II SA/Gd 477/15
WyrokWSA w Gdańsku2015-12-02
Skład orzekający: Mariola Jaroszewska, Janina Guść, Dorota Jadwiszczok
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, zabudowanej budynkami produkcyjno-magazynowo-biurowymi, może zostać przekształcone w prawo własności na podstawie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, jeśli wnioskodawca nabył to prawo w drodze sukcesji syngularnej po dacie wejścia w życie nowelizacji z 2011 r., a jego poprzednik prawny nie spełniał kryteriów określonych w art. 1 ust. 1 ustawy w brzmieniu obowiązującym przed tą nowelizacją?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że nieruchomość objęta wnioskiem nie spełniała kryteriów określonych w art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu, ponieważ była zabudowana budynkami produkcyjno-magazynowo-biurowymi, a nie na cele mieszkaniowe lub garażami, ani nie była nieruchomością rolną. Wnioskodawca, jako następca prawny, nie mógł uzyskać prawa do przekształcenia, gdyż jego poprzednik prawny nie spełniał tych warunków w dniu 13 października 2005 r. Sąd uznał, że organy prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o przekształceniu w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją z 2011 r., uwzględniając wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r. sygn. akt K 29/13.Stan faktyczny
K. L. złożył wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej w prawo własności. Organ pierwszej instancji odmówił przekształcenia, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który ograniczył krąg uprawnionych do przekształcenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że nieruchomość nie spełnia kryteriów określonych w ustawie o przekształceniu, a wnioskodawca, jako następca prawny, nie nabył uprawnienia do przekształcenia. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym brak możliwości wypowiedzenia się co do materiału dowodowego i wadliwe ustalenie stanu faktycznego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2015 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi K. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę.
K. L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 czerwca 2015 r., nr [...[ utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 10 kwietnia 2015 r., nr [...], o odmowie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej położonej w G. przy ul. H. 12, km 23, obr. G. działki nr [...], [...], [...], [...] i [...] łącznego obszaru 19.347 m2, KW Nr [...], w prawo własności nieruchomości.
Zaskarżona decyzja podjęta została na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a także art. 1 ust. 1 i 3 oraz art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2012 r., poz. 83 ze zm.), w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Kolegium przedstawiło dotychczasowy przebieg sprawy przed organem pierwszej instancji. Wskazało, że K. L. złożył wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego opisanej nieruchomości w dniu 17 grudnia 2013 r. W dniu 10 marca 2015 r. Trybunał Konstytucyjny w sprawie sygn. akt K 29/13 orzekł o niezgodności z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2012 r. poz. 83) w zakresie, w jakim przyznaje uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom fizycznym i prawnym, które nie miały tego uprawnienia w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 1110), t. j. w dniu 9 października 2011 r. Rozpoznający sprawę organ pierwszej instancji ustalił, że na dzień wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. wnioskodawca nie miał uprawnienia do złożenia wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, wskazując na wiążącą moc orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
W odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta K. L. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i rozstrzygnięcia sprawy co do istoty lub przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Zakwestionował ustalenie co do tego, że skarżącemu nie przysługiwało uprawnienie do złożenia przedmiotowego wniosku wobec opisanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Wskazał, że zgodnie z wówczas obowiązującym stanem prawnym, na dzień 9 października 2011 r. prawo przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości przysługiwało na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. nr 175, poz. 1459, z późno zm.), osobom fizycznym będącym w dniu wejścia w życie ustawy (to jest w dniu 13 października 2005 r.) użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe albo zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego typu zabudowę oraz nieruchomości rolnych. Zgodnie z art. 1 ust. 3 z wnioskiem o takie przekształcenie mogli także wystąpić następcy prawni opisanych osób, przy czym za następstwo prawne uważa się także sukcesję singularną. Skarżący nabył prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości w drodze umowy cywilnoprawnej w dniu 21 kwietnia 2009 r., ujawnienie tego prawa w księdze wieczystej nieruchomości nastąpiło w dniu 16 czerwca 2009 r. K. L. nabył prawo wieczystego użytkowania przedmiotowej nieruchomości od innej osoby fizycznej – A. L., który według treści księgi wieczystej nabył to prawo w dniu 27 maja 2004 r., wpis do księgi wieczystej nastąpił w dniu 9 czerwca 2004 r. Zatem to A. L. był osobą będącą wieczystym użytkownikiem nieruchomości w dniu 13 października 2005 r. a więc podmiotem ewentualnie uprawnionym w świetle ówczesnych przepisów do złożenia wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Według skarżącego celem ustalenia, czy w dniu 9 października 2011 r. jako osoba, która nabyła prawo użytkowania wieczystego w drodze sukcesji szczególnej był, albo nie był uprawniony do złożenia wniosku o przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, organ pierwszej instancji winien był ustalić czy jego poprzednik prawny był w dniu 3 października 2005 r. uprawniony do złożenia wniosku o takie przekształcenie. Organ pierwszej instancji badanie takie całkowicie pominął, co świadczy o wadzie zaskarżonej decyzji. Zdaniem skarżącego treść księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości jednoznacznie wskazuje, że spełniona była pierwsza z przesłanek warunkujących możliwość złożenia wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego, to jest w dniu 13 października 2005 r. użytkownikiem wieczystym nieruchomości była osoba fizyczna. Organ pierwszej instancji pominął także badanie kwestii przeznaczenia i sposobu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości, jako dalszych przesłanek warunkujących ewentualną możliwość przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności. Według informacji posiadanych przez skarżącego przedmiotowa nieruchomość była w przeszłości zabudowana garażami, co powodowałoby istnienie po stronie poprzednika prawnego skarżącego prawa do przekształcenia prawa jej użytkowania wieczystego, a tym samym powodowałoby, że prawo takie przysługiwałoby skarżącemu w dniu 9 października 2011 r. Przy takim ustaleniu, zdaniem skarżącego, brak byłoby podstaw prawnych do odmowy wydania decyzji w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości skarżącego, a więc zaskarżona decyzja nie mogłaby się utrzymać w obrocie prawnym.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując odwołanie ustaliło, że K. L. złożył wniosek o przekształcenie przysługującego mu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w dniu 17 grudnia 2013 r. We wniosku podał, że prawo użytkowania wieczystego obejmuje działki nr [...], [...], [...], [...] i [...] poł. w G. przy ul. H. 12. Wskazano we wniosku sposób zabudowy: "budynki murowane o pow. użytk. 3964,6 m2". Z księgi wieczystej Nr [...] prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości przez Sąd Rejonowy w G. wynika, że nieruchomość stanowiąca własność Gminy Miasta G. zabudowana jest parterowym, murowanym budynkiem produkcyjno – magazynowo - biurowym o pow. użytkowej 3964,6 m2, murowanym budynkiem kotłowni o pow. użytkowej 207,9 m2, murowanym budynkiem stacji transformatorowej o pow. użytkowej 41,5 m2 i budynkiem portierni o pow. użytkowej 25 m2. Budynki stanowią odrębną od własności gruntu własność użytkownika wieczystego. Łączna powierzchnia nieruchomości wynosi 1,9347 ha (19.347 m2). Użytkowanie wieczyste tej nieruchomości zostało ustanowione w drodze umowy z dnia 30 grudnia 1997 r. aktem notarialnym rep. A Nr 4280/97 not. B. S. w G.. Z odpisu tego aktu notarialnego wynika taki sam sposób zabudowy, jak ujawniony w księdze wieczystej - wymienione w nim budynki stanowiące odrębną własność są tymi samymi budynkami, o których mowa w księdze wieczystej. Prawo użytkowania wieczystego pierwotnie ustanowiono na rzecz A Spółki z o.o. w likwidacji w G.. Według wpisów w księdze wieczystej prawo użytkowania wieczystego przysługuje K. L. na podstawie umowy sprzedaży z dnia 21 kwietnia 2009 r. zawartej z poprzednim użytkownikiem wieczystym A. L., który nabył to prawo w dniu 27 maja 2004 r.
Według dalszych ustaleń SKO przedmiotowa nieruchomość nie jest objęta ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, natomiast w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego G., uchwalonego przez Radę Miasta G. uchwałą nr XVII/400/09 z dnia 27 lutego 2008 r. nieruchomość jest położona w strefie portowo-przemysłowo-usługowej, w obrębie terenu produkcyjno-usługowego oznaczonego symbolem PU.
Tym samym, zdaniem SKO, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym operaty szacowania nieruchomości z dnia 12 września 2013 r. i z dnia 20 października 2014 r., zawierające opis nieruchomości, nie wskazuje na to, aby nieruchomość była zabudowana na cele mieszkaniowe lub zabudowana garażami albo była przeznaczona pod tego rodzaju zabudowę, nie jest także nieruchomością rolną.
Przedstawiając stan prawny SKO wyjaśniło, że w chwili złożenia wniosku ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w brzmieniu ustalonym nowelą z dnia 28 lipca 2011 r. (Dz. U. nr 187, poz. 1110) przewidywała w art. 1 ust. 1, że osoby fizyczne i prawne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności.
Kolegium przywołało dalsze brzmienie art. 1, ust. 1a i 1b ustawy o przekształceniu. Wskazało, że zgodnie z art. 1 ust. 2 z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, o którym mowa w ust. 1, w prawo własności nieruchomości, mogą również wystąpić: 1) osoby fizyczne i prawne będące właścicielami lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego; 2) spółdzielnie mieszkaniowe będące właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży. Natomiast na podstawie art. 1 ust. 3 z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą również wystąpić osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1 i1a, oraz osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 2.
Przepisy ust. 1a pkt 2 i ust. 2 pkt 1 stosuje się również do osób, które prawo użytkowania wieczystego albo udział w tym prawie uzyskały po dniu 13 października 2005 r. (art. 1 ust. 4).
Do dnia wejścia w życie znowelizowanych przepisów, to jest do dnia 9 października 2011 r., przepisy art. 1 ust. 1 i 3 ustawy o przekształceniu miały brzmienie następujące: (ust. 1) "Osoby fizyczne będące w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. Przez nieruchomość robą rozumie się nieruchomość rolną w rozumieniu Kodeksu cywilnego, z wyłączeniem nieruchomości przeznaczonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo w decyzji o warunkach zabudowy na cele inne niż rolne." (ust. 3) "Z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą również wystąpić osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1 i 1a oraz osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 2."
Jak wyjaśniło dalej SKO, Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 10 marca 2015 r. w sprawie sygn. akt K 29/13 (Dz. U. z dnia 17 marca 2015 r. poz. 373), sprostowanym postanowieniem z dnia 25 marca 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 524) orzekł, że art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2012 r. poz. 83) w zakresie, w jakim przyznaje uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom fizycznym i prawnym, które nie miały tego uprawnienia przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 1110), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a ponadto: a) w zakresie, w jakim dotyczy nieruchomości stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego, jest niezgodny z art. 165 ust. 1 Konstytucji, b) w zakresie, w jakim dotyczy nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, nie jest niezgodny z art. 165 ust. 1 oraz art. 167 ust. 1 i 2 Konstytucji. Trybunał uznał, że rozszerzenie zakresu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności narusza zasady zaufania do państwa i prawa oraz sprawiedliwości społecznej, a także podstawy samodzielności gmin. We wnioskach gmin nie była kwestionowana - i o tym Trybunał nie orzekał - możliwość przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości przeznaczonych na cele mieszkaniowe, zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę, a także nieruchomości rolnych. Właściciele mieszkań, domów jednorodzinnych, garaży, spółdzielnie mieszkaniowe nadal mogą występować o przekształcenie użytkowania wieczystego gruntu, na którym budynki są posadowione, we własność. Dotyczy to również użytkowników wieczystych gruntów rolnych. Orzeczenie o niekonstytucyjności obejmuje osoby prawne (z wyjątkiem spółdzielni mieszkaniowych) oraz osoby fizyczne, które uzyskały użytkowanie wieczyste - co do zasady - w celu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Takie rozszerzenie zakresu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności zostało zakwestionowane jako naruszające zasady zaufania do państwa i prawa oraz sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji), a także podstawy samodzielności gmin (art. 165 ust. 1 Konstytucji).
Skutek tego zakresowego wyroku Trybunału Konstytucyjnego jest ograniczony tylko do tych sytuacji, w których - do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej, czyli na podstawie wcześniej obowiązujących przepisów - użytkownikowi wieczystemu nie przysługiwało uprawnienie do żądania przekształcenia.
Jak wyjaśnia SKO, wyrok Trybunału Konstytucyjnego oznacza, że należy stosować przepisy art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w brzmieniu sprzed wejścia w życie nowelizacji dwóch ustępów art. 1 dokonanych nowelą z dnia 28 lipca 2011 r.
Prawo żądania przekształcenia użytkowania wieczystego przysługuje zatem:
- osobom fizycznym będącym w dniu wejścia w życie ustawy (w dniu 13 października 2005 r.) użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych - art. 1 ust. 1,
- osobom fizycznym będącym w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości, jeżeli użytkowanie wieczyste uzyskały: 1) w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie innych tytułów, przed dniem 5 grudnia 1990 r.; 2) na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) - art. 1 ust. 1a,
- osobom fizycznym i prawnym będącym właścicielami lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego oraz spółdzielniom mieszkaniowym będącym właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży - art. 1 ust. 2,
- osobom fizycznym będącym następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1 i 1a oraz osobom fizycznym i prawnym będącym następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 2 - art. 1 ust. 3.
Jak ustaliło SKO K. L. nie był użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości w dniu 13 października 2005 r., jest natomiast następcą prawnym osoby fizycznej, której w dniu 13 października 2005 r. przysługiwało prawo użytkowania wieczystego nieruchomości objętej wnioskiem. Jednakże nieruchomość objęta wnioskiem nie jest nieruchomością wymienioną w art. 1 ust. 1 ustawy - nie jest ona zabudowana na cele mieszkaniowe lub zabudowana garażami albo przeznaczona pod tego rodzaju zabudowę oraz nie stanowi nieruchomości rolnej.
Kolegium wyjaśniło, że nieruchomościami, o których mowa w art. 1 ust. 1 są nieruchomości zabudowane na określony w tym przepisie cel, nieruchomości niezabudowane, ale przeznaczone pod zabudowę na ten określony cel oraz nieruchomości rolne. Odwołał się organ do orzecznictwa, według którego ustalenie celu zabudowy, na jaki ma być przeznaczona nieruchomość, odnosi się wyłącznie do nieruchomości niezabudowanych (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 918/10; Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyrokach z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 1032/11 i z dnia 13 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 747/11).
Kolegium wskazuje, że przedmiotowa nieruchomość była w dniu 13 października 2005 r. i jest nadal zabudowana budynkami, z których żaden nie jest budynkiem mieszkalnym lub garażem. W księdze wieczystej nie ujawniono prawa własności jakichkolwiek budynków garażowych przysługującego poprzednikowi prawnemu wnioskodawcy – A. L. - jak również samemu wnioskodawcy, zebrany materiał dowodowy nie wskazuje, aby na nieruchomości posadowione były garaże. Pełnomocnik odwołującego nie przedstawił dowodu dotyczącego zabudowy nieruchomości garażami lub przeznaczenia nieruchomości pod taką zabudowę. Przesłanka przedmiotowa co do charakteru nieruchomości, wskazana w art. 1 ust. 1 ustawy w jego brzmieniu wynikającym z wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt K 29/13, musi ziścić się nie tylko w dniu 13 października 2005 r., ale również w chwili przekształcenia. Według kolegium bliżej niezidentyfikowana informacja o zabudowie nieruchomości garażami w przeszłości nie ma wobec tego żadnego znaczenia. Garaże nie istniały w chwili oddania gruntu w użytkowanie wieczyste i nie istnieją w chwili obecnej, a prawo własności budynków o takim przeznaczeniu nigdy nie zostało ujawnione w księdze wieczystej. Nie istnieje dowód na to, że garaże zostały wybudowane na nieruchomości przed dniem 13 października 2005 r. i że nadal istnieją. Opis nieruchomości zawarty w operatach szacunkowych również nie wskazuje, aby na tej nieruchomości znajdowały się garaże w 2013 i 2014 r.
Przesłanka przeznaczenia nieruchomości pod określona zabudowę, o której mowa w art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu dotyczy tylko nieruchomości niezabudowanych, a więc nie dotyczy nieruchomości objętej wnioskiem. Kolegium wskazuje też, że przeznaczenie nieruchomości pod zabudowę garażami czy też zabudowę mieszkaniową nie wynika z obowiązującego od 2008 r. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego G.. Z uwagi na brak obowiązującego planu miejscowego dla tego terenu nie ma też dowodu na przeznaczenie nieruchomości pod zabudowę garażami lub budynkami o funkcji mieszkaniowej.
Kolegium uznało, że nie ma dowodów na to, aby A. L. oraz K. L. - jego następca prawny byli właścicielami garaży wzniesionych na nieruchomości objętej wnioskiem lub aby nieruchomość ta była przeznaczona pod taką zabudowę. Nieruchomość objęta wnioskiem jest przeznaczona na działalność gospodarczą. Orzeczenie o niekonstytucyjności art. 1 i 3 ustawy o przekształceniu w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 28 lipca 2011 r. obejmuje osoby fizyczne, które uzyskały użytkowanie wieczyste w celu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.
W konsekwencji SKO uznało, że wnioskodawca nie jest osobą mogącą żądać przekształcenia prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości w prawo własności, wymienioną w art. 1 ust. 1, ust. 1a i ust. 2, nie jest również następcą prawnym osób wymienionych w tych przepisach. Jest następcą prawnym osoby fizycznej, której w dniu 13 października 2005 r. przysługiwało prawo użytkowania wieczystego nieruchomości, niewymienionej w art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu. Ponieważ K. L. nie miał uprawnienia do żądania przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej z dnia 28 lipca 2011 r., odmowa tego przekształcenia dokonana zaskarżoną decyzją z dnia 10 kwietnia 2015 r. według kolegium jest zasadna.
Organ odwoławczy uznał, że rozstrzygnięcie sprawy co do istoty jest poprawne, natomiast wady uzasadnienia decyzji pierwszej instancji polegające na niedostatecznym wykazaniu braku przesłanek do pozytywnego załatwienia wniosku K. L. w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego, stanowiące naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. lecz w sposób niemający wpływu na wynik sprawy, zostały konwalidowane w postępowaniu odwoławczym.
W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego reprezentujący K. L. profesjonalny pełnomocnik procesowy zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
1/ art. 138 § 1 ust. 2 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej pomimo jej kwalifikowanej wadliwości stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania w sprawie a polegającej na pozbawieniu strony możliwości uczestniczenia w części postępowania, poprzez uniemożliwienie jej zapoznania się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji,
2/ art. 10 § 1 w związku z art. 81 k.p.a. poprzez uznanie przez okoliczności nieistnienia garaży lub budynków mieszkalnych za udowodnioną podczas gdy skarżący nie miał możliwości wypowiedzenia się co do materiału dowodowego,
3/ art. 7 w związku z art. 75 § 1 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dowolną ocenę przez organ materiału dowodowego, skutkujące błędem w ustaleniach faktycznych polegającym na przyjęciu, że przedmiotowa nieruchomość była 2005 r. i nadal jest zabudowana budynkami, z których żaden nie jest budynkiem mieszkalnym lub garażem, podczas gdy z prawidłowej oceny materiału dowodowego wynika, że organ pierwszej instancji w żaden sposób nie ustalił i nie zweryfikował powyższych informacji,
4/ art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego w sposób nie budzący zaufania uczestników do organów władzy państwowej.
Skarżący wniósł uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w całości na podstawie art. 145 § 1 lit b p.p.s.a. z uwagi na wystąpienie w sprawie naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, ponieważ decyzja pierwszoinstancyjna wydana została z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania oraz o zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W wypadku uznania przez sąd braku podstaw do zastosowania 145 § 1 lit b p.p.s.a. oraz 119 § 1 p.p.s.a. wniósł skarżący o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości na podstawie art. 145 § 1 lit c p.p.s.a. z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, rozważenie uchylenia przez sąd także decyzji pierwszoinstancyjnej z uwagi na wady jakimi jest ona dotknięta, a które stanowią przesłanki do wznowienia postępowania w sprawie nią zakończonej na podstawie art. 135 p.p.s.a.
Jak wynika z uzasadnienia skargi skarżący twierdzi, że zachodzą przesłanki zastosowania art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., bowiem pozbawiony został przez organ pierwszej instancji prawa udziału w części postępowania poprzez uniemożliwienie skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów zgodnie z wymogiem art. 10 § 1 k.p.a. Odebranie stronie możliwości ustosunkowania się do danej okoliczności faktycznej w sytuacji, gdy nie zachodzi wyjątek wskazany w art. 10 § 2 k.p.a. stanowi podstawę do uchylenia przez organ drugiej instancji decyzji wydanej w postępowaniu, w którym do takiego uchybienia doszło, a uchybienie to może stanowić podstawę do wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Przywołuje skarżący dla poparcia swego stanowiska poglądy orzecznictwa sądowo -administracyjnego (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 19 września 2007 r., sygn. akt II SA/KE 344/07).
Formułując zarzut braku możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów wskazuje skarżący na przepisy art. 10 § 1 k.p.a. i art. 81 k.p.a. i twierdzi, że zostały one pominięte przez organ. Strona nie miała możliwości wypowiedzenia się do materiału dowodowego, co znajduje potwierdzenie w lakonicznym uzasadnienia decyzji. Organ wydając decyzję opierał się wyłącznie na treści księgi wieczystej. Całkowicie pominął inne, znane procedurze administracyjnej dowody, w tym oględziny i przesłuchanie świadków, na okoliczność istnienia na przedmiotowej nieruchomości garaży w 2005 r. Wskazuje skarżący na aktualną linię orzeczniczą (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 106/11) twierdząc, że organ powinien ustalić stan nieruchomości z 2005 r., zweryfikować status nieruchomości oraz różnice zachodzące pomiędzy treścią ujawnioną w księgach wieczystych a stanem faktycznym. Dla zrealizowania postulatu ustalenia stanu nieruchomości w 2005 r. było zatem niezbędne skorzystanie z zeznań świadków lub przesłuchania strony. Według skarżącego organ naruszył podstawowe przepisy regulujące zasady postępowania dowodowego, na skutek czego nieprawidłowo ustalił stan faktyczny. Nie zostało przeprowadzone postępowanie wyjaśniające umożliwiające organowi pierwszej instancji prawidłową ocenę prawną i faktyczną sprawy. Skarżący przywołał w skardze okoliczności związane z użytkowaniem wieczystym nieruchomości, opisane uprzednio w odwołaniu. Twierdzi, że organ wydając decyzję w pierwszej instancji całkowicie pominął przeprowadzenie postępowania dowodowego w sprawie. Swoje rozstrzygnięcie oparł niemal wyłącznie o wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 roku sygn. akt K 29/13, niedokonując przy tym oględzin, które w sprawie ustalenia czy na danej nieruchomości zostały wybudowane garaże, mają fundamentalne znaczenie. Tym samym naruszono przepisy art. 75, art. 77 i art. 80 k.p.a. ponieważ organ całkowicie pominął w postępowaniu powyższe zasady postępowania dowodowego. Zaniechanie podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwość decyzji. Organ w sposób arbitralny uznał, że na spornej nieruchomości nie znajdują się garaże, natomiast to na organie spoczywa obowiązek udowodnienia faktów, na których oparł się w decyzji. Dokonując analizy przepisów art. 1 ust 1 ustawy o przekształceniu przyjęto treść księgi wieczystej jako wyłączny dowód na poparcie tezy, że nieruchomość nie była i nie jest zabudowana garażami. Pominięto w rozważaniach możliwość pewnych odstępstw pomiędzy treścią księgi a stanem faktycznym. Nie został tym samym według skarżącego wnikliwie zweryfikowany odmienny od legalnego rzeczywisty status nieruchomości. Zdaniem skarżącego dla oceny, czy dana nieruchomość jest zabudowana w braku jednoznacznej informacji potwierdzającej ten fakt w księdze wieczystej czy w ewidencji gruntów i budynków niezbędne jest naoczne zweryfikowanie istnienia czy nieistnienia danej zabudowy, niewystarczająca jest weryfikacja jedynie księgi wieczystej.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Przywołano w piśmie ponownie szereg dowodów poza księgą wieczystą wskazujących na to, że poza opisanymi w niej budynkami nie było na przedmiotowej nieruchomości garaży. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazuje organ między innymi, że niecelowe byłoby dokonywanie oględzin nieruchomości w celu ustalenia okoliczności, czy w dniu 13 października 2005 r. były na niej garaże. Skarżący nie uprawdopodobnił istnienia garaży zarówno na ten dzień jak i obecnie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje.
Na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1648) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, to jest zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego oraz prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W myśl art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 czerwca 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 10 kwietnia 2015 r., nr [...], o odmowie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego opisanej nieruchomości gruntowej składającej się z szeregu działek stanowiących własność gminy miasta G., położonej w G. przy ul. H..
Materialnoprawną podstawę kontrolowanych decyzji stanowił 1 ust. 1 i 3 oraz art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2012 r., poz. 83), zwanej dalej ustawą o przekształceniu, bowiem z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego działek nr [...], [...], [...], [...] i [...] łącznego obszaru 19.347 m2 wystąpił K. L. - następca prawny (pod tytułem szczególnym) poprzedniego użytkownika wieczystego Andrzeja L..
