II OZ 383/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia I.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 7 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 674/11 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi I.S. na decyzję Wojewody Kujawsko - Pomorskiego z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] w przedmiocie wejścia na teren nieruchomości w celu wykonania robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 674/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, odmówił przyznania I.S. prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewody Kujawsko – Pomorskiego z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] w przedmiocie wejścia na teren nieruchomości w celu wykonania robót budowlanych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, osiągając comiesięczny dochód z wynagrodzenia za pracę w wysokości 2300 zł, jako posiadany majątek skarżąca zadeklarowała budynek wielolokalowy. Sąd I instancji zaznaczył, iż skarżąca nie jest obciążona żadnymi wierzytelnościami wymagającymi spłaty. Nadto Sąd I instancji podkreślił, że sytuacja skarżącej nie zmieniła się od czasu rozpoznania pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu I instancji strona składająca kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy powinna uprawdopodobnić, że nowy wniosek został spowodowany pogorszeniem się jej stanu majątkowego w stosunku do tego, jaki istniał i został już prawomocnym postanowieniem rozpoznany. Sąd I instancji wyjaśnił, iż we wniosku z dnia 10 grudnia 2012 r., skarżąca wskazała na stan dowodów, który nie uległ zmianie w stosunku do pierwszego. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła I.S. reprezentowana przez radcę prawnego. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zwolnienie skarżącej z opłaty w wysokości 50%. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, iż skarżąca chce wykonać roboty budowlane, ale z powodu oporu lokatorów nie może ich wykonać. Pełnomocnik skarżącej oznajmił, że działa jako radca prawny in publico bono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Należy zwrócić uwagę, iż w niniejszym postępowaniu zażaleniowym przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego pozostaje wyłącznie kwestia zgodności z prawem postanowienia Sądu I instancji z dnia 7 lutego 2013 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. Wskazać należy, że art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwana dalej "p.p.s.a.") wprost przenosi na stronę obowiązek wykazania, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy. Skarżąca wnosząc po raz kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie wykazała, że w jej przypadku nastąpiła jakakolwiek zmiana sytuacji materialnej, która uzasadniałaby zmianę zaskarżonego postanowienia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sytuacja materialna skarżącej w postaci stałego dochodu z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 2.300 złotych oraz posiadania przez skarżącą kamienicy z lokalami mieszkalnymi przeznaczonymi pod wynajem nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy. Nadto podkreślić należy, iż skarżąca nie udokumentowała żadnych kosztów ponoszonych w związku ze sprawowaniem opieki nad matką, zatem okoliczność ta nie mogła wpłynąć na ocenę sytuacji materialnej skarżącej. W tym miejscu podkreślić należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniami z dnia 7 grudnia 2011 r., sygn. akt II OZ 1285/11, z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OZ 329/12 oraz z dnia 10 października 2012 r., sygn. akt II OZ 878/12 także oddalał zażalenia w przedmiocie przyznania skarżącej prawa pomocy z tożsamej przyczyny jaką jest niewykazanie przez skarżącą trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej uiszczenie kwoty 500 zł należnej z tytułu wpisu od skargi. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.