II SA/Gd 644/13
WyrokWSA w Gdańsku2014-02-19
Skład orzekający: Janina Guść, Jolanta Górska, Krzysztof Ziółkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, zatwierdzająca podział nieruchomości i przejęcie jej części na własność gminy, narusza prawo własności i przepisy dotyczące gospodarki nieruchomościami, gdy inwestycja jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, zatwierdzająca podział nieruchomości i jej przejęcie na własność gminy, jest zgodna z prawem. Specustawa drogowa ma pierwszeństwo przed przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami w zakresie podziału nieruchomości. Prawo własności nie jest absolutne i może być ograniczone w celu realizacji celów publicznych, takich jak budowa drogi, pod warunkiem wypłaty odszkodowania i braku naruszenia istoty prawa własności.Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrywał skargi H. W. i A. S. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty zezwalającą na realizację inwestycji drogowej – budowę odcinka drogi gminnej. Decyzje te zatwierdzały podział nieruchomości należących do skarżących, w wyniku czego części tych nieruchomości miały przejść na własność gminy. Skarżące zarzucały naruszenie prawa własności, przepisów o gospodarce nieruchomościami, a także naruszenia proceduralne dotyczące zawiadomień i uzasadnienia decyzji.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargi.Pełny tekst orzeczenia
.Sygn. akt II SA/Gd 644/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 lutego 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Małgorzata Kuba po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 5 lutego 2014 r. sprawy ze skarg H. W. i A. S. na decyzję Wojewody z dnia 24 czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej oddala skargi.
Decyzją nr [...] z dnia 4 kwietnia 2013 roku Starosta na podstawie art. 11a ust. 1, art. 11f ust. 1 i 3, art. 12 oraz 17 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczegółowych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2008 roku, nr 193, poz. 1194 z zm.; dalej zwana: "specustawą") oraz na podstawie art. 104 i 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (dalej zwany: k.p.a.) i art. 93 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2008 roku, nr 199, poz. 1227) zezwolił na realizację inwestycji drogowej – budowy odcinka drogi gminnej – ul. Sz. w J. na wskazanych działkach. W decyzji tej organ zatwierdził projekt podziału nieruchomości – 57 działek gruntowych – w związku z realizacją przedmiotowej inwestycji. Sposób podziału został przedstawiony na mapie stanowiącej załącznik do decyzji. Ponadto w decyzji stwierdzono, iż stanowi ona podstawę do dokonania odpowiednich wpisów w księgach wieczystych i katastrze nieruchomości, a także wskazał nowo powstałe działki, które przechodzą na własność Gminy Miasta. Organ I instancji zatwierdził również projekt budowlany inwestycji. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W decyzji określono również powiązania drogi z innymi drogami publicznymi, linie rozgraniczające tern inwestycji, warunki wynikające z potrzeb ochrony środowiska, ochrony zabytków i dóbr kultury, ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich.
W uzasadnieniu tej decyzji organ opisał przebieg postępowania w sprawie. W szczególności zaś wskazał na uzgodnienia projektu budowlanego, a także okoliczność, że inwestycja została poprzedzona oceną oddziaływania na środowisko w związku z wydaniem przez Burmistrza Miasta decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Organ wskazał także na zgodność projektu z treścią obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W konsekwencji organ stwierdził, że w sprawie zostały spełnione określone w art. 33 ust.1 i art. 34 ust. 4 Prawa budowlanego warunki udzielenia pozwolenia na budowę, gdyż inwestycja nie narusza uzasadnionych interesów osób trzecich, a projekt budowlany jest kompletny i został sporządzony przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia.
Od powyższej decyzji odwołanie wniosła H. W. – właścicielka działki o nr ew. [...] położonej w J. Przedmiotowa działka w wyniku decyzji Starosty została podzielona na działki o nr ew. [...] (49 m2), [...] (93 m2) oraz [...] (274 m2). Zgodnie z decyzją prawo własności działki nr [...] przeszło na rzecz Gminy Miasta. Przez jej teren ma przebiegać planowana inwestycja drogowa. W odwołaniu podniesiono zarzut naruszenia art. 93 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 roku nr 102, poz. 651 z zm., dalej zwana: u.g.n.) oraz naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 10 k.p.a. w zw. z art. 11d ust. 5 "specustawy" poprzez wydanie decyzji bez uprzedniego należytego zawiadomienia strony o wszczęciu i prowadzeniu postępowania, a także naruszenie art.107 § 3 k.p.a. polegające na braku wskazania w uzasadnieniu decyzji przepisów prawa będących podstawą jej wydania. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w zaskarżonej części i stwierdzenie, że na własność Gminy Miasta przechodzą wszystkie działki tworzące uprzednio działkę nr [...], tj. działki o numerach [...], [...] i [...].
Odwołanie od przedmiotowej decyzji Starosty złożyła także A. S. – właścicielka działek położonych w J. o nr ew. [...], [...], [...], [...], które w wyniku przedmiotowej decyzji zostały podzielona na działki o nr ew. [...] (80 m2), [...] (9 m2), [...] (82 m2), [...] (10 m2), [...] (80 m2), [...] (11 m2), [...] (74 m2) i [...] (6 m2). Działki o nr ew. [...], [...], [...] oraz [...] w myśl przedmiotowej decyzji przeszły na własność Gminy Miasta, ponieważ przez ich teren ma przebiegać planowany odcinek drogi gminnej. Strona zarzuciła naruszenie jej słusznego interesu, polegające na uniemożliwieniu prawidłowego wykorzystywania nieruchomości stanowiącej jej własność, a także nieprawidłowe zaprojektowanie drogi.
Wojewoda decyzją nr [...] z dnia 24 czerwca 2013 roku utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty z dnia 4 kwietnia 2013 roku. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami "specustawy" drogowej. Organ odwoławczy szczegółowo opisał przebieg postępowania w sprawie. Następnie wskazał na przepisy art. 11 d i art. 11 f "specustawy" określające wymogi wniosku o wydanie decyzji o zezwolenie na realizację inwestycji drogowej oraz decyzji wydawanej w takiej sprawie. Organ odwoławczy podkreślił, że przepisy "specustawy" nie upoważniają organu administracji do oceny racjonalności czy słuszności rozwiązań projektowych przyjętych we wniosku o udzielenie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej. Organ powołał się w tym zakresie na poglądy orzecznictwa i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2007 roku, sygn. akt IV SA/Wa 46/07. Dalej Wojewoda wskazał, iż w sprawie nie ma zastosowania art. 93 ust. 1 i 2 u.g.n., ponieważ kwestie, do których się odnosi, są uregulowane w sposób szczególny w "specustawie". Nadto organ odwoławczy nie podzielił zarzutu błędnego zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania, bowiem zostało ono dokonane zgodnie z przepisami "specustawy" drogowej poprzez wysłanie zawiadomień na adres ujawniony w katastrze nieruchomości, jak również zarzutu dotyczącego uzasadnienia decyzji, wskazując, iż mimo swojej lakoniczności odpowiada ono przepisom prawa. Odnosząc się do zarzutów odwołania A. S., organ stwierdził, że realizacja inwestycji nie ograniczy możliwości rozbudowy jej budynku, gdyż przebieg drogi pokrywa się z przebiegiem ustalonym w planie zagospodarowania przestrzennego, mimo że nie ma takiego obowiązku. Organ uznał za niezasadny zarzut dotyczący planowanego przebiegu drogi oraz zastosowanych rozwiązań, wskazując ponownie, że nie jest uprawniony do oceny racjonalności rozwiązań projektowych. Stwierdził również, że w wyznaczonych liniach rozgraniczających ulicę pozbawienie prawa własności jest konieczne.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Wojewody z dnia 24 czerwca 2013 roku wniosły obie odwołujące. Sprawę ze skargi H. W. zarejestrowano pod sygnaturą akt II SA/Gd 644/13, a sprawę ze skargi A. S. pod sygnaturą akt II SA/Gd 645/13.
W skardze H. W. zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez obrazę:
- przepisu art. 12 ust. 1 "specustawy" drogowej w zw. z art. 93 ust. 1 i 2 u.g.n. polegającą na błędnym przyjęciu, iż zachodzą przesłanki do wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, przewidującej podział nieruchomości należącej do skarżącej na trzy działki gruntowe, co będzie skutkowało zaburzeniem ładu przestrzennego oraz uniemożliwi zrealizowanie funkcji przypisanej tej nieruchomości w obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego,
- przepisu art. 12 ust. 1 "specustawy" drogowej w zw. z art. 93 ust. 2a u.g.n. polegającą na wydzieleniu działek gruntu o powierzchni mniejszej niż 0,30 hektara, skutkiem czego brak będzie realnej możliwości wykorzystania wydzielonych działek do zrealizowania przypisanej im funkcji – zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej z usługami bądź częściowo terenem zabudowy usługowej,
- przepisu art. 12 ust. 1 w zw. z art. 12 ust. 4f i w zw. z art. 12 ust. 5 "specustawy" drogowej poprzez taki podział działki o nr ew. [...], który powoduje realną utratę jej wartości, a w konsekwencji brak możliwości realizacji przez skarżącą prawa własności w stosunku do działki pozostającej jej własnością.
W skardze zarzucono również naruszenie przepisów postępowania:
- art. 140 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i 4 k.p.a. poprzez błędne pominięcie w toku wydawania decyzji stanowiska strony zawartego w licznych pismach kierowanych do organów, w których wskazywała ona na wolę oraz konieczność zbycia na rzecz Skarbu Państwa całej nieruchomości o nr ew. [...] z uwagi na planowaną inwestycję drogową,
- rażące naruszenie przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 i 2 k.p.a. poprzez błędne nieuchylenie decyzji organu I instancji, przy jednoczesnym podniesieniu, iż zarzut strony odnoszący się do lakoniczności uzasadnienia tej decyzji jest zasadny.
W skardze A. S. zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia:
- art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej i nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącej, jak też zaniechanie ustalenia wszystkich okoliczności rzeczywistego stanu faktycznego,
- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zebranie materiału dowodowego z pominięciem szeregu istotnych dowodów, mających wpływ na podjęcie decyzji,
- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez pominięcie nieważności decyzji, mimo wyczerpania przesłanek skutkujących uznaniem jej za nieważną.
Ponadto w skardze zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy:
- art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej polegające na pozbawienie skarżącej ochrony przysługującego jej prawa własności,
- art. 11g "spec ustawy" drogowej poprzez przyjęcie, iż organ odwoławczy nie może orzekać, co do racjonalności, czy też słuszności podstaw wydania zaskarżonej decyzji,
- art. 23 "spec ustawy" poprzez pominięcie odesłania do przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.
W odpowiedzi na skargi Wojewoda wniósł o ich oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia 24 czerwca 2013 roku.
Postanowieniem z dnia 24 września 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm.) połączył sprawę o sygn. akt II SA/Gd 645/13 ze sprawą o sygn. akt II SA/Gd 644/13 w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) kontrolując legalność sąd nie jest związany treścią zarzutów i wniosków skargi.
Oceniając w świetle przedstawionych kryteriów legalność zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ Wojewoda nie naruszył prawa w sposób mogący mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Postępowanie przeprowadzone przez organy orzekające w sprawie nie narusza przepisów ustawy.
Kontrolą legalności objęto w przedmiotowym postępowaniu decyzję Wojewody z dnia 24 czerwca 2013 r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty z dnia 4 kwietnia 2013 r., który działając na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, zezwolił na realizację inwestycji drogowej – budowę odcinka drogi gminnej – ul. Sz. w J. zatwierdzając jednocześnie projekt podziału nieruchomości w celu zajęcia ich pod przedmiotową inwestycję.
Kontrolowane postępowanie administracyjne, wszczęte na skutek wniosku Burmistrza o wydanie decyzji o zezwolenie na realizację inwestycji drogowej odbywało się na warunkach i w trybie przewidzianym w ustawie z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 687), zwanej dalej ustawą. Ustawa ta ma charakter specjalny, jej celem jest zdecydowane uproszczenie procedur przygotowania realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. W aktualnie obowiązującym stanie prawnym, w miejsce dwóch decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi a następnie decyzji o pozwoleniu na jej budowę, wydawana jest jedna decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej.
W myśl art. 11a ust. 1 ustawy wojewoda w odniesieniu do dróg krajowych i wojewódzkich albo starosta w odniesieniu do dróg powiatowych i gminnych wydają decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej na wniosek właściwego zarządcy drogi. Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zatwierdza się podział nieruchomości.
Realizując powyższe uprawnienie Burmistrz wnioskiem z dnia 29 listopada 2012 r. wystąpił do Starosty o zezwolenie na realizację przedmiotowej drogi. Wniosek o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej spełniał wymagania określone w art. 11d ust. 1 ustawy. Wnioskodawca dołączył do wniosku wymagane z mocy art. 11b ust. 1 opinie właściwych miejscowo zarządu powiatu i burmistrza oraz oświadczenie w zakresie opinii Zarządu Województwa. Stosowanie do art. 11a ust. 4 ustawy do wniosku została dołączona decyzja Burmistrza z dnia 9 marca 2010 r. określająca dla przedmiotowego przedsięwzięcia środowiskowe uwarunkowania zgody na jego realizację.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż organ I instancji, stosownie do dyspozycji art. 11d ust. 5 ustawy, prawidłowo zawiadomił strony o wszczęciu przedmiotowego postępowania na adresy wskazane w katastrze nieruchomości, a zawiadomienia te spełniało wymogi określone w art. 11d ust. 6 ustawy. Akta administracyjne potwierdzają, że skarżąca A. S. korespondencję zawierającą zawiadomienie o wszczęciu postępowania odebrała osobiście, natomiast korespondencja skierowana do skarżącej H. W. wróciła do nadawcy jako nie podjęta w terminie, co pozwalało przyjąć fikcję doręczenia, tym bardziej, że zgodnie z art. 11d ust. 5 zd. 2 ustawy doręczenie zawiadomienia na adres wskazany w katastrze nieruchomości jest skuteczne. Również prawidłowość doręczenia decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej i zawiadomienia o jej wydaniu pozostałych stron nie budzi zastrzeżeń. Wskazać przy tym należy, że taki sposób doręczenia nie pozbawił skarżących obrony ich praw, skoro skutecznie wniosły odwołania, następnie skargi do tutejszego Sądu.
Wydana w sprawie decyzja spełnia wymogi określone w art. 11f ust. 1 pkt 1 – 8 ustawy. W szczególności, zgodnie z art. 11f ust. 1 pkt 3 ustawy, decyzja ta zawiera warunki wynikające z potrzeb ochrony środowiska ustalone na podstawie uzyskanej w przedmiotowej sprawie decyzji Burmistrza z dnia 9 marca 2010 r. o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia drogowego.
Głównym zarzutem stawianym przez obie skarżące jest sprzeczne z zasadami konstytucyjnymi naruszenie prawa własności poprzez zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości stanowiących ich własność i zezwolenie na realizację inwestycji drogowej w kształcie ograniczającym ich uprawnienia właścicielskie, zaburzającym wymogi ładu przestrzennego oraz uniemożliwiającym realizację funkcji dotychczas przewidzianej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Według skarżących organy rozpoznające sprawę pominęły całkowicie wyrażany przez nie sprzeciw co do planowanego przebiegu inwestycji.
Odnosząc się do powyższych zarzutów, w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej rolą organu nie jest ingerencja w kształt i przebieg inwestycji drogowej. Orzecznictwo bowiem jest zgodne co do tego, że przepisy ustawy, a w szczególności art. 11e i 11f ustawy nie dają organowi kompetencji do rozstrzygania o racjonalności i słuszności przebiegu planowanej inwestycji, jak również do ingerowania w przebieg planowanej trasy bądź też w zaproponowane przez inwestora rozwiązania techniczne. Z przepisu art. 11d ustawy wynika bowiem jednoznacznie, że to inwestor decyduje o przebiegu trasy, a także o najkorzystniejszych, z jego punktu widzenia, rozwiązaniach techniczno – organizacyjnych. Żaden przepis nie nakłada na inwestora obowiązku przedstawienia alternatywnych wariantów przebiegu drogi, co w konsekwencji oznacza, że ocena organu ogranicza się w zasadzie jedynie do zbadania kompletności złożonego wniosku, uzyskania przez inwestora stosownych uzgodnień, opinii i zezwoleń oraz zgodności z prawem wariantu przedstawionego przez wnioskodawcę. Co więcej, przepis art. 11e tej ustawy wyraźnie stanowi, że nie można uzależniać zezwolenia na realizację inwestycji drogowej od spełnienia świadczeń lub warunków nieprzewidzianych obowiązującymi przepisami (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2007 r., IV SA/Wa 46/07, LEX nr 338845). Tym samym stwierdzić trzeba, że żaden przepis prawa nie wprowadza wymogu konsultacji przebiegu inwestycji drogowej z właścicielami nieruchomości, na których przewidziano budowę drogi. Z tego też powodu zarzuty skargi w zakresie pominięcia przedstawianych przez skarżące alternatywnych propozycji przebiegu drogi nie są zasadne.
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia uprawnień właścicielskich wyjaśnić należy, że w świetle postanowień obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego fragmentu miejscowości J. – zespół wędzarń w rejonie ulicy P. zatwierdzonego uchwałą Rady Miasta Nr [...], działki wchodzące w skład nieruchomości skarżących przeznaczone były w części pod zabudowę mieszkaniową z dopuszczeniem mieszkaniowo – usługowej w zabudowie jednorodzinnej wolnostojącej oraz w części pod drogę. Z tego wynika, że przebieg projektowanego odcinka ulicy Sz. pokrywa się z przebiegiem ustalonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. To z kolei prowadzi do wniosku, że skarżące winny były liczyć się z przewidzianym w planie przeznaczeniem części ich nieruchomości i przejęcie części nieruchomości pod realizowaną inwestycję drogową nie powinno być dla nich zaskoczeniem. Wniosek ten wywiedziony z postanowień planu, pomimo braku prawnego obowiązku uwzględniania przy rozpoznawaniu sprawy zezwolenia na realizację inwestycji drogowej gminnych przepisów planistycznych, przemawia również za prawidłowością przyjętego przebiegu drogi. Wyjaśnić trzeba, że jeśli inwestor mając do wyboru dwie odrębne procedury budowy drogi: na podstawie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, dalej u.p.z.p., lub na podstawie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, występuje z wnioskiem o wydanie zezwolenia w trybie powyższej ustawy, to organy właściwe w sprawie wydawania zezwoleń na realizację inwestycji drogowej nie dokonują oceny zamierzenia inwestycyjnego przez pryzmat przepisów u.p.z.p., w tym nie ustalają, czy na danym terenie obowiązuje plan miejscowy i nie badają zgodności planowanej inwestycji drogowej z ustaleniami obowiązującego na danym terenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wprawdzie decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej może dotyczyć drogi przewidzianej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, tak jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie, i wówczas to tylko wzmacnia uzasadnienie dla przyjętego wariantu jej przebiegu, lecz w żadnym razie nie zwalnia inwestora z obowiązku załączenia do wniosku całej dokumentacji planistyczno-projektowej przewidzianej przepisami ustawy, gdyż nie może w tym względzie odwołać się do ustaleń planu miejscowego.
Powyższa argumentacja nie pozwala uznać za zasadny zarzutu nadmiernej ingerencji w prawo własności nieruchomości, albowiem prawo to nie ma charakteru absolutnego, zaś przepisy Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78, poz. 843) dopuszczają możliwość ingerencji w to prawo (art. 21 ust. 2, art. 31 ust. 3 oraz 64 ust. 3 Konstytucji). Zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r., nr 102, poz. 651 ze zm.), budowa drogi niewątpliwie zalicza się do kategorii celów publicznych, a ustawodawca, kierując się dyrektywą zawartą w art. 21 ust. 2 Konstytucji przewidział obowiązek wypłaty odszkodowań za nieruchomości przejęte pod budowę dróg publicznych (art. 12 ust. 5 ustawy). W orzecznictwie przyjmuje się, że w przypadku realizacji celów publicznych niemal zawsze dochodzi do nieuchronnej kolizji interesu publicznego i interesów indywidualnych. Co do zasady w tego rodzaju sytuacji prymat przyznany zostaje interesowi publicznemu, chyba że zakres planowanej ingerencji w prawo podmiotowe doprowadziłby do naruszenia jego istoty (art. 64 ust. 3 Konstytucji RP; por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 czerwca 2013 r., II SA/Gl 602/13, dostępny na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu skarżące nie wykazały jednak, aby tego rodzaju zagrożenie wystąpiło w realiach przedmiotowej sprawy w odniesieniu do przysługującego im prawa własności nieruchomości.
W tym miejscu wskazać należy również, że prawa właścicielskie skarżących nie zostały ograniczone poprzez nieuzasadnione przeznaczenie części zabranych im działek pod chodniki ulicy Sz. Z zatwierdzonego projektu budowlanego wynika bowiem wyraźnie, że ulica Sz. została zaplanowana bez chodników, wyłącznie na jezdnię, po obu stronach której przewidziano zieleń trawiastą (s. 10 projektu). Chodniki zostały natomiast przewidziane po obu stronach jezdni ulicy P.
W niniejszej sprawie wywłaszczenie części nieruchomości będących własnością skarżących zostało dokonane na podstawie przepisu ustawowego w celu pozyskania nieruchomości pod realizację planowanej inwestycji drogowej. Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy decyzją o ustaleniu lokalizacji drogi zatwierdza się projekt podziału nieruchomości. Linie rozgraniczające teren ustalone decyzją o ustaleniu lokalizacji drogi stanowią linie podziału nieruchomości (art. 12 ust. 2 ustawy). Przepis art. 12 ust. 4 pkt 2 ustawy stanowi natomiast, iż nieruchomości wydzielone liniami rozgraniczającymi teren, o których mowa w ust. 2, stają się z mocy prawa własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych z dniem, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi stała się ostateczna, za odszkodowaniem ustalonym w odrębnej decyzji, o której mowa w art. 18 i 18a, odpowiednio przez wojewodę albo starostę. Zatem zapisy ustawowe spełniają wymagania przepisów art. 21 ust. 2 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP.
Podkreślić należy, że ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych jest ustawą szczególną (lex specialis) w stosunku do ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i z mocy jej art. 1 samodzielnie reguluje ona zasady i warunki przygotowywania inwestycji w zakresie dróg publicznych, w tym m.in. lokalizację, nabywanie nieruchomości i ich podział oraz określa organy właściwe do orzekania w tych sprawach. Oznacza to, że przepisy szczególne należy stosować z wyłączeniem przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. W zakresie bowiem ich regulacji wyłączają one albo modyfikują stosowanie przepisów tej ustawy. Tylko w razie wyraźnego odesłania do odpowiedniego przepisu ustawy o gospodarce nieruchomościami czy w zakresie nieuregulowanym w tych przepisach, można stosować przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Potwierdza to dyspozycja art. 23 ustawy, który stanowi, że w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale (rozdział 3 "Nabywanie nieruchomości pod drogi") stosuje się przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Z powyższego wynika, że do wydania decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej w części dotyczącej zatwierdzenia podziałów nieruchomości nie stosuje się procedury podziałowej wynikającej z ustawy o gospodarce nieruchomościami, w tym art. 93 tej ustawy, albowiem kwestie podziału nieruchomości kompleksowo regulują przepisy art. 12 i następne ustawy.
W tym kontekście zarzuty skarżących odnośnie naruszenia przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami przy podziale nie zasługują na uwzględnienie. Po pierwsze, wyjaśnić należy, że w toku procedury nabywania nieruchomości pod drogi publiczne w trybie ustawy organ, nie będąc związany przepisami o planowaniu przestrzennym, nie rozważa przesłanki zachowania ładu przestrzennego, kontynuacji funkcji wywłaszczanych nieruchomości, ani nie musi kierować się wymogami stawianymi przez przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami w zakresie wielkości działek powstałych po podziale (art. 93 ust. 2a). Takie ukształtowanie procedury nabywania nieruchomości pod inwestycje drogowe w ustawie w zamierzeniach ustawodawcy miało służyć uproszczeniu i przyspieszeniu procedur uzyskiwania decyzji administracyjnych poprzedzających rozpoczęcie budowy drogi publicznej i cel ten realizuje.
Skarżącym, którym po podziale i przejściu na własność jednostki samorządu terytorialnego tylko części należących do nich nieruchomości, pozostaną we władaniu pozostałe części, które ze względu na różne okoliczności, w tym ze względu na swoją wielkość, nie będą mogły być już przeznaczone na dotychczasowe cele, przysługuje roszczenie o nabycie nieruchomości niewywłaszczonej na cele budowy dróg części tej nieruchomości. Roszczenie to przewiduje art. 13 ust. 3 ustawy który stanowi, że w przypadku, o którym mowa w art. 12 ust. 4, jeżeli przejęta jest część nieruchomości, a pozostała część nie nadaje się do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele, właściwy zarządca drogi jest obowiązany do nabycia, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości, w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego tej części nieruchomości. Właściciela nieruchomości obciąża obowiązek wykazania przesłanek objętych tym przepisem. W orzecznictwie przesądzono, że roszczenie to ma charakter cywilnoprawny, którego w razie sporu strona może dochodzić przed sądem powszechnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011 r., I OSK 1351/11, LEX nr 1133458). Za nieuzasadnioną polemikę z ustaleniami organów należy zatem uznać twierdzenie skarżących, że realizacja wskazanego roszczenia doprowadzić może tylko do rażącego zaniżenia wartości nieruchomości stanowiącej ich własność i w konsekwencji szkody w majątku. Wyposażenie właściciela w tego rodzaju roszczenie ma zrekompensować mu wywłaszczenie z części nieruchomości i utratę przydatności pozostałej jej części do prawidłowego korzystania.
Nie można też mówić, że zatwierdzony decyzją podział nieruchomości i przejście wskazanych działek na własność jednostki samorządu terytorialnego narusza zasadę ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich (art. 11f ust. 1 pkt 4 ustawy). Podział związany jest z wybranym rozwiązaniem technicznym i przebiegiem ulicy Sz, mającym na celu polepszenie warunków komunikacyjnych, w tym dostępu do ulicy M. Twierdzenia skarżących, że planowana droga mogła mieć inny od zatwierdzonego przebieg są polemiką z prawidłowymi ustaleniami organu, które mają odzwierciedlenie zarówno w treści decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, jak i w treści projektu budowlanego sporządzonego przez osoby uprawnione, posiadające wiedzę specjalistyczną w danej dziedzinie.
Wbrew twierdzeniom skarżących w odniesieniu do kwestii odprowadzania wód opadowych w zatwierdzonym projekcie budowlanym przewidziano, że woda spływać będzie poprzecznie na pobocze gruntowe i wsiąkać w grunt, a ze względu na dużą przepuszczalność gruntu nie powinno być spływu podłużnego wody. Takie rozwiązanie techniczne kwestii odwodnienia powierzchniowego, adekwatne do stanu istniejącego na nieruchomości i zgodne z wymogami § 106 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. nr 43, poz. 430 ze zm.), zostało zaakceptowane przez podmioty posiadające uprawnienia budowlane odpowiedzialne w świetle prawa budowlanego. Zarówno bowiem projektant, jak i sprawdzający projekt, potwierdzili jego zgodność z obowiązującymi przepisami i zasadami wiedzy technicznej. Natomiast organ wydający zezwolenie na realizację inwestycji drogowej, tak jak i wydający pozwolenie na budowę, nie jest uprawniony do sprawdzenia zgodności z przepisami projektu architektoniczno-budowlanego, a wyłącznie do przeprowadzenia takiej kontroli w odniesieniu do projektu zagospodarowania działki lub terenu. W odniesieniu do projektu architektoniczno-budowlanego organ prowadzący postępowanie bada wyłącznie, czy zostało złożone stosowne oświadczenie o sporządzeniu projektu budowlanego zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej. Mając na względzie, że oświadczenia takie zostały w przedmiotowej sprawie dołączone do projektu, organy zatwierdziły projekt i prawidłowo udzieliły zezwolenia na realizację inwestycji drogowej.
Nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty natury procesowej, albowiem analiza akt postępowania administracyjnego wykazuje, że organy administracji nie dopuściły się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które miałoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchybieniem takim nie jest lakoniczne uzasadnienie decyzji organu I instancji. Uchybienie to bez szkody dla uprawnień procesowych skarżących zostało naprawione w toku postępowania odwoławczego.
Reasumując powyższe, w ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, a przytoczona w niej argumentacja organu zasługuje na uwzględnienie. Drobne uchybienia organów administracji nie stanowią natomiast naruszenia prawa materialnego ani naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjny orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło