II SA/Gd 541/17
WyrokWSA w Gdańsku2018-01-10
Skład orzekający: Dorota Jadwiszczok, Katarzyna Krzysztofowicz, Magdalena Dobek-Rak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a. (uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji) w sytuacji, gdy wątpliwości dotyczyły tożsamości strony wnoszącej odwołanie, a nie konieczności przeprowadzenia obszernego postępowania dowodowego?Ratio decidendi
Organ odwoławczy nie powinien uchylać decyzji organu pierwszej instancji i przekazywać sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., jeśli wątpliwości dotyczące tożsamości strony wnoszącej odwołanie można wyjaśnić w prostym postępowaniu dowodowym prowadzonym na podstawie art. 136 k.p.a. w ramach postępowania odwoławczego. Uchylenie decyzji w takiej sytuacji stanowi naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 138 § 2 k.p.a., art. 127 § 1 k.p.a. oraz art. 7 i 77 § 1 k.p.a.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO), która uchyliła decyzję Starosty zezwalającą na wyłączenie gruntów z produkcji rolnej i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. SKO uznało, że decyzja Starosty była wadliwa ze względu na niejednoznaczne określenie stron postępowania i obowiązków wynikających z różnych ustaw. Strona skarżąca (A.) kwestionowała zasadność uchylenia decyzji przez SKO, twierdząc, że wątpliwości co do tożsamości właścicielki nieruchomości były niewielkie i mogły być wyjaśnione w postępowaniu odwoławczym.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i zasądził od SKO na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Asesor WSA Magdalena Dobek-Rak Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2018 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi E. – O. Spółki Akcyjnej z siedzibą w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie wyłączenia gruntów z produkcji rolnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej E. – O. Spółki Akcyjnej z siedzibą w G. kwotę 800 (osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 maja 2017 r., nr [..], wydaną na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257) – w skrócie "k.p.a.". Decyzją tą Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Starosty z dnia 3 kwietnia 2017 r., nr [..], wydaną na wniosek A. z 3 lutego 2017 r., którą zezwolono na wyłączenie z produkcji rolniczej na cele nierolnicze 0,0057 ha gruntu ornego klasy IIIa pochodzenia mineralnego na działce nr [..] – o całkowitej powierzchni 1,52 ha, w obrębie O., gmina U., w celu posadowienia słupa nr [..] w związku z budową dwutorowej napowietrznej linii energetycznej 110kV i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Odwołanie od decyzji Starosty wniosła M. P. M. (podpisując się – M. M.) zarzucając naruszenie przepisów postępowania, jak również przepisów prawa materialnego poprzez niejednoznaczne określenie obowiązków stron wynikających z przywołanych w uzasadnieniu decyzji przepisów dwóch ustaw, tj. ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 909) oraz ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2016 r., poz. 1629 ze zm.).
Odwołująca się podkreśliła, że przywołane powyżej ustawy odmiennie definiują pojęcie właściciela nieruchomości, a co za tym idzie – wynikać z nich mogą obowiązki adresowane do różnych podmiotów. Przywołany w decyzji Starosty przepis art. 11 ust. 1a ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, zobowiązuje organ do określenia obowiązków związanych z wyłączeniem użytków ornych z produkcji rolnej, czego w sposób jednoznaczny Starosta nie uczynił, gdyż w uzasadnieniu decyzji zawarł nieprecyzyjne pojęcia określające strony postępowania, a co za tym idzie
– nieprecyzyjnie określił spoczywające na nich obowiązki związane z wyłączeniem powyższych gruntów. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał bowiem na "inwestora", "osobę uzyskującą zezwolenie na wyłączenie z produkcji" oraz "właściciela nieruchomości". Pojęcia te organ I instancji odniósł do sytuacji przewidzianych w przepisach art. 11 ust. 1 i 1a i art. 12 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz art. 22 ust. 2 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne. Podczas gdy w obu ustawach definicje tych pojęć są odmienne.
Zdaniem odwołującej się strony, organ I instancji w zaskarżonej decyzji winien jednoznacznie wykazać, jakie obowiązki, w tym wynikające z ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych - szeroko definiującej pojęcie właściciela nieruchomości, oraz ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne - definiującej zawężająco to pojęcie, będą leżały po stronie A., która uzyskała prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a jakie po stronie odwołującej się, jako właścicielki przedmiotowej nieruchomości.
Uzasadniając uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia Kolegium wskazało, że podziela stanowisko strony odwołującej się, że ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz ustawa - Prawo geodezyjne i kartograficzne odmiennie definiują pojęcie właściciela nieruchomości, a tym samym jego obowiązki. Kolegium podzieliło także wątpliwości strony odwołującej się co do osoby zobowiązanej m.in. do "zgłoszenia Staroście wszelkich zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków w terminie 30 dni licząc od dnia powstania tych zmian" na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne - o czym organ I instancji poinformował w końcowej części uzasadnienia decyzji, nie precyzując wszakże, kogo ten obowiązek dotyczy. Kolegium stanęło przy tym na stanowisku, iż tego rodzaju pouczenia nie powinny być zamieszczane w treści decyzji, ponieważ nie dotyczą istoty rozstrzygnięcia. Rozstrzygnięcie w niniejszym przypadku stanowi bowiem jedynie zezwolenie na wyłączenie gruntu rolniczego z produkcji rolniczej.
Jak wskazało dalej Kolegium, w sprawie będącej przedmiotem postępowania odwołująca się strona jest właścicielem nieruchomości, a ubiegająca się o wyłączenie gruntu z produkcji rolniczej na cele nierolnicze A. jest podmiotem, który - jako inwestor - ma otrzymać zezwolenie na to wyłączenie. Kolegium postanowiło uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia ze względu na wątpliwości co do prawidłowego określenia jako strony właścicielki nieruchomości. Zarówno bowiem w kwestionowanej decyzji, jak również we wszelkich innych dokumentach znajdujących się w aktach sprawy (zawiadomieniach, zwrotnych potwierdzeniach odbioru pisma i dwóch innych decyzjach) jako stronę wskazano M. M. Natomiast w wypisie z rejestru gruntów figuruje jako właściciel nieruchomości M. M. P. Sama zaś odwołująca się określiła się jako M. P. M. Zdaniem Kolegium, precyzyjne wskazanie stron postępowania jest niezbędne choćby z uwagi na ewentualne postępowanie egzekucyjne.
We wniesionej do Sądu skardze A domagała się uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 22 maja 2017 r. podnosząc, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 138 § 2 i art. 107 § 1 k.p.a., gdyż brak w jej treści wykazania, że wystąpiły w sprawie przesłanki uzasadniające konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części przez organ I instancji. Zdaniem skarżącej, organ odwoławczy mylnie wskazał przy tym, że wadliwie została określona osoba właścicielki nieruchomości, której przedmiotowa decyzja dotyczy.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że w okolicznościach niniejszej sprawy oczywiste jest, że Starosta w sposób niepełny oznaczył stronę postępowania - pomijając drugie imię właścicielki nieruchomości. Nie zgodziła się natomiast skarżąca z twierdzeniem organu odwoławczego, że pominięcie jednego imienia strony postępowania prowadzi do wątpliwości kto jest adresatem decyzji. Sam tok postępowania potwierdza, że mimo braku wskazania drugiego imienia decyzje organów obu instancji zostały prawidłowo doręczone właścicielce nieruchomości, wniosła ona także skuteczne odwołanie.
Dalej skarżąca podkreśliła, że w świetle przepisów ustawy z dnia 2 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 2064) oba imiona - pierwsze, jak i drugie - zapisane w akcie stanu cywilnego są tak samo ważne, jednakże w życiu codziennym większość osób posiadających dwa imiona posługuje się tylko pierwszym, czego dowodem jest to, iż właścicielka nieruchomości pod odwołaniem podpisała się tylko jednym imieniem M. M. Skarżąca zaznaczyła przy tym, że zarówno w ewidencji gruntów, jak również w księdze wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy KW [..], jako właściciel nieruchomości widnieje M. P. M. Wpis do ewidencji gruntów, jak również do księgi wieczystej może się odbyć tylko na podstawie dokumentów wymienionych w przepisach prawa. Skoro zarówno w księdze wieczystej, jak również w ewidencji gruntów jako drugie imię właścicielki nieruchomości zostało wpisane imię P. to należy uznać, że takie imię widnieje w dokumentach stanowiących podstawę wpisów.
Skarżąca wskazała nadto, że oznaczenie strony jest tym elementem decyzji w rozumieniu art. 107 § 1 k.p.a., którego treść może być skorygowana w postępowaniu odwoławczym, pod warunkiem jednak, że nie następuje zmiana adresata decyzji, a organ stwierdzi jedynie, iż został on oznaczony nieprawidłowo. W ocenie skarżącej w sprawie nie zaistniały zatem podstawy do wydania przez organ odwoławczy decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.
Końcowo skarżąca wskazała, że decyzja Starosty dotycząca wyłączenia gruntów rolnych z produkcji rolniczej nie nakłada na właściciela nieruchomości żadnych obowiązków. Wszelkie obowiązki ciążą na podmiocie, który uzyskał zezwolenie na wyłączenie gruntów, w tym obowiązek uiszczenia opłaty za wyłączenie.
W podpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) – w skrócie dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego, jak i przepisami proceduralnymi. Kontrolując legalność aktów wymienionych w art. 3 p.p.s.a., sąd administracyjny stosuje przepis art. 134 § 1 p.p.s.a., według którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Starosty z 3 kwietnia 2017 r. - zezwalającą skarżącej na wyłączenie z produkcji rolniczej na cele nierolnicze 0,0057 ha gruntu ornego klasy IIIa pochodzenia mineralnego na działce nr [..] o całkowitej powierzchni 1,52 ha, w obrębie O., gmina U., w celu posadowienia słupa nr [..] w związku z budową dwutorowej napowietrznej linii energetycznej 110kV i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.
W ramach kontroli zgodności z prawem rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. sąd administracyjny ocenia zatem, czy organ odwoławczy powinien był podjąć merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, czy też zaszła konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego w takim zakresie, który - z uwagi na obowiązek zachowania zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.) oraz obowiązek wyjaśnienia ustawowych okoliczności stanu faktycznego sprawy
(art. 7 k.p.a.) - uzasadniał przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a jednocześnie w postępowaniu przed organem I instancji doszło do uchybień natury proceduralnej, które można określić jako istotne. Organ odwoławczy co do zasady, jak wynika to z treści art. 138 § 1 k.p.a., jest organem merytorycznie rozstrzygającym sprawę. Odstępstwem od tej zasady jest wynikające z art. 138 § 2 k.p.a. uprawnienie organu odwoławczego do wydania decyzji kasacyjnej. Samo naruszenie przepisów postępowania przez organ I instancji, chociaż jest konieczną przesłanką uchylenia decyzji, nie jest przesłanką wystarczającą. Zakończenie postępowania odwoławczego w sposób kasacyjny wymaga bowiem dodatkowo stwierdzenia, że zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. Wpływ na podjęcie decyzji kasacyjnej ma także treść art. 136 k.p.a., określającego granice postępowania dowodowego przed organem odwoławczym.
Z tych przyczyn w orzecznictwie i doktrynie zgodnie ustalono, że konstrukcja prawna decyzji wydawanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. opiera się na wystąpieniu dwóch przesłanek łącznie, a mianowicie, po pierwsze - postępowanie przed organem I instancji, w którym została wydana decyzja, prowadzone było z naruszeniem przepisów postępowania; po drugie - konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011 r. str. 518). Wskazano również, że orzeczenie, o którym mowa w art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może wydać tylko wówczas, gdy organ I instancji albo w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, albo przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie jest wystarczające do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i jednocześnie brak jest podstawy do zastosowania przez organ odwoławczy art. 136 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję.
W sprzeczności z art. 138 § 2 k.p.a. pozostaje zatem wydanie decyzji kasacyjnej zarówno w przypadku, gdy zaskarżona decyzja była dotknięta jedynie błędami natury prawnej, jak i w przypadku, gdy postępowanie wyjaśniające organu I instancji jest dotknięte niewielkimi brakami, które z powodzeniem można uzupełnić w postępowaniu odwoławczym na podstawie art. 136 k.p.a. Samo bowiem uzupełnienie dowodów nie jest wystarczającą przesłanką do kasacji decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Konieczność przeprowadzenia dowodu lub kilku dowodów mieści się w kompetencji organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, wyłączając dopuszczalność kasacji decyzji (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011 r., str. 519). Zakończenie postępowania odwoławczego w sposób kasacyjny wymaga zatem dodatkowo stwierdzenia, że zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego znacznym zakresie co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. Chodzi więc o sytuacje, gdy zasada dwuinstancyjności postępowania wyłącza przeprowadzenie w tym zakresie uzupełniającego postępowania dowodowego, gdyż jego zakres wskazuje, że w swej istocie organ odwoławczy musiałby sam przeprowadzić postępowanie wyjaśniające odnośnie kwestii mogących mieć bezpośredni wpływ na treść decyzji. W konsekwencji sprawa byłaby rozstrzygana de facto w jednej instancji, a więc strona nie mogłaby kwestionować wyników postępowania wyjaśniającego w drodze odwołania. Organ odwoławczy, który z istoty rzeczy nie przeprowadza własnego, odrębnego postępowania dowodowego, za to może wyciągać z zebranego przez organ pierwszej instancji materiału zupełnie inne wnioski niż organ pierwszej instancji, zastępowałby w praktyce ten organ, pozbawiając stronę prawa podważania tych ustaleń w drodze zwyczajnego środka prawnego
(por. W. Chróścielewski "Zmiany w zakresie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które weszły wżycie w 2011 r.", publ. ZNSA rok VII nr 4 (37)/2011, str. 19).
Z powyższego wynika, że w sprawach, w których organ I instancji nie wyjaśnia w sposób wystarczający dla podjęcia rozstrzygnięcia stanu faktycznego sprawy, naruszając przy tym przepisy postępowania, nie ma innej możliwości orzekania jak zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. i przekazanie sprawy do organu niższej instancji. W przypadku istotnych wad postępowania wyjaśniającego nie ma bowiem prawnej możliwości orzekania na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 lub 2 k.p.a.
(zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1952/12, LEX nr 1450732). W takiej sytuacji nie może także znaleźć zastosowania art. 136 k.p.a., który umożliwia organowi odwoławczemu przeprowadzenie wyłącznie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. Organ odwoławczy nie może bowiem zastąpić organu I instancji, gdy ten nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznym zakresie. Z tej właśnie przyczyny treść art. 138 § 2 k.p.a. interpretuje się zawsze łącznie z przepisem art. 136 k.p.a., określającym granice postępowania dowodowego przed organem odwoławczym. Dlatego też przyjmuje się, że użyte
w art. 138 § 2 k.p.a. określenie "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" jest określeniem wymagającym każdorazowo interpretacji na tle okoliczności faktycznych sprawy. W szczególności można stwierdzić, że nawiązuje ono do pojęcia "nieprzeprowadzenia przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części", co – zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego - uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy.
Należy dodać, że decyzja kasacyjna z art. 138 § 2 k.p.a. jest rozstrzygnięciem o charakterze procesowym. Nie rozstrzyga bowiem merytorycznie o uprawnieniu lub obowiązku strony, a jedynie nakazuje ponowne przeprowadzenie postępowania administracyjnego przez organ pierwszej instancji. Orzekając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy nie rozstrzyga o meritum sprawy, nie przeprowadza też merytorycznej kontroli decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji, gdyż wydając decyzję kasacyjną wskazuje właśnie na konieczność przeprowadzenia w określonym zakresie lub w całości postępowania wyjaśniającego, celem poczynienia ustaleń niezbędnych do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 stycznia 2014 r., sygn. akt
III SA/Kr 906/13, LEX nr 1498377). Skoro zaś nie rozstrzyga sprawy merytorycznie, to nie powinien wypowiadać się w tym zakresie, i z tych samych względów również sąd, kontrolując decyzję kasacyjną, w zasadzie nie może wypowiadać się na temat meritum sprawy administracyjnej, gdyż byłoby to przedwczesne. Rola sądu administracyjnego kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym sprowadza się zatem do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 k.p.a., i dopiero w przypadku uznania, że uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy nie wynikało z przyczyn wymienionych w tym przepisie, sąd jest władny uwzględnić skargę (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2014 r., sygn. akt
II OSK 2279/13, Lex Omega nr 1592135).
W niniejszej sprawie Sąd uznał, że organ odwoławczy wadliwie przyjął, że stwierdzone przez niego uchybienia są niemożliwe do usunięcia w postępowaniu odwoławczym. Powołanie się przez organ odwoławczy na konieczność ustalenia prawidłowych imion, czy też nazwisk strony wnoszącej odwołanie i w konsekwencji rozstrzygnięcia czy różnie określana strona – M. M., M. P. M., M. P. M., pozostaje tą samą osobą i jednocześnie właścicielką nieruchomości, której dotyczy postępowanie, nie mogło bowiem stanowić podstawy uchylenia się przez organ odwoławczy od merytorycznego rozpoznania sprawy. Z pewnością jednak kwestia ta wymagała wyjaśnienia, chociażby dla oceny czy odwołanie zostało wniesione przez podmiot mający przymiot strony w tej sprawie.
