II SA/Gd 75/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędzia WSA Jolanta Górska Asesor WSA Wojciech Wycichowski (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 maja 2022 r. sprawy ze skargi W. B. na postanowienie Nadleśniczego Nadleśnictwa z dnia 12 października 2021 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od szacowania szkód łowieckich 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Nadleśniczego Nadleśnictwa na rzecz skarżącego W. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Postanowieniem z dnia 12 października 2021 r. Nadleśniczy Nadleśnictwa (dalej: "Nadleśniczy", "Organ"), na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735) - dalej: "k.p.a.", oraz art. 46d ust. 1 i art. 49a ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. - Prawo łowieckie (Dz. U. z 2020 r., poz. 1683 ze zm.) - dalej: "Prawo łowieckie", stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez W. B. (dalej: "Strona", "Skarżący") od protokołu szacowania szkód łowieckich nr [..] z dnia 22 września 2021 r. sporządzonego przez Koło Łowieckie (dalej: "Koło"). W uzasadnieniu Organ podał, że w dniu 22 września 2021 r. Koło dokonało szacowania należącej do Skarżącego uszkodzonej przez zwierzynę łowną uprawy użytku zielonego (lucerny z trawami), położonej na działkach nr [..] i [..] w P., B. Z szacowania sporządzono protokół, który został podpisany przez przedstawiciela Koła oraz przedstawiciela Ośrodka Doradztwa Rolniczego w L. Protokół nie został podpisany przez Skarżącego, który w dniu 8 października 2021 r. złożył odwołanie. Zdaniem Nadleśniczego odwołanie zostało wniesione po upływie ustawowego, 7-dniowego terminu. Zgodnie bowiem z art. 46d ust. 1 Prawa łowieckiego właścicielowi albo posiadaczowi gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda, oraz dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego przysługuje odwołanie do nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody. Odwołanie wnosi się w terminie 7 dni od dnia podpisania protokołu, o którym mowa w art. 46a ust. 4 albo art. 46c ust. 5. W skardze na powyższe postanowienie W.B. przyznał, że protokół szacowania szkód został sporządzony przez Koło w dniu 22 września 2021 r., ale Skarżący otrzymał go listem poleconym w dniu 4 października 2021 r. W związku z tym termin nie został przekroczony, ponieważ odwołanie zostało złożone 8 października 2021 r. Nadleśniczy w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. W uzasadnieniu Organ powtórzył, że protokół szacowania szkody łowieckiej został sporządzony w dniu 22 września 2021 r., a odwołanie od protokołu wpłynęło do Nadleśniczego w dniu 8 października 2021 r., a więc po upływie terminu przewidzianego w art. 46d ust. 1 Prawa łowieckiego. Odwołując się do orzecznictwa sądowego Organ podniósł, że nie ma znaczenia, iż protokół nie został podpisany przez Skarżącego. Nie można bowiem art. 46d ust. 1 Prawa łowieckiego interpretować w ten sposób, że odmowa złożenia podpisu pod protokołem niejako "tamuje" bieg 7-dniowego terminu, bo wówczas - wobec braku prawnej możliwości wymuszenia podpisania tego protokołu - można byłoby zablokować procedurę odszkodowawczą. W takiej sytuacji z kolei odwołanie byłoby przedwczesne, bo termin do złożenia odwołania nie rozpocząłby jeszcze biegu. Zdaniem Nadleśniczego Skarżący powinien wyegzekwować protokół od zespołu szacującego, którego z mocy prawa jest także członkiem, zgodnie z art. 46 ust. 2 Prawa łowieckiego, w terminie umożliwiającym skorzystanie z możliwości odwołania się, gdyż zgodnie z art. 46c ust. 7 tej ustawy protokół sporządza się w trzech jednobrzmiących egzemplarzach po jednym dla każdego członka zespołu, o którym mowa w art. 46 ust. 2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Nadleśniczego z dnia 12 października 2021 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia przez Skarżącego odwołania od szacowania szkód łowieckich na stanowiących własność Skarżącego działkach nr [..] i [..] w P., B. W podstawie prawnej zaskarżonego postanowienie wskazano m.in. art. 46d ust. 1 i art. 49a ust. 1 Prawa łowieckiego, która to ustawa w rozdziale 9 reguluje zagadnienia dotyczące szkód łowieckich. Z art. 46 Prawa łowieckiego wynika, że dzierżawca lub zarządca obwodu łowieckiego jest obowiązany do wynagradzania szkód wyrządzonych: 1) w uprawach i płodach rolnych przez dziki, łosie, jelenie, daniele i sarny; 2) przy wykonywaniu polowania (ust. 1). Szacowania szkód, o których mowa w ust. 1, a także ustalania wysokości odszkodowania dokonuje zespół składający się z: 1) przedstawiciela wojewódzkiego ośrodka doradztwa rolniczego; 2) przedstawiciela dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego; 3) właściciela albo posiadacza gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda (ust. 2). Wniosek o szacowanie szkód, o których mowa w ust. 1, w tym ustalenie wysokości odszkodowania, właściciel albo posiadacz gruntów rolnych składa do dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego (ust. 3). Szacowanie szkody składa się z: 1) oględzin; 2) szacowania ostatecznego (ust. 6). W przypadku szkód