II SA/Gd 672/20
WyrokWSA w Gdańsku2021-02-24
Skład orzekający: Diana Trzcińska, Mariola Jaroszewska, Dariusz Kurkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy obiekt budowlany wzniesiony w 1994 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę, nietrwale związany z gruntem i pełniący funkcję rekreacji indywidualnej, podlega nakazowi rozbiórki, jeśli teren, na którym został posadowiony, zgodnie z obowiązującym planem miejscowym z daty budowy nie był przeznaczony pod tego typu zabudowę, a w dacie orzekania nie obowiązuje żaden plan miejscowy, a inwestor nie uzyskał decyzji o warunkach zabudowy?Ratio decidendi
Obiekt budowlany wzniesiony w 1994 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę, nietrwale związany z gruntem i pełniący funkcję rekreacji indywidualnej, podlega nakazowi rozbiórki, jeśli teren, na którym został posadowiony, zgodnie z obowiązującym planem miejscowym z daty budowy nie był przeznaczony pod tego typu zabudowę, a w dacie orzekania nie obowiązuje żaden plan miejscowy, a inwestor nie uzyskał decyzji o warunkach zabudowy. W takiej sytuacji zachodzą obie przesłanki wydania decyzji nakazującej rozbiórkę: samowolne posadowienie obiektu oraz jego lokalizacja na terenie nieprzeznaczonym pod tego rodzaju zabudowę.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi D. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej, wzniesionego w 1994 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Obiekt ten znajdował się na działce, która zgodnie z planem miejscowym z 1993 r. była przeznaczona pod uprawy leśne i łąki, z wyłączeniem możliwości zabudowy. W dacie orzekania nie obowiązywał plan miejscowy, a inwestor nie uzyskał decyzji o warunkach zabudowy. Sąd oddalił skargę, uznając decyzję o rozbiórce za zgodną z prawem.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2021 r. w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 czerwca 2020 r., Nr [...] w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
D. S. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB) z 30 czerwca 2020 roku w przedmiocie wydania nakazu rozbiórki.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Decyzją z 19 lipca 2004 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: PINB) nakazał D. S. rozbiórkę obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej o wymiarach zewnętrznych 10,05 m x 4,55 m wraz ze związanym urządzeniem sanitariatem (w.c.) o konstrukcji drewnianej o wymiarach zewnętrznych 1,0 m x 1,05 m, wzniesionych bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [..], położonej w K., gmina K.
W uzasadnieniu wskazano najpierw, że w związku z tym, że realizacja przedmiotowych obiektów została zakończona przed 1 stycznia 1995 r., w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. nr 38, poz. 229 ze zm., dalej powoływana także jako P.b. z 1974 r.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
Organ stwierdził, że D. S. na terenie działki nr [..] pobudował bez wymaganego pozwolenia na budowę w 1994 r. obiekt budowlany o konstrukcji drewnianej pełniący funkcję rekreacji indywidualnej (letniskową) o wymiarach 10,05 m x 4,55 m wraz z urządzeniem budowlanym - sanitariatem (w.c.) o konstrukcji drewnianej o wymiarach 1,0 m x 1,05 m. Nadto ww. działka leży na terenie Parku Krajobrazowego, na którym obowiązują szczególne rygory określone przez przepisy ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody oraz rozporządzenie Wojewody z dnia 8 listopada 1994 r. w sprawie wyznaczenia obszarów chronionego krajobrazu, określenia granic parków krajobrazowych i utworzenia wokół nich otulin oraz wprowadzenia obowiązujących w nich zakazów i ograniczeń. Przepisy te zakazują na terenie Parku Krajobrazowego m. in. lokalizowania i budowy domów letniskowych. Biorąc pod uwagę te okoliczności, zdaniem organu, należało orzec o rozbiórce ww. obiektów.
Po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z 29 grudnia 2004 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 1 marca 2006 r. sygn. akt II SA/Gd 163/05 oddalił skargę D. S. na ww. decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 29 grudnia 2004 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 5 października 2007 r. o sygn. akt II OSK 1307/06 - uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 1 marca 2006 r. sygn. akt II SA/Gd 163/05 oraz decyzje organów obu instancji.
