II SAB/Gd 203/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Protokolant Starszy Sekretarz sądowy Marta Sankiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 18 marca 2015 r. sprawy ze skargi S. A. N. na bezczynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. orzeka, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 2. umarza postępowanie w zakresie bezczynności, 3. wymierza Prezesowi Sadu Apelacyjnego grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych. S. A. N. w dniu 10 grudnia 2014 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, za pośrednictwem Prezesa Sadu Apelacyjnego, skargę na bezczynność Prezesa Sądu Apelacyjnego. W skardze zawarł wniosek o stwierdzenie bezczynności organu, orzeczenie że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o wymierzenie organowi grzywny. Jak wynika z uzasadnienia skargi i akt sprawy skarżący w dniu 11 lipca 2014 r. skierował do Prezesa Sądu Apelacyjnego, drogą elektroniczną, wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Treść wniosku obejmowała następujące informacje: 1) Jaki jest średni okres oczekiwania na rozstrzygnięcie apelacji w I Wydziale Cywilnym Sądu Apelacyjnego? 2) Jaki jest średni okres oczekiwania od momentu wpływu apelacji z sądu pierwszej instancji do Sądu Apelacyjnego I Wydziału Cywilnego do momentu wyznaczenia rozprawy apelacyjnej? 3) Jaki jest średni czas oczekiwania na rozstrzygnięcie zażalenia w tut. Sądzie w Wydziale I Cywilnym od momentu wpływu do wydania postanowienia? 4) Jaki jest średni czas od dnia wpływu zażalenia do tut. Sądu do Wydziału I Cywilnego do dnia zarządzenia w kwestii wyznaczenia referenta sprawy i terminu posiedzenia? Jako sposób odpowiedzi wnioskodawca wskazał formę elektroniczną - na skrzynkę ePUAP lub korespondencyjnie na podany adres. Według skargi strona skarżąca nie otrzymała odpowiedzi na zadane pytania. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Apelacyjnego potwierdził, że w dniu 11 lipca 2014 r. na Elektroniczną Platformę Usług Administracji Publicznej (ePUAP) wpłynął wniosek skarżącego, jednakże nie został on zarejestrowany w ewidencji korespondencji przychodzącej. Było to wynikiem niezachowania należytej staranności przy wykonywaniu czynności przez pracownika odpowiedzialnego za rejestrację wpływu. Jednocześnie organ poinformował, że w dniu 11 grudnia 2014 r., po uzyskaniu informacji o złożeniu przedmiotowego wniosku, udzielił skarżącemu informacji przepraszając za zwłokę. W piśmie procesowym z dnia 28 grudnia 2014 r. skarżący podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Potwierdził otrzymanie pismem z dnia 11 grudnia 2014 r. odpowiedzi na żądane informacje, wskazując jednocześnie, że nastąpiło to dopiero w reakcji na skargę, z 6-miesięcznym opóźnieniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 oraz § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta zgodnie z treścią art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) obejmuje również bezczynność organów, a w przypadku informacji publicznej także innych podmiotów zobowiązanych do jej udzielenia. Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest bezczynność Prezesa Sądu Apelacyjnego, polegająca na nieudostępnieniu skarżącemu S. N., w terminie i w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2014 r., poz. 782), żądanej przez niego informacji zawartej we wniosku z dnia 11 lipca 2014 r., złożonym drogą elektroniczną. Pozostaje w sprawie bezsporne, że informacja została skarżącemu udostępniona, po wniesieniu niniejszej skargi. Nie budzi wątpliwości sądu ani stron niniejszego postępowania, że przedmiotowy wniosek dotyczył informacji publicznej. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, która podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystaniu na zasadach i w trybie określonym w ustawie. Stosownie do treści art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. "a" tej ustawy, udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o danych publicznych. Z kolei zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Na gruncie niniejszej sprawy zakres zadanych pytań, dotyczący danych publicznych związanych z funkcjonowaniem organu władzy publicznej, których adresatem był Prezes Sądu Apelacyjnego świadczy o tym, że żądanie skierowane do podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej mieści się w ramach określonych ustawą o dostępie do informacji publicznej. Oznacza to, że organ miał obowiązek załatwienia wniosku skarżącego w sposób określony w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, a jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot zobowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej). Stosownie do treści art. 14 ust. 1 ustawy udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępniania informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Bezczynność organu rozpoznającego wniosek o udostępnienie informacji publicznej, występuje wówczas, gdy w ustawowym terminie organ nie rozpoznał złożonego wniosku. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, przy czym stan bezczynności trwał także w dniu wniesienia do sądu skargi na bezczynność. Rozpoznając sprawę ze skargi na bezczynność sąd musi jednak uwzględnić stan faktyczny w chwili orzekania, a na gruncie niniejszej sprawy po wniesieniu skargi lecz przed wydaniem orzeczenia stan bezczynności ustał. Jak wyjaśnia się w orzecznictwie, jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wydał akt lub dokonał czynności, chociażby z przekroczeniem ustawowych terminów, oznacza to, że organ nie pozostaje w stanie bezczynności (tak m.in. w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1979/12, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi niniejsza sprawa bezczynności podlegała zatem umorzeniu jako bezprzedmiotowa, gdyż po wniesieniu skargi organ udostępnił żądaną informację publiczną. Tym samym przestała istnieć sprawa sądowoadministracyjna, rozumiana jako ustalenie, czy istnieje potrzeba zmuszenia organu do podjęcia nakazanych prawem aktów lub czynności. Jednakże wydanie przez organ rozstrzygnięcia, czy też udostępnienie informacji publicznej w formie czynności materialno - technicznej jak to ma miejsce w rozpatrywanej sprawie, nie zwalnia sądu z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność miała miejsce rażącym naruszeniem prawa oraz od obowiązku rozważenia zasadności wymierzenia organowi grzywny z tego tytułu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12; z dnia 18 czerwca 2013 r., sygn. akt I OSK 1143/13; z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 872/14 http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wynika z treści art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd ma obowiązek orzeczenia, czy bezczynność nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa niezależnie od tego, czy w dniu wyrokowania organ pozostawał w bezczynności, czy też nie. Ponadto na podstawie § 2 wskazanego przepisu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może też orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6, a zatem do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W niniejszej sprawie sąd uznał, że bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Sąd wziął pod uwagę niekwestionowaną okoliczność zarówno półrocznego opóźnienia w udzieleniu odpowiedzi, jak i fakt, że bezczynność ustała po wniesieniu skargi, dopiero bowiem wówczas organ powziął informację o uchybieniach organizacyjnych, których skutkiem było niezarejestrowanie wpływu wniosku złożonego drogą elektroniczną na platformę ePUAP. Za rażące naruszenie prawa w rozumieniu przepisu art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi można uznać oczywiste, ewidentne niezastosowanie przepisów lub zastosowanie ich w sposób niewątpliwie nieprawidłowy. W niniejszej sprawie długotrwałość w rozpatrzeniu niniejszego wniosku o udostępnienie informacji publicznej jest ewidentna i szczególnie rażąca, zważywszy na krótkie terminy określone w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Sąd uwzględnił też wniosek o wymierzenie organowi grzywny. Grzywna określona w art. 149 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma charakteru represyjnego, lecz dyscyplinujący. W zakresie wysokości grzywny ustawodawca wprowadził pewną swobodę określając jedynie jej górną granicę. W takiej sytuacji koniecznym staje się zindywidualizowanie grzywny, czyli wskazanie przyczyn, które legły u podstaw jej wymierzenia w konkretnej wysokości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 2005/12, LEX nr 1341460). Uzasadnienie zindywidualizowania grzywny powinno uwzględniać charakter stwierdzonych uchybień w konkretnym przypadku oraz ocenę, czy powoływane przyczyny usprawiedliwiające stan bezczynności mogą mieć wpływ na jej wysokość. Jak wynika z treści odpowiedzi na skargę organ, przyznając brak należytej staranności, wskazuje też na okres urlopowy, w którym wpłynął przedmiotowy wniosek, tym samym zmniejszony skład osobowy pracowników Oddziału Administracyjnego, jak i kwestionuje twierdzenia zawarte skardze co do prób skontaktowania się telefonicznie z Sądem Apelacyjnym. Wobec powyższego sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał, że grzywna w wysokości 500 zł będzie adekwatna do stopnia uchybienia, w świetle przyznania przez organ okoliczności związanych z bezczynnością a także podjęciu czynności organizacyjnych zmierzających do zapobieżenia na przyszłość takiej sytuacji. Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 149 oraz art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.