II SA/Gd 572/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Sędzia WSA Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2025 r. w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 22 maja 2025 roku, nr SKO Gd/1348/25 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącej A. P. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. A. P. (dalej jako: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (dalej jako: Kolegium, SKO) z 22 maja 2025 r., nr SKO Gd/1348/25, utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdańska (dalej jako: Prezydent) z 16 listopada 2023 r., nr GCŚ/DŚO/012333/SP/11/2023, o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Skarga została wniesiona w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Wnioskiem z 27 lipca 2023 r. skarżąca zwróciła się do Gdańskiego Centrum Świadczeń o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z rezygnacją z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad matką T. K., legitymującą się orzeczeniem z 9 stycznia 2023 r.,. nr MZON.401162813.2022, zaliczającą matkę do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym na stałe. W orzeczeniu wskazano, że nie można ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 20 października 2020 r. (tj. od 73. roku życia). Decyzją z 16 listopada 2023 r. Prezydent odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia uznając, że w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo - skutkowy między rezygnacją i niepodejmowaniem przez wnioskodawczynię pracy a sprawowaną opieką. Zauważono, że zakończenie zatrudnienia miało miejsce długo po ustalonej dacie niepełnosprawności, zaś czynności opiekuńcze nie wykluczają zatrudnienia. W odwołaniu wnioskodawczyni zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.), dalej jako "u.ś.r.", poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem/rezygnacją z zatrudnienia przez odwołującą się a sprawowaniem przez nią opieki nad matką, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo - skutkowy istnieje; zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez odwołującą się nie wypełnia ww. dyspozycji podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej. Zarzucono także naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. art. 9 w zw. z art. 79a oraz art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie przy ocenie dowodów przyczyny niepodejmowania zatrudnienia przez odwołującą się na dzień składania wniosku o świadczenie pielęgnacyjne. Decyzją z 3 lipca 2024r., nr SKO Gd/6827/23 , Kolegium utrzymało w mocy decyzję Prezydenta, uznając, że w sprawie nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy brakiem aktywności zawodowej strony a sprawowaniem przez nią opieki nad matką. W ocenie SKO zakres sprawowanej opieki nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia. Wyrokiem z 4 grudnia 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 856/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił ww. decyzję Kolegium stwierdzając, że ustalenia organów co do braku zaistnienia w sprawie związku przyczynowo - skutkowego zostały oparte na nieprawidłowo zebranym materiale dowodowym. Zauważono, że wywiad środowiskowy został przeprowadzony bez udziału wnioskodawczyni, a pozyskane informacje pochodzą wyłącznie od podopiecznej. Samo Kolegium zauważyło też, że zawiera on sprzeczne informacje dotyczące możliwości ruchowych podopiecznej, a nadto nie sposób z niego odczytać, które treści są stwierdzeniami podopiecznej, a które obserwacjami pracownika socjalnego. Sąd zobowiązał więc w ponownym postępowaniu do powtórzenia wywiadu środowiskowego w obecności wnioskodawczyni i ewentualnie przeprowadzenia innych dowodów w zależności od ustalonych okoliczności sprawy, a następnie dokonania subsumpcji w pełni zgromadzonego materiału dowodowego z treścią przepisów u.