II SA/Gd 626/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze M. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie nieważności wezwania organu do usunięcia braków wniosku dotyczącego wydania decyzji o usunięciu drzewa postanawia utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Gd 626/16. Wnioskiem z dnia 12 maja 2017 r. M. D. zwróciła się do Sądu o przyznanie jej prawa pomocy. We wniosku tym skarżąca oświadczyła, że prowadzi czteroosobowe gospodarstwo domowe wraz z mężem i dwójką dzieci. Rodzina utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z umów o pracę zarówno przez wnioskującą (około 2200 zł) jak i jej męża (około 3200 zł). Skarżąca posiada dom o powierzchni około 150 m2 zlokalizowany na działce o powierzchni 973 m2 oraz udział 19/288 w zabudowanym gospodarstwie rolnym o powierzchni 6,38 ha (budynek mieszkalny, obora ze stodołą, budynek gospodarczy, drewniany garaż oraz drewutnia), co do którego toczy się postępowanie o dział spadku. Skarżąca nie posiada żadnego innego majątku, ani oszczędności a miesięcznie na niezbędne koszty utrzymania siebie i rodziny wydaje około 1900 zł (ubezpieczenie na życie – 150 zł, OC – 80 zł, energia elektryczna – 150 zł, gaz – 121,50, podatek od nieruchomości – 32 zł, woda – 33,50 zł, wywóz śmieci – 43 zł, ścieki – 100 zł, internet – 55,35 zł, bilety dojazdu na uczelnię – 150 zł, paliwo na dojazd do pracy – 400 zł, przegląd pojazdów – 15 zł, ogrzewanie – 230 zł, naprawy bieżące samochodów – 95,55 zł, naprawy bieżące i konieczne modernizacje domu – 280 zł). Skarżąca podkreśliła, że suma opłat wpisów w związku z koniecznością obrony ustawowych praw stanowi koszt ponad możliwości finansowe jej rodziny. Referendarz sądowy, zarządzeniem z dnia 23 maja 2017 r., wydanym na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), wezwał skarżącą do przedłożenia dodatkowych dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów i stanu rodzinnego a także do jednoznacznego zakreślenia zakresu złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy tj. wskazania, czego domaga się wnioskodawczyni. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca oświadczyła, że: przesłanie wyciągów z konta jej męża nie jest możliwe, gdyż nie posiada on żadnego konta bankowego a wyciągi z konta bankowego, na które wpływa wynagrodzenie uzyskiwane przez nią i przez jej męża są już w posiadaniu Sądu. Skarżąca oświadczyła także, że: posiada dwa samochody osobowe Ford Escort z 1996 r. i Ford Fiesta z 1998 r., których wartość nie przekracza 1000 zł za każdy; w postępowaniu prowadzonym w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 702/16 zostały złożone dokumenty wskazujące na wysokość kosztów związanych z eksploatacją samochodów i kosztami ogrzewania; stan konta w dniu wypłaty może wskazywać pewna kwotę wolnych środków na ten dzień lecz uwzględniając zmienność wydatków w funkcji czasu a zwłaszcza kumulację koniecznych wydatków wynikających z rachunków za media, okresowość opłat za energię cieplną, które są doręczane, gdy zobowiązania już powstały, potrzeb własnych i wynikające ze szczegółowych przepisów prawa w perspektywie kilkudniowej, tygodniowej, kilkutygodniowej, kilkumiesięcznej, sezonowej, rocznej zamieszczone w punkcie 7.2.1. w pełni odzwierciedla sytuacje jej rodziny; uzyskane wynagrodzenie w bardzo skromnym zakresie pokrywa niezbędne wydatki związane z całorocznym utrzymaniem przez zaspokajanie podstawowych potrzeb. Skarżąca oświadczyła jednocześnie, że wnosi o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego. Referendarz sądowy zarządził o dołączeniu do akt sprawy kserokopii wyciągów z konta bankowego skarżącej znajdujących się w aktach sprawy o sygn. II SA/Gd 26/17. Z wyciągów tych wynika, że na rachunek bankowy skarżącej, w okresie: od 21 stycznia 2017 r. do dnia 20 lutego 2017 r. wpłynęły dwa wynagrodzenia w wysokości 3201,58 zł i 2591,16 zł; od 21 lutego 2017 r. do dnia 20 marca 2017 r. wpłynęły dwa wynagrodzenia w wysokości 3201,58 zł i 2080,98 zł; w okresie od 21 marca 2017 r. do dnia 21 kwietnia 2017 r. wpłynęły dwa wynagrodzenia w wysokości 1982,03 zł i 3201,58 zł. Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2017 r., wydanym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił przyznania M. D. prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych, stwierdzając, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny, w szczególności kwoty 200 zł stanowiącej wpis od skargi. Od postanowienia referendarza sądowego M. D. wniosła sprzeciw, podnosząc, że referendarz nie uwzględnił wszystkich kosztów, jakie ponosi a ponadto każdy ma prawo do sądu. Rozpoznając wniesiony sprzeciw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zawyżył, co następuje: Złożony przez M. D. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych - nie zasługuje na pozytywne rozpoznanie. Art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369) wskazuje, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, może mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Dlatego też, jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, przy ocenie sytuacji wnioskodawcy, z punktu widzenia przepisu art. 246 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uwzględnia się nie tylko bieżące dochody i wydatki jego i rodziny, ale również stan majątkowy. Posiadanie majątku, w tym nieruchomości, rzutuje bowiem na ocenę potencjalnych możliwości płatniczych skarżącego np. jego zdolność kredytową czy możliwość zaciągania pożyczek (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 507/04, nie publ.). Co więcej, w orzecznictwie ustalono również, że strona postępowania przed sądem administracyjnym powinna partycypować w kosztach tego postępowania, jeżeli posiada stały miesięczny dochód (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 711/04, Legalis). Przepis art. 246 § 1 ustawy, co do zasady, nie ma więc zastosowania do osób osiągających dochody z własnej pracy i posiadających jakikolwiek majątek, nawet jeśli koszty sądowe stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1099/04, niepubl.). Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarżąca jest w stanie ponieść koszty postępowania w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie wynoszą 200 zł, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i dla rodziny. Skarżąca wraz z mężem uzyskują co miesiąc dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę, który w łącznej kwocie wynosi średnio ponad 5000 zł. Skarżąca posiada także majątek w postaci nieruchomości budynkowej i udziału w gospodarstwie rolnym oraz dwóch samochodów. Natomiast, miesięcznie na niezbędne koszty utrzymania siebie i rodziny skarżąca wydaje, jak sama wskazała, kwotę około 1900 zł. Z kolei, wielość spraw inicjowanych przez skarżącą nie może stanowić podstawy przyznania jej prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt II OZ 395/13, Legalis) a wydatki skarżącej, które nie są konieczne do jej utrzymania, nie mają pierwszeństwa przed obowiązkiem ponoszenia ustawowych kosztów sądowych (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2008 r., sygn. akt I OZ 706/08, Legalis). Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.