejszej sprawie nie jest łatwe. Z zeznań skarżącej wynika, iż S. J. wraz z rodziną, matką i ojcem (W. i Z. M.), została wysiedlona z miejscowości B. w powiecie N. T. Organ drugiej instancji nie podważa powyższej okoliczności, wątpliwości pojawiają się, gdy ma dojść do ustalenia, gdzie skarżąca wraz z rodziną została wysiedlona. Skarżąca na okoliczność przebywania w obozie przesiedleńczym powołała dwóch świadków: R. K. i S. T. Oboje poświadczyli pobyt S. J. w obozie w Ł., nie byli jednak w stanie podać nazwy obozu ani ulicy na której się znajdował. Problem z przypomnieniem nazw wytłumaczono młodym wiekiem S. T. w roku 1940 (8 lat), oraz sędziwym wiekiem R. K., która w związku z ukończeniem 80 lat może mieć kłopoty z pamięcią. Pobyt R. K. w obozie przesiedleńczym w Ł. potwierdziła także M. J., która zgodnie z treścią swojego zeznania złożonego w dniu 1 kwietnia 1996 r. wskazała, iż R. K. została wywieziona z miejscowości B. w dniu 29 listopada 1940 r. do obozu przesiedleńczego w Ł. Podsumowując, stwierdzić należy, iż Sąd nie znalazł w aktach sprawy przesłanek uzasadniających nie uznanie wiarygodności zeznać powołanych świadków. Uznać zatem należy, iż zeznania te zawierają w sobie prawdziwe okoliczności. Zeznania nie są wewnętrznie sprzeczne, choć rzeczywiście nie pełne. Faktem, jest też nie wskazują nazwy obozu i ulicy, na której znajdował się przedmowy obóz. Organ powinien również pamiętać, iż w sprawach dotyczących przyznania uprawnień kombatanckich często trudno znaleźć dokumenty potwierdzające okoliczności, na które powołuje się wnioskujący w związku z tym głównym źródłem wiedzy o tych wydarzeniach mogą być jedynie osoby w nich uczestniczące. Badając sprawę nie można jednoznacznie stwierdzić, iż skarżąca nie przebywała w żadnym obozie. Z akt sprawy wynika, iż istnieje duże prawdopodobieństwo, iż S. J. w obozie przesiedleńczym na terenie Łodzi przebywała. Nie jest ona jednakże wskazać nazwy tego obozu ani jego szczegółowej lokalizacji. Na terenie Ł. w okresie wojny istniało wiele obozów przesiedleńczych, bowiem akcja wysiedlania mieszkańców W. była akcją masową, ale także dobrze zorganizowaną. Niezaprzeczalny jest fakt, iż S. J. został wysiedlona z miejscowości B., można założyć zatem, iż w trakcie akcji wysiedleńczych przewożono wysiedlonych mieszkańców do obozów przesiedleńczych, w których oczekiwali na dalszy los. Zatem w niniejszej sprawie organy obu instancji powinny były zbadać tę kwestię i sprawdzić z własnej inicjatywy, w którym obozie przesiedleńczym mogła przebywać S. J. Sama skarżąca wskazała, iż obóz znajdował się w dawnej fabryce waty. Okoliczność tę organy mogły zweryfikować same. Ustalenie faktu, czy na terenie Ł. znajdowała się dawna fabryka waty w której przetrzymywano przesiedlonych mieszkańców mogło wyjaśnić wiele wątpliwości. Tego organy nie uczyniły, ograniczając się tylko mimo istniejących wątpliwości do dowodów przedłożonych przez skarżącą. Nie można niejasności i niedopowiedzeń interpretować na niekorzyść podmiotu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 maja 2005 r., VII SA/Wa 1093/04, LEX nr 168038). W razie wątpliwości organy mogły również zbadać historie przesiedleńcze powołanych świadków, może w ten sposób łatwiej było by odnaleźć nazwę obozu. Stwierdzić należy, iż organ dwukrotnie rozpoznając przedmiotową sprawę nie wykazał należytej staranności i dokładności w ustaleniu stanu faktycznego niniejszej sprawy, czym naruszył przepisy postępowania administracyjnego. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia 16 czerwca 2005 r. Ponownie rozpoznając sprawę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych winien zastosować się do wszystkich zawartych wyżej zaleceń dotyczących ustalenia miejsca pobytu skarżącej. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.