II SA/Gd 974/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Asesor sądowy WSA Jakub Chojnacki Protokolant Sekretarz Sądowy Patrycja Czupyt po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2026 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi W. L., M. L. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 29 października 2025 r., nr WOP.7721.77.2025.HB w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości 1. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Słupskim z dnia 09 kwietnia 2025 r., nr PINB.5144.7.2024.MM., 2. zasądza od Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku solidarnie na rzecz skarżących W. L. i M. L. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W. L. i M. L. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w następującym stanie sprawy: Po otrzymaniu informacji od mieszkańców, w dniu 25 kwietnia 2024 r. odbyła się kontrola utrzymania bloku mieszkalnego wielorodzinnego nr [...] przy ul. J. w S., w szczególności w zakresie przewodów kominowych lokali nr [...] i [...]. Podczas kontroli właścicielka lokalu mieszkalnego nr [...] przekazała dokumenty zgłoszenia do Starostwa Powiatowego w Słupsku wymiany okna balkonowego w budynku mieszkalnym wielorodzinnym nr [...], na które Starosta nie wniósł sprzeciwu. Właścicielka lokalu nr [...] okazała również zgodę skarżących na lokalizację kotła w piwnicy, w celu ogrzewania lokalu mieszkalnego nr [...]. Podczas kontroli stwierdzono, że poza nieszczelnościami ujawnionymi przez mistrza kominiarskiego wystąpiły inne nieprawidłowości (w lokalu nr [...]), polegające na nieprawidłowej lokalizacji butli na gaz płynny w szczelnej, niewentylowanej, szafce kuchennej w pomieszczeniu kuchni lokalu nr [...]. Ściana szafki bezpośrednio przylega do ściany kotła na paliwo stałe, zlokalizowanego w kuchni. W pomieszczeniu WC tego lokalu brak jest wentylacji nawiewnej (w drzwiach), a kratka wentylacji wywiewnej została zaklejona papierem i taśmą klejącą. Skarżący podczas kontroli zostali pouczeni o konieczności wykonania wentylacji szafki na butlę gazową i zdjęcia pozaklejanej wentylacji wywiewnej w pomieszczeniu WC. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Słupskim pismem z 7 maja 2024 r. zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie utrzymania budynku mieszkalnego wielorodzinnego nr [...], a w szczególności w sprawie stanu technicznego przewodów kominowych w lokalach mieszkalnych nr [...]-[...]. Pismem z 1 lipca 2024 r. PINB wezwał Wspólnotę Mieszkaniową [...] (dalej jako Wspólnota Mieszkaniowa) do dostarczenia książki obiektu i aktualnego protokołu z okresowej kontroli rocznej oraz pięcioletniej przeglądów budynku mieszkalnego wielorodzinnego nr [...] oraz protokołu przeglądu instalacji elektrycznej i protokołu przeglądu kominiarskiego. W dniu 17 lipca 2024 r. Zarządca Wspólnoty Mieszkaniowej dostarczył dokumenty, z których wykonano kopie. Decyzją z 9 kwietnia 2025 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Słupskim (PINB) nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej, jako zarządcy obiektu, usuniecie stwierdzonych nieprawidłowości występujących w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, położonym na działce nr [...] obręb S., przy ul. J. [...] w lokalach mieszkalnych nr od [..]-[..] w S wskazując, że w przewodzie kominowym, wentylacyjnym w lokalu mieszkalnym nr [...] należy wykonać określone roboty, podobnie jak na klatce schodowej oraz w piwnicy. Jednocześnie PINB poinformował, że z uwagi na konieczność wykonania robót budowlanych w lokalu mieszkalnym nr [...], należy uzyskać zgodę właścicieli tego lokalu na wykonanie nakazanych robót. Roboty budowlane należy prowadzić pod nadzorem osoby pełniącej samodzielne funkcje techniczne w budownictwie posiadającej uprawnienia do kierowania robotami budowlanymi w specjalności instalacyjnej w zakresie instalacji sanitarnych