ś.r. W toku ponownego postępowania Kolegium pismem z 9 kwietnia 2025 r. zwróciło się do organu I instancji o przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego i uzupełnienie materiału dowodowego sprawy, w tym zwłaszcza przeprowadzenie wywiadu środowiskowego z wnioskodawczynią i jej matką. Wywiad taki przeprowadzono w dniu 5 maja 2025 r. PO uzupełnieniu materiału dowodowego Kolegium - decyzją z 22 maja 2025 r. - utrzymało w mocy decyzję Prezydenta z 16 listopada 2023 r. W uzasadnieniu wskazano, że podczas ponownego wywiadu ustalono, że wnioskodawczyni mieszka z matką od czerwca 2023 r. Matka porusza się po mieszkaniu przy pomocy 2 kul, sama chodzi do toalety i sama z niej korzysta oraz samodzielnie spożywa przygotowane posiłki. O lekach trzeba jej przypominać, bo często zapomina je zażyć. Matka sama się ubiera, ale wymaga pomocy przy ubraniu dolnej części garderoby. Jest w stanie sama umyć ręce, twarz, zęby, podmyć się. Wymaga pomocy przy prysznicu całego ciała - córka musi umyć jej włosy, gdyż sama ma zawroty głowy i nie może wystać dłużej pod prysznicem. Matka ma dyskopatię kręgosłupa szyjnego, lędźwiowego i piersiowego, choruje na nadciśnienie, ma arytmię serca, migotanie przedsionków, od 2019 r. ma rozrusznik serca, ma dwa sztuczne biodra. Ma chorobę uchyłkową jelit i co 2 lata usuwane polipy z jelita grubego (wizyta w szpitalu pod narkozą - 2 dni). Wnioskodawczyni przygotowuje rano mamie śniadanie, przypomina o lekach, sprząta, robi zakupy, umawia wizyty u lekarzy specjalistów i lekarza pierwszego kontaktu, wykupuje leki, spaceruje z matką, jak jest ona w lepszej formie, przygotowuje obiad, kolację, robi pranie. Matka może pozostać w domu sama przez ok. 3 - 4 godziny, a w tym czasie wnioskodawczym może zrobić zakupy, załatwić sprawy urzędowe. Stan zdrowia matki systematycznie się pogarsza, bywają dni, że nie jest w stanie samodzielnie wstać z łóżka, ma skoki ciśnienia, puchną jej nogi. Od lipca 2023 r. nie była hospitalizowana, nie miała wizyt domowych. Do mieszkania przychodził fizjoterapeuta na masaż i rehabilitację, którą matka ma dwa razy w roku (masaż w domu, a lasery w przychodni Morena). Od lipca 2023 r. córka była z matką u 5 lekarzy specjalistów (neurolog, kardiolog), a w przychodni Jaskółcza 3 razy w roku. Na wizyty lekarskie matka jest wożona taksówką. W opinii osoby sporządzającej wywiad środowiskowy z uwagi na konieczność zapewnienia matce opieki wnioskodawczyni nie może podjąć zatrudnienia. Powyższe ustalenia potwierdziła T. K. wskazując, że nie może stać nad kuchnią, nie jest w stanie sama przygotować sobie posiłku i córka musi je przygotowywać. Sama przyjmuje leki, ale córka musi o nich przypominać. Ma problemy z kręgosłupem, biodrami i zawroty głowy. Ostatnio strasznie puchną jej nogi, ma żylaki, w nocy często zimne stopy, które trzeba masować. W domu może zostać sama na ok. 3 godziny. Nie jest w stanie przygotować sobie posiłku. Na 2 lipca 2025 r. ma zaplanowany zabieg wycięcia polipów w szpitalu. Do wywiadów środowiskowych załączono zaświadczenie lekarskie lekarza medycyny rodzinnej z dnia 13 sierpnia 2024 r. w którym wskazano, iż T. K. jest pacjentką z wielochorobowością, a jej stan zdrowia wymaga długoterminowej opieki osoby drugiej. Kolegium uznało, że z przeprowadzonych w sprawie wywiadów środowiskowych wynika, iż aktualnie stan zdrowia matki wnioskodawczyni jest na tyle ustabilizowany, że jest ona w dużej mierze osobą samodzielną i wykonuje wiele czynności bez konieczności pomocy i opieki córki. Pomoc przy ubraniu dolnej części garderoby córka może wykonywać przed pójściem do pracy, także przed pójściem do pracy może przygotować śniadanie i drugi posiłek na popołudnie, a po jej zakończeniu może przygotować późniejsze posiłki czy pomóc w kąpieli. Zdaniem organu suma tych czynności nie jest na tyle znaczna, ażeby przy ich sprawnej organizacji wnioskodawczyni nie mogła podjąć pracy. Ponadto zauważono, że wnioskodawczyni wykonuje typowe czynności związane ze wspólnym zamieszkiwaniem z mamą, do których należą: zakupy, realizacja recept, sprzątanie mieszkania, pranie, zmywanie, opłacanie rachunków. Są to zwykle czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, które nie kolidują z podjęciem zatrudnienia, a ze względu na wspólne zamieszkiwanie wykonuje je również dla siebie w ramach prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego. Ponadto wskazano, że mama może pozostać sama w domu przez około 3 - 4 godziny, przy czym wnioskodawczyni nie wskazała na żadne inne obiektywne okoliczności, które nie pozwoliłyby zostawić matki na dłuższy czas. W ocenie zaś organu fakt, że matka samodzielnie porusza się po domu, samodzielnie korzysta z toalety, spożywa przygotowane posiłki wskazuje, że matka mogłaby pozostać sama przez dłuższy czas. Dodatkowo wnioskodawczyni mogłaby również rozważyć skorzystanie z usług opiekuńczych dla matki (np. 1 - 2 godz. dziennie), świadczonych przez MOPR w Gdańsku, czy instytucje prywatne, albo z pomocy pielęgniarki środowiskowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca zarzuciła decyzji Kolegium naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. i przyjęcie, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem przez nią opieki nad matką. Zdaniem skarżącej prawidłowa wykładnia ww. przepisu wskazuje, że osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia - opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej, co nie wpływa na uprawnienie opiekuna do świadczenia pielęgnacyjnego. Tymczasem organ zdaje się uznawać, że okoliczność samodzielnego korzystania z toalety, poruszania się po mieszkaniu z pomocą kul i spożywania posiłków przez matkę skarżącej jest równoznaczna z samodzielnym funkcjonowaniem. Zdaniem skarżącej, pozbawione fachowej wiedzy a przede wszystkim krzywdzące w kontekście przedmiotowej sprawy jest twierdzenie organu II instancji, aby stan zdrowia osoby wymagającej opieki był na tyle dobry, by mogła ona przez większość czasu funkcjonować bez opieki drugiej osoby w wymiarze, który pozwalałby opiekunowi na równoległe podjęcie pracy. Skarżąca wykonuje bowiem wszystkie czynności wobec osoby wymagającej opieki nie tylko związane z codziennym funkcjonowaniem tej osoby, ale w szerszym aspekcie - niezbędnym do jej pełnej egzystencji, której nie można sprowadzać do samodzielnego załatwiania potrzeb fizjologicznych i poruszania się (z niemałym trudem i przy pomocy kul). Pomoc skarżącej polega na przygotowywaniu i podawaniu posiłków, karmieniu, często asekuracji przy poruszaniu, chodzeniu, umawianiu na wizyty lekarskie, nadzorowaniu leczenia, rehabilitacji, realizacji recept, zajmowaniu się gospodarstwem domowym - sprzątanie, pranie, itp., zastępowaniu matki w załatwianiu spraw, robieniu zakupów oraz pomocy w typowych codziennych czynnościach (których wykonywanie nie nastręczałoby trudności osobie zdrowej). Zakres opieki jest stały, długotrwały i szeroki. Ponadto stan matki stale się pogarsza, gdyż bywają dni, że nie jest w stanie wstać z łóżka. W konsekwencji, zaistniała w sprawie sytuacja wyczerpuje wszelkie przesłanki do przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia, a organ dokonał wykładni przepisów niweczącej ratio legis ustawy. Wobec tego wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji, jako wydanej w oparciu o błędną wykładnię prawa materialnego oraz z naruszeniem przepisów postępowania. Ponadto wniesiono o uchylenie decyzji organu I instancji, zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozważanym wypadku. Jeżeli natomiast sąd nie dopatrzy się wskazanych naruszeń prawa, oddala skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Przeprowadzając sądową kontrolę legalności decyzji wydanych w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego, o które ubiegała się skarżąca, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Kolegium z 22 maja 