wyrządzonych w płodach rolnych, szkód wyrządzonych przez dziki na łąkach i pastwiskach oraz szkód w uprawach, jeżeli szkoda powstała i została zgłoszona bezpośrednio przed sprzętem lub w jego trakcie, dokonuje się wyłącznie szacowania ostatecznego (ust. 7). Niestawiennictwo właściciela albo posiadacza gruntów rolnych lub przedstawiciela wojewódzkiego ośrodka doradztwa rolniczego nie wstrzymuje dokonania szacowania szkód, o których mowa w ust. 1 (ust. 8). W myśl art. 46c Prawa łowieckiego szacowania ostatecznego dokonuje się najpóźniej w dzień sprzętu, przed dokonaniem sprzętu uszkodzonej uprawy, a w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 7, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wniosku, o którym mowa w art. 46 ust. 3 (ust. 2). O terminie planowanego sprzętu uszkodzonej uprawy właściciel albo posiadacz gruntów rolnych jest obowiązany powiadomić dzierżawcę albo zarządcę obwodu łowieckiego, w formie pisemnej, w terminie 7 dni przed zamierzonym sprzętem (ust. 3). O terminie dokonania szacowania ostatecznego szkody dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego zawiadamia właściciela albo posiadacza gruntów rolnych oraz wojewódzki ośrodek doradztwa rolniczego właściwy ze względu na miejsce wystąpienia szkody, nie później niż przed upływem 3 dni od dnia otrzymania powiadomienia, o którym mowa w ust. 3, a w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 7 - w terminie 3 dni od dnia otrzymania wniosku, o którym mowa w art. 46 ust. 3 (ust. 4). Niezwłocznie po zakończeniu szacowania ostatecznego dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego sporządza protokół, który zawiera m.in.: imiona i nazwiska osób biorących udział w szacowaniu ostatecznym, datę sporządzenia protokołu oraz datę dokonania szacowania ostatecznego, czytelne podpisy osób biorących udział w szacowaniu ostatecznym (ust. 5 pkt 1, 2 i 5). Wypłaty odszkodowania dokonuje dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego w terminie 30 dni od dnia sporządzenia protokołu z szacowania ostatecznego, od którego nie wniesiono odwołania (ust. 8). Z mocy art. 46d ust. 1 Prawa łowieckiego właścicielowi albo posiadaczowi gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda, oraz dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego przysługuje odwołanie do nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody. Odwołanie wnosi się w terminie 7 dni od dnia podpisania protokołu, o którym mowa w art. 46a ust. 4 (protokół oględzin) albo art. 46c ust. 5 (protokół szacowania ostatecznego). W myśl art. 49a ust. 1 Prawa łowieckiego w zakresie nieuregulowanym w ustawie lub przepisach wydanych na jej podstawie, do postępowania prowadzonego przez nadleśniczego lub dyrektora regionalnej dyrekcji Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że ustalenie i wypłata odszkodowania za szkody łowieckie poprzedzona jest określoną w Prawie łowieckim, specyficzną dla tego rodzaju spraw, procedurą. W nadesłanych przez Organ wraz ze skargą i odpowiedzią na skargę aktach sprawy znajduje się kopia protokołu nr [..] ostatecznego szacowania szkody z dnia 22 września 2021 r. Z protokołu tego wynika m.in., że szacowanie odbyło się w obecności Skarżącego, który nie zgodził się z wyliczeniem odszkodowania za wyrządzone szkody i oświadczył, że będzie się odwoływał w sprawie sporządzonego protokołu szacowania. Skarżący nie podpisał protokołu, co jest okolicznością bezsporną. Poprzedzając rozważania dotyczące przyczyn wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego rozstrzygnięcia należy zgodzić się z Nadleśniczym, który w odpowiedzi na skargę argumentował, że bez względu na przesłanki, jakimi kieruje się strona odmawiając podpisania protokołu szacowania szkody, termin do wniesienie odwołania należy liczyć od tej czynności, chyba że zostanie ustalony inny termin podpisania protokołu niż data szacowania. W innym bowiem przypadku brak podpisania protokołu szacowania generalnie uniemożliwiałby liczenie terminu do wniesienia odwołania. Strona odmawiając podpisania protokołu faktycznie uniemożliwiałaby zakończenie danej sprawy, ponieważ o szacowaniu szkody nie można by mówić jako o ostatecznym w sensie procesowym, gdyż termin do złożenia odwołania nigdy by nie zaczął biec. Nie można tym samym zdania drugiego art. 46d ust. 1 Prawa łowieckiego interpretować w ten sposób, że odmowa złożenia podpisu pod protokołem niejako "tamuje" bieg 7-dniowego terminu, bo wówczas - wobec braku prawnej możliwości wymuszenia podpisania tego protokołu - można byłoby zablokować procedurę odszkodowawczą (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 7 maja 2020 r. sygn. akt II SA/Wr 70/20, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 12 września 2018 r. sygn. akt II SA/Rz 776/18, wszystkie przywołane w niniejszym uzasadnieniu wyroki dostępne są na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro pozostałe osoby biorące udział w ostatecznym szacowaniu szkody (przedstawiciel Koła i przedstawiciel Ośrodka Doradztwa Rolniczego w L.) złożyły podpisy pod protokołem, wskazano w nim fakt i powody odmowy złożenia podpisu przez Skarżącego oraz niewątpliwa jest data sporządzenia protokołu, tj. 22 września 2021 r., Organ prawidłowo przyjął, że składając odwołanie w dniu 8 października 2021 r. Skarżący złożył je po upływie 7-dniowego terminu przewidzianego w art. 46d ust. 1 Prawa łowieckiego. Termin upłynął bowiem z dniem 29 września 2021 r. Stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia odwołania Nadleśniczy nie uwzględnił jednak regulacji zawartych w ustawie z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842) - dalej: "ustawa COVID-19". Zgodnie z art. 15zzzzzn2 ust. 1 ww. ustawy w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. Z przepisów art. 15zzzzzn2 ust. 2 i 3 ustawy COVID-19 wynika, że w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Natomiast w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jak już wyżej wskazano, badając okoliczności wniesienia przez Skarżącego odwołania od szacowania szkód łowieckich Nadleśniczy całkowicie pominął przytoczone wyżej regulacje. Tymczasem okoliczności sprawy wskazują, że w sprawie spełniona została przesłanka z art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 1 ustawy COVID-19. Doszło bowiem do uchybienia terminu, od zachowania którego jest uzależnione udzielenie Skarżącemu ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, co stanowi przesłankę zawiadomienia strony postępowania przewidzianą w powołanym przepisie. Zgodnie z art. 46d ust. 1 Prawa łowieckiego właścicielowi albo posiadaczowi gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda, oraz dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego przysługuje odwołanie do nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody. Odwołanie wnosi się w terminie 7 dni od dnia podpisania protokołu, o którym mowa w art. 46a ust. 4 albo art. 46c ust. 5. W ocenie Sądu wskazany w art. 46d ust. 1 Prawa łowieckiego termin na złożenie odwołania należy uznać za termin, o którym mowa w art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 1 ustawy COVID-19. Nadleśniczy stwierdził uchybienie przez Skarżącego terminu do wniesienia odwołania w postanowieniu z dnia 12 października 2021 r. W dacie wydania tego aktu obowiązywał w Polsce stanu epidemii. Stan ten (poprzedzony stanem zagrożenia epidemicznego) obowiązuje od 20 marca 2020 r., czyli od dnia wejścia w życie rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491). W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że z brzmienia art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy COVID-19 wynika, iż szczególny tryb przywrócenia terminu uregulowany w tej ustawie jest dodatkową ochroną prawną dla stron w postępowaniu administracyjnym w przypadku niedochowania przez nie terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego zastrzeżoną dla terminów uchybionych w czasie trwania epidemii (por. wyroki: WSA w Gdańsku z dnia 12 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Gd 659/21, WSA w Łodzi z dnia 5 stycznia 2022 r. sygn. akt III SA/Łd 715/21, WSA w Kielcach z dnia 14 października 2021 r. sygn. akt I SA/Ke 366/21, WSA w Rzeszowie z dnia 5 października 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 1032/21). W ocenie Sądu po wpłynięciu odwołania Skarżącego obowiązkiem Nadleśniczego było podjęcie dodatkowych czynności przewidzianych w powołanej wyżej regulacji. Po stwierdzeniu uchybienia terminu do złożenia odwołania Organ powinien był zawiadomić Skarżącego o uchybieniu terminu (zgodnie z art. 15 zzzzzn2 ust. 1 ustawy COVID-19) i wyznaczyć mu termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (zgodnie z art. 15 zzzzzn2 ust. 2 ustawy COVID-19). W niniejszej sprawie Nadleśniczy zaniechał wypełnienia powyższych obowiązków i nie wystosował do Skarżącego wskazanego zawiadomienia, natomiast stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania wyłącznie w oparciu o przepisy Prawa łowieckiego i k.p.a., z pominięciem unormowań szczególnych zawartych w ustawie COVID-19, co niewątpliwie miało istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu brak zastosowania regulacji art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID-19 przez Organ i przedwczesne wydanie na podstawie art. 134 k.p.a. postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania narusza nie tylko te przepisy, ale i podstawowe zasady wynikające z k.p.a., jak zasada prawdy obiektywnej (art. 7), zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów (art. 8 § 1) oraz zasada informowania stron (art. 9). Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 120 P.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. Ponownie rozpoznając sprawę Nadleśniczy będzie związany oceną prawną wyrażoną przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku i badając okoliczności wniesienia przez Skarżącego odwołania od szacowania szkód łowieckich uwzględniając regulację art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19. Ponadto wyrok zawiera rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, które Sąd, zgodnie z art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a., zasądził na rzecz Skarżącego od Organu.[pic]