Naczelny Sąd w uzasadnieniu powyższego wyroku zakwestionował bezkrytyczną akceptację podstawy prawnej (art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r.), jaką zastosowały organy nadzoru budowlanego do orzeczenia nakazu rozbiórki. W pierwszej kolejności bowiem powinna być rozważona, jako podstawa prawna ewentualnej rozbiórki, regulacja art. 37 ust, 1 pkt 1 ustawy, a więc w kontekście zgodności istniejącego obiektu budowlanego z ustaleniami obowiązującego w dacie budowy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Naczelny Sąd zaakceptował zarazem zastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. oraz powołanie się na przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. Nr 8, poz. 48 ze zm.) dla wykazania, że budynki tymczasowe niepołączone w sposób trwały z gruntem, wymagały również uzyskania pozwolenia na budowę.
W ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pierwszej instancji decyzją z 1 kwietnia 2008 r. nakazał D. S. rozbiórkę obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej nietrwale związanego z gruntem pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej, o wymiarach zewnętrznych 10,05 m x 4,55 m oraz obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej nietrwale związanego z gruntem pełniącego funkcję sanitariatu (w.c.), o wymiarach zewnętrznych 1,00 m x 1,05 m, wzniesionych bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [..] w K, gmina K. Organ stwierdził, że działka znajduje się na terenie, który nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, ponieważ obowiązujący wcześniej na tym terenie plan utracił moc, a obiekty na działce wybudowano samowolnie.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z 31 sierpnia 2010 r. uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego pismem z 7 lutego 2019 r. zawiadomił D. S., że z powodu braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - w toku postępowania w sprawie samowolnej zabudowy - może ubiegać się o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla działki nr [..] w K.
D. S. poinformował pisemnie organ że w Urzędzie Gminy toczy się postępowanie administracyjne dotyczące zalegalizowania postawionego bez pozwolenia domku.
W odpowiedzi na pismo organu Urząd Gminy pismem z 9 maja 2019 r. poinformował, że w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla działki nr [..] w K. nie toczyło się, ani nie toczy się żadne postępowanie.
Decyzją z 10 marca 2020 r. PINB, rozpoznając sprawę ponownie, nakazał D. S. rozbiórkę obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej, nietrwale związanego z gruntem, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej o wymiarach 10,05 m x 4,55 m, wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [..], położonej w K., gmina K.
W uzasadnieniu wskazano najpierw, że D. S. pobudował bez wymaganego pozwolenia na budowę w 1994 r. na terenie działki nr [..] ww. obiekt budowlany o konstrukcji drewnianej nietrwale związany z gruntem pełniący funkcję rekreacji indywidualnej. W związku z tym, że został on pobudowany na przed 1 stycznia 1995 r., zastosowanie ma ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Stosownie do tej ustawy obiekty budowlane mogą być wznoszone wyłącznie na terenach na ten cel przeznaczonych, zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym, a ich budowę można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. W związku z tym, że na tym terenie nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, skarżący został wezwany przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla budowy tego obiektu budowlanego, czego nie uczynił.
Po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji, WINB decyzją z 30 czerwca 2020 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy uznał, że obiekt budowlany został wybudowany w 1994 r. bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, a zatem z naruszeniem art. 28 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Organ przypomniał, że w 1994 r. działka inwestycyjna była objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy (uchwała Rady Gminy z dnia 30 lipca 1993 r., Dz. Urz. Województwa nr 16, poz. 90 z dnia 16 sierpnia 1993 r.). Zgodnie z ustaleniami tego planu, teren na którym znajduje się ta działka oznaczony był jako teren upraw leśnych i łąk - bez prawa zabudowy. Plan ten utracił moc i obecnie działka znajduje się na terenie nie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a inwestor nie uzyskał decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania dla zrealizowanej inwestycji. Biorąc pod uwagę te okoliczności, organ pierwszej instancji wydał decyzję zgodnie z prawem.
W odniesieniu do zarzutów odwołania wskazano, że Prawo budowlane z 1974 r. przewidywało możliwość zalegalizowania samowoli, jeżeli wybudowany bez zezwolenia obiekt budowlany spełniał wszystkie wymagania przepisów prawa, a jego lokalizacja nie naruszała przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W przypadku, gdy brak jest dokumentów potwierdzających legalność wybudowania obiektu - co ma miejsce w niniejszej sprawie - obowiązkiem organu jest doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. Wyjaśniono też, że studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego nie jest przepisem gminnym i tym samym nie stanowi podstawy prawnej dla wydawanych decyzji administracyjnych. Uchwała Rady Gminy z dnia 18 grudnia 2019 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obrębu geodezyjnego K., tzw. "[..]" w gminie K. również nie stanowi aktu prawa miejscowego. Fakt przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie zmienia stanu faktycznego, a organ orzeka na podstawie stanu faktycznego i prawnego w chwili wydania rozstrzygnięcia.
Natomiast w kwestii zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a., wskazano, że pismem z 6 listopada 2019 r. organ I instancji poinformował D. S. o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Strona na każdym etapie postępowania może działać przez pełnomocnika, wobec tego w przypadku niemożności osobistego stawiennictwa w siedzibie organu I instancji, odwołujący się mógł wyznaczyć pełnomocnika. W kwestii umorzenia przez organ I instancji postępowania egzekucyjnego wyjaśniono, że jego przedmiotem była decyzja, która została wyeliminowana z obrotu prawnego wyrokiem NSA z 5 października 2007 r., sygn. akt OSK 1307/06. W chwili obecnej, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, przedmiotem postępowania jest odrębna decyzja z 10 marca 2019 r.
D. S. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję WINB z 30 czerwca 2020 roku wniósł o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji oraz o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z załączonej do skargi dokumentacji w postaci wniosku o ustalenie warunków zabudowy z 5 maja 2019 r. dla domku drewnianego rekreacyjnego na działce nr [..], obręb K.
Organowi zarzucono naruszenie: 1) art. 7, art. 15, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, polegające na tym, że organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutu odwołania dotyczącego kwestii wszczęcia w dniu 13 maja 2019 r. postępowania przed Wójtem Gminy o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla spornej inwestycji i nie wyjaśnił, czy i w jaki sposób postępowanie to się zakończyło, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i powoduje, że wydanie decyzji o nakazie rozbiórki było co najmniej przedwczesne. Zarzucono też naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 KPA, art. 107 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. w ten sposób, że organ odwoławczy nie dokonał pełnych ustaleń odnośnie do zgodności budowy obiektu z przepisami planowania przestrzennego, obowiązującymi od czasu realizacji inwestycji do chwili obecnej, co jest sprzeczne z zasadami, o których mowa w art. 2, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, jak też nie dostrzegł uchybień w tym zakresie w postępowaniu przed organem pierwszej instancji.
W uzasadnieniu wskazano, że biorąc pod uwagę fakt, iż materialnoprawną podstawę decyzji organów obu instancji stanowił przepis art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r., to koniecznym warunkiem przymusowej rozbiórki w sprawie było jednoznaczne ustalenie przez organy, że sporny budynek letniskowy znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. W kontekście tej przesłanki należało ustalić obecne przeznaczenie terenu, na którym znajduje się obiekt, ale też - przeznaczenie tego terenu od daty jego budowy. Organy nie wywiązały się z tego obowiązku.
Zdaniem skarżącego, organ odwoławczy nie wyjaśnił w sposób należyty, czy skarżący wystąpił o decyzję o warunkach zabudowy dla przedmiotowej działki. Organ ograniczył się jedynie do powielenia twierdzeń i ustaleń organu I instancji w tym zakresie. Jednocześnie organ odwoławczy nie odniósł się do argumentacji skarżącego zawartej w odwołaniu, że z wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy wystąpił w dniu 5 maja 2019 r., który wpłynął do Urzędu Gminy 13 maja 2019 r. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy zobligowany był do przeprowadzenia postępowania dowodowego celem niezbędnego ustalenia okoliczności podniesionych przez stronę w odwołaniu, a które w istotny sposób przeczą ustaleniom organu I instancji, że nie toczyło się ani nie toczy się żadne postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla działki nr [..] w K. Organy powinny były dokonać szczegółowej analizy wszystkich miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego obowiązujących dla obszaru, na którym zlokalizowana jest samowola budowlana od czasu jej realizacji do chwili obecnej, a wyniki poczynionych w tym zakresie ustaleń powinny znaleźć precyzyjne i wyczerpujące odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Tymczasem organ nie odniósł się do miejscowego planu Gminnej Rady Narodowej z dnia 23 marca 1978 r. nr II/13/78. Jakkolwiek plan ten nie obowiązywał już w dacie zakończenia budowy spornego obiektu, to jego postanowienia mogły określać przeznaczenie i sposób zagospodarowania terenu w momencie rozpoczęcia budowy przedmiotowej inwestycji. Organy nie wypowiedziały się też, czy na terenie, na którym znajduje się działka inwestycyjna nie obowiązywał inny plan, niż miejscowy plan nr 162/XXXVII/93.
Organy nadzoru budowlanego, orzekając o rozbiórce, powinny ustalić nie tylko, jakie było zasadnicze przeznaczenie przedmiotowego terenu w poszczególnych obowiązujących historycznie planach miejscowych, lecz także poczynić ustalenia co do tego, czy plany te przewidywały przeznaczenie uzupełniające, a jeżeli tak, to jakie i czy w ramach tegoż przeznaczenia uzupełniającego dopuszczalna była realizacja na działce inwestora zabudowy rekreacyjnej.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Kontrolując zaskarżoną w sprawie decyzję oraz decyzję organu I instancji sąd stwierdził, że nie naruszają one prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie, a tym samym skarga D. S. nie zasługuje na uwzględnienie.
W sprawie niesporne jest, że w 1994 r. wybudowano na działce nr [..] w miejscowości K., gmina K. obiekt budowlany nietrwale związany z gruntem pełniący funkcję rekreacji indywidualnej o wymiarach 10,05 m x 4,55 m. Z uwagi na to, że obiekt ten został wybudowany przed 1 stycznia 1995 r., a sprawa samowoli nie została wszczęta i zakończona decyzją ostateczną przed tą datą, orzekające w sprawie organy nadzoru budowlanego trafnie przyjęły, na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1186 ze zm.), że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowią przepisy P.b. z 1974 r. Stosownie bowiem do treści art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., przepisu jej art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy, lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, którymi są przepisy art. 37 – 42 P.b. z 1974 r.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 P.b. z 1974 r. roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. 1975, nr 8, poz. 48 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem, stanowiły, że pozwolenia na budowę wymaga m.in. wykonanie i rozbudowa stałych i tymczasowych budynków (§ 44 ust. 1 pkt 1). Wyjątki wprowadzał ust. 2 i 3 § 44, zgodnie z którym pozwolenia na budowę nie wymagała budowa altanek nie przystosowanych do stałego zamieszkania na działkach w pracowniczych ogrodach działkowych (ust. 2 pkt 1) pomników, posągów, kapliczek i innych podobnych obiektów kultu religijnego – na terenach cmentarzy oraz na terenach przykościelnych, związanych z wykonywaniem kultu religijnego (ust. 2 pkt 2). Ponadto właściwy organ mógł warunkowo zwolnić z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę położonego na obszarze wsi budynku gospodarczego i inwentarskiego, wznoszonego według projektu typowego lub powtarzalnego na terenie istniejącej zagrody (ust. 3).
Natomiast w myśl art. 37 ust. 1 P.b. z 1974 r. obiekty budowlane lub ich części będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Z brzmienia przywołanego powyżej przepisu wynika, że przesłanką zobowiązującą właściwy organ administracji do nałożenia obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego jest: 1) wybudowanie go niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy oraz 2) znajdowanie się tego obiektu w miejscu, które zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego nie jest przeznaczone pod zabudowę albo jest przeznaczone pod innego rodzaju zabudowę.
W niniejsze sprawie podstawą prawną wydanej decyzji jest art. 37 ust. 1 pkt 1 P.b. z 1974 r. Prawidłowość zastosowanej podstawy prawnej w niniejszej sprawie wynika z okoliczności sprawy, a jednocześnie - z wiążącego w tym zakresie w niniejszej sprawie wyroku NSA z 5 października 2007 r., sygn. akt II OSK 1307/06.
Należy przy tym wskazać, że pierwsza przesłanka, którą stanowi wybudowanie obiektu bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę badana jest według stanu prawnego z daty budowy, natomiast drugą przesłankę, dotyczącą zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego, ustala się według stanu prawnego z daty wydania rozstrzygnięcia (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2009 r., sygn. akt II OSK 1648/08, LEX nr 1217983). Zagadnienie dotyczące stosowania przepisów o planowaniu przestrzennym do obiektów samowolnie wybudowanych w okresie obowiązywania P.b. z 1974 r. zostało bezpośrednio poruszone w uchwale Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 grudnia 2013 r., sygn. akt II OPS 2/13 (CBOSA). W orzeczeniu tym wskazano, że przepisami o planowaniu przestrzennym, o jakich mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 P.b. z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji publicznej. Naczelny Sądu Administracyjny wskazał zarazem, że w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki należy uwzględnić także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od daty jego budowy.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 P.b. z 1974 r. przez "obiekty budowlane" rozumie się stałe i tymczasowe budynki lub inne stałe i tymczasowe budowle, jak mosty, budowle ziemne, tunele, drogi, linie kolejowe, sieci energetyczne i telekomunikacyjne, budowle hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, ściany oporowe, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, stanowiące całość techniczno-użytkową, wyposażoną w instalacje i urządzenia niezbędne do spełniania przeznaczonych im funkcji. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z obiektem budowlanym nietrwale związanym z gruntem, pełniącym funkcję rekreacji indywidualnej, co – w świetle przytoczonych powyżej przepisów – uzasadnia prawidłowość przyjęcia konieczności uzyskania pozwolenia na jego budowę. Organy zatem zasadnie przyjęły, że w sprawie zachodzi określona w art. 37 ust. 1 pkt 1 P.b. z 1974 r. przesłanka niezgodności z przepisami obowiązującymi w dacie budowy, ponieważ skarżący nie legitymował się pozwoleniem na budowę spornego obiektu budowlanego. Okoliczność ta zresztą nie jest kwestionowana w skardze.
W odniesieniu zaś do drugiej z przesłanek orzeczenia o rozbiórce, tj. znajdowania się tego obiektu w miejscu, które zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego nie jest przeznaczone pod zabudowę albo jest przeznaczone pod innego rodzaju zabudowę, wskazać należy, że lokalizacja analizowanego obiektu jest niezgodna z przepisami planu miejscowego obowiązującego w dacie jego powstania. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy wypisu i wyrysu z uchwały nr 162/XXXVII/93 Rady Gminy w sprawie zatwierdzenia aneksu do "Miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego gminy K." dla obrębu geodezyjnego K., wieś K., teren, na którym położona jest działka nr [..], znajduje się w jednostce planistycznej obejmującej tereny łąk i upraw leśnych (oznaczonych symbolem Ł i Ls), z wyłączeniem możliwości zabudowy. Zatem, obowiązujący w dacie budowy plan miejscowy wykluczał realizację spornego obiektu. Niezasadne jest zawarte w skardze oczekiwanie, by badać zgodność powyższej zabudowy z planem miejscowym z 1978 r., gdyż jak sam skarżący mimo wszystko trafnie zauważył, plan ten nie obowiązywał w dacie budowy.
Natomiast, jak wynika z akt sprawy, od 2003 r. nie ma już planu miejscowego dla tego obszaru. W konsekwencji, w ramach legalizacji powyższej inwestycji skarżący powinien przedstawić decyzję o warunkach zabudowy. Jak wynika z akt sprawy, mimo że niniejsze postępowanie toczy się od 2004 r. – do chwili wyrokowania przez sąd takiej decyzji skarżący nie przestawił. Zauważyć przy tym należy, że w piśmie z 2 września 2010 r. organ I instancji zwrócił się do skarżącego z pytaniem, czy w sprawie niniejszej inwestycji wydana została decyzja o warunkach zabudowy, ewentualnie – czy toczy się postępowanie w sprawie wydania tych warunków. Podobnie, w piśmie z 7 lutego 2019 r. organ I instancji zwrócił się do skarżącego z pytaniem, czy ubiegał się o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla spornego obiektu budowlanego, informując jednocześnie, że skutkiem braku tej decyzji może być orzeczenie o rozbiórce. Organ wyznaczył jednocześnie skarżącemu termin na złożenie decyzji lub kopii wniosku o jej wydanie – do 8 marca 2019 r. W piśmie z 7 lutego 2019 r. skarżący poinformował, że w Urzędzie Gminy toczy się postępowanie administracyjne dotyczące legalizacji postawionego bez pozwolenia domku na działce nr [..]. Jak ustalił organ, zwracając się do tego ostatniego Urzędu, we wskazanym okresie nie toczyło się żadne postępowanie w przedmiocie warunków zabudowy, zainicjowane z wniosku skarżącego. Powyższe potwierdza również jego stanowisko zawarte w skardze wraz z załączonym do niej wnioskiem o wydanie warunków zabudowy, który jest opatrzony datą 5 maja 2019 r. Skarżący zatem wystąpił wprawdzie z wnioskiem o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, ale znacząco po terminie wyznaczonym przez organ. Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że skarżący – wbrew swoim twierdzeniom zawartym w skardze – miał świadomość, że by uniknąć rozbiórki, musi przedłożyć decyzję o warunkach zabudowy dla ww. inwestycji. O tej konieczności był informowany wprost przez organ I instancji, o czym świadczą wyżej przytoczone pisma organu z 2010 r. oraz 2019 r. Złożony wraz ze skargą wniosek o wydanie decyzji o warunkach zabudowy z 5 maja 2019 r., wbrew oczekiwaniu skarżącego, nie może skutkować uwzględnieniem jego skargi. Tylko przedłożenie decyzji o warunkach zabudowy mogłoby przynieść taki efekt. Bez wątpienia zaś skarżący takiej decyzji nie przedłożył, gdyż jej nie uzyskał. Przypomnieć należy, że postępowanie w przedmiocie analizowanej rozbiórki zabudowy na działce nr [..] toczy się od 2004 r., a przynajmniej od 2010 r. skarżący ma pełną świadomość konieczności legitymowania się decyzją o warunkach zabudowy dla legalizacji tej samowoli. Organ wyznaczał też skarżącemu termin na przedłożenie tej decyzji – w piśmie z 7 lutego 2019 r. Fakt dołączenia do akt postępowania sądowego ww. wniosku z 5 maja 2019 r. o wydanie decyzji o warunkach zabudowy – zarazem z pominięciem przedłożenia samej decyzji – która niewątpliwie w okresie ponad półtora roku powinna być wydana przez organ I instancji – nie może zmienić oceny drugiej przesłanki orzeczenia nakazu rozbiórki, tj. znajdowania się tego obiektu w miejscu, które zgodnie z przepisami planowania i zagospodarowania przestrzennego nie jest przeznaczone pod zabudowę albo jest przeznaczone pod innego rodzaju zabudowę
W związku z tym ustalono, że skarżący nie legitymuje się decyzją o warunkach zabudowy dla obiektów budowlanych, znajdujących się na działce nr [..]. Zatem, z uwagi na niezgodność zabudowy z przepisami o planowaniu przestrzennym obowiązującymi obecnie, jak i w chwili wybudowania obiektu, organ zobligowany był do orzeczenia rozbiórki budynku. W niniejszej sprawie zachodzą bowiem obie przesłanki wydania decyzji nakazującej rozbiórkę, tj. zarówno samowolne posadowienie obiektu, jak i uczynienie tego na terenie nie przeznaczonym pod tego rodzaju zabudowę. Z tych przyczyn sąd uznał, że zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca, są zgodne z prawem. Zarazem, zdaniem sądu, nie znalazły potwierdzenia zarzuty naruszenia przepisów postępowania sformułowane w skardze, gdyż materiał dowodowy ostatecznie został ustalony w sposób prawidłowy i kompletny, a także został właściwie oceniony w kontekście mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa.
Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na mocy art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), skargę jako niezasadną oddalił.
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w związku z intensyfikacją rozwoju epidemii i wprowadzeniem dodatkowych ograniczeń, nakazów i zakazów związanych z objęciem miasta G. obszarem czerwonym, o którym mowa w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. poz. 1758 ze zm.), a także na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.) i § 1 pkt 1 i 2 zarządzenia nr 49/2020 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wstrzymania przyjmowania interesantów i ograniczenia obsad kadrowych w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku w związku z istotnym zagrożeniem zakażenia wirusem SARS-CoV-2, uznając że w takich okolicznościach rozpoznanie sprawy na rozprawie wiązałoby się z istotnym zagrożeniem zdrowia przedstawicieli organu i skarżącego oraz jego pełnomocnika, a zarazem sprawa – ze względu na zebrany materiał dowodowy i ustalony na jego podstawie stan faktyczny – może zostać rozpoznana na posiedzeniu niejawnym bez uszczuplenia praw procesowych ww. podmiotów, zgodnie z zasadą szybkości postępowania. Jednocześnie, brak jest możliwości przeprowadzenia rozprawy z równoczesnym przekazem obrazu i dźwięku na odległość. Dopuszczalność orzekania na posiedzeniu niejawnym ze względu na okoliczności związane z zarządzeniem stanu pandemii COVID-19 potwierdza uchwała składu 7 Sędziów NSA z 30 listopada 2020 r., sygn. II OSP 6/19 (www.nsa.gov.pl).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło