II SA/Gd 632/12
WyrokWSA w Gdańsku2012-12-19
Skład orzekający: Janina Guść, Mariola Jaroszewska, Katarzyna Krzysztofowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dla wyłączenia z produkcji rolnej działki o powierzchni mniejszej niż 0,5 ha, która wchodzi w skład zwartego obszaru gruntów rolnych klas I-III o łącznej powierzchni przekraczającej 0,5 ha, wymagane jest uzyskanie zgody Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi?Ratio decidendi
Sąd uznał, że kryterium obszarowe zawarte w art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych dotyczy jedynie obszaru, który ma zmienić swoje przeznaczenie z rolnego na inne. W związku z tym, wyłączenie z produkcji rolnej działki o powierzchni mniejszej niż 0,5 ha nie wymaga uzyskania zgody Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, nawet jeśli wchodzi ona w skład większego, zwartego obszaru gruntów rolnych. Rozszerzająca wykładnia tego przepisu jest nieuzasadniona i stanowiłaby dodatkowe ograniczenie prawa własności.Stan faktyczny
Wójt Gminy wystąpił o uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy dla budowy trzech budynków mieszkalnych na działce o powierzchni 0,3734 ha, stanowiącej grunty rolne klasy III. Starosta odmówił uzgodnienia, wskazując na przekroczenie dopuszczalnej powierzchni gruntów rolnych klasy III przeznaczonych do zmiany przeznaczenia (0,7600 ha). Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Starosty. Skarżący zarzucili wadliwą interpretację przepisów dotyczących zwartego obszaru gruntów rolnych.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego i zasądził od Kolegium na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2012 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi R. G. i Z. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 września 2012 r. nr [...] w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji w sprawie warunków zabudowy 1/ uchyla zaskarżone postanowienie, 2/ zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących R. G. i Z. G. solidarnie kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
II SA/Gd 632/12
UZASADNIENIE
Wójt Gminy, zgodnie z art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2003 nr 80 poz.717 ze zm.) wystąpił z wnioskiem o uzgodnienie, w zakresie ochrony gruntów rolnych, projektu decyzji o warunkach zabudowy dla przedsięwzięcia polegającego na budowie trzech budynków mieszkalnych jednorodzinnych wolnostojących z możliwością prowadzenia nieuciążliwej działalności gospodarczej na terenie działki nr [...] obr. G., położonej w miejscowości G., gm. W. o powierzchni 0, 3734 ha stanowiącej grunty rolne – łąki trwałe klasy III.
Starosta postanowieniem z 9 grudnia 2011 r. nr [...], powołując się na art. 53 ust 4 pkt 6, art. 53 ust. 5 i art. 60, ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 5 i art. 7 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1266 ze zm.), odmówił uzgodnienia opisanej wyżej inwestycji. Starosta wskazał, że przedmiotowa działka wchodzi w skład zwartego obszaru gruntów rolnych klasy III o łącznej powierzchni 0,7600 ha stanowiącego do dnia 6 grudnia 2010 r. jedną działkę o numerze ewidencyjnym [...], która uległa podziałowi na działki [...] i [...], a zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych zmianę przeznaczenia gruntów rolnych klasy III o powierzchni powyżej 0,5 ha dokonuje się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego po uzyskaniu zgody właściwego ministra.
Skarżący w zażaleniu na powyższe postanowienie wniósł o jego uchylenie i uznanie uzgodnienia za dokonane ze względu na naruszenie przez organ art. 53 ust. 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, tj. z powodu nie zajęcia stanowiska przez Starostę w terminie 2 tygodni, ewentualnie o uchylenie postanowienia i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wskazał on, że przedmiotowa działka nr [...] o powierzchni 3.734 m2 jest łąką kl. III i jej zwarty obszar projektowany do nierolniczego przeznaczenia nie przekracza ustawowej granicy 0,5 ha. Ze względu na brak w ustawie o ochronie gruntów rolnych i leśnych definicji pojęcia zwartego obszaru, skarżący podzielił pogląd wyrażany w wyrokach sądów administracyjnych, że zwarty obszar gruntu przewidziany do nierolniczego przeznaczenia stanowi wyłącznie teren działki, objętej wnioskiem o wydanie warunków zabudowy. W ocenie skarżącego do kryterium obszarowego o którym mowa w art. 7 ust. 2 ustawy, nie mogą być zaliczone działki sąsiadujące z działką objętą wnioskiem inwestora. ‘
Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 13 września 2012 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 4 i art. 53 ust. 4 pkt 6 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 7 ust. 1 i art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Organ stwierdził, że dla przedmiotowej działki nie była wydana zgoda na przeznaczenie gruntów rolnych na cele nierolnicze oraz, że teren ten nie uzyskał zgody na zmianę przeznaczenia na cele nierolnicze, bowiem w Ogólnym Miejscowym Planie Zagospodarowania Przestrzennego Gminy W. zatwierdzonym uchwałą z dnia 11 maja 1992 r., posiadał przeznaczenie - uprawy polowe. Natomiast w studium gminy przywołany teren użytków rolnych klasy III jest opisany jako predysponowany dla rozwoju mieszkalnictwa i usług.W oparciu o informacje z ewidencji gruntów i budynków ustalono, że na przedmiotowej działce o nr [...] o powierzchni 0,3734 ha występują łąki trwałe klasy III. Grunty te wchodzą w skład zwartego obszaru gruntów rolnych klasy III o łącznej powierzchni 0,7600 ha, stanowiącego do dnia 6 grudnia 2010 r. jedną działkę o nr ewidencyjnym [...], która uległa podziałowi na działki [...] i [...]. W związku z tym, że działka nr [...] (obr. G.) wchodzi w skład kompleksu gruntów rolnych klasy III o łącznej powierzchni 0,7600 ha, to zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, zmiany przeznaczenia gruntów rolnych klasy III o powierzchni powyżej 0,5 ha dokonuje się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego po uzyskaniu zgody właściwego ministra. Z tego powodu organ odwoławczy podzielił pogląd organu pierwszej instancji, że nie został spełniony warunek wymagany do wydania decyzji o warunkach zabudowy, określony w art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, tzn., że teren nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne. Organ odwoławczy wskazał przy tym na rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczące interpretacji pojęcia zwartego obszaru gruntów rolnych. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, wymagającego zgody, o której mowa w ust. 2, dokonuje się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, sporządzonym w trybie określonym w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I - III, jeżeli ich zwarty obszar projektowany do takiego przeznaczenia przekracza 0,5 ha, wymaga uzyskania zgody Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W orzecznictwie pojawił się pogląd, który Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając zaskarżone postanowienie podzieliło, że kryterium obszarowe, o którym mowa w art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, dotyczy nie tylko powierzchni działki lub działek, na których planowana jest inwestycja albo ich części, lecz całego zwartego kompleksu gruntów rolnych, w skład którego one wchodzą. O ile zatem wniosek o ustalenie warunków zabudowy dotyczy działki lub działek albo ich części stanowiących użytki rolne klas I-III, położonych w zwartym kompleksie użytków rolnych klas I-III, ich przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne może nastąpić wyłączenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego po uzyskaniu zgody, o której mowa w art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych ( wyrok WSA w Poznaniu z dnia 18 lipca 2012 r., IV SA/Po 360/12; wyrok WSA w Krakowie z dnia 30 czerwca 2010 r., II SA/Kr 949/10). Zawężające rozumienie pojęcia zwartego obszaru gruntów przewidzianych do zmiany przeznaczenia, ograniczone jedynie do działki, która ma podlegać zainwestowaniu, nie tylko nie odpowiada językowej treści przepisu, gdyż nie ma żadnych podstaw do utożsamiania pojęcia działki z pojęciem zwartego obszaru, ale nie odpowiada też celom, które ustawodawca realizuje przez ograniczenie używania gruntów rolnych i leśnych na inne cele. (zob. wyrok NSA z dnia 6.02.2009 r., II OSK 113/08).
Organ uznał za niezasadny zarzut skarżącego dotyczący przekroczenia przez Starostę dwutygodniowego terminu do zajęcia stanowiska, gdyż uzupełnienie wniosku o uzgodnienie wpłynęło w dniu 25 listopada 2011 r., a postanowienie Starosty nr [...] wydane zostało w dniu 9 grudnia 2011 r. Organ wskazał, że data wysłania czy też data wpływu wniosku do urzędu gminy nie ma znaczenia dla oceny zachowania tego terminu.
W skardze na powyższe postanowienie Z. G. i R. G. wnieśli o jego uchylenie. Organowi zarzucono rażące naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 53 ust. 4 pkt 6 w zw. z art. 60 ust. 1 i art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
W ocenie skarżących dokonana przez organy interpretacja przepisu art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych jest wadliwa, bowiem przepis ten, według skarżących, wyraźnie wskazuje na zwarty obszar projektowany do zmiany przeznaczenia przekraczający 0,5 ha. Nie ma żadnego znaczenia, że projektowany do zmiany przeznaczenia grunt został wydzielony z większej działki, przekraczającej 0,5 ha lub w jakikolwiek inny sposób wchodzi w skład zwartego obszaru. Powołano się przy tym na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2012 r., II OSK 2225/10, zgodnie z którym kryterium obszarowe zawarte w art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych dotyczy jedynie obszaru, który ma zmienić swoje przeznaczenie - z gruntu rolnego lub leśnego na grunt przeznaczony na inne cele. Nie należy natomiast wliczać do ocenianej powierzchni obszaru wokół działki objętej wnioskiem o zmianę przeznaczenia, z którego działka wskazana przez inwestora została uprzednio wydzielona.
W skardze zarzucono ponadto, że Starosta wydał rozstrzygnięcie z przekroczeniem kompetencji. Był on bowiem uprawniony jedynie do uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy jako organ właściwy w zakresie ochrony gruntów rolnych, stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz art. 53 ust. 4 pkt 6 w zw. z art. 60 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Do kompetencji starosty należało wyłącznie dokonanie uzgodnienia co do zamiaru przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze. Z uzasadnienia postanowienia wynika, ze jedynym powodem odmowy uzgodnienia była okoliczność zastosowania trybu przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze. Starosta nie był uprawniony do kwestionowania trybu przeznaczenie gruntów rolnych na cele nierolnicze. Kwestia trybu przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze należy do organów gminy, a konkretnie wójta gminy. Starosta jako organ uzgadniający władny i zobowiązany był jedynie do uzgodnienia merytorycznego przeznaczenia określonego gruntu rolnego na cele nierolnicze, a nie do narzucania własnej interpretacji przepisu dotyczącego trybu tego wyłączenia. Tymczasem kwestionowane postanowienie Starosty ogranicza się wyłącznie do odmowy uzgodnienia z powodu niewłaściwego trybu wyłączenia, nie odnosi się zaś do meritum sprawy, to jest samego zamiaru przeznaczenia gruntu rolnego na cele nierolnicze.
Wojewódzki Sad Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje:
Przedmiotowa działka, której dotyczy wniosek o ustalenie warunków zabudowy, ma obszar 0, 3734 ha, położona jest na terenie wsi G. Działka ta w dokumentach ewidencji gruntów oznaczona jest jako grunty rolne - łąki klasy III. Obszar działki przeznaczonej do wyłączenia z produkcji rolnej nie przekraczał 0,5 ha.
Organ w niniejszej sprawie, w trybie art. 53 ust. 4 pkt 6 w związku z art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2003 nr 80 poz.717 ze zm.) negatywnie uzgodnił decyzję o warunkach zabudowy w odniesieniu do gruntów wykorzystywanych na cele rolne i leśne, uznając, że w sprawie zaistniały przesłanki z art. 7 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1266 ze zm.), zwanej dalej ustawą.
Z przepisów tych wynika, że przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III, jeżeli ich zwarty obszar projektowany do takiego przeznaczenia przekracza 0,5 ha - wymaga uzyskania zgody Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej (art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy). Natomiast przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, wymagającego takiej zgody, dokonuje się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, sporządzonym w trybie określonym w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (art. 7 ust. 1 ustawy). Organ dokonujący uzgodnienia, wbrew stanowisku skarżącego, był upoważniony do dokonania uzgodnienia, bądź odmowy jego dokonania m.in. w przypadku, gdyby w sprawie nie było możliwe wyłączenie gruntu z produkcji rolnej, z uwagi na konieczność zastosowania trybu przewidzianego w art. 7 ust. 1 ustawy, a więc określenia nierolniczego przeznaczenia gruntów w planie zagospodarowania przestrzennego, po uprzednim uzyskaniu zgody Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej.
Rozstrzygnięcie sprawy sprowadzało się zatem do oceny, czy w rozpoznawanej sprawie ziściły się przesłanki uzyskania zgody na inne niż rolnicze wykorzystanie spornej nieruchomości, co wymaga interpretacji treści art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy, stanowiącego, że przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III, wymaga uzyskania zgody Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, jeżeli ich zwarty obszar projektowany do takiego przeznaczenia przekracza 0,5 ha.
W zakresie interpretacji tego przepisu istnieje rozbieżne orzecznictwo sądów administracyjnych.
W orzecznictwie tym wyrażono pogląd, że przez zwarty obszar projektowany do nierolniczego przeznaczenia należy rozumieć cały obszar w skład którego wchodzi działka, której przeznaczenie ma być zmienione i jeżeli obszar ten ma powierzchnię przekraczającą 0,5 ha, to zmiana przeznaczenia działki o powierzchni mniejszej niż 0,5 ha, wchodzącej w skład takiego obszaru, może być dokonana jedynie w trybie uchwalenia planu zagospodarowania przestrzennego. Taka interpretacja przepisu uzasadniania jest niebezpieczeństwem zmiany przeznaczenia na cele nierolne obszaru przekraczającego 0,5 ha przez stopniową zmianę przeznaczenia sąsiadujących ze sobą nieruchomości rolnych o mniejszej jednostkowej powierzchni. ( tanowisko takie wyrażono m.in. w wyrokach WSA w Krakowie z dnia 30 czerwca 2010 r. sygn. II S.A./Kr 494/10 Lex nr 643758, WSA w Warszawie z dnia 5 września 2008 r. sygn. IV S.A./Wa 439/08 Lex nr 560159, WSA w Warszawie z dnia 23 maja 2006 r. sygn. IV S.A./Wa 1734/05 Lex nr 229971)
W orzecznictwie wskazano również na zasadność odmiennej interpretacji przepisu art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy, powołując się na językowe brzmienie tego przepisu oraz zasadę ochrony prawa własności i konstytucyjną zasadę, zgodnie z którą ograniczanie praw obywateli może nastąpić jedynie w drodze ustawy. W wyroku z dnia 3 lutego 2012 r. II OSK 2225/10 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że kryterium obszarowe zawarte w art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych dotyczy jedynie obszaru, który ma zmienić swoje przeznaczenie - z gruntu rolnego lub leśnego na grunt przeznaczony na inne cele. (vide: LEX nr 1138112) Podobne stanowisko wyrażono w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 czerwca 2008 r., II OSK 738/07, z dnia 10 stycznia 2008 r. II OSK 1826/06 oraz z dnia 10 lutego 2010 r., sygn. II OSK 299/09. (wyroki dostępne na stronie internetowej http://www.nsa.gov.pl) oraz wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 30 września 2010 r. sygn. II S.A./Lu 308/10 (Lex nr 753771) i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2008 r. sygn. IV S.A./Wa 1502/08 (Lex nr 529571)
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie podzielić należy przedstawioną w tych wyrokach wykładnię art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy i powołaną w nich argumentację.
Przepis art. 7 ustawy stanowi, że
1. Przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, wymagającego zgody, o której mowa w ust. 2, dokonuje się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, sporządzonym w trybie określonym w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
2. Przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne:
1) gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III, jeżeli ich zwarty obszar projektowany do takiego przeznaczenia przekracza 0,5 ha - wymaga uzyskania zgody Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej.
Pojęcie "zwarty obszar projektowany do takiego przeznaczenia" oznacza teren zwarty, a więc bezpośrednio ze sobą sąsiadujący, który ma zmienić przeznaczenie z rolnego na inne. Wymóg sporządzenia planu zagospodarowania przestrzennego zmieniającego przeznaczenie nieruchomości rolnej dotyczy zatem takiej nieruchomości, której zwarta powierzchnia przekracza 0,5 ha. A contrario z przepisu tego wynika, że, wyłączenie z produkcji rolnej użytków rolnych, których obszar przekracza 0,5 ha, lecz nie jest obszarem zwartym jest dopuszczalne.
W sytuacji, gdy powierzchnia gruntu przewidzianego do wyłączenia z produkcji rolnej jest mniejsza, co do zasady, brak jest, w świetle unormowania art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy przekonujących podstaw do uzależniania prawa strony do zmiany przeznaczenia gruntu rolnego od tego czy działka ta znajduje się na terenie większego obszaru o charakterze rolnym. Ograniczenie takie nie wynika bowiem z treści ustawy.
Gdyby ustawodawca zamierzał wykluczyć możliwość wyłączenia z produkcji rolnej obszarów o jakiejkolwiek powierzchni, które wchodziłyby w skład obszarów rolnych o powierzchni przekraczającej 0, 5 ha, treść przepisu winna mieć zupełnie inne brzmienie i stanowić, że uzyskania zgody Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej wymaga przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III, jeżeli są one częścią obszaru stanowiącego użytki rolne klas I-III przekraczającego 0,5 ha.
Ustawowe określenie "zwarty obszar projektowany do takiego przeznaczenia" nie powinien podlegać wykładni rozszerzającej. Taka wykładnia art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy formułuje wobec strony postępowania wymogi, które nie znajdują uzasadnienia w przepisach prawa i uniemożliwia jej zagospodarowanie terenu, prowadząc do ograniczenia prawa własności. Przepis art. 140 k.c. stanowi, że w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. Prawo do korzystania z rzeczy obejmuje prawo do jej wykorzystania na różne cele, w tym prawo do jej zabudowy. Zasada sformułowana w art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, zgodnie z którą własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy, w ocenie Sądu, wymaga takiej interpretacji przepisów wprowadzających ograniczenia w korzystaniu przez właściciela z jego własności, która nie będzie wprowadzała dodatkowych ograniczeń, nie przewidzianych w treści ustawy. Uzależnienie prawa zabudowy nieruchomości od zgody władzy publicznej stanowi ograniczenie prawa własności, zatem powinno ono wynikać wprost z przepisów ustawy.
Zdaniem Sądu, jeżeli wolą ustawodawcy jest rozszerzenie sytuacji wymagających szczególnego trybu zmiany przeznaczenia gruntów na cele nierolne także na inne sytuacje, niż wskazane w art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy, ustawodawca winien dokonać zmiany tego unormowania, wyraźnie regulując zakres uprawnień właścicieli nieruchomości rolnych, zamierzających dokonać zmiany przeznaczenia gruntu. Możliwym jest, że z punktu widzenia interesu publicznego związanego z ochroną rolnego charakteru gruntów w państwie analizowana norma może wymagać takiej zmiany. Zmiana treści art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy winna jednak, w ocenie Sądu, nastąpić nie w drodze orzecznictwa sądów administracyjnych, których zadaniem jest kontrola działalności administracji publicznej i zapewnienie obywatelowi prawa do sądu, lecz poprzez działania władzy ustawodawczej. Zastosowanie ze względów celowościowych wykładni rozszerzającej tego przepisu w niniejszej sprawie nie jest zatem uzasadnione.
Kryterium obszarowe zawarte w art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, co do zasady, dotyczy zatem jedynie obszaru, który ma zmienić swoje przeznaczenie - z gruntu rolnego lub leśnego na grunt przeznaczony na inne cele.
Inną natomiast kwestią jest zapobieganie obejściu przez inwestorów normy art. art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy. Do jej obejścia może dojść w sytuacji gdyby strona wnosiła sukcesywnie o zmianę przeznaczenia gruntu rolnego stanowiącego kilka sąsiadujących ze sobą działek, których zwarty obszar przekracza łącznie 0,5 ha. W takim przypadku odmowa uzgodnienia decyzji wynikałaby jednak nie z oceny, iż działka wchodzi w skład kompleksu gruntów rolnych przekraczającego 0,5 ha, lecz z faktu, że przez sukcesywne wyłączenie z produkcji rolnej kilku działek, doszłoby do obejścia normy art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy. Z okoliczności niniejszej sprawy nie wynikało, by teren sąsiedni podlegał już wyłączeniu z produkcji rolnej i obecnie kolejne wyłączenie gruntu z produkcji rolnej skutkowałoby naruszeniem ustawy.
W rozpoznawanej sprawie organ nie wykazał, by ziściły się przesłanki zmiany przeznaczenia nieruchomości rolnej na inne niż rolnicze wykorzystanie tej nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego, za uprzednią zgodą Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Powierzchnia działki podlegającej wyłączeniu z produkcji rolnej wynosiła bowiem mniej niż 0,5 ha. Zaskarżone postanowienie wydano zatem z naruszeniem art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy.
Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270), uchylił zaskarżone postanowienie. Ponownie rozpoznając sprawę organ winien orzekać mając na względzie związanie oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w niniejszym uzasadnieniu.
Na podstawie art. 200 i 202 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł o zwrocie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania w kwocie 100 zł tytułem wpisu sądowego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło