II SA/Gd 596/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Nowakowski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Sędzia NSA Jan Jędrkowiak Protokolant Sekretarz Sądowy Marta Sankiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi J. W. i J. W. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 21 czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 11 maja 2005 r. utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, którym nałożono na skarżących J. i J. W. grzywnę w celu przymuszenia do rozbiórki obiektu budowlanego w wysokości 14996 zł. Oba te postanowienia wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 czerwca 2006 r. sygn. akt II SA/Gd 504/05 zostały uchylone, ponieważ wydano je na podstawie art. 121 § 4 i § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 Nr 220 poz. 968 ze zm.) a przyjęto objęty nakazem rozbiórki obiekt budowlany jako budynek. Natomiast wyrokiem, również z dnia 7 czerwca 2006 r., sygn. akt II SA/Gd 505/07 Sąd oddalił skargę w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia 15 maja 2007 r. na podstawie art. 20 § 1 pkt 4, art. 119, art. 121 § 2 i § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ pierwszej instancji nałożył na skarżących grzywnę w wysokości 5000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu zażalenia skarżących, postanowieniem z 21 czerwca 2007 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ podniósł w uzasadnieniu, że nałożenie na skarżących na podstawie art. 121 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji grzywny w celu przymuszenia jest uzasadnione niewykonaniem przez nich nakazu rozbiórki. Natomiast wysokość grzywny, wynoszącej 5000 zł, jest uzasadniona postawą skarżących, którzy od 2000 roku nie wykonują prawomocnego nakazu rozbiórki oraz przedłużającym się wskutek podejmowanych przez nich działań postępowaniem. Biorąc te okoliczności pod uwagę organ uznał, że nałożenie na skarżących grzywny w najwyższej dopuszczalnej wysokości przyczyni się do efektywnego prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Skarżących poinformowano ponadto, że ich sytuacja ekonomiczna nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, a wykonanie obowiązku rozbiórki spowoduje umorzenie nałożonej grzywny. W skardze na to postanowienie skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucili, że organ drugiej instancji nie podał, jakimi przesłankami kierował się ustalając wysokość grzywny i nie dokonał ustaleń faktycznych, a także nie zgodzili się z organem, że ich sytuacja ekonomiczna nie powinna być brana pod uwagę. Podniesiono także, że nie można czynić skarżącym zarzutu z tego, iż korzystali z przysługujących im środków zaskarżenia co powodowało przedłużenie postępowania egzekucyjnego. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Zasadnie skarżący podnoszą jednak w skardze, że skorzystanie ze środków prawnych jakie w postępowaniu można stosować nie jest naganne i z tego względu nie można stronom czynić zarzutu. Stąd też argument ten mający wskazać na wymierzenie grzywny w wysokości maksymalnej nie może być uznany za trafny. Uzasadniając wysokość grzywny faktem, z którego wynika, że strony już od 2000 roku mają nakaz rozbiórki sam w sobie nie budzi jednak wątpliwości. Skarżący wszelkie środki prawne wykorzystali a do rozbiórki nie przystąpili. Jest to zatem okoliczność, która wskazana przez organ jako mająca znaczenie dla określenia wysokości grzywny wyczerpuje obowiązek uzasadnienia wynikający w tym względzie z uznania administracyjnego, bowiem postępowanie egzekucyjne wobec nie wstrzymania jego wykonania nie stanowi powodu do odmowy wykonania nałożonego prawomocną decyzją obowiązku. Wysokość grzywny, którą organ administracji nakłada w takiej sytuacji, określona jest w art. 121 § 2 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i może wynosić maksymalnie 5000 zł. Zgodnie z tym przepisem grzywna może być nałożona wyłącznie jednorazowo. Organy administracji, nakładając na skarżących jednorazowo grzywnę w wysokości 5000 zł, wymierzyły ją zatem w granicach zakreślonych przez ustawę. Zgodność z prawem postępowania egzekucyjnego została z kolei stwierdzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w prawomocnym wyroku o sygnaturze akt II SA/Gd 505/05 Z dnia 7 czerwca 2006 r. Nakaz rozbiórki można egzekwować przez przymuszenie nałożeniem grzywny jak i wykonaniem zastępczym. W niniejszej sprawie organy administracji publicznej zastosowały środek egzekucyjny nie stanowiący nadmiernego obciążenia dla stron stosując się do art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżący bowiem taniej i lepiej dla siebie dokonają rozbiórki obiektu a zatem jedynie przymuszenie przez nałożenie grzywny jest tu celowe i zgodne z prawem. Grzywna w celu przymuszenia jest środkiem egzekucyjnym służącym przymuszeniu zobowiązanego do wykonania nałożonego na niego obowiązku, a jej rolą jest doprowadzenie do wykonania tego obowiązku. Szczególnie więc w sytuacji, gdy może ona być nałożona tylko raz, wysokość tej grzywny powinna realnie wpływać na wykonanie obowiązku określonego w tytule egzekucyjnym. Zawsze też stanowi nałożenie grzywny mniej uciążliwy środek egzekucyjny niż wykonanie zastępcze. W wyroku z dnia 16 lutego 2005 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt OSK 1148/04) zawarł podzielaną powszechnie w orzecznictwie tezę, że: "Ustawodawca wprowadził tylko górne granice grzywien w celu przymuszenia, pozostawiając organowi egzekucyjnemu swobodę ustalania ich wysokości w konkretnym przypadku. Nie jest to uznanie dowolne, ponieważ organ ustalając wysokość grzywny w celu przymuszenia nie może przekroczyć granic wyznaczonych przez zasady ogólne postępowania egzekucyjnego w administracji, a w szczególności zasady racjonalnego działania (art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) i zasady niezbędności (art. 7 § 3). Wynika z nich obowiązek organu zastosowania wobec zobowiązanego takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na nim obowiązku i zaprzestania stosowania tej dolegliwości w momencie, gdy obowiązek ten zostanie spełniony. Nie można natomiast z treści art. 121 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wywodzić, że organ ma obowiązek uzasadniania wysokości zastosowanej grzywny w celu przymuszenia możliwościami finansowymi zobowiązanego. Tym bardziej, że zobowiązany może się uwolnić od zapłacenia grzywny, wykonując ciążący na nim obowiązek." Zasadnie zatem organ II instancji przyjął, że grzywna w celu przymuszenia nie jest karą i nie oceniał możliwości finansowej skarżących. Trzeba raz jeszcze podkreślić to co przedstawia w ostatnim zdaniu zacytowany fragment wyroku NSA, że zobowiązani przez wykonanie ciążącego na nich obowiązku rozbiórki nie będą zobowiązani do zapłacenia grzywny nawet w części. Nie mają więc żadnej potrzeby obawiać się, że jej wysokość wpłynie negatywnie na ich sytuację majątkową czy finansową. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.