Rozważając niniejszą sprawę należy wskazać, że nie ma między stronami sporu prawnego wywołanego wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r. sygn. akt K 29/13. Wyrok ten, co nie budzi wątpliwości, odnosi się do stanu prawnego niniejszej sprawy, która została rozstrzygnięta na wniosek strony z dnia 17 grudnia 2013 r., na podstawie art. 1 ust. 1 i 3 ustawy o przekształceniu. W powołanym wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 1 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w zakresie, w jakim przyznaje uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom fizycznym i prawnym, które nie miały tego uprawnienia przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 187, poz. 1110) jest niezgodny z art. 2 konstytucji RP a ponadto: a) w zakresie, w jakim dotyczy nieruchomości stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego, jest niezgodny z art. 165 ust. 1 Konstytucji, b) w zakresie, w jakim dotyczy nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa nie jest niezgodny z art. 165 ust. 1 oraz art. 167 ust. 1 i 2 Konstytucji. W uzasadnieniu wyroku Trybunał wyjaśnił, że nie badał konstytucyjności art. 1 ust. 1a, 2 i 4 ustawy o przekształceniu, a kontroli poddał jedynie art. 1 ust. 1 i 3 ustawy w zakresie, w jakim dotyczy osób fizycznych i prawnych, które przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej z 2011 r. nie miały uprawnienia do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności i które z tym właśnie dniem je nabyły. Skutkiem zaś stwierdzenia przez Trybunał zakresowej niezgodności art. 1 ust. 1 i 3 ustawy o przekształceniu z 2005 r. z art. 2 Konstytucji RP oraz w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego z art. 165 ust. 1 Konstytucji RP, nie jest możliwe przekształcenie, w trybie administracyjnym, prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w sytuacjach, w których, od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej z 2011 r., czyli na podstawie wcześniej obowiązujących przepisów, użytkownikowi wieczystemu nie przysługiwało usprawnienie do żądania przekształcenia. Wyłączenie ustawowej podstawy uwłaszczenia obejmuje przede wszystkim osoby prawne, z wyjątkiem: 1) spółdzielni mieszkaniowych będących właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży położonych na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste i 2) tych osób prawnych, którym, jako właścicielom lokali – służy związany z prawem własności udział w użytkowaniu wieczystym gruntu. Ponadto, na skutek wskazanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, ustawowa podstawa do administracyjnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności została wyłączona w odniesieniu do wąskiego kręgu osób fizycznych, którym ustawodawca w przepisach poprzedzających wejście w życie ustawy nowelizującej z 2011 r. nie przyznał możliwości żądania przekształcenia. A contrario, zachowuje podstawę prawną uwłaszczenie osób fizycznych na podstawie wcześniejszych ustaw z 1997 r., 2001 r. i 2003 r. a także uwłaszczenia przewidziane w ustawie o przekształceniu z 2005 r. w jej pierwotnym zakresie i w zakresie ukształtowanym ustawą nowelizującą z 2007 r. (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt K 29/13, Dz. U. z dnia 17 marca 2015 r., poz. 373).
Na gruncie niniejszej sprawy oznacza to, że organy prawidłowo procedowały w sprawie wniosku K. L. uwzględniając stan prawny odnośnie przepisów art. 1 ust. 1 i 3 ustawy o przekształceniu w brzmieniu obowiązującym w stanie pierwotnym oraz ukształtowanym nowelą z dnia 7 września 2007 r. (Dz. U. nr 191, poz. 1371).
Zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu, w stanie prawnym właściwym dla niniejszej sprawy, osoby fizyczne będące w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. Przez nieruchomość rolną rozumie się nieruchomość rolną w rozumieniu Kodeksu cywilnego, z wyłączeniem nieruchomości przeznaczonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo w decyzji o warunkach zabudowy na cele inne niż rolne.
Według art. 1 ust. 3 ustawy o przekształceniu z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą również wystąpić osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1 i 1a oraz osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 2.
Sytuację prawną skarżącego kształtują przywołane przepisy zarówno od strony podmiotowej jak i przedmiotowej. Przede wszystkim według prawidłowych i niekwestionowanych ustaleń organu na dzień 13 października 2005 r. (data wejścia w życie ustawy o przekształceniu) użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości był A. L. (na podstawie umowy z dnia 27 maja 2004 r., wpis w księdze wieczystej z dnia 16 czerwca 2004 r.), a K. L. jest jego następcą prawnym wskutek umowy sprzedaży z dnia 21 kwietnia 2009 r.
Nie budzi wątpliwości sądu i tu trzeba się zgodzić ze skarżącym, że aby osoba fizyczna, która nabyła prawo użytkowania wieczystego w drodze sukcesji syngularnej (jak w niniejszej sprawie na podstawie umowy sprzedaży) mogła wnieść o przekształcenie tego prawa w prawo własności, to podmiot, od którego nabyła prawo użytkowania wieczystego musiałby spełniać ustawowe kryteria, w tym przypadku określone w art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się zatem do ustalenia, że przedmiotowa nieruchomość nie spełnia kryterium określonego w art. 1 ust. 1, ponieważ nie była zabudowana garażami. Takie stanowisko próbuje kwestionować pełnomocnik skarżącego formułując zarzut po raz pierwszy w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta, a następnie w skardze, powołując się na twierdzenia samej strony, jakoby w przeszłości mogły na nieruchomości znajdować się garaże. Podważa strona skarżąca ustalenia SKO, formułując zarzuty wadliwego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, poprzez zaniechanie dowodu z oględzin nieruchomości oraz przesłuchania stron i ograniczenie się tylko do treści księgi wieczystej odnośnie rodzaju ujawnionej zabudowy.
Ze stanowiskiem skarżącego nie sposób się zgodzić. Przede wszystkim SKO ustalając stan zabudowy na nieruchomości powołało się na szereg dowodów znajdujących się w aktach sprawy, dokonując trafnej analizy zebranego materiału dowodowego.
W pierwszej kolejności istotna była treść wniosku z dnia 16 grudnia 2013 r. w sprawie wydania decyzji o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, w którym K. L. oznaczył działki gruntu będące przedmiotem użytkowania wieczystego - nr [...], [...], [...], [...] i [...] poł. w G. przy ul. H. 12, wpisując jako sposób zabudowy: "budynki murowane o pow. użyt. 3964,6 m2". Jak trafnie zauważyło kolegium, z księgi wieczystej Nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w G. (wydruk w aktach administracyjnych, stan na dzień 16 grudnia 2013 r.) wynika, że nieruchomość stanowiąca własność Gminy Miasta G. zabudowana jest parterowym, murowanym budynkiem produkcyjno – magazynowo - biurowym o pow. użytkowej 3.964,6 m2, murowanym budynkiem kotłowni o pow. użytkowej 207,9 m2, murowanym budynkiem stacji transformatorowej o pow. użytkowej 41,5 m2 i budynkiem portierni o pow. użytkowej 25 m2. Budynki stanowią odrębną od własności gruntu własność użytkownika wieczystego. Łączna powierzchnia nieruchomości gruntowej stanowi 1,9347 ha (19.347 m2).
Użytkowanie wieczyste przedmiotowej nieruchomości zostało ustanowione poprzez umowę oddania gruntu w użytkowanie wieczyste i przeniesienie własności budynków na rzecz A Spółki z o.o. w likwidacji w G., aktem notarialnym rep. A nr 4280/1997 sporządzonym w Kancelarii w G. przez notariusza B. S., w dniu 30 grudnia 1997 r. Prawidłowo ustaliło SKO, że z odpisu tego aktu notarialnego (odpis w aktach administracyjnych) wynika dokładnie taki sam sposób zabudowy, jak ujawniony w księdze wieczystej według stanu na 2013 r., a wymienione w nim i opisane budynki stanowiące odrębną własność są tymi samymi budynkami, o których mowa w księdze wieczystej. W aktach znajduje się również fotokopia uchwały nr 2818/97 Zarządu Miasta G. z dnia 27 maja 1997 r. w sprawie odpłatnego ustanowienia prawa własności budynków (...) oraz odpłatnego prawa użytkowania wieczystego gruntu dotyczącego przedmiotowej nieruchomości, wraz z dołączonym do niej wykazem budynków, a także protokół uzgodnień z dnia 7 października 1997 r. - we wszystkich tych dokumentach wymienia się te same budynki, co opisane w akcie notarialnym z 1997 r.
Zasadnie SKO przywołało również treść operatów szacowania nieruchomości (operaty w aktach administracyjnych), z dnia 12 września 2013 r. i z dnia 20 października 2014 r., zawierające opis nieruchomości, w którym wymienia się zabudowę w postaci: budynku produkcyjno – magazynowo – biurowy, budynek kotłowni, budynek stacji transformatorowej, budynek portierni.
Trafnie zatem z opisanego stanu faktycznego organ odwoławczy wyprowadził wniosek, że nie ma dowodów na to, aby przedmiotowa nieruchomość była zabudowana na cele mieszkaniowe lub zabudowana garażami albo była przeznaczona pod tego rodzaju zabudowę, niewątpliwie nie jest także nieruchomością rolną. Analiza przedstawionych dowodów prowadzi do konkluzji, że nieprzerwanie co najmniej od 1997 r. działki wymienione we wniosku o przekształcenie są zabudowane tymi samymi budynkami i to w sposób wskazujący na ich przeznaczenie produkcyjne, związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, na co słusznie zwrócono uwagę w zaskarżonej decyzji.
Z przywołanego stanu faktycznego wynika zatem wprost istotna kwestia - przedmiotowa nieruchomość była i jest zabudowana w ten sam sposób, nie odnosi się do niej zatem ta część przepisu art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu, która mówi o przeznaczeniu nieruchomości pod zabudowę mieszkaniową lub pod garaże, dotyczy to bowiem wyłącznie nieruchomości niezabudowanych. Gdyby w niniejszej sprawie przedmiotem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności była nieruchomość niezabudowana ustalenie, czy została przeznaczona pod zabudowę mieszkaniową lub pod garaże musiałoby wynikać z treści miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dniu 13 października 2005 r. lub z decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1676/07, LEX nr 469391, w którym wyjaśniono, że "1. Przy ustalaniu, czy grunt oddany w użytkowanie wieczyste jest przeznaczony pod zabudowę mieszkaniową bądź pod zabudowę garażami, należy w pierwszej kolejności kierować się treścią miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w chwili wejścia w życie ustawy, a więc w dniu 13 października 2005 r. 2. Wymóg przeznaczenia nieruchomości pod zabudowę mieszkaniową i zabudowę garażami nie może oznaczać bezwzględnego zakazu wykorzystywania nieruchomości na inne cele, o ile nie spowoduje to utraty przez daną nieruchomość jej podstawowej funkcji, jaką jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych."). W innym przypadku, gdy nie obowiązywał plan miejscowy i nie wydano decyzji o warunkach zabudowy, dla oceny przeznaczenia nieruchomości niezabudowanej należałoby uwzględnić cel, na który nieruchomość ta została oddana w użytkowanie wieczyste.
W niniejszej sprawie mamy jednak do czynienia z sytuacją odmienną, gdyż w odniesieniu do nieruchomości zabudowanej należy zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu ustalić, czy na dzień 13 października 2005 r. była zabudowana na cele mieszkaniowe lub zabudowana garażami (podkreślenie sądu). Przy czym pojęcia nieruchomości "zabudowanej garażami" nie można oderwać od jej funkcji jako uzupełniającej mieszkalną. W sytuacji zatem, gdy nieruchomość nie jest położona na terenie, gdzie funkcja mieszkalna w ogóle występuje, to nawet gdyby w dniu 13 października 2005 r. poza opisanymi budynkami, które nie mają charakteru mieszkalnych byłby jeszcze budynek garażowy nie zmieniłoby to charakteru nieruchomości na "zabudowaną garażami". Dla oceny charakteru terenu obejmującego przedmiotową nieruchomość kolegium posiłkuje się również zapisami Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego G. – uchwała nr XVII/400/09 z dnia 27 lutego 2008 r., według których jest to teren produkcyjno – usługowy, strefa portowo – przemysłowo – usługowa. W powiązaniu ze wszystkimi pozostałymi dowodami, na które powołuje się organ odwoławczy, jego stanowisko co do tego, że nieruchomość objęta wnioskiem o przekształcenie nie jest nieruchomością zabudowaną na cele mieszkaniowe lub zabudowaną garażami, w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu, ani nie była taką nieruchomością na dzień 13 października 2005 r., jest w pełni przekonywające.
W tym kontekście zarzuty skargi koncentrujące się na wykazaniu organowi istotnych naruszeń procesowych nie są zasadne.
Sąd zgadza się ze stanowiskiem SKO, że skoro skarżący twierdził w odwołaniu, że "przedmiotowa nieruchomość była w przeszłości zabudowana garażami" to jednak fakt taki musiałby wykazać konkretnymi dowodami. Wszystkie bowiem dowody zebrane w postępowaniu administracyjnym przed organem pierwszej instancji i ocenione przez kolegium w zaskarżonej decyzji tego nie potwierdzają. Chybionym zabiegiem jest powoływanie się na dowód z oględzin nieruchomości, który nie mógłby stwierdzić stanu na dzień 13 października 2005 r. lecz jedynie na dzień oględzin. Podobnie dowodem z przesłuchania strony nie można wykazywać sposobu zabudowy nieruchomości, skoro ten wynika bezsprzecznie z zebranych dokumentów. Gdyby strona skarżąca dysponowała dowodami potwierdzającymi jej stanowisko, powołałaby się na takie dowody w postępowaniu odwoławczym, a nawet w skardze. Tymczasem skarga zawiera jedynie gołosłowne i enigmatyczne stwierdzenia sprowadzające się do tezy, że mogą być odstępstwa między stanem z księgi wieczystej a stanem faktycznym. W ocenie sądu to za mało, żeby skutecznie podważyć ustalenia organu odwoławczego i dokonaną przez ten organ ocenę materiału dowodowego.
Sąd zatem nie dopatruje się w tym względzie naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze przepisów art. 7, art. 75, art., 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w sposób, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy, niezależnie od tego, że skarga istotności takich naruszeń nie była w stanie wykazać. Sąd podziela też stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, że o ile można zarzucić organowi pierwszej instancji, mimo poprawnego rozstrzygnięcia, naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., to jednak organ odwoławczy, co wynika wprost z art. 138 k.p.a., jest co do zasady organem merytorycznie rozstrzygającym sprawę. Tylko istotne naruszenie przepisów postępowania i braki postępowania wyjaśniającego niemożliwe do uzupełnienia w trybie art. 136 k.p.a. mogłyby uprawniać organ odwoławczy do wydania decyzji kasacyjnej, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Stan faktyczny prawidłowo ustalony przez organ odwoławczy w niniejszej sprawie na podstawie zebranego przez organ pierwszej instancji materiału dowodowego oraz niewątpliwy stan prawny wywołany opisanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego uprawniał zatem do wydania decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Sąd nie podziela również tych zarzutów skargi, które powołują się na zaistnienie podstawy wznowieniowej wskutek naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 10 § 1 pkt 1 k.p.a., przez co skarżący nie miał możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji.
Przede wszystkim w niniejszej sprawie mamy do czynienia, wobec skutecznego wniesienia odwołania, z postępowaniem instancyjnym zakończonym zaskarżoną decyzją SKO. Nie może być zatem mowy o naruszeniu przez organ odwoławczy przepisu art. 145 k.p.a., który odnosi się do trybu nadzwyczajnego - wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną. Decyzja organu pierwszej instancji nie miała przymiotu ostateczności, a podstawa wznowieniowa nie jest przedmiotem badania w postępowaniu instancyjnym. Chybione jest zatem przywoływanie w skardze orzeczeń sądowoadministracyjnych wydanych w zupełnie innych okolicznościach faktycznych. Jak już to sąd zaznaczył, tylko istotne naruszenie przepisów postępowania przed organem pierwszej instancji, niemożliwe do konwalidowania przed drugą instancją (na co trafnie powołano się w zaskarżonej decyzji), mogłoby skutkować wydaniem decyzji kasacyjnej, uchylającej decyzję zaskarżoną odwołaniem i przekazującej sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, co w niniejszej sprawie jednak nie mogło mieć miejsca.
Niezależnie od powyższych uwag stwierdzić należy, że przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji dokonał on jednak zawiadomienia, o którym mowa w art. 10 § 1 k.p.a., kierując je do profesjonalnego pełnomocnika skarżącego, co wprost wynika z akt administracyjnych (karta 98, akta pierwszej instancji). Istota problemu w niniejszej sprawie polegała jedynie na tym, że organ procedował w kierunku przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przedmiotowej nieruchomości na podstawie obowiązujących przepisów ustawy o przekształceniu, o czym świadczy choćby projekt decyzji o przekształceniu. Jednak w toku postępowania administracyjnego stan prawny właściwy dla okoliczności sprawy wynikł z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt K 29/13, a dowody zebrane w sprawie okazały się wystarczające dla rozstrzygnięcia o odmowie przekształcenia, co wykazano w zaskarżonej decyzji. Tym samym nie można też postawić skutecznie organowi naruszenia art. 8 k.p.a., skoro sytuacja prawna dotycząca wniosku skarżącego o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności (nieruchomości stanowiącej własność gminy miasta G.) uległa pogorszeniu wskutek wskazanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, gdyż decydujący dla treści rozstrzygnięcia stał się przedmiot wniosku nieodpowiadający wymogowi określonemu w art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu w brzmieniu sprzed nowelizacji z 2011 r.
Z przedstawionych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę jako niezasadną oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło