II SA/Gd 605/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. B. i L. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 lipca 2009 r., Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia 1. odrzucić skargę kasacyjną T. B. i L. B., 2. odrzucić wniosek T. B. i L. B. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, 3. przywrócić termin do wniesienia skargi kasacyjnej sporządzonej i wniesionej przez pełnomocnika T. B. i L. B. ustanowionego z urzędu. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II w WSA w Gdańsku z dnia 2 października 2009 r., doręczonym T. i L. B. w dniu 9 października 2009r. (vide: zwrotne potwierdzenie odbioru k. 11,) wezwano skarżących do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na opisaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w wysokości 100 zł. Postanowieniem z dnia 18 listopada 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę T. B. i L. B., na podstawie art. 220 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), dalej p.p.s.a., z uwagi na nieopłacenie, mimo wezwania, wpisu sądowego od skargi. Odpis postanowienia wraz z pouczeniem co do sposobu zaskarżenia skargą kasacyjną doręczono skarżącym w dniu 23 listopada 2009 r. (vide: potwierdzenie odbioru k. 21). W dniu 17 grudnia 2009 r. skarżący złożyli pismo procesowe osobiście podpisane, nazwane "skargą kasacyjną" od wskazanego powyżej postanowienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego (vide: pismo k. 22) wskazując, iż z uwagi na chorobę T. B., jej mąż L. B. przeoczył termin do uiszczenia wpisu. W tym samym dniu złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem Referendarza sądowego z dnia 4 stycznia 2010 r. przyznano skarżącym prawo pomocy przez ustanowienie adwokata i zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem nadanym w dniu 22 stycznia 2010 r. Okręgowa Rada Adwokacka w G. zawiadomiła Sąd, że pełnomocnikiem z urzędu wyznaczono adwokata A. T. W dniu 8 lutego 2010 r. złożono do Sądu pełnomocnictwo udzielone przez skarżących wyznaczonemu adwokatowi, który w dniu 11 lutego 2010 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną. We wniosku powołał się pełnomocnik na okoliczność, iż podjął działania z chwilą uzyskania pisemnego pełnomocnictwa, które zostało do niego przesłane listem poleconym odebranym w dniu 5 lutego 2010 r. (vide: pisma k. 44, 47-48). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W pierwszej kolejności, rozpatrując wnioski złożone osobiście przez skarżących wskazać należy, iż zarówno skarga kasacyjna jak i wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi należało odrzucić. Zgodnie z art. 175 § 1 i 3 p.p.s.a. uprawnionymi do sporządzenia skargi kasacyjnej są wyłącznie podmioty w tym przepisie wymienione, a mianowicie: adwokaci lub radcy prawni we wszystkich sprawach, natomiast w sprawach obowiązków podatkowych również doradcy podatkowi, a w sprawach własności przemysłowej także rzecznicy patentowi. Wyjątki od przymusu adwokackiego reguluje § 3 powołanego wyżej przepisu i dotyczy on sędziów, prokuratorów, notariuszy, profesorów i doktorów habilitowanych nauk prawnych, występujących w charakterze stron postępowania lub ich pełnomocników, a także wnoszących skargę kasacyjną prokuratora lub Rzecznika Praw Obywatelskich. Z treści powołanych wyżej przepisów wynika, iż skarga kasacyjna w niniejszej sprawie powinna być sporządzona, co oznacza napisana i podpisana, przez pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym. Nie jest dopuszczalne sporządzenie skargi przez samą stronę, która nie odpowiada określonym w ustawie wyjątkom od przymusu adwokackiego (radcowskiego). Okoliczności niniejszej sprawy wskazują zaś, że skarżący skargę kasacyjną sporządzili i podpisali osobiście, aczkolwiek zostali prawidłowo pouczeni o sposobie wniesienia takiej skargi. Zgodnie z art. 178 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Z opisanych wyżej przyczyn uznając skargę kasacyjną sporządzoną osobiście przez T. i L. B. za niedopuszczalną, Sąd na podstawie art. 178 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. Przechodząc następnie do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego, wskazać trzeba na przepis art. 88 p.p.s.a., zgodnie z którym spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Wniosek o przywrócenie terminu wnosi się do sądu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie z treści żądania przywrócenia terminu, zawartego w "skardze kasacyjnej" sporządzonej osobiście przez skarżących, należy wyprowadzić wniosek, że przyczyna uchybienia terminu ustała z chwilą otrzymania postanowienia z dnia 18 listopada 2009 r., a więc w dniu 23 listopada 2009 r., wówczas bowiem skarżący dowiedzieli się, że uchybili terminowi do wniesienia opłaty. Przyjmuje się zarówno w nauce prawa jak i w orzecznictwie sądowym, że termin ten nie rozpoczyna biegu, dopóki nie zostanie prawomocnie rozstrzygnięta kwestia, czy doszło do jego uchybienia, co oznacza, że w sytuacji, gdy strona złożyła skargę kasacyjną na postanowienie o odrzuceniu skargi na skutek uchybienia terminu do uiszczenia wpisu, początek biegu siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu wyznaczać będzie data prawomocnego orzeczenia rozstrzygającego w przedmiocie postanowienia o odrzuceniu skargi. Przyjąć bowiem trzeba, że wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej oraz środek odwoławczy od orzeczenia sądu o odrzuceniu pisma procesowego (z powodu uchybienia terminu) wyłączają się wzajemnie. Jeżeli bowiem strona twierdzi, że dokonała czynności w terminie, a sąd błędnie uznał, iż uchybiła terminowi, to powinna wnieść środek odwoławczy od postanowienia o odrzuceniu pisma procesowego. Wniosek o przywrócenie uchybionego terminu jest natomiast aktualny wtedy, gdy strona nie neguje uchybienia terminowi i wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie. Powyższe stanowisko zostało wprawdzie wykształcone na gruncie przepisów postępowania cywilnego, lecz z uwagi na zbliżoną treść przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu w Kodeksie postępowania cywilnego oraz w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zostało zaakceptowane i znajduje pełne zastosowanie w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 15 czerwca 1957 r., sygn. akt 2CZ 123/57, NP. 1958/3, z dnia 2 października 1984 r., sygn. akt IV CZ 163/84, Lex nr 8625; z dnia 10 listopada 1998 r., sygn. akt III CKN 874/98, Lex nr 78415; z dnia 4 października 2001 r., sygn. akt I CZ 116/01, Lex nr 52578; z dnia 10 stycznia 2002 r., sygn. akt I CZ 198/01, Lex nr 53302; z dnia 3 października 2002 r., sygn. akt I CZ 120/02, Lex nr 74409; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2004 r., sygn. akt FZ 61/04, niepubl.; H. Knysiak-Molczyk [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2005, s. 338). Procedura zmierzająca do przywrócenia terminu, któremu strona uchybiła, może być wdrożona dopiero po stwierdzeniu, że czynność procesowa podjęta przez stronę jest - właśnie na skutek upływu terminu - bezskuteczna. Stwierdzenie takie wynikać może z prawomocnego orzeczenia o odrzuceniu pisma procesowego. Wyłączenie możliwości jednoczesnego uwzględnienia środka zaskarżenia i wniosku o przywrócenie terminu wynika nie tylko z konkurencyjności zawartych w nich wniosków, zmierzających do wywołania odmiennych skutków procesowych, ale i sprzeczności wewnętrznej ich podstaw. Ponadto wniesienie środka odwoławczego oparte jest na twierdzeniu, że termin został zachowany, natomiast wniosek o przywrócenie terminu na przeciwnym, że do uchybienia terminu doszło. W okolicznościach niniejszej sprawy skardze kasacyjnej sporządzonej osobiście przez skarżących nie można nadać biegu jako niedopuszczalnej. Jednakże, na skutek przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wniesionej i sporządzonej przez pełnomocnika z urzędu strony skarżącej (punkt trzeci postanowienia), o czym niżej, kwestia badania zasadności odrzucenia skargi pozostaje otwarta. Tym samym, za przedwczesny, a zatem niedopuszczalny, należy uznać wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego złożony przed prawomocnym rozstrzygnięciem w przedmiocie uchybienia terminu do uiszczenia wpisu (podobnie: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2010 r. w sprawie sygn. akt I OZ 33/10 – niepublikowane, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2002 roku, sygn. akt I CZ 198/01, Lex nr 53302, a także z dnia 7 lutego 2000 r. CKN 1261/99, Prok. i Pr. 2001/4/30). W tej sytuacji uznając wniosek skarżących o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu za przedwczesny, Sąd w oparciu o art. 88 p.p.s.a orzekł jak w punkcie drugim sentencji postanowienia. Rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej złożony przez pełnomocnika z urzędu Sąd uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy jest on uzasadniony. W istocie, jak zauważa pełnomocnik skarżących i o czym była mowa wyżej, wniesienie skargi kasacyjnej podlega przymusowi adwokackiemu (art. 178 § 1 p.p.s.a.). W sytuacji zatem, gdy strona po otrzymaniu postanowienia o odrzuceniu skargi, w terminie otwartym dla skargi kasacyjnej, składa wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, oczekiwanie na rozstrzygnięcie Sądu w tym przedmiocie stanowić może o usprawiedliwionych okolicznościach uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu. Istotne będzie przy tym, czy wniosek o przywrócenie terminu zostanie następnie złożony z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 87 § 3 p.p.s.a, a zatem w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Sąd ocenia, że ustanowiony z urzędu pełnomocnik podejmował niezwłocznie działania mające na celu skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej, a po otrzymaniu podpisanego przez stronę skarżącą pełnomocnictwa w terminie 7 dni złożył wniosek o przywrócenie terminu. Należy zauważyć, że w aktach sprawy (k. 47) znajduje się pełnomocnictwo udzielone adwokatowi A. T. złożone w Sądzie osobiście w dniu 8 lutego 2010 r. Sąd uznając zatem, że termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu został zachowany ocenia również, że okoliczności braku winy w uchybieniu terminu (dotyczące zarówno strony jak i pełnomocnika) zostały należycie usprawiedliwione, co wypełnia z kolei obowiązek określony w art. 87 § 3 p.p.s.a. Z tych przyczyn, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a orzeczono jak w punkcie trzecim postanowienia. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie wymienionych wyżej przepisów ustawy – prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.