2025 r. narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. W ocenie Sądu organ odwoławczy niezasadnie zaakceptował stanowisko organu I instancji, że skarżącej nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w związku z rezygnacją z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, gdyż nie zachodzi związek przyczynowo - skutkowy między rezygnacją lub niepodejmowaniem pracy przez wnioskodawczynię, a sprawowaną przez nią opieką. W pierwszej kolejności należy wskazać, że sprawa zainicjowana wnioskiem skarżącej z 27 lipca 2023 r. była już przedmiotem rozważań tut. Sądu, który w wyroku z 4 grudnia 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 856/24 nakazał organowi odwoławczemu ponownie przeprowadzić wywiad środowiskowy w obecności skarżącej i ewentualnie zebrać inne dowody w zależności od ustalonych okoliczności sprawy. Wskazania te zostały przez organ wypełnione, lecz na podstawie przeprowadzonych dowodów Kolegium wyciągnęło błędne wnioski, co stało się podstawą uchylenia kontrolowanej decyzji. W niniejszej sprawie organy orzekały w oparciu o przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu na dzień 31 grudnia 2023 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.), dalej jako: "u.ś.r.". Zgodnie bowiem z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429) w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 [ustawa o świadczeniach rodzinnych – przyp. Sądu] w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. A zatem o powstaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przesądza zaistnienie wymaganych przez prawo przesłanek w chwili złożenia wniosku. Oznacza to, że w przypadku wniosku o świadczenie pielęgnacyjne złożonego przed dniem 1 stycznia 2024 r. organy administracji - rozpatrując ten wniosek po 1 stycznia 2024 r. - zobowiązane są ustalić i ocenić, czy wnioskodawca spełnia przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego określone w przepisach u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem bezspornie wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został złożony w organie I instancji w dniu 27 lipca 2023 r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. (w ówczesnym brzmieniu) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, iż matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem z 9 stycznia 2022 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym na stałe. Ponadto również bezsporne jest to, że skarżąca – jako córka osoby niepełnosprawnej – jest uprawniona do wystąpienia z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne (art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.). Natomiast sporne pozostaje to, czy w kontrolowanej sprawie istnieje związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i jej dalszym niepodejmowaniem a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawną matką. Przy rozstrzyganiu w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego kluczowe jest bowiem ustalenie związku przyczynowo - skutkowego, którego istnienie sprowadza się do oceny, czy zakres i rozmiar sprawowanej przez wnioskodawcę opieki nad osobą niepełnosprawną wypełnia ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie tego uprawnienia. Przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego polegająca na "niepodejmowaniu lub rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny" powinna być rozumiana jako wystąpienie takiej sytuacji, w której sprawowanie osobistych starań o zapewnienie opieki osobie niepełnosprawnej na tyle wypełnia czas podmiotowi sprawującemu tę opiekę, że nie jest on w stanie podjąć (kontynuować) innej stałej aktywności wymagającej jego codziennego i stałego zaangażowania, a przez którą należy rozumieć aktywność zawodową. Zatem zaprzestanie aktywności zawodowej (jej niepodejmowanie) przez opiekuna musi być spowodowane bezpośrednią koniecznością sprawowania opieki na osobą niepełnosprawną. Opieka, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (zob. m.in. wyroki NSA z 13 maja 2025 r., sygn. akt I OSK 1005/24; z 8 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 143/23; z 12 lutego 2020 r. sygn. I OSK 516/19, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl), rozumiany jako sytuacja, w której konieczność sprawowania opieki jest przyczyną, a zarazem przeszkodą w podejmowaniu pracy zarobkowej. Dopiero istnienie takiego związku powoduje, że świadczenie pielęgnacyjne staje się surogatem wynagrodzenia za pracę, której opiekun nie może podjąć bądź kontynuować. Jednocześnie należy wyjaśnić, że w art. 17 u.ś.r. brak jest wskazania dotyczącego sprawowania opieki w sposób nieprzerwany, całodobowy, codzienny, samodzielny, jak też przebywania stale w pobliżu osoby, która pomocy tego typu wymaga. Niewątpliwie jednak opieka powinna mieć charakter stały, długotrwały w sensie rozciągłości w czasie i powtarzalny, zaś jej zakres powinien być wyznaczony niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, czyli koniecznością wykonywania czynności w związku z ograniczoną możliwością podopiecznego do samodzielnej egzystencji w warunkach dnia codziennego. Tak określony zakres opieki, uprawniający do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, zależny jest więc od całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, a przede wszystkim indywidualnej sytuacji osoby wymagającej wsparcia, w tym rodzaju niepełnosprawności, stanu zdrowia, sprawności ruchowej i intelektualnej, trybu życia, warunków mieszkaniowych, itp. W ocenie składu orzekającego, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika - wbrew twierdzeniom orzekających organów - związek przyczynowo - skutkowy będący warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organy stwierdziły, że skoro ustalony stopień niepełnosprawności matki datuje się od 20 października 2020 r., a skarżąca zakończyła zatrudnienie dopiero 26 czerwca 2023 r. i od tego momentu sprawuje opiekę nad matką, to nie zachodzi związek między jej rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sparowania opieki. Jednakże organy pominęły, że zgodnie z wyjaśnieniami strony, stan zdrowia jej matki uległ pogorszeniu w lipcu 2023 r., kiedy to leżała przed dwa tygodnie w łóżku bez sił. Z oświadczeniem tym koresponduje też przekazana dokumentacja medyczna, czego również nie dostrzegły organy zarzucające, że nie przedłożono dowodów na pogorszenie się stanu zdrowia matki w okresie rezygnacji przez skarżącą z pracy. Tymczasem z danych wizyty z 10 maja 2023 r. (k. 41 akt organu odwoławczego) wynika, że matka miała zawroty głowy i inne dolegliwości głowy od około pół roku. Powyższe czyni wiarygodnym twierdzenia wnioskodawczyni, że pogorszenie stanu zdrowia matki sukcesywnie następowało. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie wymaga bowiem, aby rezygnacja z pracy i podjęcie się opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny nastąpiły dokładnie w tym samym momencie. Ważny jest ogólny obraz stanu zdrowia podopiecznego, który - choć już wcześniej wymagał opieki, to był w stanie samodzielnie funkcjonować, lecz ze względu na nasilenie objawów, zdarzenie medyczne czy wpływ wieku na radzenie sobie z niepełnosprawnością i sprawność ciała oraz umysłu, dopiero w późniejszym okresie zaczął wymagać stałej opieki drugiej osoby, która w tym celu musiała zrezygnować z pracy. Zdaniem Sądu taka sytuacja miała miejsce w niniejszym wypadku, co nie zostało przez organy prawidłowo ustalone ze względu na błędną ocenę zebranych dowodów – oświadczenia strony oraz danych z historii wizyt lekarskich matki. Organy uznały też, że zakres spracowanej opieki nie stanowi przeszkody do podjęcia przez skarżącą zatrudnienia. W tej materii wskazują na ustalenia wywiadu, gdzie zarówno skarżąca, jak i matka oświadczyły, że podopieczna może zostać sama w domu przez około 3 - 4 godziny, co zdaniem organów oznacza, że opiekun może podjąć zatrudnienie na część etatu. Tymczasem, zdaniem Sądu, rozumowanie takie nie uwzględnia realiów związanych z dojazdem do i z pracy, który nie liczy się do czasu pracy, a istotnie zmniejsza ustalone "okienko", w jakim podopieczny może zostać sam. Nie uwzględnia też, że opieka nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wymaga również stałej gotowości do niesienia pomocy, nawet w trakcie ewentualnej pracy zarobkowej, co może wiązać się z koniecznością wcześniejszego wyjścia z pracy i udzielenia pomocy podopiecznemu. Wreszcie wskazać trzeba, że powołana okoliczność pozostawania matki samej w domu na taki czas, jest sytuacją wyjątkową, nie występuje codziennie, jest zależna od stanu zdrowia matki, co również istotnie wpływa na faktyczną możliwość podjęcia zatrudnienia przez skarżącą. Wszystko to czyni możliwość podjęcia pracy przez skarżącą w okresie 3 - 4 godzin iluzoryczną. Zatem, wskazany w wywiadach czas pozostawania matki bez opieki należy rozumieć jako czas, w którym opiekun może załatwić deklarowane zakupy, czy sprawy urzędowe, dla których konieczne jest pozostawienie podopiecznego bez pomocy, nie zaś jako możliwość podjęcia zatrudnienia. Jak już wskazano, opieka nie musi mieć charakteru całodobowego i nie wyklucza tego, że opiekun pozostawi podopiecznego przez jakiś czas, w celu załatwienia zakupów, czy spraw urzędowych, w tym także własnych spraw. Konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny nie można bowiem rozumieć, jako całkowitego oddania z pomięciem własnych spraw życiowych. Dalej Sąd stwierdził, że choć Kolegium wykonało wskazania wyroku sygn. akt II SA/Gd 856/24 i przeprowadziło wywiad środowiskowy także ze skarżącą oraz ponownie z matką, to nie oceniło należycie tego dowodu, w szczególności poprzez pominięcie wniosków pracownika socjalnego. Tymczasem Sąd stoi na stanowisku, że pracownik socjalny jest zawodem zaufania publicznego, a wykonujące go osoby mają odpowiednie kwalifikacje i profesjonalne przygotowanie aby: dokonywać analizy i oceny zjawisk, które powodują zapotrzebowanie na świadczenia pomocy społecznej; kwalifikować do uzyskania tych świadczeń; udzielać informacji, wskazówek i pomocy w zakresie rozwiązywania spraw życiowych osobom, które dzięki tej pomocy będą zdolne samodzielnie rozwiązywać problemy będące przyczyną trudnej sytuacji życiowej; pomagać w uzyskaniu dla osób będących w trudnej sytuacji życiowej poradnictwa dotyczącego możliwości rozwiązywania problemów i udzielania pomocy przez właściwe instytucje państwowe, samorządowe oraz pozarządowe, a także wspierać w uzyskiwaniu pomocy; udzielać pomocy zgodnie z zasadami etyki zawodowej (zob. A. Miruć, Odpowiedzialność etyczna pracowników socjalnych [w:] Odpowiedzialność administracji i w administracji, red. Z. Duniewska, M. Stahl, Warszawa 2013; wyroki WSA w Gdańsku z 8 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 29/24; z 12 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 1060/23; z 7 maja 2025 r., sygn. akt II SA/Gd 1320/24, CBOSA). Zatem nie sposób bagatelizować czy też umniejszać wagi ustaleń dokonywanych przez pracownika socjalnego w oparciu o przeprowadzony w miejscu zamieszkania wnioskodawczyni i jej matki wywiad środowiskowy (zob. m.in. wyroki WSA w Gdańsku z: 7 maja 2025 r., sygn. akt 1320/24; 4 grudnia 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 772/24; z 12 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 1060/23, CBOSA). To bowiem pracownik socjalny wizytuje "w środowisku" osoby ubiegającej się o dane świadczenie i jego rodziny, widzi, jak rzeczywiście kształtuje się sytuacja faktyczna rodziny. W wywiadzie przeprowadzonym z wnioskodawczynią w dniu 5 maja 2025 r. pracownik socjalny stwierdził natomiast, że nie jest ona w stanie podjąć zatrudnienia. Wniosek ten został poczyniony na podstawie bezpośredniej analizy sytuacji rodziny i stanu podopiecznej. Jego pominięcie przez orzekające organy doprowadziło zaś do błędnych wniosków, że zakres opieki nad matką nie uniemożliwia wnioskodawczyni podjęcia zatrudnienia. Co więcej, o tym, że stan matki się pogarszał i skarżąca nie mogła podjąć zatrudnienia, lecz jednocześnie nie unika ona pracy, ani nie czyni ze świadczeń pomocowych źródła utrzymania, świadczy także analiza dalszej dokumentacji medycznej matki oraz okoliczność, że od 1 sierpnia 2024 r. skarżąca ponownie podjęła pracę. Mianowicie, z historii wizyt wynika, że od maja 2023 r. do czerwca 2024 r. matka odczuwała bóle głowy. Podczas wizyty 19 czerwca 2024 r. lekarz stwierdził ustąpienie dotychczas zgłaszanych dolegliwości w tym zakresie. Po poprawie stanu zdrowia matki, od 1 sierpnia 2024 r. skarżąca podjęła więc zatrudnienie, jak wynika z informacji uzyskanej przez Kolegium z Gdańskiego Centrum Świadczeń (k. 55 akt organu odwoławczego) oraz z wydruku informacji ZUS o składkach na ubezpieczenie zdrowotne (k. 11 akt organu odwoławczego.). Z powyższego wynika, że skarżąca dostosowuje swoje działania w zakresie zatrudnienia do sytuacji zdrowotnej matki – kiedy jej stan się pogarsza rezygnuje z zatrudnienia i przejmuje całościowo opiekę nad matką, zaś gdy matka czuje się lepiej, podejmuje pracę. Takie działania należy uznać za racjonalne, wpisujące się w cele przedmiotowego świadczenia i jego subsydiarny charakter. Całościowa ocena ww. dowodów wskazuje więc, że istotnie do 1 sierpnia 2024 r. stan zdrowia matki i zakres sprawowanej nad nią opieki wykluczał podjęcie przez skarżącą pracy, co stanowi o spełnieniu przesłanki do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, które jest ustalane co do zasady od miesiąca złożenia wniosku z prawidłowo wypełnionymi dokumentami (art. 24 ust. 2 u.ś.r.). Świadczenie to przyznawane jest na czas nieokreślony lub do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (art. 24 ust. 4 u.ś.r.), lecz niewątpliwie w niniejszej sprawie skarżąca od momentu podjęcia na nowo zatrudnienia nie spełnia już przesłanek do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Okoliczności te nie zostały jednak należycie ocenione przez orzekające organy, w szczególności Kolegium, które dysponowało informacją o podjęciu zatrudnienia przez wnioskodawczynię, co doprowadziło do błędnych wniosków, że w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo - skutkowy, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium, jako wydaną z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Sąd uznał, że uchylenie decyzji organu odwoławczego jest wystarczające dla prawidłowego załatwienia sprawy, bowiem organ ten posiada kompetencje reformatoryjne. Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium zobowiązane będzie zastosować się do oceny prawnej i wskazań, co do dalszego postępowania wynikających z niniejszego wyroku. W szczególności konieczne będzie uwzględnienie oceny pracownika socjalnego zawartej w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym z wnioskodawczynią, że opieka nad matką uniemożliwia wnioskodawczyni podjęcie zatrudnienia, przy czym Kolegium winno mieć na uwadze, że świadczenie pielęgnacyjne w tym wypadku może zostać przyznanie wyłącznie od miesiąca złożenia wniosku do końca miesiąca poprzedzającego podjęcie przez skarżącą ponownie zatrudnienia. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.), zasądzając od Kolegium na rzecz strony skarżącej kwotę 480 zł, na którą składa się wynagrodzenie pełnomocnika. Sąd orzekał w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, korzystając z przepisu art. 119 pkt 2 p.p.s.a., bowiem wniosek w tej sprawie złożyła strona skarżąca w skardze (k. 3 akt sądowych), a organ administracji publicznej w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu tego wniosku nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.