Podkreślenia w tym miejscu wymaga bowiem, że postępowanie odwoławcze
- w myśl art. 127 k.p.a., podporządkowane jest bezwarunkowo zasadzie skargowości, co oznacza, że właściwy instancyjnie organ uzyskuje prawo do ponownego rozpatrzenia sprawy i wydania w niej rozstrzygnięcia jedynie na podstawie prawidłowo wniesionego odwołania. Prawidłowość oznacza niewadliwość formalną podania określonego jako odwołanie oraz złożenie go w ustawowo zastrzeżonym terminie i przez uprawniony do tej czynności podmiot. Wszystkie te warunki winny stać się przedmiotem wyczerpujących ustaleń organu odwoławczego. W konsekwencji obowiązek rozpatrzenia na nowo sprawy w jej całokształcie i z uwzględnieniem wszystkich okoliczności odnosi się również do badania statusu strony w postępowaniu odwoławczym. Od rezultatu tego badania zależy bowiem rodzaj rozstrzygnięcia podjętego w postępowaniu odwoławczym. Jeżeli organ odwoławczy uzna, że odwołujący się jest stroną postępowania, może podjąć merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie, w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. (utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji) lub art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. (uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w całości lub w części i orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy ewentualnie umorzenie postępowania pierwszej instancji w odpowiednim zakresie). Wyjątkowo, wskutek uznania odwołującej się za stronę postępowania i jednoczesnego wykazania naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisów postępowania oraz konieczności wyjaśnienia sprawy w zakresie mającym istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, organ odwoławczy może - na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. - uchylić zaskarżoną decyzją i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Podkreślić jednak należy, że tego typu rozstrzygnięcie o charakterze kasacyjnym jest prawnie dopuszczalne wyłącznie przy założeniu, że organ odwoławczy w sposób nie budzący wątpliwości uzna odwołującego się za stronę postępowania. Dopiero bowiem wówczas organ odwoławczy nabywa kompetencję do rozpatrzenia sprawy, wskutek wniesionego odwołania.
Tymczasem lektura uzasadnienia decyzji organu odwoławczego pozwala na stwierdzenie, że Kolegium miało wątpliwości czy odwołanie zostało wniesione przez podmiot, który posiada przymiot strony w tym postępowaniu. Uchylenie się przez Kolegium od dokonania ustalenia tej okoliczności powoduje zatem, że decyzja organu odwoławczego została wydana z naruszeniem art. 127 § 1 w związku z art. 136 k.p.a. oraz art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., skoro organ II instancji nie ustalił prawidłowo kto wnosi odwołanie i czy osoba ta jest stroną niniejszego postępowania.
W świetle powyższych uwag zasadny jest także zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ odwoławczy art. 138 § 2 k.p.a. przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, ponieważ kwestię wskazaną jako podstawa wydania decyzji kasacyjnej organ odwoławczy mógł ustalić we własnym zakresie, przeprowadzając na podstawie art. 136 k.p.a. proste postępowanie wyjaśniające, które pozwoliłoby ustalić, jak nazywa się osoba odwołująca się, jak nazywa się właścicielka nieruchomości, której dotyczy przedmiotowe postępowanie, oraz czy jest to ta sama osoba, która brała udział w postępowaniu przed organem I instancji.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego jako wydaną z opisanymi powyżej naruszeniami przepisów prawa procesowego, mogącymi mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
O kosztach postępowania w postaci wpisu od skargi (200 zł) oraz kosztów zastępstwa procesowego (wynagrodzenie pełnomocnika - 583 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa - 17 zł), Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz przepisami § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c i § 15 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).
Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę organ odwoławczy obowiązany będzie uwzględnić treść powyższych rozważań Sądu przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Wydana przez organ decyzja winna przy tym odpowiadać wymogom określonym zarówno w przepisach postępowania, interpretowanymi zgodnie z oceną prawną zawartą w niniejszym wyroku, jak i być zgodna z przepisami prawa materialnego znajdującymi zastosowanie w sprawie. Wskazania co do dalszego postępowania organu wynikają wprost z treści uzasadnienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło