II SA/Gd 55/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2016 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzenia egzekucji w sprawie usunięcia odpadów 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy z 18 sierpnia 2015 r. nr [...], 2. umarza postępowanie egzekucyjne, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania Postanowieniem z 12 listopada 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy z 18 sierpnia 2015 r. o oddaleniu zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że 24 kwietnia 2015 r. E. J. wniósł zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 13 kwietnia 2015 r.. Wnoszący zarzut wskazał, że organ egzekucyjny nie poczynił żadnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego dotyczącego egzekwowanego obowiązku wywiezienia odpadów z działki nr [...] w J. Wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego podniósł, że na przedmiotowej działce "nie znajdują się żadne odpady wskazane w decyzji, stanowiącej podstawę wydania zaskarżonego tytułu wykonawczego". Postanowieniem z 18 sierpnia 2015 r. organ I instancji odmówił uwzględnienia zarzutu. W uzasadnieniu postanowienia wierzyciel wskazał, że w niniejszej sprawie egzekwowany obowiązek polega na usunięciu odpadów z terenu działki nr [...] położonej w J., której właścicielem jest E. J. Obowiązek ten został nałożony ostateczną decyzją Wójta Gminy z 7 stycznia 2013 r.. Obowiązek ten istnieje i nie został wykonany. Nie został też umorzony, nie przedawnił się i nie wygasł. Wskazując na przepis art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wywodził, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na okoliczność wykonania obowiązku. Na powyższe postanowienie pełnomocnik strony wniósł zażalenie wnosząc o jego uchylenie w całości. Zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na nieustaleniu stanu faktycznego w sprawie, naruszenie art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji polegające na niezbadaniu dopuszczalności prowadzonego postępowania egzekucyjnego oraz naruszenie art. 59 § 1 ustawy poprzez egzekwowanie obowiązku nieistniejącego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając sprawę podzieliło stanowisko organu I instancji. Przywołało treść art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1619, zw. dalej jako u.p.e.a.) wskazujący, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Kolegium wyjaśniło, że zarzut nieistnienia obowiązku zasadny jest wówczas, gdy obowiązek nigdy nie powstał, albo wprawdzie powstał, ale doszło do jego wygaśnięcia z powodu wykonania lub innych przyczyn, na przykład przedawnienia, umorzenia obowiązku, uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku (P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2011, s. 173). W niniejszej sprawie egzekwowany obowiązek polegał na usunięciu odpadów z terenu działki nr [...] położonej w J. Został on nałożony na E. J. decyzją Wójta Gminy z 7 stycznia 2013 r., nr [..]. Decyzja została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze (decyzją z 17 czerwca 2013 r., nr [...]). Decyzja została zaskarżona przez zobowiązanego do sądu administracyjnego. Sąd oddalił skargę. Zobowiązany wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który do chwili wydania niniejszego postanowienia nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Kolegium zwróciło uwagę, że wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności, o ile sąd albo właściwy organ nie wydał postanowienia o wstrzymaniu wykonalności aktu lub czynności - zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r. poz. 270 ze zm.). W niniejszej sprawie nie zostało wydane postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji nakładającej na zobowiązanego obowiązek usunięcia odpadów. Ponieważ Wójt Gminy ustalił, że nałożony decyzją obowiązek nie został przez zobowiązanego wykonany, zatem był uprawniony do wystawienia tytułu wykonawczego i skierowania go do egzekucji. W postępowaniu egzekucyjnym organy nie prowadzą - co do zasady - postępowania dowodowego, tak jak ma to miejsce w postępowaniu administracyjnym. Zadaniem wierzyciela jest jedynie skontrolowanie, czy obowiązek został wykonany, a w przypadku jego niewykonania - wystawienie tytułu wykonawczego i zwrócenie się do właściwego organu o wszczęcie egzekucji. W przypadku obowiązku polegającego na usunięciu odpadów z nieruchomości wystarczy, że pracownik organu naocznie sprawdzi, czy odpady nadal się na nieruchomości znajdują, czy też zostały z niej usunięte. Nie jest natomiast tak, że organ prowadzi odrębne postępowanie mające na celu ustalenie, czy obowiązek został wykonany. Zadaniem organu egzekucyjnego jest natomiast doprowadzenie do wykonania obowiązku. W przypadku, kiedy obowiązek zostanie przez zobowiązanego wykonany, a mimo to zostaną wobec zobowiązanego podjęte