II SA/Gd 755/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. J. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 października 2008 r., sygn. akt II SA/Gd 608/08 w przedmiocie przekazania pisma dotyczącego wstrzymania robót budowlanych do właściwego organu postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania. W dniu 10 grudnia 2009 r. B. J. wniosła skargę o wznowienie postępowania zakończonego opisanym wyżej wyrokiem. Wskazała, że skargę wnosi w imieniu własnym oraz jako kurator P. G., którego reprezentuje na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia 9 października 2002 r., sygn. akt [...], podnosząc, że P. G. został pominięty w postępowaniu o sygn. akt II SA/Gd 608/08. Jako podstawę skargi powołała art. 271 pkt 1, art. 273 § 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Podniosła, że tutejszy Sąd, pismem z dnia 3 listopada 2009 r. doręczył jej nieznaną korespondencję Sądu z Wojewodą datowaną na 16 grudnia 2002 r. oraz 15 marca 2007 r., która ma znaczenie prawne dla orzekania w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 608/08. Wskazując na te podstawy skarżąca wniosła o uchylenie wyroku i wydanie orzeczenia stwierdzającego nieważność postępowania Wojewody. Skarżąca została wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi o wznowienie postępowania przez: a) sporządzenie w dwóch egzemplarzach uzasadnienia wskazanych podstaw wznowienia, to jest podania okoliczności wskazujących w jej ocenie na nieważność postępowania sądowego oraz wyjaśnienie o jakiej "nieznanej korespondencji Sądu z Wojewodą" mowa w skardze i jaki wpływ w jej ocenie miałaby ta korespondencja na wynik sprawy sądowoadministracyjnej, b) uprawdopodobnienie okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi przez wyjaśnienie, kiedy (z podaniem konkretnej daty) i w jakich okolicznościach dowiedziała się o każdej ze wskazanych podstaw wznowienia - również w dwóch egzemplarzach - w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W zakreślonym terminie skarżąca nadesłała dwa egzemplarze pisma, w którym, odnośnie podstawy skargi określonej w art. 271 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podniosła, że postępowanie o sygn. akt II SA/Gd 608/08 prowadził m.in. Sędzia NSA Andrzej Przybielski wyłączony z urzędu, w związku z orzekaniem w sprawach o sygn. akt II SA/Gd 2726/02 oraz II SA/Gd 295/07. Skarżąca wyjaśniła, że nieznaną korespondencją wskazywaną w skardze są następujące pisma: 1) pismo z Sądu z dnia 16 grudnia 2002 r. z akt o sygnaturze II SA/Gd 2726/02, doręczone skarżącej pod koniec 2009 roku; zdaniem skarżącej z pisma tego wynika, że Sąd nie przekazał Wojewodzie jej skarg z dnia 7 listopada 2002 r. oraz z dnia 30 listopada 2002 r., 2) odpowiedź Wojewody na skargę B. J. w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 363/07, doręczona skarżącej w dniu 11 września 2009 r.; skarżąca wskazał, że o ww. piśmie nie wiedziała z uwagi na pobyt w szpitalu, 3) dostrzeżona w aktach Wojewody w dniu 2 listopada 2009 r. korespondencja z tutejszym Sądem dotycząca odmówienia przez Sąd przekazania Wojewodzie jej skargi z dnia 7 listopada 2002 r. Ponadto skarżąca wskazała, uzasadniając podstawę wznowienia postępowania określoną w art. 273 § 2 i 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, że pod koniec 2009 roku ujawniona została decyzja Wojewody z roku 1990 zobowiązująca do ustalenia praw skarżącej do działek nr [...] i [...] przy ul. M. [...] w S. Skarżąca stwierdziła również, że zasadniczą wadą postępowania zakończonego wyrokiem o sygn. akt II SA/Gd 608/08 jest "nienadanie biegu jej skargom z 2002 roku oraz niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 maja 2008 r. nakazującego Wojewodzie postępowanie nieważnościowe przeprowadzić". W kolejnym piśmie z dnia 8 marca 2010 r. skarżąca podniosła, że postępowanie sądowe w sprawie budowy przy ul. M. [...] toczyło się od 2003 roku z naruszeniem praw osób nieobecnych w postępowaniu sądowym. Wskazała również, że dnia 11 września 2009 r. Wojewoda doręczył jej własną decyzję z dnia 5 lutego 1990 r. w sprawie ustalenia praw skarżącej do gruntu, na którym toczy się budowa. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Prawomocnym wyrokiem z dnia 23 października 2008 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 608/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu sprawy ze skargi B. J. na postanowienie Wojewody z dnia 4 lipca 2008 r. w przedmiocie przekazania pisma dotyczącego wstrzymania robót budowlanych do właściwego organu, oddalił skargę. Wznowienie postępowania sądowego jest wyjątkową, obwarowaną licznymi rygorami instytucją. Nadzwyczajny charakter tego środka prawnego, skierowanego przeciwko prawomocnemu orzeczeniu powoduje, że przywrócenie stanu sprzed wydania orzeczenia kończącego postępowanie sądowe może nastąpić wyłącznie z przyczyn ściśle określonych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z art. 280 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. W myśl art. 277 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania zależy od podstawy wznowienia. Jeżeli istnieje kilka podstaw wznowienia postępowania, termin do wniesienia skargi o wznowienie biegnie odrębnie dla każdej z nich. Wniesienie skargi o wznowienie postępowania po upływie terminu związanego z konkretną podstawą faktyczną powoduje jej odrzucenie w części opartej na tej podstawie wznowienia, nie stoi natomiast na przeszkodzie rozpatrzeniu jej w zakresie tych podstaw wznowienia, które zostały zgłoszone z zachowaniem terminu, co wymaga odrębnie zbadania i rozstrzygnięcia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2009 r., sygn. akt II FSK 1146/05, Lex nr 286915). Skarżąca, jako podstawy wznowienia postępowania wskazała przepisy art. 272 pkt 1 i 2 oraz art. 273 § 2 i 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 271 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia. W ramach powyższej podstawy wznowienia postępowania skarżąca twierdziła, że w wydaniu wyroku o sygn. akt II SA/Gd 608/08 brał udział Sędzia NSA Andrzej Przybielski, który w ocenie skarżącej, podlegał wyłączeniu z mocy ustawy w tejże sprawie. W ocenie Sądu skarga oparta o tę podstawę wznowienia postępowania została wniesiona po terminie. Wskazać bowiem należy, że o okoliczności orzekania w sprawie sygn. akt II SA/Gd 608/08 ww. sędziego skarżąca dowiedziała się najpóźniej w dniu 23 października 2008 r., to jest w dniu rozprawy w ww. sprawie, na której skarżąca była obecna. Trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, w ramach omawianej podstawy, upłynął w dniu 23 stycznia 2009 r. Rozpoznawana skarga została wniesiona w dniu 10 grudnia 2009 r., zatem należało ją uznać za spóźnioną. W myśl art. 271 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana, bądź jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. W ocenie Sądu, mimo że skarżąca nie wskazała wprost, że rozpoznawaną skargę opiera na podstawie art. 271 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to z treści skargi oraz nadesłanych przez skarżącą pism wynikało, że skarżąca uzasadnia skargę okolicznością, iż P. G., którego kuratorem skarżąca została ustanowiona, nie brał udziału postępowaniu zakończonym wyrokiem o sygn. akt II SA/Gd 608/08. Skarga, w zakresie tej podstawy prawnej, również podlegała odrzuceniu. Mimo iż skarżąca formalnie powołała podstawę wznowienia postępowania z powodu nieważności, to podstawa ta w rzeczywistości nie zachodziła. Należy podkreślić, że zarzutu nieważności postępowania nie mogą uzasadniać same twierdzenia strony. Sąd zważył, że skarżąca została ustanowiona kuratorem dla nieobecnego, nieznanego z miejsca pobytu P. G., postanowieniem Sądu Rejonowego w Sopocie z dnia 9 października 2002 r. Skargę w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 608/08 B. J. wniosła w dniu 17 lipca 2008 r., zatem miała możliwość reprezentowania P. G., jako jego kurator. Z kolei art. 273 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Zgodnie zaś z art. 273 § 3 tej ustawy można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. Wskazać w tym miejscu należy, że skuteczne powołanie się na przesłankę wskazaną w art. 273 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wymaga, aby nowe okoliczności faktyczne lub środki dowodowe były stronie nieznane i dla niej niedostępne. Nie odnosi się to natomiast do okoliczności niedostrzeżonych przez stronę, gdy istniała obiektywna możliwość ich przywołania, a zaniechanie strony w tym przedmiocie było następstwem jej zaniedbań. Wskazane przez skarżącą okoliczności nie stanowiły rzeczywistej podstawy wznowienia postępowania na podstawie art. 273 § 2 i 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pisma, które zostały doręczone skarżącej w innych sprawach toczących się przed tutejszym Sądem, po wydaniu wyroku w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 608/08, nie spełniają warunku określonego w art. 273 § 2 cytowanej wyżej ustawy, uzależniającego zaistnienie podstawy wznowienia postępowania od ustalenia, że strona nie mogła skorzystać ze środków dowodowych w poprzednim postępowaniu. Wskazać bowiem należy, że pismo z dnia 16 grudnia 2002 r., stanowiące o przekazaniu w załączeniu Wojewodzie przez Sąd odpisu skargi B. J. w sprawie sygn. akt II SA/Gd 2726/02, nie podlegało doręczeniu skarżącej (zob. k. 30 akt sprawy II SA/Gd 2726/02). Zostało ono jej doręczone w dniu 16 listopada 2009 r., albowiem skarżąca, już po zakończeniu postępowania w ww. sprawie (wyrokiem z dnia 29 września 2005 r.), wystąpiła z żądaniem doręczenia jej ww. pisma z dnia 16 grudnia 2002 r. W ocenie Sądu jednak, brak było przeszkód, aby skarżąca mogła się dowiedzieć o treści tego pisma, poprzez przeglądnięcie akt sprawy II SA/Gd 2726/02. Skarżąca mogła się zatem dowiedzieć o treści wymienionego pisma i skorzystać z niego w postępowaniu w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 608/08. To samo dotyczy pisma z dnia 15 marca 2007 r. (k. 112 akt sprawy II SA/Gd 2726/02) skierowanego przez Urząd Wojewódzki w G. do tutejszego Sądu. Również doręczenie skarżącej w dniu 11 września 2009 r. pisma stanowiącego odpowiedź Wojewody z dnia 10 maja 2007 r. na skargę B. J. w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 363/07, nie mogło stanowić podstawy wznowienia postępowania określonej w art. 273 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uprzednio bowiem pismo to, z uwagi na nieobecność skarżącej we wskazanym miejscu zamieszkania, zostało uznane za doręczone z dniem 5 czerwca 2007 r. (k. 18 akt sprawy II SA/Gd 363/07). Ponowne doręczenie skarżącej ww. pisma nastąpiło na żądanie skarżącej, złożone już po zakończeniu postępowania w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 363/07 postanowieniem z dnia 20 czerwca 2007 r. W toku postępowania w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 363/07 skarżąca również miała możliwość zapoznania się z treścią odpowiedzi na skargę, chociażby poprzez przeglądnięcie akt sprawy. Tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżąca nie mogła skorzystać z tego dokumentu w postępowaniu o sygn. akt II SA/Gd 608/08. Odnośnie wskazanej przez skarżącą podstawy wznowienia postępowania określonej w art. 273 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uznał, że podstawa ta nie zachodzi. W przepisie tym chodzi bowiem tylko o takie wykryte później prawomocne orzeczenie sądu administracyjnego, które dotyczy tego samego stosunku prawnego, które było już prawomocne, zanim zapadł wyrok w postępowaniu, którego wznowienia się żąda. Strona nie wykazała w żaden sposób, aby tego rodzaju orzeczenie sądu administracyjnego funkcjonowało w obrocie prawnym w dacie orzekania w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 608/08. W szczególności za takie orzeczenie nie można uznać przywoływanej przez skarżącą decyzji z dnia 5 lutego 1990 r. "w sprawie ustalenia praw skarżącej do gruntu, na którym toczy się budowa", albowiem decyzja administracyjna nie jest orzeczeniem sądowym. Również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 maja 2008 r. nie jest orzeczeniem, o którym mowa w art. 273 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wyrok, na który skarżąca wskazywała, nie zapadł w tej samej sprawie, co wyrok kończący postępowania, którego wznowienia strona żądała. Dotyczył on bowiem stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia 22 lipca 2002 r. o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego na działce nr [...] i [...] przy ul. M. [...] w S., podczas gdy skarga w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 608/08 dotyczyła postanowienia o przekazaniu właściwemu organowi pisma dotyczącego o wstrzymania wykonania robót budowlanych prowadzonych na ww. nieruchomości. W konsekwencji należy stwierdzić, że jakkolwiek skarżąca formalnie powołała ustawowe podstawy wznowienia postępowania, to jednak w rzeczywistości przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania nie występują. W orzecznictwie ugruntował się pogląd, że samo sformułowanie podstawy wznowienia nie oznacza oparcia skargi na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego jej uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga, jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia podlega odrzuceniu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2007 r., sygn. akt II FSK 1201/06, Lex nr 401621). Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 280 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.