II SA/Gd 74/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi K. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. K. W. złożył w dniu 29 marca 2013 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez: zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W złożonym wniosku oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a dochód, który uzyskuje z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego, wynosi około 1000 zł miesięcznie. Z wniosku wynika również, że wnioskodawca posiada nieruchomość rolną o powierzchni 3,6411 ha oraz domek rekreacyjny. Wnioskodawca oświadczył ponadto, że leczy się na przewlekłą chorobę zapalenia stawów, która uniemożliwia mu normalne funkcjonowanie. Postanowieniem Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 kwietnia 2013 r., wydanym na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. nr 270, ze zm.), odmówiono przyznania K. W. prawa pomocy. Na powyższe postanowienie K. W. złożył pismo z wnioskiem o rozłożenie wymaganego wpisu sądowego na 25 rat po 20 zł miesięcznie lub obniżenia jego wysokości do 200 zł, potraktowane jako sprzeciw od postanowienia referendarza. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wobec powyższego sąd uczynił przedmiotem niniejszej sprawy rozpoznanie wniosku K. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Zgodnie z art. 245 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W myśl zaś art. 246 § 1 tej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że celem ustanowienia prawa pomocy jest zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej faktycznej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Jako instytucja o charakterze wyjątkowym, przyznanie prawa pomocy może mieć więc zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r., sygn. akt I GZ 107/05, niepubl.). Prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają one żadnego dochodu (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2005 r., sygn. akt II OZ 318/05, niepubl.). Sąd uznał, że K. W. nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co pośrednio potwierdza treść pisma procesowego uznanego przez sąd za sprzeciw. Jak wynika zresztą z wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący uzyskuje co miesiąc dochód w wysokości około 1000 zł, posiada nieruchomość rolną oraz domek rekreacyjny. Niemniej oceniając przedstawione oświadczenie sąd uznał, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, z uwagi na przewlekłą chorobę i konieczność zakupu lekarstw. Natomiast co do wniosku o ustanowienie radcy prawnego sąd wskazuje, że ustanowienie radcy prawnego powinno następować jedynie wówczas, gdy istnieje niebezpieczeństwo, że brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi jednak w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 maja 2006 r., sygn. akt II SA/Lu 603/05, niepubl.). Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.