II SAB/Gd 88/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Magdalena Dobek-Rak (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 lutego 2021 r. sprawy ze skargi G. F. na bezczynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę. G.F. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Prezesa Sądu w udostępnieniu informacji publicznej wskazanej we wniosku z dnia 18 sierpnia 2020 r. Skarga została wniesiona w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: W dniu 18 sierpnia 2020 r. skarżący zwrócił się do organu, w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej z wnioskiem o sporządzenie i doręczenie mu zanonimizowanego wyroku z uzasadnieniem zapadłego w sprawie o sygnaturze akt [..] (sygnatura sądu I instancji [..]) oraz wyroku wydanego w sprawie [..] (sygnatura sądu I instancji). W odpowiedzi na wniosek Prezes Sądu pismem z dnia 4 września 2020 r. poinformował wnioskodawcę, że orzeczenia, o których udostępnienie wnioskował, dostępne są na stronie Sądu pod adresem Portal Orzeczeń Sądu [.]. Ponadto wskazano na treść art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, zgodnie z którym informacja udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej przez organ administracji publicznej nie podlega udostępnieniu w trybie wnioskowym. Pismo organu zostało doręczone do Aresztu Śledczego, w którym przebywa skarżący, w dniu 8 września 2020 r. Pismem z 10 września 2020 r. G. F. wniósł do Sądu Najwyższego – Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych za pośrednictwem organu skargę na pismo Prezesa Sądu z 4 września 2020 r. odmawiające doręczenia mu w formie papierowej w wersji zanonimizowanej wnioskowanych wyroków. Oryginał skargi został przekazany do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Skarżący wskazał, że jest w Areszcie i nie ma dostępu do Internetu i drukarki i właśnie dlatego zwrócił się do organu pismem z dnia 18 sierpnia 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący poinformował też, że Sąd odmawia publikacji wyroku i uzasadnienia w sprawie [..] i [..]. Udostępnienia wyroku odmówił mu również Sąd w sprawie [..] i Sąd w sprawach [..] i [.]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi Prezes Sądu podtrzymał stanowisko wyrażone w piśmie z 4 września 2020 r. i stwierdził, że w świetle art. 10 ustawy o dostępie do informacji publicznej nie ma podstaw do żądania udostępnienia informacji, skoro została ona opublikowana w Biuletynie Informacji Publicznej. Stanowisko w zakresie udostępniania skazanym informacji publicznej opublikowanej w BIP zostało utrwalone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Wskazano też, że Kodeks karny wykonawczy nie pozbawia w sposób bezwzględny osadzonego w zakładzie karnym dostępu do Internetu, a w konsekwencji do BIP, a osoba skazana na pobyt w zakładzie karnym może dochodzić swoich praw w zakresie dostępu do informacji publicznej na zasadach ogólnych, wykorzystując instrumenty przewidziane w kodeksie karnym wykonawczym. Przychylenie się dyrektora zakładu karnego do wniosku osoby skazanej o umożliwienie dostępu do internetowego biuletynu BIP nie jest uzależnione wyłącznie od jego dobrej woli, skoro osoba ta może dochodzić swoich racji w sposób przewidziany w przepisach Kodeksu karnego wykonawczego, w trybie określonym w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. Nr 151, poz. 1467), w tym dostępu do sprzętu komputerowego. Zatem zdaniem organu osoba pozbawiona wolności i przybywająca w zakładzie karnym nie może być uznana za osobę pozbawioną systemowo dostępu do informacji publicznej poprzez pozbawienie dostępu do Internetu. Wprawdzie dostęp do informacji publicznej osób osadzonych w zakładach karnych nie jest nieograniczony, jednak obowiązujące przepisy prawne nie pozbawiają w sposób bezwzględny tego dostępu. Prawidłowa jest zatem taka wykładnia art. 10 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którą osadzenie w zakładzie karnym nie stanowi okoliczności wyłączającej zastosowanie tego przepisu. Skarżący w piśmie z dnia 29 października 2020 r. zaznaczył, że jest pozbawiony dostępu do Internetu, natomiast w piśmie z dnia 5 listopada 2020 r. określonym jako "rozszerzenie skargi", wskazując na praktykę Sądu, wniósł o nieanonimizowanie danych personalnych prokuratorów i nazw instytucji publicznych. Organ w odpowiedzi na to pismo wskazał, że reguły anonimizacji orzeczeń wynikają z załącznika nr 5 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 czerwca 2019 r. w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej. Wskazano też, że dla oceny, czy organ pozostaje w bezczynności, istotne znaczenie ma fakt, czy anonimizowana informacja jest wprost objęta zakresem żądania wniosku, czy też pojawia się "przy okazji" udostępniania informacji publicznej, lecz nie jest objęta wnioskiem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Skarga na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Bezczynność na gruncie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 2176), dalej u.d.i.p., polega na tym, że organ lub inny podmiot zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w postaci udostępnienia informacji nie podejmuje tej czynności, ani nie wydaje decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej bądź o umorzeniu postępowania. Jedynie w przypadkach, gdy żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej, bądź nie znajduje się w posiadaniu organu, czy też jej udostępnienie regulują przepisy szczególne, załatwienie sprawy może nastąpić poprzez pisemne poinformowanie wnioskodawcy o przyczynach uzasadniających nieudostępnienie informacji. W niniejszej sprawie skarżący zwalcza bezczynność Prezesa Sądu w rozpoznaniu jego wniosku z dnia 18 sierpnia 2020 r. o udostępnienie wyroków z uzasadnieniem w wersji zanonimizowanej o sygnaturach akt [..] (D. B.) i [.] (S. W.). Nie ulega wątpliwości, że wskazany organ, w świetle art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej pozostającej w jego dyspozycji. W rozpoznawanej sprawie nie budzi również wątpliwości, że informacje żądane przez skarżącego w piśmie z dnia 18 sierpnia 2020 r. są informacjami publicznymi w rozumieniu art. 1 i 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret trzecie u.d.i.p. oraz, że są one dostępne w Biuletynie Informacji Publicznej, o czym organ poinformował skarżącego w odpowiedzi na jego wniosek pismem z dnia 4 września 2020 r. Prezes Sądu wyjaśnił bowiem, że wskazane wyroki Sądu o sygnaturach akt []. i [..] są dostępne na stronie Sądu pod adresem Portal Orzeczeń Sądów [..]. Zgodnie z art. 7 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznych następuje w drodze: 1) ogłaszania informacji publicznych, w tym dokumentów urzędowych, w Biuletynie Informacji Publicznej, o którym mowa w art. 8; 2) udostępniania, o którym mowa w art. 10 i 11; 3) wstępu na posiedzenia organów, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 3, i udostępniania materiałów, w tym audiowizualnych i teleinformatycznych, dokumentujących te posiedzenia; 4) udostępniania w centralnym repozytorium. Z treści art. 7 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. w związku z art. 8 ust. 1 u.d.i.p. wynika, że udostępnienie informacji publicznej następuje w drodze ogłaszania informacji publicznych, w tym dokumentów urzędowych, w Biuletynie Informacji Publicznej, który tworzy się w celu powszechnego udostępniania informacji publicznej. Z kolei stosownie do art. 10 ust. 1 u.d.i.p. informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej, jest udostępniana na wniosek. Z powyższych przepisów wynika, że informacja, która została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej przez organ administracji publicznej nie podlega udostępnieniu w trybie wnioskowym. Nie można bowiem żądać udostępnienia w trybie u.d.i.p. informacji, która już została udostępniona. Udostępnienie zatem informacji publicznej w Biuletynie Informacji Publicznej wyłącza obowiązek ponownego jej udostępnienia na wniosek zainteresowanego. Stanowisko judykatury w tym względzie jest jednolite (por. wyroki NSA z dnia 7 marca 2012 r., I OSK 2479/11, z dnia 21 kwietnia 2017 r., I OSK 1850/15, z dnia 16 października 2018 r., I OSK 2219/16, dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec tego bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej nie podejmuje stosownych czynności, tj. nie udostępnia informacji w sposób przewidziany w ustawie m.in. w sposób wskazany w art. 10 ust. 1 u.d.i.p., a nie w sytuacji, gdy odmawia przekazania informacji, która została już udostępniona w drodze umieszczenia w Biuletynie Informacji Publicznej, jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Ze względu na szczególną sytuację skarżącego przebywającego w Areszcie Śledczym wskazać należy, że przepis art. 10 ust. 1 u.d.i.p. nie upoważnia do odmiennego traktowania osób odbywających karę pozbawienia wolności. Ustawodawca nie uzależnił zastosowania wskazanego przepisu od indywidualnej sytuacji prawnej i faktycznej wnioskodawcy. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA: z dnia 7 marca 2012 r., I OSK 2479/11, z dnia 30 maja 2012 r., I OSK 481/12; z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 730/12, z dnia 21 kwietnia 2017 r., I OSK 1850/15, z dnia 16 października 2018 r., I OSK 2219/16, dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym osadzony w zakładzie karnym musi liczyć się z ograniczeniami swobód i wolności, które są nieodzownym elementem wykonywania kary w warunkach izolacyjnych, chociaż osobie tej co do zasady nadal przysługują wszystkie prawa i wolności gwarantowane w Konstytucji (poza prawem do wolności osobistej). Z przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 53), zwanej dalej k.k.w., nie wynika, aby osadzonego w zakładzie karnym pozbawiano w sposób bezwzględny dostępu do internetu, a w konsekwencji do Biuletynu Informacji Publicznej. Zatem fakt osadzenia w zakładzie karnym nie przesądza z góry, iż skazany jest pozbawiony dostępu do internetu, w tym możliwości wglądu do Biuletynu Informacji Publicznej. Zgodnie z art. 110a § 2 k.k.w. dyrektor zakładu karnego może zezwolić skazanemu na posiadanie w celi sprzętu audiowizualnego, komputerowego oraz innych przedmiotów, w tym także podnoszących estetykę pomieszczenia lub będących wyrazem kulturalnych zainteresowań skazanego, jeżeli posiadanie tych przedmiotów nie narusza zasad porządku i bezpieczeństwa obowiązujących w zakładzie karnym. Wśród skatalogowanych w art. 102 k.k.w. praw osób skazanych nie wskazano co prawda dostępu do internetu (tylko dostęp do radia, telewizji, książek i prasy – pkt 6 przepisu), jednak katalog ten nie jest katalogiem zamkniętym. Oznacza to, że osoba skazana na pobyt w zakładzie karnym może dochodzić swoich praw w zakresie dostępu do informacji publicznej na zasadach ogólnych, wykorzystując instrumenty przewidziane w k.k.w. Podkreślenia również wymaga, iż przychylenie się dyrektora zakładu karnego do wniosku osoby skazanej o umożliwienie dostępu do internetowego Biuletynu Informacji Publicznej nie jest uzależnione wyłącznie od jego dobrej woli, skoro osoba ta może dochodzić swoich racji w sposób przewidziany w przepisach k.k.w., w trybie określonym w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz.U. Nr 151, poz. 1467). Wobec tego, osoba pozbawiona wolności i przybywająca w zakładzie karnym bądź areszcie śledczym nie może być uznana za osobę pozbawioną systemowo dostępu do informacji publicznej poprzez pozbawienie dostępu do internetu. Wprawdzie dostęp do informacji publicznej osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych nie jest nieograniczony, jednak obowiązujące przepisy prawne nie pozbawiają w sposób bezwzględny tego dostępu. Z istoty kary pozbawienia wolności wynika, że osoby, którym kara ta została wymierzona muszą się liczyć z różnymi ograniczeniami np. w kontaktach z najbliższymi, znajomymi, w możliwości korzystania z telefonów komórkowych i stacjonarnych i szeregiem innych ograniczeń. Przepis art. 10 ust. 1 u.d.i.p. należy zatem prawidłowo wykładać w ten sposób, że osadzenie w zakładzie karnym nie stanowi okoliczności wyłączającej zastosowanie art. 10 ust. 1 u.d.i.p. Wobec powyższego, załatwienie wniosku skarżącego w niniejszej sprawie poprzez odesłanie go do konkretnej strony internetowej Biuletynu Informacji Publicznej, obejmującej Portal Orzeczeń, w którym upubliczniono również wyroki objęte żądaniem wniosku, przybrało w pełni dopuszczalną postać udostępnienia informacji publicznej. W związku z tym uznać należy, że Prezes Sądu w zakresie rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 18 sierpnia 2020 r. nie był bezczynny. Bez wpływu na powyższą ocenę pozostają zastrzeżenia skarżącego związane z odmową publikacji wyroku wydanego w jego sprawie przez Sąd, odmową doręczenia mu wyroku z uzasadnieniem w sprawie o sygn. akt [..] oraz odmową udostępnienia informacji przez Sąd z tego względu, że przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest wyłącznie bezczynność Prezesa Sądu w sprawie udostępnienia informacji publicznej objętej wnioskiem skarżącego z dnia 18 sierpnia 2020 r. W ten sam sposób należało ocenić zarzuty skarżącego odnośnie zasad annominacji wyroków sądowych. W tym stanie sprawy, Wojewódzki Sad Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną. Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.