czynności egzekucyjne, zobowiązany powinien przedstawić organowi egzekucyjnemu dowód na okoliczność wykonania obowiązku (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 stycznia 2013 r., sygn. I SA/GI 451/12, LEX. nr 126843, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 21 grudnia 2010 r., sygn. li SA/Bk712/10, LEX. nr 752401). W przypadku obowiązku polegającego na usunięciu odpadów z nieruchomości dowodami takimi mogą być fotografie obrazujące stan nieruchomości po usunięciu odpadów lub też rachunek wystawiony przez przedsiębiorstwo zajmujące się wywozem odpadów. Ponieważ takie dowody nie zostały przez zobowiązanego przedstawione, zarzut nieistnienia obowiązku uznać należało za niezasadny. Skargę na powyższe postanowienie wniósł E. J., domagając się uchylenia obu wydanych w sprawie postanowień i zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego uznał skarżący za błędne i rażąco naruszające przepisy postępowania, gdyż w jego przekonaniu opiera się ono na błędnych ustaleniach faktycznych i rażąco narusza prawo. Skarżący dodatkowo wskazał, że skarga ta jest uzasadniona, z uwagi na fakt wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie z dnia 16 grudnia 2015 r. wyroku w sprawie II OSK 965/14 uchylającego wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie II SA/Gd 697/13 oraz poprzedzającego go postanowienia SKO z 17 czerwca 2013 r. w sprawie [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania w sprawie usunięcia odpadów. Tym samym decyzja Wójta Gminy o obowiązku usunięcia odpadów z 7 stycznia 2013 r. w sprawie [...], będąca podstawą wszczęcia egzekucji administracyjnej, utraciła walor ostateczności, a skarżący uzyskał prawo do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym i możliwość weryfikacji błędnej decyzji Wójta Gminy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o uwzględnienie skargi wskazując na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 grudnia 2015 r., wskutek którego decyzja będąca podstawą niniejszej egzekucji utraciła walor ostateczności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym wydanych w postępowaniu administracyjnym i egzekucyjnym postanowień podlegających zaskarżeniu zażaleniem, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy z 18 sierpnia 2015 r. są niezgodne z prawem. Z przedłożonych do sprawy akt postępowania i oświadczeń skarżącego oraz organu odwoławczego wynika, że decyzja Wójta Gminy z 7 stycznia 2013 r., w oparciu o którą został wystawiony tytuł wykonawczy podlegający egzekucji utraciła walor prawomocności. Jest to okoliczność niesporna. Postanowieniem z 17 czerwca 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia przez E. J. odwołania od decyzji Wójta Gminy z 7 stycznia 2013 r. WSA w Gdańsku wyrokiem z dnia 13 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Gd 697/13 oddalił skargę na powyższe postanowienie. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 16 grudnia 2015 r. sygn. akt II OSK 965/14 uchylił wyrok z 13 listopada 2013 r. oraz postanowienie SKO z 17 czerwca 2013 r. NSA stanął na stanowisku, że odwołanie od decyzji Wójta Gminy z 7 stycznia 2013 r. zostało wniesione z zachowaniem terminu, tym samym sprawa dotycząca nakazu usunięcia odpadów podlegać będzie merytorycznemu rozpoznaniu przez organ odwoławczy. Przedwczesne jest tym samym wszczynanie egzekucji skoro nie ma prawomocnego rozstrzygnięcia w zakresie nałożonego obowiązku, objętego egzekucją administracyjną. W tych okolicznościach Sąd orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że uchylenie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z 7 stycznia 2013 r. ma ten skutek, że zasadnym jest twierdzenie skarżącego o nieistnieniu obowiązku objętego tytułem egzekucyjnym, a w konsekwencji brak jest podstaw do wystawienia tytułu wykonawczego i prowadzenia egzekucji administracyjnej, celem przymusowego wykonania obowiązku w zakresie usunięcia odpadów z nieruchomości należącej do skarżącego. Wyeliminowanie z obrotu prawnego waloru prawomocności decyzji organu I instancji, na podstawie której wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy powoduje, że tytuł ten utracił swoją podstawę prawną. Tym samym obowiązek w nim opisany nie istnieje, zgodnie z treścią przesłanki określonej w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Zaistnienie przesłanki z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., w postaci nieistnienia obowiązku, który mógłby być, zgodnie z prawem egzekwowany, prowadzi - w ocenie Sądu - do umorzenia takiego postępowania egzekucyjnego, zgodnie z art. 34 § 4 u.p.e.a. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i § 3 P.p.s.a., uchylono zaskarżone postanowienie i postanowienie je poprzedzające i umorzył postępowanie administracyjne. O kosztach orzeczono na podstawie przepisu art. 200 P.p.s.a..