w terminie do 31 maja 2025 r. W uzasadnieniu PINB wskazał m. in., że po analizie dostarczonych protokołów z przeglądu budynku i dostarczonych opinii kominiarskich oraz kontroli obiektu przeprowadzonej przez inspektorów nadzoru budowlanego ustalone zostały niezbędne do wykonania roboty budowlane, których wykonanie spowoduje, że budynek mieszkalny wielorodzinny będzie mógł być bezpiecznie użytkowany i skarżący będą mogli czuć się bezpiecznie. Podkreślono, że bezpieczne korzystanie z lokalu mieszkalnego nr [...] nie warunkuje konieczności doprowadzenia komina i jego przewodów (jako części wspólnych) do stanu pierwotnego. Żądanie przez skarżących doprowadzenia komina do stanu pierwotnego zaprzecza wyrażonej wcześniej zgodzie na lokalizację kotła c.o. dla lokalu mieszkalnego nr [...] w piwnicy budynku. Odwołanie od tak wydanej decyzji wnieśli skarżący, będący właścicielami lokalu nr [...]. Decyzją z 29 października 2025 r. WINB w punkcie 1 uchylił zaskarżoną decyzję a rozstrzygając sprawę co do istoty w punkcie 2 nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej usunięcie pod nadzorem osoby posiadającej uprawnienia do kierowania robotami budowlanymi w specjalności instalacyjnej w zakresie instalacji sanitarnej, w terminie do 31 grudnia 2025 r., stwierdzonych nieprawidłowości: w przewodzie kominowym, wentylacyjnym w lokalu mieszkalnym nr [...]: wykonać zamurowanie kanału wentylacyjnego przynależnego do Sokalu nr [..] poniżej kratki wentylacyjnej, pozostawiając drożność na odcinku od kratki wentylacyjnej w lokalu nr [..] (WC) do wylotu kanału nad dachem, kratkę wentylacyjną o wymiarach 14 cm x 14 cm zamontować należy pod sufitem w pomieszczeniu WC, w kanale tym (po jego zamurowaniu) należy zamontować wkład uszczelniający typu alufol na odcinku od połączenia kratki wentylacyjnej do wylotu kanału na dachu budynku (wentylacja wywiewna) w piwnicy: wykonać zamurowanie cegłą pełną czerwoną uszkodzonej przegrody między przewodami: wentylacyjnym użytkowanym dla pomieszczenia WC w lokalu nr [..], a przewodem kominowym dymowym, użytkowanym dla lokalu mieszkalnego nr [..]. WINB stwierdził, że z uwagi na konieczność wykonania części robót budowlanych w lokalu mieszkalnym nr [..] - należy uzyskać zgodę właścicieli tego lokalu na ich wykonanie. W uzasadnieniu decyzji WINB wskazał, że organ I instancji bezsprzecznie ustalił, że stan techniczny przewodów kominowych w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul J. [..] w S. znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym, co może zagrażać życiu i zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia jego mieszkańcom. Organ odwoławczy wskazał, że z opinii nr 79/2024 z 1 marca 2024 r. mistrza kominiarskiego oraz opinii nr 406/2023 z 15 grudnia 2023 r. wynika, że w budynku występują duże nieszczelności w przewodach kominowych i wentylacyjnych. Podczas inspekcji kamerą TV stwierdzono dużą nieszczelność przegrody między przewodem wentylacyjnym WC lokalu nr [..] a przewodem kominowym użytkowanym przez lokal mieszkalny nr [..], w którym poprowadzone są rury od c.o. i c.w.u. z kotłowni znajdującej się w piwnicy do mieszkania. Pierwsza nieszczelność znajduje się na poziomie piwnicy, druga w stropie między mieszkaniami nr [..] a [..]. Nieszczelności są bardzo duże, wyraźne widoczne na ekranie kamery. Nie stwierdzono widocznych uszkodzeń przewodu kominowego wentylacyjnego, do którego podłączona jest kratka wentylacyjna w kuchni mieszkania nr [..]. Brak było widocznych uszkodzeń przewodu kominowego wentylacyjnego wybranego losowo w celu porównania i określenia czy ww. uszkodzenia mogły powstać z przyczyn eksploatacyjnych. Z uwagi na rozmiar nieszczelności przeprowadzający kontrolę zalecił zaślepić przewód kominowy poniżej kratki wentylacyjnej w pomieszczeniu WC w lokalu nr [..], a następnie przewód kominowy od podłączenia kratki wentylacyjnej do wylotu przewodu kominowego na dachu uszczelnić giętkim wkładem kominowym typu alufol. Zdaniem WINB stwierdzenie wskazanych nieprawidłowości uzasadniało wydanie w trybie administracyjnym zaskarżonej decyzji nakazującej Wspólnocie Mieszkaniowej ich usunięcie. WINB uwzględnił także, że w toku przeprowadzonych 31 lipca 2025 r. oględzin ustalono, że cały budynek jest w dobrym stanie technicznym, kominy na poziomie dachu są w dobrym stanie technicznym. Natomiast dokonując ustaleń czy obowiązek nałożony decyzją organu I instancji został zrealizowany stwierdzono: a) w lokalu nr [..] nie wykonano zamurowania kanału wentylacyjnego przynależnego do lokalu nr [..] poniżej kratki wentylacyjnej pozostawiając drożność kanału na odcinku od klatki wentylacyjnej w lokalu nr [..] (WC) do wylotu kanału nad dachem, nie zamontowano również kratki wentylacyjnej o wymiarach 14 cm x 14 cm pod sufitem w pomieszczeniu WC, b) w lokalu nr [..] nie zamontowano wkładu uszczelniającego typu alufol na odcinku od połączenia kartki wentylacyjnej do wylotu kanału na dachu budynku c) na klatce schodowej nr [..] dla lokali nr [..]-[..] wykonano kratkę wentylacyjną wywiewną o DN 150 d) w piwnicy budynku wykonano uszczelnienie drzwiczek rewizyjnych kanałów kominowych we wszystkich przewodach kominowych dymowych poprzez wykonanie zamurowań w dolnej części kanałów z cegły w celu ich poprawnego oddzielenia oraz zamontowano szczelne drzwiczki wyczystkowe na obu kominach w poziomie piwnicy e) w piwnicy budynku nie wykonano zamurowania cegłą pełną czerwoną uszkodzonej przegrody pomiędzy przewodami kominowym wentylacyjnym użytkowanym dla pomieszczenia WC w lokalu nr [..], a przewodem kominowym dymowym użytkowanym przez mieszkańców lokalu nr [..]. Nadto Zarządca Wspólnoty Mieszkaniowej oświadczył, że nie wykonano części robót, ponieważ skarżący, właściciele mieszkalnia nr [..], nie wyrażają zgody na udostępnienie mieszkania celem wykonania robót, nie zgadzają się też na montaż alufolu, który ich zdaniem jest nietrwały i żądają od Wspólnoty przeprowadzenia inwentaryzacji wszystkich kanałów wentylacyjnych oraz dostępu do pomieszczenia piwnicznego, w którym znajdują się zawory wodociągowe oraz wyczystki. Skarżący podważają nałożony zaskarżaną decyzją nakaz wykonania robót w sposób określony przez organ oraz kwestionują zalecenia zaproponowane przez mistrza kominiarskiego w protokole z okresowej kontroli przewodów kominowych dymowych i wentylacyjnych. Natomiast przywołują opinię mistrza kominiarskiego z 16 września 2024 r., która została przez nich dołączona do odwołania. W ocenie WINB w sprawie zaistniały przesłanki z art. 66 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 Prawa budowlanego, jednak wobec stwierdzenia, że część nałożonych obowiązków została już przez Wspólnotę wykonana i nastąpił upływ terminu w zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy podjął rozstrzygnięcie reformatoryjne. WINB wskazał, że niniejszą decyzją nie działa na niekorzyść strony, gdyż rozstrzyga merytorycznie sprawę zmniejszając zakres robót z uwagi na ich częściowe wykonanie oraz zmieniając termin wykonania obowiązku. W skardze ww. decyzję zarzucono naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego oraz dokonanie ustaleń faktycznych niezgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Skarżący wskazali, że nakazany montaż kratki wentylacyjnej pod sufitem będzie niezgodny ze sztuką budowlaną, ponieważ odstęp pomiędzy kratką a sufitem powinien wynosić minimum 15 cm. Nadto całkowicie pominięto w opisie stanu faktycznego i nie odniesiono się w decyzji do wniosków skarżących z 1 marca 2025 r. i 31 marca 2025 r. w zakresie dotyczącym nakazu zamontowania wkładu uszczelniającego. Skarżący wskazali, że kanał z uwagi na poważne uszkodzenia nie nadaje się do montażu wskazanego typu wkładu. W rezultacie w przypadku montażu dojdzie do jego zniszczenia. Skarżący zarzucili także całkowite pominięcie opinii kominiarza z 16 września 2024 r. i skupienie się na drugiej opinii, bez wyjaśnienia sprzeczności pomiędzy nimi. Skarżący wskazali także na zaniechanie nakazania Wspólnocie Mieszkaniowej sporządzenia ekspertyzy technicznej przewodów kominowych, o co wnosili skarżący w piśmie z 31 marca 2025 r. Nadto strona skarżąca zarzuciła naruszenie § 140 pkt 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez brak ustalenia w skarżonej decyzji rozmiaru przewodu kominowego oraz brak odniesienia się do przepisów w zakresie warunków, jakim podlegają przewody kominowe. Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie pkt 2, a także uchylenie poprzedzającej ją decyzji PINB. W uzasadnieniu skarżący wskazali na Polską Normę nr PN-83/B-03430, podając, że otwory wentylacyjne łączone z przewodami wywiewnymi powinny być usytuowane tak, aby odległość górnej krawędzi otworu od sufitu nie przekraczała 150 mm. Wyjaśnili także, że alufol w ich ocenie nie nadaje się do uszczelniania poważnie uszkodzonych kanałów wentylacyjnych. Nadto zdaniem skarżących wydanie decyzji powinno być przeprowadzone rzetelnym postępowaniem dowodowym, mającym na celu wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności. Skarżący podkreślili, że w opinii kominiarza z 16 września 2024 r. stwierdzono, że w pionie mieszkań [...]-[..] występują usterki zagrażające życiu i mieniu mieszkańców tego pionu oraz całego bloku. 1- Nieszczelne przewody wentylacyjne. 2- W przewodach wentylacyjnych prowadzone rury oraz przewody elektryczne. 3 - Nieszczelne drzwiczki wycierowe. 4 - Brak skutecznej wentylacji kotłowni. Ingerencja w przewody wentylacyjne doprowadziła do tego, że z pomieszczenia łazienki mieszkania nr [..] bardzo często wydobywa się dym z kratki wentylacyjnej". W uwagach stwierdzono, że: "Aby zwiększyć bezpieczeństwo należy w tych mieszkaniach przywrócić stan faktyczny (pierwotny) przynależności i działania urządzeń do poszczególnych mieszkań. Należy uszczelnić przewody kominowe tak, aby spełniały wymogi szczelności". Zdaniem strony skarżącej pominięcie przez WINB powyższej opinii i niepoczynienie własnych ustaleń faktycznych w tym zakresie może narazić mieszkańców Wspólnoty Mieszkaniowej na niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia z uwagi na odnalezienie przez kominiarza W. S. przewodów elektrycznych w przewodach kominowych. Przewody te pod wpływem wysokiej temperatury z czasem na pewno ulegną stopnieniu i dojdzie do zapalenia sadzy w przewodach kominowych, a tym samym dojdzie do pożaru w budynku. Skarżący nie potrafią zrozumieć, dlaczego organy obu instancji pomijają kwestię przewodów elektrycznych. Skarżący wskazali także, że wnosili o zobowiązanie PINB do powołania biegłego kominiarza do wydania niezależnej opinii co do zasadności użycia wkładu kominowego alufol w sytuacji, gdy przewody kominowe są w złym stanie technicznym wymagającym wykonania w nich prac murarskich. Opinie mistrzów kominiarskich: M. J., A. O. i W. S. pozostają sprzeczne, w związku z czym powinien zostać powołany do sprawy niezależny biegły, który stwierdzi zasadność bądź niezastosowania wkładu kominowego typu Alufol. Organy całkowicie pominęły ten wniosek dowodowy. Zdaniem skarżących twierdzenia zawarte w opinii kominiarskiej M. J. nie odpowiadają stanowi faktycznemu, a potwierdzić to może tylko i wyłącznie dowód z opinii biegłego z zakresu kominiarstwa, organ nie posiada bowiem wiedzy specjalistycznej. Skarżący uznali opinię wykonaną przez M.J. za nieprzydatną, gdyż badanie przewodów kominowych kamerą było robione tylko do połowy wysokości i wybiórczo. Nadto skarżący w piśmie z 31 marca 2025 r. wnieśli o przeprowadzenie kontroli dostępu do przewodów kominowych, co pozwoliłoby stwierdzić wszystkie nieprawidłowości przy korzystaniu z przewodów kominowych i wydać przez organ odpowiednie polecenia wykonania prac koniecznych dla bezpieczeństwa. Strona skarżąca wskazała, że nie został powołany biegły a całość decyzji oparto na opinii kominiarza działającego na zlecenie Wspólnoty Mieszkaniowej, który nie mógł być bezstronny z uwagi na rozbieżne interesy poszczególnych członków Wspólnoty, pozostających ze sobą w konflikcie. Mając na uwadze powyższe skarżący, wskazując na art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a., wnieśli o powołanie biegłego kominiarza celem wydania opinii na okoliczność zasadności wskazanych w decyzji rozwiązań – przede wszystkim montażu elastycznego wkładu kominowego alufol. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, gdyż wydane w sprawie decyzje organów obu instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem zaskarżenia skarżący uczynili decyzję z 29 października 2025 r., którą WINB w punkcie 1 uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji, a rozstrzygając sprawę co do istoty w punkcie 2 - nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej usunięcie pod nadzorem osoby posiadającej uprawnienia do kierowania robotami budowlanymi w specjalności instalacyjnej w zakresie instalacji sanitarnej, w terminie do 31 grudnia 2025 r., stwierdzonych nieprawidłowości, wskazując by w przewodzie kominowym, wentylacyjnym w lokalu mieszkalnym nr [..]: wykonać zamurowanie kanału wentylacyjnego przynależnego do lokalu nr [..] poniżej kratki wentylacyjnej, pozostawiając drożność na odcinku od kratki wentylacyjnej w lokalu nr [..] (WC) do wylotu kanału nad dachem, kratkę wentylacyjną o wymiarach 14 cm x 14 cm zamontować należy pod sufitem w pomieszczeniu WC; w kanale tym (po jego zamurowaniu) należy zamontować wkład uszczelniający typu alufol na odcinku od połączenia kratki wentylacyjnej do wylotu kanału na dachu budynku (wentylacja wywiewna). Natomiast w piwnicy należy wykonać zamurowanie cegłą pełną czerwoną uszkodzonej przegrody między przewodami: wentylacyjnym użytkowanym dla pomieszczenia WC w lokalu nr [..], a przewodem kominowym dymowym, użytkowanym dla lokalu mieszkalnego nr [..]. WINB stwierdził, że z uwagi na konieczność wykonania robót budowlanych w lokalu mieszkalnym nr [..] należy uzyskać zgodę właścicieli tego lokalu na wykonanie nakazanych robót budowlanych. Kontrolowane postępowanie administracyjne toczyło się według przepisów Rozdziału 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2025 r., poz. 418 ze zm., dalej powoływanej jako P.b.), zatytułowanego "Utrzymanie obiektów budowlanych". W myśl art. 61 pkt 1 P.b. właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2. Z kolei zgodnie z tym ostatnim przepisem obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7. W przypadkach wymienionych w ustawie (art. 66 ust. 1 pkt 1 - 4 Pb) właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie w obiekcie budowlanym stwierdzonych nieprawidłowości. I tak, stosownie do treści art. 66 ust. 1 P.b., w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany: 1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo 2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo 3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym albo 4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia - organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Nie budzi wątpliwości, że obowiązki wynikające z art. 66 P.b. należy, zgodnie z art. 61 tej ustawy, nakładać na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Zaznaczyć też trzeba, że art. 66 P.b. nie tworzy dla właściciela obiektu lub jego zarządcy nowych obowiązków tylko precyzuje ustawowe obowiązki i umożliwia egzekwowanie ich wykonalności. Dodać należy, że decyzje wydawane na podstawie art. 66 P.b. zaliczane są do kategorii tzw. decyzji związanych. Związany charakter decyzji wynika właśnie z tego, że ustalenie przez organ nadzoru budowanego, iż zachodzi któraś z przesłanek wymienionych w art. 66 ust. 1 pkt 1-4 P.b., wymusza na nim wydanie decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości (zob. wyroki NSA: z 20 maja 2011 r., sygn. II OSK 916/10; z 14 lutego 2013 r., sygn. II OSK 1917/11; z 2 września 2014 r., sygn. II OSK 3075/13, publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl, CBOSA). Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, wskazując na art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 P.b., PINB stwierdził nieodpowiedni stan techniczny przewodów kominowych w budynku mieszkalnym, co może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska, a co zostało jednoznacznie udokumentowane wynikami kontroli z 25 kwietnia 2024 r., a także wynikami opinii mistrza kominiarskiego z 1 marca 2024 r. i z 15 grudnia 2023 r. Co więcej, istnienie usterek zagrażających życiu i mieniu mieszkańców potwierdza także załączona przez skarżących do odwołania, opinia mistrza kominiarskiego z 16 września 2024 r. Stwierdzony w ten sposób stan techniczny budynku mieszkalnego w oczywisty sposób wyczerpywał dyspozycję art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 P.b., bowiem stanowił zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi oraz bezpieczeństwa mienia, a w konsekwencji obligował organy nadzoru budowlanego do podjęcia działań mających na celu wykonanie przez Wspólnotę konkretnie określonych robót budowlanych. W ocenie Sądu jednak, biorąc pod uwagę treść materiału dowodowego, stanowiącego podstawę faktyczną decyzji z perspektywy sformułowanych w skardze zarzutów – w szczególności opinię nr 40/2023 z 15 grudnia 2023 r. podpisaną przez mistrza kominiarskiego M. J. oraz protokół nr 482/2023 z okresowej kontroli przewodów kominowych, dymowych i wentylacyjnych – wątpliwości budzi to, czy organ w sposób pełny i wszechstronny – całościowy - ustalił stan i stopień nieprawidłowości w instalacji przewodów kominowych. Skarżący konsekwentnie w toku postępowania podnosili konieczność kompleksowego zbadania całej instalacji kominowej w klatce B budynku przy ulicy J.[..] w S. Powołany wyżej protokół z kontroli przewodów kominowych nr 482/2023 w uwagach i zaleceniach jednoznacznie wskazuje na potrzebę inwentaryzacji przewodów kominowych – wszystkich. Tymczasem, z opinii nr 79/2024 z 1 marca 2024 r., podpisanej przez mistrza kominiarskiego M. J. wynika, że sprawdzenie za pomocą kamery TV przewodów kominowych wentylacyjnych dotyczyło w zasadzie wyłącznie mieszkania nr [..] (mieszkanie skarżących) – przewodu wentylacyjnego kuchni i WC oraz jednego innego wybranego losowo przewodu wentylacyjnego. Skarżący tymczasem przedłożyli opinię nr 125/24 z 16 września 2024 r., podpisaną przez mistrza kominiarskiego W. S., z której wynika, że sporządzający ją dokonał kontroli przewodów kominowych i ich połączeń w mieszkaniach nr [..]-[..] w analizowanym bloku mieszkalnym (jeden pion), stwierdzając: nieszczelne przewody wentylacyjne, a w tych przewodach – rury oraz przewody elektryczne, nieszczelne drzwiczki wycierowe oraz brak skutecznej wentylacji kotłowni. Opinia ta, niewątpliwie zatem obejmuje szerszy zakresie kontroli przewodów kominowych, niż opinia nr 79/2024, na której oparły się orzekające w sprawie organy, i mimo że została przedłożona w toku postępowania odwoławczego - nie była przedmiotem oceny i refleksji tego organu. Tymczasem jasno z niej wynika, że zakres ustaleń organów nadzoru budowlanego w przedmiocie sprawności kanałów wentylacyjnych, ograniczony w zasadzie wyłącznie do mieszkania nr [..], innego losowo wybranego, piwnicy oraz klatki schodowej – był zbyt wąski. W ocenie Sądu, organy powinny dokonać inwentaryzacji wszystkich przewodów kominowych, a nie tylko wybranych, na co jasno wskazuje protokół z kontroli przewodów kominowych nr 482/2023. Nie budzi bowiem żadnych wątpliwości fakt, że przewody te są nieszczelne, a tym samym niesprawne, jednak ustalenia te mają charakter wybiórczy i niepełny, gdyż dotyczą tylko części instalacji. W konsekwencji też – zakres i sposób nałożonych na Wspólnotę obowiązków w oparciu o art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 P.b., ukierunkowanych na usunięcie nieprawidłowości – ustalony został przedwcześnie, bo w oparciu o niepełne ustalenia w zakresie stanu faktycznego. Rację tym samym mają skarżący, zarzucając naruszenie art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. Zarzuty skargi dotyczące wadliwego, zdaniem skarżących, sposobu usunięcia nieprawidłowości (nakaz zamontowania pod sufitem kratki wentylacyjnej w pomieszczeniu WC, zasadność zastosowania wkładu alufol jako materiału uszczelniającego) nie mogą zostać ocenione przez Sąd na obecnym etapie postępowania, gdyż organy nadzoru budowlanego obowiązane będą ponownie ustalić stan i szczelność przewodów kominowych – tym razem w sposób kompleksowy i całościowy – i dopiero w oparciu o te ustalenia – określić zakres i sposób usunięcia nieprawidłowości adekwatnie do tych ustaleń. Odnosząc się natomiast do wniosku strony skarżących dotyczącego powołania przez sąd biegłego kominiarza należy wskazać, że zgodnie z art. 1 oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne powołane zostały do kontrolowania działalności administracji publicznej, a nie rozstrzygania spraw administracyjnych. Rozwiązanie to rzutuje m.in. na specyficzne regulacje w zakresie postępowania dowodowego prowadzonego przez sądy administracyjne, które zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. ograniczone jest wyłącznie do uzupełniającego dowodu z dokumentów, który można przeprowadzić, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z przepisu tego wynika wprost, że sąd administracyjny nie powołuje biegłych i nie przeprowadza dowodu ze sporządzonej przez nich opinii. Ponadto przedstawienie takiej opinii przez stronę skarżącą nie może prowadzić do ustalenia stanu faktycznego sprawy odmiennego od przyjętego przez orzekające w sprawie organy, a jedynie może wskazywać, że organy te nieprawidłowo ustaliły istniejący stan w stopniu mającym istotny wpływ na wydane rozstrzygnięcie. Nie można zatem skutecznie stawiać zarzutu nieprawidłowego przeprowadzenia postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy strona nie przedstawia stosownych dowodów z dokumentów i jedynie oczekuje powołania biegłych w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy. Sąd w składzie orzekającym podziela tym samym stanowisko orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym sąd ma możliwość przeprowadzić - jako uzupełniający - tylko dowód z dokumentu. Takim dowodem nie jest natomiast opinia biegłego. Jest ona wprawdzie utrwalona (w tym wypadku) na piśmie, ale nie zmienia to faktu, że nie jest to dowód z dokumentu w rozumieniu jakiejkolwiek procedury prawnej. Dowodem w tym przypadku nie jest bowiem informacja o określonym prawie czy stosunku prawnym albo okoliczności mającej znaczenie prawne, a jest nim stanowisko biegłego w kwestii, która wymaga wiedzy specjalistycznej (por. wyrok NSA z 12 marca 2026 r., sygn. I OSK 313/24, CBOSA). Co więcej, zakres postępowania dowodowego określony w art. 106 § 3 p.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest dostosowany do funkcji tego postępowania, której celem jest ocena zgodności z prawem procesu zastosowania przez organy administracji publicznej norm prawa do określonego stanu faktycznego. Co istotne w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd administracyjny nie może dokonywać ustaleń, które prowadziłyby do nowego ustalenia stanu faktycznego w sprawie administracyjnej albo kontynuowania postępowania dowodowego prowadzonego przez organy (por. wyrok NSA z 10 marca 2026 r. sygn. akt III OSK 1239/23). Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego danej sprawy, lecz ocena czy organy prawidłowo ustaliły ten stan i czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń faktycznych. To zaś oznacza, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do ponownego rozpatrzenia sprawy, w tym ustalania stanu faktycznego sprawy. Tym samym w postępowaniu przed sądem administracyjnym strona nie może oczekiwać, że sąd będzie prowadził postępowanie dowodowe i ustalał stan faktyczny sprawy. Nie można też oczekiwać, że sąd administracyjny ustali stan faktyczny posługując się domniemaniem faktycznym (za: wyrok NSA z 26 lutego 2026 r., sygn. I GSK 1344/24, CBOSA). Mając na uwadze powyższe, brak jest podstaw by powołać wskazanego przez skarżących biegłego. Wyjaśnić także należy, że kominy i przewody wentylacji grawitacyjnej należą do części wspólnej budynku i żaden właściciel wyodrębnionego lokalu mieszkalnego nie ma indywidualnego tytułu prawnego do kanału kominowego. Sam fakt korzystania z takiego kanału przez właściciela lokalu nie przesądza o przynależności do konkretnego lokalu w znaczeniu prawnym. Podobnie wyraził się NSA w wyroku z 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 1403/16 (CBOSA) stwierdzając, że kominy i przewody instalacji wentylacyjnej należą do części wspólnej budynku i właściciel wyodrębnionego lokalu mieszkalnego nie ma indywidualnego tytułu prawnego do komina czy kanału kominowego. Tak więc sam fakt korzystania z takiego komina czy kanału kominowego przez właściciela wyodrębnionego lokalu nie przesądza o jego przynależności do tego lokalu w znaczeniu prawnym. W tym zakresie istotne znaczenie prawne ma art. 3 pkt 1 P.b., zgodnie z którym obiekt budowlany to m.in. budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi. Natomiast kanały dymowe to kanały wykonane w ścianach budynku lub przybudowane do tych ścian, wraz z ich wyposażeniem, służące do odprowadzania dymu ponad dach, zaś kanały wentylacyjne to kanały wykonane w ścianach budynku lub przybudowane do tych ścian, wraz z ich wyposażeniem, służące do odprowadzania zanieczyszczonego powietrza z pomieszczeń. Chociaż kanały wentylacyjne i dymowe odprowadzają odpowiednio powietrze i dym z poszczególnych lokali w budynku, to stanowią instalację, będącą częścią składową budynku, a nie element poszczególnych lokali. Tym samym niesprawność występująca w poszczególnych lokalach, dotyczy instalacji budynku stanowiących całość techniczno-użytkową. Tym samym organy zasadnie co do zasady skierowały nakaz usunięcia nieprawidłowości do Wspólnoty Mieszkaniowej. Skarżący oraz inni poszczególni właściciele lokalów mieszkalnych właśnie jako właściciele, zobowiązani są podejmować wszelkie działania w celu zapewnienia odpowiedniego stanu technicznego zarówno swojego lokalu mieszkalnego, jak i budynku jako całości, a tym samym współpracować ze Wspólnotą Mieszkaniową w tym zakresie (art. 61 pkt 1 i 2 P.b.). Podobne zobowiązanie ma Wspólnota Mieszkaniowa, która powinna dążyć do kompleksowego ustalenia stanu faktycznego w zakresie sprawności przewodów kominowych we wszystkich lokalach mieszkalnych i pomieszczeniach wspólnych. Reasumując, Sąd oceniając zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji uznał, że naruszają one przepisy procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie i z tych też względów – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143) uchylił zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Ponownie orzekając w sprawie organy zobowiązane będą uzupełnić postępowanie dowodowe w taki sposób, by ustalić stan i szczelność całej instalacji obejmującej przewody kominowe w budynku mieszkalnym przy ulicy J. [..] w S. i adekwatnie do tych ustaleń – orzec o sposobie usunięcia nieprawidłowości. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 ww. ustawy, zasądzając od organu odwoławczego na rzecz skarżących solidarnie tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę uiszczonego w sprawie wpisu sądowego od skargi, tj. 500 zł.