II SA/Gd 654/16
WyrokWSA w Gdańsku2017-05-30
Skład orzekający: Dorota Jadwiszczok, Katarzyna Krzysztofowicz, Dariusz Kurkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Rada Gminy, uchwalając zmianę miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nadużyła władztwa planistycznego, przeznaczając działkę skarżącego częściowo pod tereny rolnicze, a częściowo pod zbiornik wód opadowych, co zdaniem skarżącego stanowi nieuzasadnione ograniczenie jego prawa własności?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Rada Gminy nie nadużyła władztwa planistycznego, ponieważ przeznaczenie działki skarżącego pod zbiornik wód opadowych było uzasadnione naturalnymi warunkami terenu i potrzebą właściwego gospodarowania wodami opadowymi, co stanowi interes publiczny. Ograniczenie prawa własności było proporcjonalne i zgodne z przepisami prawa, w tym z Konstytucją RP. Przeznaczenie pozostałej części działki pod tereny rolnicze również było uzasadnione ze względu na wielkość działki i ryzyko zalewania.Stan faktyczny
Skarżący A. R. zaskarżył uchwałę Rady Gminy z dnia 27 stycznia 2010 r. zmieniającą miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, która przeznaczyła jego działkę nr [..] częściowo pod tereny rolnicze (42R), a częściowo pod zbiornik wód opadowych (144 WS). Skarżący zarzucił naruszenie jego prawa własności i nadużycie władztwa planistycznego, argumentując, że sąsiednie działki przeznaczono pod zabudowę usługową, a jego działka nie ma naturalnych warunków do tworzenia zbiornika wodnego. Wcześniejsza skarga skarżącego doprowadziła do stwierdzenia nieważności uchwały przez WSA, jednak NSA uchylił ten wyrok, wskazując na potrzebę wyjaśnienia rozbieżności co do skali mapy planu.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2017 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi A. R. na uchwałę Rady Gminy z dnia 27 stycznia 2010 r., nr [...] w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oddala skargę.
W dniu 27 stycznia 2010 r. Rada Gminy - uchwałą nr XLIX/9/2010 -
przyjęła zmianę miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi K. w gminie K. Według uchwalonej zmiany działka skarżącego nr [..] częściowo została przeznaczona pod tereny rolnicze - oznaczone symbolem 42R, a częściowo pod teren wód śródlądowych – zbiornik wód opadowych - oznaczony symbolem 144 WS.
Pismem z dnia 17 marca 2014 r. skarżący A. R., działając na podstawie art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r., poz. 446; w skrócie jako "u.s.g."), wezwał Radę Gminy do usunięcia naruszenia prawa dokonanego ww. uchwałą. Rada Gminy nie zajęła stanowiska w sprawie tego wezwania.
A. R. w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zaskarżył w całości uchwałę Rady Gminy z dnia 27 stycznia 2010 r. i wniósł o stwierdzenie jej nieważności w związku z przeznaczeniem działki nr [..] w K., stanowiącej jego własność, częściowo pod tereny rolnicze oraz częściowo pod zbiornik wód opadowych. Zaskarżonej uchwale zarzucił:
- naruszenie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2016 r., poz. 778; w skrócie jako "u.p.z.p."), poprzez nadużycie władztwa planistycznego polegające na nieuzasadnionej ingerencji w jego prawo własności;
- art. 140 Kodeksu cywilnego oraz art. 1 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p. poprzez naruszenie prawa własności przez zapisy planu miejscowego przeznaczające działkę nr [..] częściowo pod tereny rolnicze oraz częściowo pod zbiornik wód opadowych zamiast pod zabudowę usługową;
- art. 64 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez nieuzasadnione ograniczenie prawa własności skarżącego.
W uzasadnieniu skargi stwierdził, że ustalone w zaskarżonym planie przeznaczenie działki nr [..] stanowi nadużycie władztwa planistycznego gminy. Skarżący wyjaśnił, że otaczające działkę nr [..] działki przeznaczono w planie miejscowym pod tereny zabudowy usługowej, zatem przeznaczenie jego działki pod tereny rolnicze oraz zbiornik wód opadowych należy uznać za niemające żadnego uzasadnienia naruszenie prawa własności. Skarżący wskazał, że w rejestrze gruntów obszar działki nr [..] został oznaczony jako nieużytki (symbol N). Z kolei w księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości jako sposób korzystania z nieruchomości wskazano symbol BP - oznaczający tereny przeznaczone pod zabudowę (niezabudowane). Skarżący dodał, że w ogólnym planie zagospodarowania przestrzennego gminy - zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy nr 111/26/94 z dnia 25 marca 1994 roku, obowiązującym do 31 grudnia 2003 roku, część działki nr [..] położona była w obszarze terenu oznaczonego jako 2UR3, U1
-teren istniejących i projektowanych zakładów rzemieślniczych z dopuszczeniem zabudowy mieszkaniowej dla właścicieli. W takiej sytuacji przeznaczenie działki nr [..] w zaskarżonym planie pod użytkowanie rolnicze nie znajduje żadnego uzasadnienia. Z uwagi na fakt, iż obszar działki został zakwalifikowany jako nieużytki, jego zagospodarowanie rolne byłoby bardzo trudne i kosztowne ze względu na konieczność wykonania odpowiednich zabiegów rekultywacyjnych. Ze względu natomiast na położenie działki nr [..], bezpośrednią bliskość terenów usługowych i dróg, a co za tym idzie zanieczyszczenia, należy stwierdzić, że nie ma możliwości uprawiania ziemi na nieruchomości należącej do skarżącego.
Ponadto, za niemające żadnego uzasadnienia faktycznego uznał skarżący przeznaczenie części jego działki pod zbiornik wód opadowych. Na terenie oznaczonym na mapie planu symbolem 144 WS, znajdującym się częściowo w obrębie działki nr [..], nie ma żadnego zbiornika wód opadowych. Zbiornik znajdował się na działce sąsiedniej o nr [..]. Na działce należącej do skarżącego brak jest jakiegokolwiek zagłębienia wypełnionego wodą. W takiej sytuacji takie przeznaczenie części działki stanowi rażące nadużycie władztwa planistycznego przez Radę Gminy oraz jednocześnie naruszenie prawa własności skarżącego. Przeznaczenie działki nr [..] pod tereny rolnicze i zbiornik wód opadowych nie znajduje żadnego uzasadnienia tym bardziej, gdy weźmie się pod uwagę fakt, że działka o nr [..], znajdująca się w bezpośrednim sąsiedztwie działki nr [..], na której znajdował się zbiornik wodny, została przeznaczona w całości pod tereny zabudowy usługowej.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy - reprezentowana przez Wójta Gminy - wniosła o jej oddalenie.
Wyrokiem z dnia 16 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 317/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu skargi A. R. stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy z dnia 27 stycznia 2010r., nr XLIX/9/2010 w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi K. w gminie K.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, kontrolując zaskarżoną uchwałę uznał, że doszło do naruszenia przez organ zasad sporządzania planu miejscowego, które uzasadniało stwierdzenie jego nieważności zgodnie z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. Sąd stwierdził bowiem, że rysunek planu, stanowiący integralną część uchwały, sporządzony został na kopii mapy zasadniczej w skali 1:4000, a zatem z istotnym naruszeniem art. 16 u.p.z.p., ponieważ mapa kwestionowanego planu sporządzona została w skali, która nie jest znana przepisom u.p.z.p.
Mając powyższe na uwadze Sąd - na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej zwanej "p.p.s.a."), stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości.
W skardze kasacyjnej od tego wyroku Rada Gminy wyjaśniła, że rysunki zaskarżonego planu sporządzono na kopiach map zasadniczych w skali 1:2000 zgodnie z art. 16 u.p.z.p. Cała procedura poprzedzająca uchwalenie zmiany planu wraz z wymaganymi uzgodnieniami, przeprowadzona została z wykorzystaniem rysunku planu sporządzonego w tej skali. Mapy te zostały wprowadzone do systemu komputerowego i nadano im georeferencje. Powierzchnia terenu w granicach opracowania zmiany planu zagospodarowania przestrzennego wynosi 416,7 ha i zastosowanie w tym przypadku skali 1:2000 było uzasadnione. Również wyłożony do publicznego wglądu rysunek projektu planu był sporządzony w skali 1:2000. Rada wyjaśniła też, że w związku z tym, iż dla tak dużej powierzchni wydruk rysunku planu w wersji papierowej ma wymiary ok. 1,6 x 2,5m i byłby trudny do użytkowania, pomniejszono do druku skalę z 1:2000 do 1:4000. Wersja elektroniczna rysunku planu daje bowiem możliwość dokonywania wydruku w skali 1:2000, a także w innej skali.
Wyrokiem z 29 września 2016 roku, sygn. II OSK 3213/14, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił powyższy wyrok Sądu I instancji, za zasadny uznając zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz art. 28 w związku z art. 16 ust. 1 u.p.z.p.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, iż Sąd I instancji, któremu wraz ze skargą Rada przedłożyła zaskarżoną uchwałę - składającą się z części tekstowej oraz rysunku planu wraz z aktami planistycznymi - stwierdził, że w § 2 pkt 1 uchwały zapisano, iż rysunek planu sporządzono w skali 1:2000, ale do uchwały dołączono rysunek planu sporządzony w skali 1:4000. Wyprowadzony z tej rozbieżności wniosek Sądu I instancji, że zapis
§ 2 pkt 1 uchwały "świadczy o oczywistej pomyłce pisarskiej", NSA uznał za pozbawiony wszelkich podstaw. Taka sytuacja wymagała bowiem od Sądu I instancji zażądania od Rady wyjaśnienia rozbieżności co do skali, w jakiej sporządzono rysunek planu. W niniejszej sprawie nie było bowiem oczywiste, że plan został sporządzony w niewłaściwej skali, problem polegał na wystąpieniu sprzeczności pomiędzy tekstem planu a przekazanym do Sądu rysunkiem planu, i sprzeczność tę należało wyjaśnić. Na podstawie przedstawionych akt planistycznych należało także ustalić, w jakiej skali rysunek planu był wyłożony do publicznego wglądu.
W tym stanie rzeczy NSA uznał, że brak było podstaw do stwierdzenia naruszenia zasad sporządzania planu miejscowego na podstawie art. 28 ust. 1 w związku z art. 16 ust. 1 u.p.z.p., bowiem sprawa wymaga ponownego rozpoznania, podczas którego Sąd I instancji powinien zażądać od organu wyjaśnienia stwierdzonych rozbieżności co do skali mapy planu.
Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej wykonywana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego jednostek samorządu terytorialnego.
Kontroli sądu w niniejszym postępowaniu poddana została uchwała Rady Gminy w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi K. w gminie K. Kontrolę tę w niniejszym postępowaniu uruchomiła skarga złożona przez A. R. w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g., który stanowi, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.
Skarżący spełnił wymogi formalne skutecznego tryb zaskarżenia planu miejscowego przewidziane w cytowanym wyżej przepisie, wzywając Radę do usunięcia naruszenia interesu prawnego i uprawnienia dokonanego zaskarżoną uchwałą. Pozostaje także poza sporem, że zaskarżony plan miejscowy (w zakresie kwestionowanym przez skarżącego) narusza interes prawny skarżącego, ponieważ postanowienia zaskarżonej uchwały określają przeznaczenie stanowiącej własność skarżącego działki nr [..] w sposób uniemożliwiający jej zabudowę. Ponadto jest bezsporne, że skarga wniesiona została do sądu w terminie przewidzianym
w art. 53 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.z.p., kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, należy do zadań własnych gminy. Kontrola sądu administracyjnego w tym przedmiocie nie może więc dotyczyć celowości czy słuszności dokonywanych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego rozstrzygnięć, lecz ogranicza się jedynie do badania zgodności z prawem podejmowanych uchwał, a zwłaszcza przestrzegania zasad planowania oraz określonej przepisami u.p.z.p. procedury planistycznej. Stosownie bowiem do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej wyłącznie pod względem zgodności z prawem. Zgodnie zaś z art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd - uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Kontrola sądowoadministracyjna dotycząca miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, będącego aktem prawa miejscowego, sprawowana jest na podstawie art. 28 ust. 1 u.p.z.p., stanowiącego, że istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. Tak więc rozstrzygnięcia sądu administracyjnego stwierdzające nieważność uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego są wydawane w przypadku zajścia co najmniej jednej z podstaw nieważności wymienionych w art. 28 ust. 1 u.p.z.p.
Jak wynika z treści art. 28 ust. 1 u.p.z.p. podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały rady gminy w całości lub w części stanowi jedynie istotne naruszenie zasad lub trybu sporządzania planu miejscowego, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie. Zasady sporządzania planu miejscowego rozumiane są jako wartości i merytoryczne wymogi kształtowania polityki przestrzennej przez uprawnione organy, dotyczące m.in. zawartych w akcie planistycznym ustaleń. Pojęcie zasad sporządzania planu zagospodarowania przestrzennego należy wiązać ze sporządzaniem aktu planistycznego, a więc zawartością aktu planistycznego (część tekstowa, graficzna i załączniki), zawartych w nim ustaleń a także standardów dokumentacji planistycznej. Natomiast pojęcie trybu postępowania odnosi się do sekwencji czynności, jakie podejmuje organ w celu doprowadzenia do uchwalenia planu miejscowego, począwszy od uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu, a skończywszy na uchwaleniu planu. (por. wyrok NSA z dnia 25 maja 2009 r., II OSK 1778/08, LEX nr 574411, teza 1).
W odniesieniu do planu miejscowego, jego zawartość (część tekstowa, graficzna) określają art. 15 ust. 1, art. 20 ust. 1 u.p.z.p., przedmiot określa art. 15 ust. 2 i 3, natomiast standardy dokumentacji określa wydane na podstawie art. 16 ust. 2 u.p.z.p. rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. nr 164, poz. 1587; dalej jako "rozporządzenie").
Jak już wskazano powyżej, ustawodawca w art. 3 ust. 1 u.p.z.p. powierzył kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, z wyjątkiem morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej oraz terenów zamkniętych, gminom i zaliczył te działania do zadań własnych gminy. Przepis ten statuuje generalną zasadę władztwa planistycznego gminy, która ma obowiązek ustawowy kształtowania i prowadzenia polityki przestrzennej na swoim terenie. Z mocy art. 9 ust. 1 i 2 u.p.z.p. gmina zobowiązana jest do określenia polityki przestrzennej gminy, w tym lokalnych zasad zagospodarowania przestrzennego, poprzez uchwalenie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Z kolei przepis art. 4 ust. 1 u.p.z.p. określa, że ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
Z przepisów tych wynika, że ustawodawca powierzył gminie kompetencje w zakresie władczego przeznaczania i ustalania zasad zagospodarowania terenu. Przy czym władztwo planistyczne gminy nie jest absolutne i podlega ograniczeniom wynikającym niekiedy wprost z przepisów u.p.z.p. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 7 lutego 2001 r. w sprawie K 27/00 (sygn. akt OTK 2001/2/29, LEX nr 46367), podjętym w poprzednim stanie prawnym wynikającym z ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r., nr 15, poz. 139 ze zm.), lecz rozważania dotyczące tej kwestii pozostają aktualne, wskazał, że organy gminy właściwe do sporządzenia projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i następnie do uchwalenia tego planu, muszą się kierować ogólnymi zasadami określonymi w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, przepisami innych ustaw regulującymi określone sprawy szczegółowe z zakresu gospodarki przestrzennej oraz przepisami Konstytucji RP. Fakt nadania gminie władztwa planistycznego uprawniającego do autonomicznego decydowania o przeznaczeniu i zagospodarowaniu terenu nie stoi jednocześnie w sprzeczności z koniecznością uwzględniania racjonalności w działaniu gminy w tym zakresie, realizującej się w przyjmowaniu finalnych, optymalnych rozwiązań planistycznych. Władztwo planistyczne nie może tym samym stanowić legitymacji do nieograniczonej swobody w działaniach planistycznych, bowiem organy gminy w tych czynnościach muszą uwzględniać obowiązujące przepisy prawa, co wynika z art. 7 Konstytucji RP.
Przysługujące gminie prawo władczego rozstrzygania o przeznaczeniu terenu pod określone funkcje może być skutecznie zrealizowane jedynie w planie miejscowym, który został uchwalony przy zachowaniu określonych przepisami u.p.z.p. zasad i trybu sporządzania planu. W konsekwencji ocena przyjętych przez organ planistyczny rozwiązań dokonywana musi być przez pryzmat przepisu art. 28 ust. 1 u.p.z.p., a na sądzie spoczywa obowiązek dokonania oceny zgodności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z prawem, w tym też z wynikającą z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP zasadą proporcjonalności.
Dokonując kontroli zaskarżonej uchwały w tak określony sposób, Sąd nie stwierdził istotnych naruszeń trybu sporządzania planu - skutkujących stwierdzeniem nieważności uchwały. Nie dostrzegł także istotnych naruszeń zasad sporządzania planu miejscowego, które uzasadniałyby stwierdzenie jego nieważności, w szczególności uznał, że uchwalając go Rada Gminy nie przekroczyła przysługującego jej władztwa planistycznego.
Jak wskazał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku poprzednio rozpoznając niniejszą sprawę, a czego skarżący nie kwestionował, z dokumentacji planistycznej wynika, że w dniu 27 czerwca 2008 r. Rada Gminy w K. podjęła uchwałę nr XXII/57/2008 w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi K. Obwieszczenie z dnia 4 sierpnia 2008r. o przystąpieniu do sporządzenia zmiany planu oraz możliwości i terminie składania wniosków zostało zamieszczone w lokalnej prasie oraz na tablicy ogłoszeń Urzędu. Pisemnie zawiadomiono o podjęciu uchwały o przystąpieniu do sporządzania zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi K. także instytucje i organy właściwe do uzgadniania i opiniowania planu. Jednocześnie z dokumentacji planistycznej wynika, że Wójt Gminy - zgodnie z wymaganiami u.p.z.p. - upublicznił informacje dotyczące: (1) wyłożenia projektu zmiany planu wsi K. wraz z prognozą oddziaływania na środowisko |od 8 października 2009 r. do 5 listopada 2009 r., (2) terminu dyskusji publicznej w dniu 15 października 2009 r. oraz (3) terminu wnoszenia uwag do dnia 20 listopada 2009 r. W dniu 15 października 2009 r. odbyła się dyskusja publiczna na temat rozwiązań przyjętych w projekcie planu miejscowego, co potwierdza znajdujący w aktach sprawy protokół z listą osób biorących udział w dyskusji. W aktach administracyjnych znajduje się również wykaz uwag zgłoszonych do projektu zmiany planu wraz ze stanowiskiem organu.
Z dokumentacji planistycznej wynika również, że czynności podejmowane przez Wójta, o których mowa w art. 17 u.p.z.p., zostały należycie i w pełni udokumentowane w zakresie określonym w § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Rada Gminy dokonała także stwierdzenia zgodności przepisów projektu miejscowego planu ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy K. - uchwalonego uchwałą Rady Gminy nr XXI/49/2008 z dnia 29 maja 2008 roku, a więc spełniła wymóg określony w art. 20 u.p.z.p.
Wykonując wytyczne zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zwrócił się do Rady o wyjaśnienie stwierdzonych w tej sprawie rozbieżności co do skali mapy planu zatwierdzonego zaskarżoną uchwałą.
W piśmie z dnia 11 stycznia 2017 r. organ wyjaśnił, że rysunek planu sporządzony został na kopii mapy zasadniczej w skali 1:2000, co wynika również z tekstowej części planu (vide § 2 ust. 1 uchwały). Potwierdza to treść oświadczenia mgr inż. arch. B. B. - głównego projektanta przedmiotowego planu - z dnia 18 lipca 2014 roku (którą organ załączył do akt sprawy - k. 78), zgodnie z którym plan ten został sporządzony na mapach zasadniczych w skali 1:2000, wykonanych przez uprawnionego geodetę, które następnie zostały wprowadzone do komputera oraz nadano im georeferencje. Na dowód powyższego organ załączył także do akt matrycę mapy zasadniczej rysunku planu w skali 1:2000. Organ podkreślił też, że cała procedura poprzedzająca podjęcie zaskarżonej uchwały, wraz z wymaganymi uzgodnieniami, przeprowadzona została z wykorzystaniem rysunku planu sporządzonego na kopii mapy zasadniczej w skali 1:2000. Co istotne, również w tej skali rysunek planu został wyłożony w dniach 8 października 2009 r. – 5 listopada 2009 r. do publicznego wglądu, stosownie do treści art. 17 pkt 10 u.p.z.p. Wątpliwości w zakresie skali, w której został sporządzony rysunek planu, wynikały wyłącznie z faktu przekazania sądowi I instancji rysunku w skali 1:4000 - z uwagi na zbyt dużą powierzchnię (ok. 1,6 m x 2,5 m) rysunku w skali 1:2000, która praktycznie uniemożliwiała korzystanie z tego dokumentu. W związku z tym do wydruku rysunku przekazanego sądowi pomniejszono skalę do 1:4000.
Dodatkowo – w piśmie z dnia 22 lutego 2017 roku - organ wyjaśnił, że w celu uzupełnienia akt planistycznych przedłożył matryce map sytuacyjno-wysokościowych obrębu K. (opisane we wcześniejszym piśmie jako matryce map zasadniczych) w skali 1:2000 (4 arkusze). Na tych matrycach sporządzono rysunek miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Dołączył również rysunek projektu zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w skali 1:2000 (dwa arkusze), który był wyłożony do publicznego wglądu w dniach od 8 października 2009 roku do 5 listopada 2009 roku i stanowił załącznik do projektu skarżonej uchwały. Na tym rysunku znajduje się informacja, że ten właśnie egzemplarz podlegał wyłożeniu w wyżej wskazanych dniach. Okoliczność, że projekt rysunku planu został sporządzony we właściwej skali dodatkowo – zdaniem organu - potwierdza fakt, że w toku procedury planistycznej żaden z podmiotów uzgadniających i opiniujących projekt planu nie kwestionował zastosowanej w tym przypadku skali. Nie było to również przedmiotem żadnej spośród uwag wnoszonych do projektu zmiany planu wyłożonego do publicznego wglądu. Zarzut taki nie był podnoszony też przez skarżącego w złożonej przez niego skardze.
Po przeanalizowaniu powyższych wyjaśnień organu, niekwestionowanych przez skarżącego, akt planistycznych uzupełnionych o wskazane powyżej mapy, a także oświadczenia mgr inż. arch. B. B. - głównego projektanta przedmiotowego planu z dnia 18 lipca 2014 roku, Sąd uznał, że organ wykazał, że rysunek planu miejscowego został sporządzony we właściwej, przewidzianej przepisami u.p.z.p. skali 1:2000, co potwierdza także treść części tekstowej uchwalonej zmiany planu
– vide § 2 pkt 1 uchwały.
Zgodnie z art. 16 ust. 1 u.p.z.p. plan miejscowy sporządza się w skali 1:1000, z wykorzystaniem urzędowych kopii map zasadniczych albo w przypadku ich braku map katastralnych, gromadzonych w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym. W szczególnie uzasadnionych przypadkach dopuszcza się stosowanie map w skali 1:500 lub 1:2000, a w przypadkach planów miejscowych, które sporządza się wyłącznie w celu przeznaczenia gruntów do zalesienia lub wprowadzenia zakazu zabudowy, dopuszcza się stosowanie map w skali 1:5000. W niniejszej sprawie Sąd uznał, że wskazywany przez organ znaczny obszar objęty uchwalonym planem, tj. 416,7 ha (vide § 1 ust. 2 zaskarżonej uchwały), uzasadniał zastosowanie skali 1:2000. Zgodnie bowiem z § 6 ust. 1 rozporządzenia, w przypadku sporządzania projektu rysunku planu miejscowego dla obszarów o znacznej powierzchni dopuszcza się stosowanie map w skali 1:2000.
Dokonując dalszej kontroli zaskarżonej uchwały Sąd stwierdził, że w toku całego postępowania sądowoadministracyjnego skarżący kwestionował jedynie postanowienia planu miejscowego dotyczące jego działki. Biorąc pod uwagę regulację cytowanego powyżej art. 101 u.s.g. Sąd dokonał zatem kontroli zapisów planu w zakresie, w jakim naruszają one interes prawny skarżącego. W konsekwencji zakresem rozpoznania w niniejszym postępowaniu sądowym Sąd objął zapisy planu dotyczące stanowiącej własność skarżącego działki nr [..], która w zaskarżonym planie miejscowym częściowo została przeznaczona pod tereny rolnicze - oznaczone symbolem 42R, a częściowo pod teren wód śródlądowych – zbiornik wód opadowych - oznaczony symbolem 144 WS.
Zaskarżona uchwała stanowiła zmianę miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla wsi K. - uchwalonego uchwałą Rady Gminy nr XI/55/07 z dnia 19 lipca 2007 roku, który przewidywał dla działki skarżącego takie samo przeznaczenie, jak zaskarżona uchwała, tj. częściowo przeznaczał działkę skarżącego pod teren wód śródlądowych - zbiornik wód opadowych (144 WS), a częściowo pod teren rolniczy (42R). Plan ten obowiązywał do dnia wejścia w życie zaskarżonej uchwały, tj. do dnia 6 czerwca 2010 r.
W sprawie było też bezsporne, że działka nr [..] położona w K. w miejscowym planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego gminy K. - zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy nr 111/26/94 z dnia 25 marca 1994 r. (Dz. Urz. Woj. Gdańskiego nr 21 z 1994 r., poz. 103), została przeznaczona częściowo pod istniejące i projektowane zakłady rzemieślnicze z dopuszczeniem zabudowy mieszkaniowej dla właścicieli (teren oznaczony symbolem "2UR3,Ui") oraz częściowo pod uprawy polowe, ogrodnicze i sadownicze bez prawa zabudowy (teren "R"). Plan ten obowiązywał do dnia 31 grudnia 2003 r. Od dnia 1 stycznia 2004 r. do 1 listopada 2007 r. ww. działka nie była objęta obowiązującym planem miejscowym.
Jak wyjaśniła Rada, a czego skarżący nie kwestionował, w okresie obowiązywania planu ogólnego oraz w okresie braku planu miejscowego, skarżący nie uzyskał decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu na zabudowę działki nr [..]. Zgodnie z przepisami obwiązującej w okresie obowiązywania miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego z 25 marca 1994 r. ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o planowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r., nr 15, poz. 139), zmiana zagospodarowania terenu polegająca w szczególności na wykonaniu, odbudowie, rozbudowie i nadbudowie obiektu budowlanego wymagała ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu (art. 39 ust. 1).
Uzasadniając przeznaczenie terenu skarżącego ustalone w zaskarżonej uchwale Rada wyjaśniła, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 1999 r. (sygn. akt IV SA 1678/98; niepubl.), że: "Uchwalając plan miejscowy, gmina może przeznaczyć na realizację celów publicznych nie tylko grunty skomunalizowane bądź należące do Skarbu Państwa, lecz może przeznaczać na takie cele grunty stanowiące własność osób fizycznych i prawnych. W tej mierze brak jest ustawowych ograniczeń, w szczególności zakaz taki nie wynika z przepisów Konstytucji RP, (...)". Podkreśliła, że ustalone w zaskarżonym planie przeznaczenie działki skarżącego jest takie samo, jak jej przeznaczenie ustalone zapisami uchwały Rady Gminy nr XI/55/07 z dnia 19 lipca 2007 i nie narusza ustaleń Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy uchwalonego uchwałą Rady Gminy nr XXI/49/2008 z dnia 29 maja 2008 r.
Rada wyjaśniła też, że skarżący nie uzyskał decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, która stanowiłaby podstawę zabudowy działki nr [..] w oparciu o miejscowy plan ogólny z 1994 roku. Decyzji takiej nie uzyskał również w czasie, gdy dla terenu, na którym położona jest działka nr [..], nie obowiązywał żaden miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. W okresach wyłożenia projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi K. z dnia 19 lipca 2007 roku oraz jego zmiany, zaskarżonej w tej sprawie, do publicznego wglądu skarżący nie wnosił uwag.
Rada podkreśliła, że o sposobie przeznaczenia działki skarżącego w zaskarżonym planie zadecydowały jej naturalne warunki i ukształtowanie. Na działce tej gromadziły się bowiem od dawna wody opadowe - tworząc naturalny zbiornik wodny, zbierający wody opadowe z okolicznych terenów, aż do czasu jego zasypania. Dowodzi tego pozyskana z archiwum kopia mapy zasadniczej z roku 1998 /w aktach planistycznych/, z której wynika, że na działkach nr [..] i nr [..] w K. (obie działki przeznaczone w planie częściowo pod zbiornik wód opadowych 144 WS) znajdował się naturalny zbiornik wodny. Według danych z ewidencji gruntów, działka nr [..] jest i uprzednio była sklasyfikowana jako ,,N" (nieużytek). Organ wskazał też, że informację potwierdzającą podniesienie rzędnych działki nr [..], poprzez zasypanie naturalnego zbiornika wodnego, potwierdził sam skarżący w swoim piśmie z dnia 2 lutego 2012 r. skierowanym do Wójta Gminy /kopia pisma w aktach planistycznych/ stwierdzając, że dokonał na działce prac ziemnych i ustawił na działce na czas tych prac obiekt budowlany, który pełni teraz funkcję mieszkalną. Ponadto z informacji zawartych w piśmie Referatu Gospodarki Komunalnej i Ochrony Środowiska Urzędu Gminy z dnia 27 lutego 2012 r. wynika /kopia pisma w aktach planistycznych/, że w rejonie działki nr [..] w K. znajduje się kanał do odprowadzania wód burzowych i roztopowych na odcinku: działka nr [..] - ulica R. Kanał - jako urządzenie wodne - został wybudowany w latach 70-tych i 80-tych ubiegłego wieku. Służył jako przelew nadmiaru wód gromadzących się na działce nr [..] i działkach okolicznych. Działki te pełniły naturalną rolę przejmowania wód opadowych. Stanowiły element całego systemu retencyjnego wód opadowych od D. do K. W wyniku działań poprzednich jak i obecnych właścicieli tych działek (zasypywanie) w latach 90-tych doszło do zmian stosunków wodnych w zakresie, o którym mowa w art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne.
Rada wyjaśniła też, że podnoszony w skardze argument, że na działce nr [..] brak jest obecnie zagłębienia świadczącego o istnieniu zbiornika wodnego jest zgodny ze stanem faktycznym, gdyż zbiornik ten został - z rażącym naruszeniem prawa - zasypany w latach 1998-2000, i to pomimo interwencji Urzędu Gminy oraz Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Roboty ziemne zostały wykonane samowolnie, bez wymaganego przepisami prawa pozwolenia. Nadto, bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, na terenie uprzednio istniejącego naturalnego zbiornika wodnego postawiono obiekt budowlany, który - według skarżącego - pełni obecnie funkcję mieszkalną.
Rada podkreśliła przy tym, że w tej sprawie szczególnie istotne jest, że skarżący żąda ochrony prawnej swojego prawa własności według stanu, do którego doprowadził działaniami pozaprawnymi, polegającymi na samowolnym i pozaprawnym naruszeniu stosunków wodnych na terenie działki nr [..] i gruntach z nią sąsiadujących w K. oraz samowolnej zabudowie działki. Takie działanie nie jest uważane za wykonywanie prawa własności i nie korzysta z ochrony.
W ocenie Sądu przytoczona powyżej argumentacja Rady jest przekonująca i pozwala uznać, że ustalając w zaskarżonej uchwale opisane powyżej przeznaczenie działki skarżącego Rada nie nadużyła przysługującego jej władztwa planistycznego.
Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z art. 14 ust. 1 u.p.z.p., jest podstawowym narzędziem planistycznym, za pomocą którego w sposób wiążący ustala się przeznaczenie terenów, w tym dla inwestycji celu publicznego, oraz określa się sposoby ich zagospodarowania i zabudowy. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, na mocy art. 14 ust. 8 u.p.z.p., jest aktem prawa miejscowego, czyli - zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP, źródłem powszechnie obowiązującego prawa na obszarze gminy, a jego ustalenia kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości (art. 6 ust. 1 u.p.z.p.). Skoro w myśl art. 6 ust. 1 u.p.z.p. ustalenia planu miejscowego kształtują, wraz z innymi przepisami prawa, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości, to nie ulega wątpliwości, że z jednej strony - gmina decydując o kształcie postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - może w istotny sposób ograniczać prawo własności nieruchomości, a z drugiej – właśnie z tego powodu, jej działania w tej materii muszą podlegać ocenie pod kątem zgodności z art. 64 ust. 3 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.
Obligatoryjne elementy treści planu miejscowego określa art. 15 ust. 2 u.p.z.p. Wynika z niego w szczególności, że w planie miejscowym określa się obowiązkowo (według brzmienia ustawy z daty uchwalania zaskarżonego planu) m.in. przeznaczenie terenów oraz linie rozgraniczające tereny o różnym przeznaczeniu lub różnych zasadach zagospodarowania, zasady ochrony i kształtowania ładu przestrzennego, zasady ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego, wymagania wynikające z potrzeb kształtowania przestrzeni publicznych, szczególne warunki zagospodarowania terenów oraz ograniczenia w ich użytkowaniu, w tym zakaz zabudowy, a także zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej.
Z art. 1 ust. 2 pkt 3 u.p.z.p. wynika zaś, że w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym uwzględnia się zwłaszcza wymagania ochrony środowiska, w tym gospodarowania wodami i ochrony gruntów rolnych i leśnych.
W ocenie Sądu Rada Gminy wykazała, że wprowadzone w planie miejscowym ograniczenia prawa własności skarżącego uzasadniają względy interesu publicznego, związane z właściwym gospodarowaniem na terenie gminy wodami opadowymi. Przedstawione przez organ motywy jego działania i podstawy takiej, a nie innej ingerencji w prawo własności skarżącego, pozwalały zatem przyjąć, że gmina nie nadużyła władztwa planistycznego w tej sprawie.
Przeznaczenie działki skarżącego pod zbiornik wód odpadowych jest zgodne z założeniami obowiązującego na tym terenie Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy - uchwalonego uchwałą Rady Gminy nr XXI/49/2008 z dnia 29 maja 2008 roku. W dziale 11.4 "Kierunki rozwoju systemu infrastruktury technicznej, ppkt III. Odprowadzenie wód opadowych i regulacja stosunków wodnych" wprowadzono bowiem zapis, zgodnie z którym: "Na gruntach wsi P., K., P. i S. w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego należy wyznaczyć tereny pod zbiorniki retencyjne wód opadowych" (str. 93 Studium).
Sad zgadza się z Radą, że z przedstawionych przez nią dokumentów, opisanych powyżej, wynika, iż naturalne warunki i ukształtowanie działki nr [..], na której od lat gromadziły się wody opadowe, tworząc naturalny zbiornik wodny, zbierający wody opadowe z okolicznych terenów, uzasadniało przeznaczenie tej działki pod tego typu zbiornik wodny.
Jednym z dokumentów poświadczających zasadność stanowiska Rady jest pismo samego skarżącego z dnia 2 lutego 2012 r. Wprawdzie w aktach planistycznych znajduje się jedynie kopia tego pisma, która nie jest osobiście przez niego podpisana, jednak w troku postępowania sądowego (w którym organ na treść tego pisma skarżącego wyraźnie wskazywał) skarżący nie kwestionował, że pismo tej treści złożył do Wójta, Sąd uznał zatem, że kopia ta poświadcza treść pisma skarżącego. Skarżący w piśmie z dnia 2 lutego 2012 r. skierowanym do Wójta Gminy przyznał, że na jego działce gromadzą się wody opadowe. Przyznał również, że wykonał prace ziemne mające na celu zapobieżenie temu zjawisku. Potwierdził także istnienie na tym terenie kanału burzowego, który – według oświadczenia skarżącego – uległ zniszczeniu w wyniku zaniedbań Gminy. Wskazał także na powstanie na tym terenie tymczasowego obiektu budowlanego, który pełni funkcję mieszkalną, a który postawił – jak wyjaśnił, na czas prac ziemnych, wykonanych przed 2007 rokiem.
Powyższe zdarzenia potwierdzają przedstawione przez organ zdjęcia satelitarne działki skarżącego za okres od 2005 r. do 2016 r., a także złożona do akt sądowych mapa do celów informacyjnych /k. 41 akt sądowych/, na której oznaczono przebieg kanalizacji burzowej.
Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika zatem, że działka skarżącego, podobnie jak działka sąsiednia nr [..], na której także przewidziano w planie miejscowym zbiornik wód opadowych, pełniły naturalną rolę przejmowania wód opadowych z okolicy, stanowiąc element systemu retencyjnego wód opadowych K.
Oceny tej nie zmienia fakt nieistnienia obecnie na działce skarżącego zbiornika wodnego, podobnie jak i zabudowa tej działki, na którą wskazuje skarżący. Należy bowiem podkreślić, że z materiału dowodowego dotąd zgromadzonego w sprawie wynika, że skarżący wykonał samowolne roboty ziemne, które doprowadziły do zasypania naturalnego zagłębienia, w którym zbierały się wody opadowe, a ponadto wybudował na tym terenie samowolnie obiekt budowlany. Brak jest jakichkolwiek dokumentów, które wskazywałyby na to, że zabudowa ta jest legalna. Zresztą początkowo skarżący sam twierdził, że nie ma na terenie jego działki budynku, jest tylko tzw. "wóz Drzymały" - vide rozprawa z 16 lipca 2014 (k. 42 akt sprawy). Następnie w toku postępowania sądowego zaczął wskazywać, że na jego działce istnieje budynek o charakterze mieszkalnym, przy czym - mimo konsekwentnie podnoszonych zarzutów organu dotyczących tego, że jest to zabudowa nielegalna, nie przedstawił jakichkolwiek dokumentów, które mogłyby wskazywać na to, że budynek wybudował legalnie. Słusznie zatem Rada podnosi, że takie działania skarżącego nie mogą podlegać ochronie prawnej.
Rada zasadnie wskazywała również, że przeznaczenie części działki skarżącego pod zbiornik wód opadowych wykluczało przeznaczenie jej pozostałej części pod usługi (jak chciałby skarżący).
W tym miejscu należy stwierdzić, że w sprawie było bezsporne, że przeznaczenie rolnicze pozostałej części nieruchomości skarżącego jest zgodne z ustaleniami zawartymi w obowiązującym dla tego terenu Studium.
Rada zasadnie argumentowała także, iż niemożliwym było przeznaczenie pozostałej części działki pod zabudowę usługową, z uwagi na istniejące realne niebezpieczeństwo poszerzania się zbiornika wodnego podczas intensywnych opadów (co miało już miejsce w latach wcześniejszych) i w konsekwencji zalania pozostałej części nieruchomości. Na takie zdarzenia wskazywał także skarżący w swoim piśmie z 2 lutego 2012 r. podnosząc, że powstające na jego działce zalewisko uniemożliwia zagospodarowanie jej w sposób przewidziany w ogólnym planie zagospodarowania przestrzennego z 1994 r. Jak wyjaśniła Rada, celem uniknięcia, a przynajmniej ograniczenia wielkości szkód mogących powstać na skutek takich zdarzeń, a także ze względu na konieczność stworzenia warunków umożliwiających prawidłową eksploatację zbiornika, pozostała część działki skarżącego została przeznaczona pod tereny rolnicze z zakazem zabudowy.
Dodatkowym argumentem przemawiającym za koniecznością przeznaczenia pozostałej części działki pod teren rolniczy była powierzchnia działki, która pozostała po wydzieleniu z niej terenu pod zbiornik wodny. Z odpisu księgi wieczystej /k. 9 akt sądowych/ wynika bowiem, że działka skarżącego ma 2002 m2. Pełnomocnik skarżącego na rozprawie w dniu 16 lipca 2014 r. /k. 42 akt/ wskazał, że plan przeznacza ok. 800 m2 działki na zbiornik wód opadowych. Pełnomocnik organu tego nie kwestionował. Zgodnie z zapisami zaskarżonej uchwały dotyczącymi określenia zasad zabudowy dla zabudowy usługowej, powierzchnia działek pod tego rodzaju zabudowę to minimum 1500 m2 lub 1000 m2 (dla różnych terenów oznaczonych symbolem U), przy czym przy działkach mniejszych (minimum 1000 m2) istnieje jeszcze dodatkowy wymóg szerokości frontu nowo powstałej działki – minimum 20 m. W przypadku działki skarżącego także zatem z tego względu brak byłoby możliwości zlokalizowania na niej zabudowy usługowej, skoro pozostało po wydzieleniu zbiornika wodnego ok. 1200 m2, z czego część może jeszcze dodatkowo być zalewana, a nadto front działki (nieobjęty zbiornikiem wodnym) ma wymiar - jak wynika z mapy - mniejszy niż 20 m.
Niezasadnie skarżący podnosił także, iż jego działka otoczona jest przez działki przeznaczone pod usługi. Z mapy planu wynika bowiem, że działka skarżącego jedynie z jednej strony graniczy bezpośrednio z terenem przeznaczonym pod usługi. Z drugiej strony graniczy z działką nr [..], która ma dokładnie takie samo przeznaczenie jak działka skarżącego, tzn. jest częściowo przeznaczona pod ten sam zbiornik wód opadowych (144 WS), a częściowo pod tereny rolnicze. Również przeznaczenie działki graniczącej z działką skarżącego od strony północnej jest rolnicze, a z czwartej strony działka nr [..] graniczy z drogą. Natomiast od działki nr [..] (U), na którą wskazuje skarżący, działkę skarżącego oddziela działka nr [..].
Zasadnie Rada wskazywała również, że opisanie działki skarżącego w ewidencji gruntów jako N – czyli nieużytek nie przesądza o przeznaczeniu tej nieruchomości w planie miejscowym ale pośrednio wskazuje także na jej wcześniejsze zagospodarowanie i wykorzystywanie jako zbiornik wodny. Podobnie wskazanie w księdze wieczystej, że stanowi ona teren oznaczony BP, nie ma znaczenia dla ustalenia jej przeznaczenia w planie, szczególnie, że jak wykazano powyżej, istniejąca na niej zabudowa nie jest legalna.
Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że w toku procedury planistycznej dotyczącej ustalania przeznaczenia działki skarżącego organy gminy należycie wyważyły interesy, tj. interes prywatny skarżącego, odzwierciedlający się w poszanowaniu prawa własności, i interes publiczny, przemawiający m.in. za dbaniem o prawidłową retencję zbiorników i cieków wodnych na terenie gminy i związaną z tym konieczność lokalizowania zbiorników wód opadowych także na nieruchomościach stanowiących własność prywatną. Wskazać przy tym należy, że gmina jest prawnym gestorem przestrzeni i to do niej należy ustalenie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu, w granicach dozwolonych prawem. Oczywistym jest, że plan miejscowy wkracza w sferę wykonywania prawa własności. Plany miejscowe ustalają bowiem możliwość (lub zakaz) realizacji prawa zabudowy danej nieruchomości, a przez to dotyczą interesu prawnego jednostki. Ustalenia planów zagospodarowania przestrzennego zawierają zatem ze swej istoty ograniczenia w zakresie władztwa nad gruntem. W tak określonych granicach właściciel może korzystać z gruntu i dokonywać jego zabudowy. Wprawdzie przepis art. 1 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p. przewiduje, że w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym uwzględnia się prawo własności, lecz nakazuje także uwzględniać wymagania ładu przestrzennego, w tym urbanistyki i architektury oraz wymagania ochrony środowiska, w tym gospodarowania wodami i ochrony gruntów rolnych i leśnych, a także potrzeby interesu publicznego
- art. 1 ust. 2 pkt 1, 3, 6 i 9. Należy dodać, że prawo własności, mimo że chronione przepisami Konstytucji RP i Kodeksu cywilnego przywoływanymi przez skarżącego, nie będąc prawem absolutnym, podlega ograniczeniom i prawną dopuszczalność jego ograniczenia przewidują w szczególności zapisy analizowanej w niniejszym stanie faktycznym u.p.z.p., przyznające gminom imperium planistyczne.
Należy także dodać, że zgodnie z art. 2 pkt 5 u.p.z.p., inwestycją celu publicznego jest działanie o znaczeniu lokalnym (gminnym), stanowiące realizację celów, o których mowa w art. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147; w skrócie jako "u.g.n."). W analizowanym przypadku na części działki skarżącego plan przewiduje lokalizację zbiornika wód opadowych o znaczeniu lokalnym, a więc mającego służyć społeczności lokalnej (gminnej). W kontekście realizacji inwestycji celu publicznego i kwalifikacji tego zbiornika jako realizującego ten cel, należy wskazać, że zgodnie z art. 6 pkt 4 u.g.n. (w brzmieniu z daty uchwalenia zaskarżonej uchwały) cel publiczny stanowiła także budowa oraz utrzymywanie obiektów i urządzeń służących ochronie środowiska, zbiorników i innych urządzeń wodnych służących zaopatrzeniu w wodę, regulacji przepływów i ochronie przed powodzią, a także regulacja i utrzymywanie wód oraz urządzeń melioracji wodnych, będących własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. W ocenie Sądu, uznać zatem należy, że lokalizacja zbiornika na wody opadowe na działce skarżącego znajduje odzwierciedlenie w interesie publicznym, opartym o kategorię celu publicznego i interes ten uzasadniał ingerencję w prawo własności przysługujące skarżącemu, którego istota nie została jednocześnie naruszona.
Należy przy tym podkreślić również, że zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 pkt 1 u.s.g., zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy, które obejmują m.in. sprawy ładu przestrzennego, gospodarki nieruchomościami, ochrony środowiska i przyrody oraz gospodarki wodnej. Pod pojęciem "zaspokajanie" należy przy tym rozumieć wszystkie formy prawne, którymi może się posłużyć gmina i które zostały jej przyznane prawem w celu realizacji zadań. W odniesieniu zatem do zadań związanych z gospodarką wodną, realizacja owych zadań wiąże się w pierwszym etapie w szczególności z ich zaplanowaniem w oparciu o przepisy u.p.z.p. Ponadto należy wskazać, że zaspokajanie ww. potrzeb jest nakierowane na zbiorowe potrzeby wspólnoty, co z kolei ma silną konotację – niewątpliwie w odniesieniu do problematyki budowy zbiornika wód opadowych – do pojęcia celu publicznego, o czym mowa była już powyżej.
Można jeszcze dodać, że już w poprzednim planie miejscowym takie przeznaczenie działki skarżącego zostało ustalone. Skarżący nie kwestionował tego faktu i miał świadomość planów Gminy w tym zakresie.
Powyższe oznacza, że ingerencja gminy poprzez działania planistyczne w sferę prawną skarżącego, naruszająca przysługujące mu atrybuty prawa własności, została przeprowadzona z należytym rozważeniem elementów składających się na proporcjonalność zastosowanych w ramach władztwa planistycznego gminy środków, co w ocenie Sądu oznacza, że Rada - stanowiąc w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego o przeznaczeniu terenu skarżącego i sposobie jego zagospodarowania - nie nadużyła władztwa planistycznego. W niniejszej sprawie organ wyjaśnił bowiem przesłanki, którymi kierował się, przyjmując konkretne rozwiązania planistyczne, wpływające na sposób wykonywania prawa własności skarżącego.
Mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności i rozważania należy uznać, że akta odzwierciedlające procedurę planistyczną i dokumenty przedstawione przez organ w toku postępowania sądowego pozwalają stwierdzić, że organ dołożył należytej staranności w przestrzeganiu zasad obowiązujących przy podejmowaniu działań planistycznych, w tym należycie rozważył konieczność dokonania ingerencji w sferę prawną skarżącego.
Jednocześnie należy wyjaśnić, że w ramach kontroli zaskarżonej uchwały Sąd nie może narzucić gminie konkretnych rozwiązań planistycznych, gdyż ta kwestia pozostaje w sferze kompetencji organów gminy, które decydują o sposobie przeznaczenia i warunkach zagospodarowania terenu. W ramach sądowej kontroli, opartej o art. 28 u.p.z.p., sąd bada tylko, czy realizując to zadanie gmina nie nadużyła władztwa planistycznego.
Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności faktyczne i prawne Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał skargę za niezasadną, ponieważ wprowadzając zakwestionowane przez skarżącego zapisy w zaskarżonej uchwale organ nie naruszył istotnie ani zasad, ani trybu sporządzania planu miejscowego, i z tej przyczyny - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - ją oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło