II SA/Gd 587/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 sierpnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie obowiązku wykonania określonych robót budowlanych postanawia 1. przyznać M. S. prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. M. S. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy wynika, że prowadzi on dwuosobowe gospodarstwo domowe wraz z partnerką. Źródłem utrzymania rodziny są obecnie dochody z zasiłku chorobowego wnioskodawcy w kwocie około 300 zł miesięcznie oraz z tytułu umowy o pracę partnerki w wysokości około 1808 zł miesięcznie. Wnioskodawca podkreślił, że obecnie pozostaje na zasiłku chorobowym w związku z wypadkiem, jakiemu uległ, skutkującym złamaniem obu nóg oraz ręki. Wskazał, że jego sytuacja zdrowotna jest bardzo trudna, gdyż uniemożliwia zarobkowanie, a leczenie jest długotrwałe i może skutkować rentą. Wyjaśnił też, że posiada dom o powierzchni 160 m2 o wartości około 400 000 zł oraz grunt rolny o powierzchni 2,14 ha, a także samochód osobowy Renault Traffic oraz Hondę Civic (partnerki). Poza powyższymi składnikami, ani on ani jego partnerka nie posiadają żadnego majątku, oszczędności, ani przedmiotów wartościowych. Wnioskodawca wyjaśnił, że stałe opłaty w skali miesiąca stanowią kwotę około 500 zł. Wskazał też, że jego zasiłek chorobowy z KRUS stanowi kwotę 10 zł w przeliczeniu na dzień. Przedłożone na wezwanie referendarza sądowego dokumenty źródłowe – zaświadczenia od pracodawcy, kopie przekazów zasiłku chorobowego, a także zestawienie operacji na rachunkach bankowych i lokatach potwierdzają okoliczności wskazane we wniosku w zakresie sytuacji zarobkowej i finansowej wnioskodawcy i jego partnerki. Stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 – tekst jednolity ze zm.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie zaś prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy). Mając na względzie fakt, że strona wniosła o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (wniosek zawarty w rubryce 4 formularza PPF), należało rozważyć, czy wnioskodawca spełnia wyżej wymienione przesłanki przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy przy tym wskazać, że na obecnym etapie koszty sądowe zamykają się w kwocie wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł. Biorąc pod uwagę okoliczności wskazane we wniosku i dane zawarte w oświadczeniu wnioskodawcy, w szczególności fakt, że obecnie w związku z ciężkim wypadkiem pozostaje on w trakcie długotrwałego leczenia i rehabilitacji, co niewątpliwie rzutuje na jego możliwości zarobkowania i sprawia, że dochody w jego gospodarstwie domowym nie są wysokie, należało uznać, że wykazał on, że nie ma realnych możliwości finansowych pozwalających na poniesienie pełnych kosztów sądowych w niniejszej sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i partnerki. Z uwagi na powyższy fakt, referendarz zwolnił skarżącego z obowiązku poniesienia wpisu sądowego od niniejszej skargi w wysokości 500 zł, uwzględniając że uiszczenie wpisu od skargi otwiera możliwość prowadzenia postępowania sądowoadminsitracyjnego. Oceniając sytuację majątkową wnioskodawcy w jej całokształcie referendarz miał też na uwadze fakt, że jest on właścicielem dwóch nieruchomości – domu oraz nieruchomości gruntowej o powierzchni 2,14 ha, które mogą stanowić zabezpieczenie pożyczki udzielonej w celu sfinansowania kosztów sprawy administracyjnej, bądź też mogą być na ten cel spieniężone. Co do zasady bowiem fakt posiadania nieruchomości, które mogą być wykorzystane na inny cel niż zaspokojenie podstawowych potrzeb mieszkaniowych wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy wnioskodawcom, gdyż zaprzecza okoliczności o pozostawianiu w niedostatku. Wskazać też w tym miejscu należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów przez strony i z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (zob. postanowienie z 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8; postanowienie z 15 kwietnia 2008 r., II FZ 106/08, lex nr 471131; postanowienie z 22 maja 2013 r., II OZ 383/13, lex nr 1319081). Jednocześnie należy wskazać, że dbałość o regulowanie zobowiązań prywatnoprawnych nie wyklucza konieczności regulowania nie mniej ważnych należności o charakterze publicznoprawnych (por. postanowienie NSA z 20 stycznia 2012 r., sygn. akt I FZ499/11; LEX nr 1103914), a do takich należą właśnie koszty związane z prowadzeniem spraw sądowoadminsitracyjnych. Powyższe, w ocenie referendarza wyklucza możliwość uwzględnienia wniosku w pełnym zakresie, bowiem wnioskodawca nie ma nikogo na utrzymaniu oraz dysponuje składnikami majątku, które mogą zostać wykorzystane w taki sposób, by umożliwić poniesienie pełnych kosztów niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej, a także dysponuje oszczędnościami (w kwocie 900 zł), które również na ten cel mogą zostać przeznaczone. Wobec powyższego referendarz, na mocy przepisu art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.