II SA/Gd 642/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi J. P. i A Spółki z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewody z dnia 17 sierpnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania w sprawie zatwierdzenia projektu rozbiórki i udzielenia pozwolenia na rozbiórkę oddala skargę. Skarga J. P. oraz A. na postanowienie Wojewody z dnia 17 sierpnia 2021 r. wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Decyzją z dnia 29 kwietnia 2021 r., wydaną na wniosek D. F., Starosta zatwierdził projekt rozbiórki i udzielił pozwolenia na rozbiórkę obiektów budowlanych na działkach nr [..]-[..] w P. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2021 r. Wojewoda stwierdził, na podstawie art. 134 Kpa, niedopuszczalność odwołania od powyższej decyzji złożonego przez J. P. w imieniu A. Organ ustalił bowiem, że A. nie została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego i z dniem 1 stycznia 2016 r. zakończyła prowadzenie działalności. Nadto, z dniem 19 lipca 2018 r. Spółka została skreślona z REGON. Organ wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. nr 121, poz. 770) podmiot podlegający obowiązkowi wpisu do rejestru przedsiębiorców, zgodnie z przepisami ustawy, o której mowa w art. 1, wpisany do rejestru sądowego na podstawie przepisów obowiązujących do dnia wejścia w życie ustawy, jest obowiązany do złożenia wniosku o wpis do rejestru przedsiębiorców. Przepis art. 50 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym stosuje się odpowiednio. Jak stanowi art. 9 ust. 2 tej ustawy, do czasu rejestracji, zgodnie z przepisami ustawy, o której mowa w art. 1, nie dłużej jednak niż do dnia 31 grudnia 2015 r., zachowują moc dotychczasowe wpisy w rejestrach sądowych. Z kolei, w myśl art. 9 ust. 2a podmioty podlegające obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego zgodnie z przepisami ustawy, o której mowa w art. 1, które były wpisane do rejestru sądowego na podstawie przepisów obowiązujących do dnia wejścia w życie tej ustawy, i które do dnia 31 grudnia 2015 r. nie złożyły wniosku o wpis do rejestru, uznaje się za wykreślone z rejestru z dniem 1 stycznia 2016 r. Z uwagi na powyższe, w ocenie Wojewody, w następstwie braku wpisu do Krajowego Rejestru handlowego Spółka utraciła byt prawny, czego konsekwencją jest brak zdolności procesowej i uprawnienia do wniesienia odwołania. W skardze na powyższe postanowienie zarzucono naruszenie przepisów prawa proceduralnego - art. 134 Kpa poprzez nieuzasadnione stwierdzenie niedopuszczalności odwołania, a także naruszenie art. 156 Kpa przez świadome prowadzenie postępowania z udziałem A., która według twierdzenia organu II instancji utraciła byt prawny. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W piśmie z dnia 25 listopada 2021 r. J. P. wyjaśnił, że wniósł skargę zarówno w imieniu własnym, jak i w imieniu A. Z kolei, w piśmie z dnia 31 marca 2022 r. skarżący wskazał, że jest głównym udziałowcem Spółki A. i w wypadku jej likwidacji jest jej następcą prawnym. Wskazał także, że przed Starostą toczy się postępowanie administracyjne w sprawie nabycia przez Skarb Państwa własności nieruchomości A. Wszystko to, w ocenie skarżącego J. P., świadczy o jego legitymacji czynnej w sprawie. Uczestniczka postępowania D. F. wniosła o odrzucenie skargi J. P., wskazując, że nie ma ona legitymacji i nie jest stroną zgodnie z dyspozycją art. 28 Kpa. Rozpoznając wniesioną skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 2 pkt 2 w zw. z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329) - zwanej dalej p.p.s.a., sądowa kontrola działalności organów administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie w imieniu Spółki nie zasługiwała na uwzględnienie. Skarga ta dotyczy postanowienia organu administracji o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania z powodu utraty zdolności procesowej. Nadto, skarga została wniesiona przez osobę, która reprezentowała ten podmiot w postępowaniu administracyjnym, twierdząc, że nadal przysługuje temu podmiotowi prawo własności nieruchomości, której dotyczy decyzja pozwalająca na rozbiórkę. To zaś powoduje, że skarżąca, niezależnie od oceny, czy ma zdolność sądową, jest legitymowana do wniesienia skargi na tego rodzaju postanowienie. W takim bowiem przypadku, jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny, legitymacja ma charakter procesowy, gdyż skarżąca jest zainteresowana w kwestionowaniu przed sądem administracyjnym niekorzystnego dla siebie rozstrzygnięcia organu administracji o charakterze procesowym. Nadto, należy zauważyć, że rozstrzygnięcie organu administracji sprowadza się do zakwestionowania zdolności administracyjnoprawnej skarżącej. Zatem rozstrzygnięcie o tym, czy skarżąca posiadała taką zdolność musi się dokonać poprzez rozpoznanie skargi i wydanie wyroku, którym sąd administracyjny orzeknie, czy zaskarżone postanowienie było zgodne z prawem. Odpowiednikiem zdolności administracyjnoprawnej w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest zdolność sądowa. Oznacza to, że sąd administracyjny nie może kwestionować legitymacji skarżącej z powodu braku zdolności sądowej. Nie może też rozstrzygnięć wpadkowych opierać o tezę, że skarżąca nie posiada zdolności sądowej. Powodowałoby to bowiem to, że nie zostałaby rozstrzygnięta wyrokiem sądu administracyjnego istota sprawy, mianowicie to, czy skarżąca miała zdolność administracyjnoprawną (por. postanowienie NSA z dnia 18 października 2017 r., sygn. akt II OZ 1221/17, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Kontrolując zatem zaskarżone postanowienie, Sąd stwierdził, że jest ono zgodne z prawem. Przedmiotem postępowania administracyjnego było udzielnie pozwolenia na rozbiórkę na wniosek uczestniczki postępowania. Organ I instancji uznał za stronę niniejszego postępowania również A. i doręczył tejże Spółce zawiadomienie o wszczęciu postępowania, a także wydaną decyzję. W aktach administracyjnych znajduje się informacja z rejestru gruntów, z której wynika, że właścicielem działki nr [...] była właśnie ta Spółka. Z prawidłowo przywołanych przez Wojewodę przepisów ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. nr 121, poz. 770) wynika, jednakże, że podmiot wpisany do rejestru handlowego, który nie został wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego, uznaje się za wykreślony z rejestru z dniem 1 stycznia 2016 r., co ma taki skutek, że podmiot ten całkowicie traci byt prawny. Co więcej, w tej samej dacie Skarb Państwa z mocy prawa nabywa nieodpłatnie mienie tego podmiotu. Brak zdolności prawnej uniemożliwia dokonywanie czynności w toku postępowania administracyjnego, w tym także wniesienie odwołania. Stąd też Wojewoda prawidłowo stwierdził w zaskarżonym postanowieniu niedopuszczalność odwołania wniesionego w imieniu tejże Spółki. Zaskarżone postanowienie jest więc zgodne z prawem. Skarga na to postanowienie wniesiona w imieniu Spółki podlegała zatem oddaleniu jako bezzasadna na podstawie art. 151 p.p.s.a. Skarga wniesiona przez J. P. w imieniu własnym podlegała natomiast oddaleniu z uwagi na brak interesu prawnego. Zgodnie z treścią art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Ponadto, stosownie do art. 50 § 2 p.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Niewątpliwie, skarżący nie był stroną postępowania administracyjnego. Odwołanie natomiast wniósł wyłącznie w imieniu A., i tak też zostało ono rozpatrzone przez Wojewodę. Wyjaśnić jednakże należy, że badania legitymacji skargowej sąd dokonuje niezależnie od kwalifikacji danego podmiotu przez organy administracji i nie jest związany rozstrzygnięciami w tym zakresie. Oznacza to, że sąd - rozpoznając skargę, każdorazowo dokonuje oceny czy przedmiotowa sprawa dotyczy interesu prawnego skarżącego. Stanowi to konsekwencję wyodrębnienia interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. jako interesu we wniesieniu skargi (zob. NSA w wyroku z dnia 30 stycznia 2007 r., sygn. II OSK 247/06, LEX nr 342607). Co za tym idzie, sąd nie może opierać się w tym względzie wyłącznie na ustaleniach organów administracji publicznej orzekających w sprawie w obu instancjach. Nawet bowiem wniesienie skargi do sądu przez osobę, którą organ administracyjny potraktował jako stronę postępowania administracyjnego i której doręczył decyzję administracyjną, nie przesądza o interesie prawnym w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a., a tym samym nie zwalnia sądu z badania interesu prawnego w znaczeniu materialnym. Analiza treści unormowania art. 50 § 1 p.p.s.a. wskazuje, że o statusie strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym decyduje posiadanie interesu prawnego. Kryterium interesu prawnego, na którym oparta jest legitymacja procesowa z art. 50 § 1 p.p.s.a., ma charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków wnoszącego skargę bądź sprzeciw, a zaskarżonym aktem lub czynnością organu administracji. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym, a w konsekwencji sądowoadministracyjnym występuje, gdy dany podmiot jest w stanie wskazać przepis prawa uprawniający go do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej. Ze skargą może więc wystąpić co do zasady podmiot, który wykaże związek między określonym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym, a aktem lub czynnością organu administracji publicznej. Takiego związku w niniejszej sprawie nie można się jednakże dopatrzyć. Skarżący J. P. powoływał się na własny, osobisty interes prawny wynikający z posiadania udziałów w Spółce i przysługujących mu z tego tytułu roszczeń. Okoliczności te nie świadczą, jednakże w ocenie Sądu, o interesie prawnym w sprawie dotyczącej pozwolenia na rozbiórkę. Wbrew twierdzeniom skarżącego, nie można go także uznać za następcę prawnego A. Wskazać bowiem należy, że przepis art. 9 ust. 2b ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym stanowi, że z dniem 1 stycznia 2016 r. Skarb Państwa nabywa nieodpłatnie z mocy prawa mienie podmiotów, o których mowa w ust. 2a. Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność z nabytego mienia za zobowiązania podmiotów, o których mowa w ust. 2a. Prawa wspólników, członków spółdzielni i innych osób uprawnionych do udziału w majątku likwidacyjnym wygasają z chwilą wykreślenia podmiotu z rejestru. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 11 grudnia 2019 r., w sprawie P 13/18, orzekł, że art. 9 ust. 2b zdanie trzecie ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. - jest niezgodny z art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał, przedstawiając jego skutki, wyjaśnił, że z uwagi na to, że skutki majątkowe, o których mowa w art. 9 ust. 2b nastąpiły z mocy prawa 1 stycznia 2016 r., przysługującym środkiem sanacji konstytucyjności jest roszczenie o odszkodowanie z art. 4171 § 1 k.c. Wspólnicy, którym zostały wygaszone uprawnienia do majątku pozostałego po likwidacji spółki z o.o., mogą żądać odszkodowania za szkodę wyrządzoną przez wydanie aktu normatywnego. Z uwagi na brak interesu prawnego J. P., jego skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 w zw. z art. 50 § 1 p.p.p.s.a Stwierdzenie bowiem przez wojewódzki sąd administracyjny braku po stronie skarżącej interesu prawnego (materialnego) skutkuje uznaniem braku jej legitymacji w postępowaniu sądowoadministracyjnym, co w konsekwencji prowadzi do oddalenia skargi, bez możliwości ustosunkowania się do choćby słusznych zarzutów skargi (zob. wyrok NSA z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 684/12, Legalis).