II SA/Gd 843/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Andrzej Przybielski Sędziowie: Sędzia NSA: Jacek Hyla Asesor WSA: Krzysztof Gruszecki (spr.) Protokolant: Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi E. i W. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 maja 2003r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia nieprawidłowości w obiekcie budowlanym uchyla zaskarżoną decyzję i zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz strony skarżącej kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu wpisu. II SA/Gd 843/03 U z a s a d n i e n i e Pismem z dnia 10 sierpnia 2000r. J. i B. M. wystąpili do Starosty między innymi domagając się rozwiązania problemu odprowadzania wód opadowych z nieruchomości Państwa K., które dokonywane jest za pomocą wspólnej rury spustowej. Rozpatrując ten wniosek Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego po przeprowadzonych oględzinach, z udziałem stron ustalił, że rozwiązanie problemów wód opadowych polegać będzie na tym, że Państwo K.: - zlikwidują rynnę na odcinku tarasu pierwszego piętra i parteru od strony sąsiadów oraz wykonają opierzenie, które zapewni odprowadzenie wód deszczowych na własną posesję, - skierują na swoją posesję wody opadowe z dachów poprzez prawidłowe ukształtowanie spadków rynien, - wymontują okno pod tarasem, zamurują otwór i otynkują ścianę, - odłączą odprowadzenie wody deszczowej z własnej posesji, zamurują otwór skierowany na posesję Państwa M.. Pismem z dnia 16 lipca 2001 roku Pan W. K. poinformował, że wykonał wspólne ustalenia co do odprowadzania wód opadowych ze swojej nieruchomości. Niestety jego zdaniem Państwo M. do tej pory nie włączyli się ze swoim systemem rynnowym do pozostawionej do ich wyłącznej dyspozycji rury spustowej, co przy ukształtowaniu ich rynien na tym odcinku w stronę jego budynku oraz dodatkowo odprowadzeniu w tym miejscu w sposób wolny rury spustowej wód opadowych z ich górnego dachu, powoduje swobodny zrzut tych wód na wewnętrzny narożnik ich budynków. W związku z tym Pan W. K. prosił o podjęcie działań mających na celu zlikwidowanie potencjalnego zagrożenia dla budynków. Rozpatrując ten wniosek Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego , dokonywał kolejnych oględzin w terenie oraz dokonywał innych czynności procesowych, które jednak nie doprowadziły do wydania decyzji kończącej postępowanie w sprawie. W związku z czym Państwo E. i W. K. wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego , który nie wydał na podstawie art.66 pkt 3 Prawa budowlanego stosownej decyzji administracyjnej. Rozpatrując tę skargę Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku wyrokiem z dnia 9 października 2002r. – sygn. akt II SAB/Gd 14/02 zobowiązał Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego do wydania, w terminie 30 dni licząc od dnia doręczenia wypisu wyroku wraz z aktami sprawy, decyzji w przedmiocie usunięcia nieprawidłowości technicznych w odprowadzeniu wód opadowych budynku przy ul. [...] w T. Wykonując zobowiązania wynikające z powyższego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał m.in. na podstawie art.66 pkt. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2000r. Nr 106, poz.1126 ze zm.) decyzję z dnia 19 grudnia 2002r. Nr [...] nakazującą Państwu J. i B. M. właścicielom posesji przy ul. [...] w T. usunięcie nieprawidłowości polegające na odłączeniu rynny od rury spustowej budynku mieszkalnego w zabudowie szeregowej od strony ogrodowej. W tym celu należało wykonać zdaniem organu administracji podłączenie rynny do rury spustowej umieszczonej na własnym budynku, skierowanej wylotem na własną posesję. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ I instancji stwierdził, że w trakcie czterokrotnych oględzin ustalono występowanie nieprawidłowości technicznych w odprowadzeniu wód deszczowych z dachów budynków przy posesji [...]. Ustalono, że występujące nieprawidłowości zagrażają mieniu, zostały zatem spełnione dyspozycje zawarte w art.66 pkt 3 Prawa budowlanego, pozwalające nałożyć na właścicieli nieruchomości obowiązki mające na celu usunięcie występujących zagrożeń. Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli Państwo J. i B. M. podnosząc, że kwestionowane rozstrzygnięcie jest dla nich wysoce krzywdzące, wykonali oni bowiem ustalone w porozumieniu prace, a wadliwy odpływ wód opadowych jest zawiniony przez Państwa K., którzy dokonując odłączenia części rynien mieli dokonać zamknięcia dekami rynien odwołujących się. Ponadto zwrócili oni uwagę na fakt, iż to Państwo K. oprócz usunięcia odcinków rynien usunęli także kształtkę, która służyła do połączenia ich rynien z rurą spustową. Rozpatrując powyższe odwołanie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 19 maja 2003r. Nr [...] wydaną na podstawie art.138 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art.80 ust.2 pkt 2 i art.83 ust.2 Prawa budowlanego uchylił zaskarżoną decyzję w całości oraz stwierdził brak podstaw do rozstrzygnięcia sprawy nieprawidłowość w odprowadzaniu wód opadowych z budynku przy ul. [...] w T.w oparciu o przepis art.66 Prawa budowlanego. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że przepisy Prawa budowlanego nie uprawniają organów nadzoru budowlanego do orzekania w sprawach usterek powstałych podczas realizacji obiektów budowlanych. Zdaniem organu II instancji roszczenia z tytułu takich usterek mogą być jedynie przedmiotem porozumienia stron lub rozstrzygnięcia sądu powszechnego. W związku z czym w rozpatrywanym przypadku brak było podstaw do wydania nakazu usunięcia nieprawidłowości dotyczących przedmiotowego systemu odprowadzania wód opadowych w oparciu o przepisy art.66 Prawa budowlanego. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli Państwo E. i W. K. wnosząc o jej uchylenie. Skarżący stwierdzili, że w ich przekonaniu w rozpatrywanym przypadku zachodziły podstawy do orzekania na podstawie art.66 pkt 3 Prawa budowlanego. Zwracali oni uwagę, że podstawą prawną do zobowiązania Państwa M. są postanowienia § 19 oraz 126 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 11 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U.Nr 75, poz.690), które to przepisy określają warunki techniczne odprowadzania wód opadowych z nieruchomości. Zdaniem skarżących zastosowanie tych przepisów uzasadniają okoliczności stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie. W dacie zakończenia budowy system rynnowy był i funkcjonował sprawnie, natomiast nieprawidłowości w odprowadzaniu wód opadowych zdaniem skarżących istnieją tylko i wyłącznie w budynku Państwa M. przy u. [...] i powstały po przyjęciu zgłoszenia o zakończeniu tejże budowy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z postanowieniami art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz.1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie natomiast z postanowieniami art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz.1270) Sąd rozstrzyga w granicach daną sprawę nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tym stanie rzeczy skargę należało uznać za uzasadnioną. Dla oceny prawidłowości kwestionowanego rozstrzygnięcia zasadniczego znaczenia nabierają postanowienia art.66 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2000r. Nr 106, poz.1126 ze zm.), który w chwili orzekania przez organy administracji stanowił, że w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest użytkowany niezgodnie z przeznaczeniem bądź w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, środowiska lub bezpieczeństwa mienia właściwy organ wydaje decyzję nakazującą usunięcie nieprawidłowości. Z postanowień przytoczonego przepisu jednoznacznie wynika, że organ nie ma swobody przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, ale stwierdzając wystąpienie wymienionych w nim zagrożeń ma obowiązek nakazania usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Oczywiście nieprawidłowości te nie mogą być ustalane przez organ administracji w sposób dowolny. "Organ nadzoru może uznać na nieodpowiedni stan techniczny wówczas, gdy ujawniony stan obiektu narusza wymagania wynikające z obowiązujących przepisów i tylko w takim przypadku organ nadzoru budowlanego może nałożyć obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Przyjęcie odmiennej koncepcji tj. uznanie, iż stan nieodpowiedni nie jest równoznaczny z naruszeniem określonej normy prawnej oznaczałoby w istocie uprawnienie dla nakładania obowiązków na właściciela obiektu niewynikających wprost z przepisów prawa" (wyrok NSA z 22 czerwca 2001r., IV SA 1103/99, LEX nr 53388). W piśmiennictwie przyjmuje się, że ustalenie przesłanek ewentualnego wydania decyzji przewidzianej w art.66 Prawa budowlanego oraz treści jej rozstrzygnięć powinno następować na podstawie przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane, po dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, przy uwzględnieniu interesu publicznego i uzasadnionego interesu osób trzecich (E. Radziszewski: Glosa do wyroku NSA z dnia 25 stycznia 1999r. – II SA/Ka 769/97, OSP 2000 z. 2, poz.20). W rozpatrywanym przypadku w chwili orzekania przez organy administracji (jak i obecnie) zagadnienie to regulowało rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. – w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U.Nr 75, poz.690 ze zm.), natomiast przedmiotem postępowania było odprowadzenie wód opadowych z budynków mieszkalnych w zabudowie szeregowej. W omawianym akcie wykonawczym zawarte są rozwiązania techniczne związane z odprowadzeniem wód opadowych z terenu nieruchomości, § 29 tegoż aktu prawnego stanowi bowiem, że "Dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości jest zabronione". Natomiast bardziej szczegółowe rozwiązania regulujące warunki techniczne odprowadzania wód opadowych z budynków zostały zawarte w § 126 ust.1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, który stanowi, że "Dachy i tarasy, a także zagłębienia przy ścianach zewnętrznych budynku powinny mieć odprowadzenie wody opadowej do wyodrębnionej kanalizacji deszczowej lub kanalizacji ogólnospławnej, a w przypadku braku takiej możliwości – zgodnie z § 28 ust.2". W związku z powyższym należy stwierdzić, że zagadnienie techniczne związane z odprowadzaniem wód opadowych z terenów nieruchomości jest uregulowane w obowiązujących przepisach prawa, których naruszenie może skutkować nałożeniem przez organ nadzoru budowlanego określonych obowiązków na podstawie art.66 pkt 3 Prawa budowlanego (analogiczne stanowisko zaprezentował NSA w wyroku z dnia 7 grudnia 2001r. – II SA/Po 1415/00, niepublikowany). Uwzględniając powyższe uwagi należy zatem stwierdzić, że organy administracji w rozpatrywanym przypadku powinny dokonać zbadania założeń projektowych odprowadzania wód opadowych z terenów nieruchomości, ustalić czy ewentualnie w zakresie tym wprowadzone były jakieś zmiany po oddaniu budynku do eksploatacji, a jeżeli tak to jakie i czy mogły mieć one wpływ na odprowadzanie wód opadowych. Organ II instancji nie podjął w tym zakresie żadnych czynności procesowych ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że przepisy Prawa budowlanego nie dają podstaw do orzekania w sprawie usterek budowlanych oraz sporów sąsiedzkich. Takie postępowanie organu odwoławczego narusza postanowienia cytowanych wyżej przepisów art.66 pkt 3 Prawa budowlanego oraz § 29 i 126 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich użytkowanie oraz art.7 i art.77 K.p.a., które zobowiązują organy administracji do ustalenia prawdy obiektywnej, która przejawia się między innymi w dokładnym ustaleniu stanu faktycznego. Dlatego też przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ II instancji powinien ustalić jakie rozwiązania projektowe związane z odprowadzaniem wód opadowych zostały przyjęte w rozważanym przypadku a określone w pozwoleniu na budowę, czy doszło do ich zmian, jeżeli tak, to jaki jest obecny stan. Po dokonaniu tych ustaleń powinno być ustalone, czy występujący stan faktyczny narusza zasady odprowadzania wód opadowych określone w obowiązujących przepisach prawa oraz kto ponosi za to odpowiedzialność. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z uwagi na występujące naruszenia prawa procesowego i materialnego uchylił zaskarżoną decyzję w całości. Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153 poz.1270), określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem zdaniem Sądu obligatoryjne tylko w takim przypadku, gdy zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja nadaje się ze swej istoty do wykonania oraz gdy przepis szczególny nie wyklucza jej wykonalności z mocy samego prawa do czasu prawomocnego rozpatrzenia skargi przez sąd. Skoro zatem zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie nakazu usunięcia nieprawidłowości w obiekcie budowlanym nie nadaje się w żadnej mierze do wykonania, to całkowicie bezprzedmiotowe było orzekanie o możliwości wykonania decyzji w trybie art.152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponieważ art.97 § 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nakazuje stosować dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych w sprawach, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, to wobec uwzględnienia skargi Sąd zasądził koszty postępowania na rzecz skarżącej na podstawie art.55 ust.1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U.Nr 74 poz. 368 z późn. zmianami).