II SA/Gd 643/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 lutego 2026 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 3 lipca 2025 r. nr WOP.7721.103.2025.MK w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. K. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku, którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego. Skargę wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Pismem z 12 maja 2022 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim (dalej jako PINB) zawiadomił K. K., że zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zabudowy zlokalizowanej na terenie działki nr [..], położonej w obr. ewidencyjnym K., gmina K., oraz poinformował o planowanych na dzień 12 września 2022 r. oględzinach ww. nieruchomości. Podczas oględzin PINB ustalił, że K. K. (właściciel ww. działki) posadowił bez wymaganego zgłoszenia w 2021 r.: a) budynek trwale związany z gruntem (posadowiony na kołach i luźno ułożonych, bez zaprawy klejowej, bloczkach betonowych na gruncie rodzimym) o konstrukcji stalowo-drewnianej, parterowy z dachem dwuspadowym, pełniący funkcję rekreacji indywidualnej, o wymiarach 4,00 m x 12,00 m. Ww. budynek posiada instalacje: elektroenergetyczną zasilaną z paneli fotowoltaicznych, wodno-kanalizacyjną oraz ogrzewanie. Powyższą datę budowy organ ustalił w oparciu o obserwacje terenu i informację uzyskaną od właścicieli sąsiednich działek - w aktach sprawy znajduje się protokół z przeprowadzonej kontroli wszystkich działek zlokalizowanych w obr. K. z 11 stycznia 2021 r.; b) budynek trwale związany z gruntem (posadowiony na luźno ułożonych na gruncie rodzinnym płytach betonowych), parterowy, pełniący funkcję gospodarczą, o wymiarach 2,50 m x 2,50 m. Pomimo prawidłowego zawiadomienia K. K. nie stawił się na oględzinach. Pismem z 20 września 2022 r. PINB przesłał Inwestorowi kserokopię protokołu z ww. oględzin i wezwał do ustosunkowania się do jego treści. W odpowiedzi pismem z 17 października 2022 r. Inwestor zakwestionował ustalenia zawarte w protokole stwierdzając m.in., że dokumentacja fotograficzna nie oddaje stanu faktycznego, a dołączony opis bazuje na domysłach osób obecnych podczas oględzin. Domek mobilny jest na kołach i nie jest trwale związany z gruntem, zaś domek gospodarczy jest ułożony na luźnych betonowych bloczkach. Postanowieniem z 4 listopada 2022 r. nr PINB-7141/39a/2022/PO PINB wstrzymał roboty budowlane przy posadowieniu budynku trwale związanego z gruntem - posadowionego na kołach i luźno ułożonych (bez zaprawy klejowej) bloczkach betonowych na gruncie rodzimym o konstrukcji stalowo-drewnianej parterowego z dachem dwuspadowym, posiadającego instalację wodociągową, kanalizacyjną do istniejącego zbiornika na ścieki sanitarne oraz elektroenergetyczną zasilaną z paneli fotowoltaicznych oraz grzewczą pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej o wymiarach 4,00 m x 12,00 m, posadowionego bez wymaganego zgłoszenia na terenie działki nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym K., gmina K., oraz poinformował K. K. o możliwości złożenia wniosku o legalizację ww. budynku w terminie 30 dni od dnia otrzymania ww. postanowienia oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego. Postanowieniem z 21 grudnia 2022 r. nr WOP.7722.193.2022.MK Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej jako WINB) stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia przez K. K. na powyższe postanowienie PINB. Prawomocnym wyrokiem z 29 listopada 2023 r. sygn. II SA/Gd 204/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na ww. postanowienie WINB. W dniu 18 grudnia 2023 r. do PINB wpłynął wniosek Inwestora z 14 grudnia 2023 r. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o legalizację przedmiotowej zabudowy. Wraz z powyższym wnioskiem Inwestor przedłożył wniosek o legalizację przedmiotowego obiektu. Postanowieniem z 5 lutego 2024 r. PINB odmówił przywrócenia terminu do złożenia ww. wniosku. Postanowieniem z 28 marca 2024 r. nr WOP.7722.39.2024.MK WINB utrzymał w mocy ww. postanowienie PINB. Prawomocnym wyrokiem z 16 października 2024 r. sygn. II SA/Gd 534/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę ww. postanowienie WINB. Pismem z 20 stycznia 2025 r. PINB zawiadomił Inwestora, że upłynął termin na złożenie wniosku o legalizację przedmiotowego budynku. Wobec nieprzedłożenia wniosku o legalizację przedmiotowego obiektu w wyznaczonym terminie decyzją z 16 kwietnia 2025 r. nr PINB-7141/39a/2022/PO PINB nakazał K. K. rozbiórkę przedmiotowego budynku rekreacji indywidualnej. Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z 3 lipca 2025 r. nr WOP.7721.103.2025.MK WINB utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję PINB. W uzasadnieniu organ odwoławczy przypomniał definicję obiektu budowlanego i budynku, a następnie wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, że cecha trwałego związania z gruntem sprowadza się do posadowienia obiektu budowlanego na tyle trwale, aby zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie w inne miejsce. Przy czym nie ma znaczenia rodzaj zastosowanego fundamentu – czy jest to wylewany, murowany fundament czy bloczki betonowe. Trwałe związanie z gruntem to po prostu posadowienie obiektu stabilnie tak, że opiera się warunkom zewnętrznym. Fundament ma zapewnić trwałość konstrukcji i uniemożliwić jej przesunięcie. Fundament może być wykonany z różnych materiałów. Technologie budowlane umożliwiają zaś stosowanie alternatywnych rozwiązań konstrukcyjnych, które pełnią równoważne funkcje. Fundamentem są więc też fundamenty punktowe pozwalające na swobodne oparcie obiektu na cegłach, kamieniach, kostkach lub bloczkach betonowych. Istotna jest trwałość, stabilność całej konstrukcji. O tym, czy dany obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem decyduje zasadniczo metoda związania go z nim, przy czym ocenę trwałości związania z gruntem należy rozważać nie tyle poprzez możność odłączenia obiektu od gruntu bez jego uszkodzenia, ale przez techniczne właściwości danego obiektu, które zapewniają jego trwałą stabilizację w miejscu zlokalizowania (niezmienność położenia). Następnie WINB zauważył, że posadowienie przyczepy mobilnej w określonym miejscu w sposób zapewniający jej stabilność z przeznaczeniem na cele mieszkalne, rekreacyjne czy usługowe na określonej nieruchomości, jest budową w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (dalej jako P.b.). Możliwość przeniesienia takiego obiektu w inne miejsce nie ma przy tym znaczenia, ponieważ możliwość zdemontowania go jest jedynie okolicznością mogącą przesądzać o tymczasowości takiego obiektu, a nie trwałości jego związania z gruntem. W niniejszej sprawie całość konstrukcji opiera się na kołach oraz bloczkach betonowych, które od 2021 r. zapewniają trwałość tej konstrukcji, uniemożliwiają jej przesunięcie, czy zniszczenie przez działanie sił przyrody, zatem pełnią funkcję fundamentów punktowych. Dodatkowo, gabaryty obiektu (4,00 m x 12,00 m) wskazują na jego stabilność i trwałość związania z gruntem. W ocenie WINB, obiekt ten spełnia więc definicję budynku w rozumieniu w art. 3 pkt 2 P.b., gdyż jest trwale związany z gruntem, posiada ściany, dach i fundamenty. Następnie organ odwoławczy przywołał treść art. 29 ust. 1 pkt 16 P.b. w wersji obowiązującej w 2021 r., jak i obecnie, wskazując, że powierzchnia zabudowy przedmiotowego budynku rekreacji indywidualnej wynosi ok. 48 m2, zatem o ile w momencie budowy wymagała ona uzyskania pozwolenia na budowę, to obecnie taka budowa wymagałaby wyłącznie skutecznego zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Z akt sprawy nie wynika, aby Inwestor uzyskał pozwolenie na budowę bądź dokonał stosownego zgłoszenia. Wobec stwierdzonego naruszenia konieczne było zastosowanie przez PINB art. 48 P.b. I tak w dniu 4 listopada 2022 r. PINB wydał postanowienie wstrzymujące roboty budowlane i informujące o możliwości złożenia wniosku o legalizację przedmiotowego obiektu. Inwestor wprawdzie złożył wniosek o legalizację przedmiotowego budynku, jednak zrobił to z uchybieniem terminu, dlatego też uzasadnione było wydanie decyzji w oparciu o art. 49e pkt 1 P.b. nakazującej jego rozbiórkę. W skardze na powyższą decyzję zarzucono naruszenie: 1) art. 49e pkt 1 i 3 P.b. w zw. z art. 48 i art. 3 pkt 1 i 2 P.b. w związku z art. 1 P.b. poprzez niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji o rozbiórce, podczas gdy w sprawie brak było podstaw do wydania przez PINB postanowienia z 4 listopada 2022 r. o wstrzymaniu robót budowlanych, które zostało wydane przez organ w wyniku błędnego uznania, że postawienie na działce mobilnego domku na kołach stanowiło budowę obiektu budowlanego, w związku z czym w sprawie znajdują zastosowanie przepisy P.b., podczas gdy umieszczenie na działce mobilnego domku na kołach, które są w pełni funkcjonujące i sprawne, przy całkowitym braku fundamentów i posadowieniu go na bloczkach betonowych (bez zaprawy klejowej) jedynie celem jego wypoziomowania, nie pozwala uznać domku za obiekt budowlany lub budynek i tym samym zastosować w niniejszej sprawie przepisy P.b., 2) art. 3 pkt 2 P.b. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że ułożenie pod mobilnym domkiem na kołach bloczków betonowych (bez zaprawy klejowej) w celu jego wypoziomowania, bez wykonania pod nimi utwardzenia gruntu przesądza o jego trwałym związaniu z gruntem, podczas gdy wymogiem zaklasyfikowania obiektu jako budynku jest posiadanie przez niego fundamentów, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca również dlatego, że przedmiotowe bloczki w żaden sposób nie są związane konstrukcyjnie z mobilnym domkiem, 3) art. 3 pkt 2 P.b. poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, kiedy o tym czy mamy do czynienia z trwałym związaniem obiektu z gruntem (co warunkuje zaliczenie go do budynku) decydować powinno również to, czy wielkość obiektu, jego konstrukcja, przeznaczenie oraz względy bezpieczeństwa wymagają związania go z gruntem, tymczasem mobilny domek dla bezpieczeństwa użytkowania i jego pełnej funkcjonalności nie wymaga trwałego związania z gruntem. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji PINB oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu Skarżący wyjaśnił, że skarga jest konieczna, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały podjęte jako konsekwencja wydania przez PINB postanowienia z 4 listopada 2022 r., które w ocenie Skarżącego nie miało podstaw prawnych w obowiązujących przepisach. Przyczyną wydania ww. postanowienia było zakwalifikowanie obiektu posadowionego na działce jako budynku trwale związanego z gruntem. Organ uznał, iż posadowienie domku na kołach i luźno ułożonych (bez zaprawy klejowej) bloczkach betonowych na gruncie spełnia warunek trwałego związania z gruntem, a zatem jego posadowienie wymagało dokonania zgłoszenia. Zdaniem Skarżącego takie stanowisko należy uznać za błędne. Przede wszystkim mobilny domek nadal wyposażony jest w koła, które są sprawne i połączone z domkiem, natomiast bloczki betonowe, które nie są ze sobą połączone zaprawą klejową, nie są również w żaden sposób konstrukcyjnie związane z domkiem. Zostały one położone jedynie w celu jego wypoziomowania, na gruncie (bez jego utwardzania). Brak jest zatem spełnionego warunku trwałego związania mobilnego domku z gruntem, co pozwoliłoby zaliczyć domek do budynków lub obiektów budowlanych i tym samym stosować przepisy P.b., w tym przepisy o konieczności dokonania zgłoszenia jego budowy lub konieczności zalegalizowania domku posadowionego bez dokonania zgłoszenia. Dalej Skarżący wskazał, że związanie z gruntem jest konsekwencją zastosowania fundamentów, a fundament oznacza osadzenie w gruncie dolnej części budowli. Posadowienie na bloczkach betonowych nie ma cech fundamentu, ponieważ nie wymaga prac ziemnych i samo ustawienie na nich domku mobilnego nie ma charakteru niewzruszalnego. Domek, jako że nadal posiada koła, można w dowolnym momencie przesunąć w inne miejsce, ponieważ nie jest trwale związany z podłożem. W tym wypadku bloczki betonowe pełnią jedynie funkcję podpór i izolacji obiektu od podłoża, nie zaś fundamentu, ich zastosowanie (bloczków) nie przesądza zatem o trwałym związaniu domku mobilnego z gruntem. Ponadto w celu określenia czy dany obiekt jest trwale związany z gruntem organ powinien był również wziąć pod uwagę to, czy wielkość obiektu, jego konstrukcja, przeznaczenie oraz względy bezpieczeństwa wymagają związania go z gruntem, co warunkuje uznanie go za budynek. W przypadku przedmiotowego domku mobilnego na kołach ani jego wielkość, ani konstrukcja czy względy bezpieczeństwa nie przesądzają o konieczności związania go z gruntem na stałe. Wobec powyższego zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie odpowiadają prawu. Pismem z 22 października 2025 r. pełnomocnik Skarżącego uzupełnił skargę dodatkowo zarzucając: I. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji PINB z 16 kwietnia 2025 r. w sytuacji, w której: - organ nie podjął wszystkich niezbędnych czynności celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jak również nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego błędnie uznając, że obiekt będący przedmiotem postępowania stanowi budynek, tj. posiada fundament oraz jest trwale związany z gruntem z tego powodu, że znajduje się na kołach i luźno ułożonych (bez zaprawy klejowej) bloczkach betonowych na gruncie rodzimym, które to organ traktuje jak fundament punktowy, co zdaniem organu świadczy o trwałości i stabilności konstrukcji, podczas gdy zgodnie z encyklopedyczną definicją pojęcia "fundament", jest to osadzona w gruncie dolna część budowli lub podstawa konstrukcji, związana z tym, że przeniesienie fundamentu w inne miejsce musi wymagać prac ziemnych, co oznacza, że w niniejszej sprawie obiekt nie spełnia definicji budynku określonej w art. 3 pkt 2 P.b.; - organy obu instancji apriorycznie przyjęły, że obiekt został posadowiony na działce Skarżącego w 2021 r. w sytuacji, w której powyższa data została ustalona wyłącznie w oparciu o obserwację terenu i informacje uzyskane od właścicieli sąsiednich działek, przy czym organy nie wyjaśniają, na czym miałaby polegać i kiedy miałaby zostać i ile czasy trwać owa obserwacje terenu, jak również nie wyjaśniają stricte jakie informacje uzyskali od właścicieli sąsiednich działek i których dokładnie właścicieli sąsiednich działek, a nadto organy obu instancji nie ustaliły dokładnie daty posadowienia obiektu na nieruchomości Skarżącego, ergo nie sposób również ustalić na podstawie jakich przepisów organy winny rozpatrywać ewentualną samowolę budowlaną; organ II instancji zupełnie nie rozstrzygnął i nie rozwiał tych wątpliwości; co więcej ustalenie, że obiekt został pobudowany w 2021 r. jest zbyt ogólnym stwierdzeniem (podanie samego roku samowoli), aby można było ustalić, jakie przepisy obowiązywały w dacie budowy przedmiotowego obiektu; - organ II instancji nie wskazał, na jakiej podstawie ustalił, że obiekt pełni funkcję rekreacji indywidualnej; b) art. 29 ust. 1 pkt 16 lit. b) Prawa budowlanego poprzez jego zastosowanie, w sytuacji, w której organy nie ustaliły, czy ów obiekt stanowi budynek przeznaczony do okresowego wypoczynku, czy posiada rozpiętość elementów konstrukcyjnych do 6 m i wysięg wsporników do 2 m; II. 2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 pkt 2 P.b. a contrario poprzez: - jego błędne zastosowanie, w sytuacji w której ustalono, że obiekt posadowiony został na działce Skarżącego na kołach i luźno ułożonych na gruncie rodzimym bloczkach betonowych, co nie spełnia definicji fundamentu w rozumieniu art. 3 pkt 2 P.b. - dokonanie błędnej wykładni pojęcia budynku poprzez uznanie, że trwałość związania z gruntem rozumiana jako opieranie się przez obiekt czynnikom zewnętrznym, stabilność, trwałość konstrukcji, która uniemożliwia jego przesunięcie implikuje ustalenie, że obiekt posiada fundament, podczas gdy cecha trwałości związania z gruntem jest cechą wtórną do ustalenia, czy dany obiekt posiada fundament, w tym jakiego jest on rodzaju, bowiem to fundament nadaje obiektowi cechę trwałości związania z gruntem, bez określonego fundamentu nie można mówić o trwałości związania z gruntem obiektu. W odpowiedzi na skargę Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w gdańsku wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.), dalej jako p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z kolei z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. W tak zakreślonych granicach przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z 3 lipca 2025 r., którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim z 16 kwietnia 2025 r. nakazującą Skarżącemu rozbiórkę budynku rekreacji indywidualnej. Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji są przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 418), dalej jako P.b. W myśl art. 49e tej ustawy organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku: 1) niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie; 2) wycofania wniosku o legalizację; 3) nieprzedłożenia, w wyznaczonym terminie, dokumentów legalizacyjnych; 4) niewykonania, w wyznaczonym terminie, postanowienia o usunięciu nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych; 5) nieuiszczenia opłaty legalizacyjnej w wyznaczonym terminie; 6) kontynuowania budowy pomimo postanowienia o wstrzymaniu budowy. W niniejszej sprawie powodem wydania decyzji na podstawie art. 49e P.b. jest bezsporny i niekwestionowany fakt niezłożenia przez Skarżącego wniosku o legalizację spornego obiektu w wymaganym terminie w sytuacji, gdy w obrocie prawnym istnieje ostateczne i prawomocne postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych. Organ I instancji wydał bowiem postanowienie z 4 listopada 2022 r. o wstrzymaniu robót budowlanych na podstawie art. 48 ust. 1 P.b., w którym poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (art. 48 ust. 3 P.b.). Zgodnie z przepisami inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może w ciągu 30 dni od otrzymania postanowienia złożyć wniosek o legalizację (art. 48a ust. 1 P.b.). Jeżeli wniosek ten nie zostanie złożony, wówczas organ nadzoru budowlanego wydaje nakaz rozbiórki (art. 49e pkt 1 P.b.). Jeżeli jednak inwestor (właściciel lub zarządca) złoży wniosek o legalizację, organ nadzoru budowlanego w ramach prowadzonego postępowania wdraża procedurę legalizacyjną. Powyższe postanowienie stało się ostateczne i prawomocne, co oznacza, że w określonym w nim terminie Inwestor zainteresowany legalizacją samowoli mógł złożyć stosowne dokumenty do organu nadzoru budowlanego. Ponadto, w związku z ostatecznym i prawomocnym postanowieniem o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o legalizację obiektu należało uznać, że zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji rozbiórkowej na podstawie art. 49e pkt 1 P.b. W treści skargi Skarżący kwestionuje w istocie postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych wydane w dniu 4 listopada 2022 r. i dokonaną w nim kwalifikację prawnobudowlaną spornego obiektu. Zdaniem orzekających w sprawie organów obiekt ten stanowi budynek, trwale związany z gruntem - posadowiony na kołach i luźno ułożonych (bez zaprawy klejowej) bloczkach betonowych na gruncie rodzimym, o konstrukcji stalowo-drewnianej, parterowy z dachem dwuspadowym, posiadający instalację wodociągową, kanalizacyjną do istniejącego zbiornika na ścieki sanitarne oraz elektroenergetyczną zasilaną z paneli fotowoltaicznych i grzewczą, pełniący funkcję rekreacji indywidualnej, o wymiarach 4,00 m x 12,00 m, posadowiony przez Skarżącego na terenie należącej do niego działki nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym K., gmina K. Skarżący utrzymuje z kolei, iż przedmiotowy obiekt nie jest budynkiem, bowiem nie jest on trwale związany z gruntem, nie ma fundamentów i stanowi "mobilny domek" na kołach. W ocenie Sądu kwestia ta została ostatecznie przesądzona na wcześniejszym etapie sprawy, to jest postanowieniem z 4 listopada 2022 r. o wstrzymaniu robót budowlanych. Organy obu instancji dokonały w sposób prawidłowy oceny zgromadzonego materiału dowodowego, wynikiem czego było uprzednie zakwalifikowanie spornej zabudowy jako budynku w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego, a następnie - wobec niezłożenia wniosku o legalizację w terminie - wydanie nakazu rozbiórki. Na marginesie przypomnieć jednak bależy, iż zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 3 pkt 1 P.b. przez obiekt budowlany należy rozumieć budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych. Natomiast budynkiem jest taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach (art. 3 pkt 2 P.b.). Z przytoczonych przepisów wynika, że zasadniczymi jego determinantami są: ściany, dach i fundamenty, których istnienie w efekcie prowadzi do trwałego związania z gruntem obiektu. Związanie z gruntem jest więc konsekwencją zastosowania fundamentów, nie zaś cechą samą w sobie. Nie ulega wątpliwości, że najbardziej powszechnym sposobem trwałego związania obiektu budowlanego z gruntem jest zagłębienie go w ziemi właśnie poprzez wykonanie fundamentów. Jednakże nie można wykluczyć pełnienia funkcji fundamentu przez inny sposób związania niż zagłębienie w ziemi. A zatem, musi istnieć taka konstrukcja, która będzie spełniać rolę fundamentu i dopiero jej obecność pozwala na osiągnięcie trwałości związania z gruntem, a co za tym idzie - pozwala na kwalifikację zabudowy jako budynku, przy spełnieniu pozostałych ustawowych wymogów (zob. wyrok NSA z 3 kwietnia 2025 r. sygn. akt II OSK 2120/22, orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy podkreślić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, iż cecha "trwałego związania z gruntem" sprowadza się do posadowienia obiektu na tyle trwale, aby zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie w inne miejsce. O tym, czy obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem nie przesądza sposób, w jaki posadowiono go w gruncie, czy na gruncie, jak również technika, w jakiej tego dokonano. O trwałym bądź nietrwałym związaniu obiektu budowlanego z gruntem nie decyduje też technologia wykonania fundamentu oraz możliwości techniczne przeniesienia tego obiektu w inne miejsce. Podstawowe znaczenie ma natomiast ustalenie, czy posadowienie jest na tyle trwałe, że opiera się czynnikom mogącym zniszczyć ustawioną na nim konstrukcję i zapewnia bezpieczeństwo. Istnienie fundamentów nie jest aktualnie jedynym wyznacznikiem kwalifikacji prawnej budynku jako trwale związanego z gruntem, ponieważ dostępne są środki techniczne, które pozwalają na zastosowanie innych rozwiązań technicznych pozwalających na trwałe związanie obiektu budowlanego z gruntem (zob. wyrok NSA z 20 marca 2025 r. sygn. akt II OSK 770/22, orzeczenia.nsa.gov.pl i przytoczone tam orzecznictwo). Co więcej, obecnie fundament nie musi być zrealizowany pod całą powierzchnią obiektu, któremu ma służyć oraz może być posadowiony płytko w ziemi lub wręcz w ogóle nie być zagłębiony (zob. wyroki NSA: z 16 października 2024 r. sygn. akt II OSK 2859/21 i z 10 kwietnia 2019 r. sygn. akt II OSK 1327/17, orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji, stanowisko Skarżącego, że "fundament oznacza osadzenie w gruncie dolnej części budowli. Posadowienie na bloczkach betonowych nie ma cech fundamentu, ponieważ nie wymaga prac ziemnych i samo ustawienie na nich domku mobilnego nie ma charakteru niewzruszalnego", "zastosowanie bloczków nie przesądza o trwałym związaniu domku mobilnego z gruntem" oraz odwoływanie się do encyklopedycznej definicji pojęcia "fundament" pozostają bezzasadne. Odnosząc się do poglądu Skarżącego o możliwości przemieszczania obiektu (na co wskazuje jego charakter) należy zauważyć, że to, iż istotę obiektu będącego tzw. domkiem holenderskim stanowi możliwość przenoszenia go z miejsca na miejsce, nie oznacza, że obiektowi stanowiącemu przedmiot postępowania tego rodzaju właściwość faktycznie może być przypisywana, a jego sposób powiązania z gruntem powinien być sprowadzony do zapewnienia przez bloczki betonowe jedynie chwilowego podparcia dla samonośnej konstrukcji przyczepy. Niekwestionowane w niniejszej sprawie okoliczności faktyczne wskazują bowiem na stałe ustawienie przedmiotowego obiektu (tzw. domku holenderskiego) na działce. Ponadto, o celu, który realizuje sporny obiekt, świadczy sposób jego posadowienia na gruncie – obiekt jest posadowiony na gruncie w sposób zapewniający mu stabilność. Co do zasady nie przeczy to faktowi, że obiekt ten może zostać przetransportowany, lecz niewątpliwie – będąc na przedmiotowej działce – służy do celów rekreacyjnych. Posadowienie przyczepy w określonym miejscu w sposób stały, zapewniający jej stabilność i niewskazujący na zamiar przemieszczenia, z przeznaczeniem na cele mieszkalne czy rekreacyjne właścicieli lub osób trzecich na określonej nieruchomości jest uznawane w orzecznictwie za budowę w rozumieniu art. 3 pkt 6 P.b. (wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu). Dodatkowo należy zauważyć, że sporny budynek posiada instalacje: wodociągową, kanalizacyjną do istniejącego zbiornika na ścieki sanitarne, elektroenergetyczną zasilaną z paneli fotowoltaicznych i grzewczą, co biorąc pod uwagę funkcję tego budynku, tj. obiekt rekreacji indywidualnej, również przemawia za uznaniem "mobilnego domku na kołach" za budynek. Powyższa kwalifikacja prawnobudowlana spornego obiektu budowlanego jako budynku pozwala na ustalenie konsekwencji jego samowolnego posadowienia. Regulacja skutków samowoli budowlanych jest konsekwencją obowiązującej w Prawie budowlanym generalnej zasady, wyrażonej w art. 28 P.b., przewidującej, że roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę, z wyjątkami przewidzianymi w art. 29-31. Warunkiem zainicjowania postępowania legalizacyjnego jest stan faktyczny konkretnej sprawy, z którego wynika, że inwestor pomimo obowiązku nie dokonał zgłoszenia bądź nie uzyskał pozwolenia na budowę obiektu, dopuszczając się tym samym samowoli budowlanej. W tej sytuacji najistotniejszą kwestią jest kwalifikacja prawnobudowlana samowolnej zabudowy i ocena jej z punktu widzenia wymogów Prawa budowlanego. Przy czym należy podkreślić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie wskazuje się, że naruszenia Prawa budowlanego powinny być oceniane według przepisów obowiązujących w dacie popełnienia samowoli, natomiast zastosowanie przepisów dotyczących usuwania skutków samowoli uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy, z zachowaniem zasady, że organy wydają decyzje według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie rozstrzygania sprawy. Istotne jest bowiem rozróżnienie samego zdarzenia prawnego, jakim jest samowola budowlana, od jej likwidacji (zob. uchwała NSA z 16 grudnia 2013 r. sygn. akt II OPS 2/13, wyrok NSA z 2 grudnia 2010 r. sygn. akt II OSK 1974/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). A zatem ustalenie, czy dane roboty budowlane podlegały reglamentacji Prawa budowlanego, w tym w szczególności czy na ich wykonanie konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę, dokonanie zgłoszenia, czy też można ich było dokonać bez jakichkolwiek formalności, należy dokonywać na podstawie przepisów obowiązujących w okresie wybudowania danego obiektu. Organy nadzoru budowlanego uznały, że zrealizowana na należącej do Skarżącego działce zabudowa stanowi budynek rekreacji indywidualnej, którego posadowienie wymagało uzyskania pozwolenia na budowę. Zgodnie bowiem z art. 29 ust. 1 pkt 16 P.b. w brzmieniu na sierpień 2021 r. (data posadowienia), nie wymagała decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymagała zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, wolno stojących parterowych budynków rekreacji indywidualnej rozumianych jako budynki przeznaczone do okresowego wypoczynku, o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać jednego na każde 500 m2 powierzchni działki. A zatem budynek rekreacji indywidualnej o powierzchni zabudowy powyżej 35 m2 - a z takim przypadkiem mamy do czynienia w niniejszej sprawie - wymagał uzyskania pozwolenia na budowę, którego to wymogu Inwestor bezspornie nie spełnił. Natomiast zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 16 lit. b) P.b. w brzmieniu na lipiec 2025 r. (data orzekania przez organ II instancji) nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa wolno stojących parterowych budynków rekreacji indywidualnej rozumianych jako budynki przeznaczone do okresowego wypoczynku, o powierzchni zabudowy powyżej 35 m2, ale nie więcej niż 70 m2, przy rozpiętości elementów konstrukcyjnych do 6 m i wysięgu wsporników do 2 m - przy czym liczba tych budynków na działce nie może być większa niż jeden na każde 500 m2 powierzchni działki. Powyższe ma zastosowanie do niniejszej sprawy, bowiem jak ustaliły organy (vide: protokół oględzin z 12 września 2022 r.) przedmiotowy budynek ma wymiary 4,00 m x 12,00 m, co daje powierzchnię zabudowy 48 m2 (a zatem więcej niż 35 m2). A zatem biorąc pod uwagę ustalenia organów co do kwalifikacji obiektu (budynek rekreacji indywidualnej) i jego wymiarów organy prawidłowo ustaliły obowiązujące normy prawne. Niezasadny jest przy tym zarzut Skarżącego, iż organy nie ustaliły, czy przedmiotowy obiekt posiada rozpiętość elementów konstrukcyjnych do 6 m i wysięg wsporników do 2 m. Ze zdjęć dołączonych do ww. protokołu oględzin wynika, że dach spornego obiektu jest niemalże płaski i nie przekracza lub przekracza w minimalnym stopniu linię ścian zewnętrznych tego budynku. A zatem biorąc pod uwagę wyżej wskazane rozmiary budynku nie ma wątpliwości, że rozpiętość elementów konstrukcyjnych nie przekracza szerokości budynku, tj. 4 m, a wysięg wsporników z całą pewnością nie przekracza 2 m. Natomiast odnosząc się do zarzutu Skarżącego, że organy obu instancji apriorycznie przyjęły, iż sporny obiekt został posadowiony w 2021 r. należy przypomnieć, że w protokole oględzin z 12 września 2022 r. inspektorzy PINB wskazali, iż przyjęli, że obiekt posadowiono w 2021 r., bowiem taką datę ustalili w oparciu o obserwacje terenu oraz na podstawie informacji uzyskanych od właścicieli sąsiednich działek (vide: protokół kontroli nieruchomości z 11 stycznia 2021 r.). Z kolei w aktach organu II instancji znajdują się wydruki ortofotomap archiwalnych ze strony geoportal.gov.pl. Zgodnie z ww. wydrukami w sierpniu 2021 r. na należącej do Skarżącego działce znajdowały się dwa obiekty będące przedmiotem postępowań przed organami nadzoru budowlanego kontrolowanych w niniejszej sprawie o sygn. akt II SA/Gd 643/25 (budynek rekreacji indywidualnej) oraz w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 644/25 (budynek gospodarczy). Natomiast zgodnie z wydrukiem z lipca 2021 r. na przedmiotowej działce znajdował się jeden obiekt – najprawdopodobniej (biorąc pod uwagę jego rozmiary) domek holenderski, lecz zlokalizowany w innym miejscu tej działki niż będący przedmiotem niniejszego postępowania obiekt. A zatem, bez względu na to, czy faktycznie mamy do czynienia z tym samym obiektem czy też nie, w niniejszym postępowaniu organy słusznie przyjęły, że początkiem "trwałego związania z gruntem" spornego obiektu w miejscu, w którym znajdował się w toku postępowania, był sierpień 2021 r. W tym miejscu należy zauważyć, że Skarżący od początku był informowany o wszelkich działaniach organów nadzoru budowlanego dotyczących jego działki (vide: zawiadomienie o wszczęciu postępowania i o oględzinach zaplanowanych na 12 września 2022 r. odebrane w dniu 24 maja 2022 r.; wezwanie do złożenia oświadczenia – ustosunkowania się do załączonego protokołu odebrane w dniu 26 września 2022 r., na które Skarżący odpowiedział pismem z 17 października 2022 r.). Należy więc przypomnieć, że w myśl art. 75 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Wobec takiego brzmienia przepisów, fakt, że w myśl § 2 ust. 3 regulaminu Serwisu www.geoportal.gov.pl "(...) informacje prezentowane w serwisie Geoportal mają charakter wyłącznie poglądowy i w żadnym razie nie mogą być traktowane jako dokument o charakterze oficjalnym. Nie mogą też być podstawą jakichkolwiek czynności administracyjnych czy urzędowych", nie stanowi przeszkody do ich wykorzystania jako dowodu potwierdzającego twierdzenia o okolicznościach faktycznych sprawy, wobec którego każda ze stron może przedstawić dowód przeciwny (zob. wyroki: WSA we Wrocławiu z 19 grudnia 2023 r. sygn. akt II SA/Wr 609/23, WSA w Gdańsku z 16 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Gd 1108/22, orzeczenia.nsa.gov.pl). W piśmie z 17 października 2022 r., mającym stanowić ustosunkowanie się do doręczonego protokołu, Skarżący ograniczył się do gołosłownych twierdzeń, że nie jest zgodne z prawdą, że w 2021 r. posadowił budynek rekreacji indywidualnej oraz budynek gospodarczy, a ponadto wskazał, że "dokumentacja fotograficzna [...] nie oddaje stanu faktycznego, a dołączony opis bazuje na domysłach osób obecnych podczas oględzin." Należy wyjaśnić, że nie wystarczy jedynie zakwestionować ustalenia organów, lecz wskazana jest aktywność strony, zwłaszcza jeśli nie zgadza się z poczynionymi przez organ ustaleniami stanu faktycznego. Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. zgodnie z wnioskiem pełnomocnika Skarżącego zawartym w piśmie z 22 października 2025 r. oraz wobec braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez organ.