II SO/Gd 26/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. B. o wymierzenie grzywny A Spółce Akcyjnej z siedzibą w G. Oddziałowi w K. z powodu nieprzekazania skargi dotyczącej bezczynności organu w sprawie udzielenia informacji publicznej postanawia 1. wymierzyć A Spółce Akcyjnej z siedzibą w G. Oddziałowi w K. grzywnę w wysokości 500 zł (pięćset złotych) za nieprzekazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie skargi M. B. na bezczynność w sprawie udzielenia informacji publicznej; 2. zasądzić od A Spółki Akcyjnej z siedzibą w G. Oddziału w K. na rzecz na rzecz M. B. kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia 24 kwietnia 2013 r. (data stempla pocztowego) M. B. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie o wymierzenie "A" Spółce Akcyjnej w G. Oddział w K. grzywny z tytułu niezastosowania się przez ten podmiot do obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Wnioskodawczyni reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego podała, że pismem z 11 stycznia 2013 r. wystąpiła do "A" S.A. Oddział w K. ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na bezczynność polegającą na nieudostępnieniu informacji publicznej na jej wniosek z dnia 13 czerwca 2012 r. Skarga wpłynęła do Oddziału Spółki w dniu 24 stycznia 2013 r., przy czym pismem z dnia 16 kwietnia 2013 r. Spółka odesłała skargę stwierdzając, że nie wykonuje zadań publicznych i nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej w myśl ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Skarżąca domagała się również zobowiązania spółki do przesłania wskazanej skargi do sądu oraz zasądzenia na swoją rzecz kosztów postępowania. W odpowiedzi na wniosek "A" S.A. z siedzibą w G. Oddział w K. wniosła o jego odrzucenie z tego powodu, że podmiot "A" Spółka Akcyjna Oddział w K. nie istnieje w obrocie prawnym, a właścicielem infrastruktury elektroenergetycznej, która zlokalizowana jest w granicach nieruchomości wskazanej we wniosku o udostępnienie informacji publicznej jest "A" Spółka Akcyjna z siedzibą w G. Oddział Spółki znajdujący się w K. nie posiada zdolności prawnej, ani sądowej i nie może być stroną postępowania sądowoadministracyjnego. Postanowieniem z dnia 11 czerwca 2013 r. sygn. akt II SO/Sz 6/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził swą niewłaściwość i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego w Gdańsku jako sądowi właściwemu. W uzasadnieniu nadmieniono, że żaden z przepisów kodeksu spółek handlowych nie przyznaje osobowości prawnej ani zdolności sądowej oddziałowi spółki akcyjnej. Oddział jest więc tylko jednostką organizacyjną osoby prawnej jaką jest spółka akcyjna, nie posiada jednak samodzielności w rozumieniu podmiotowości na gruncie prawa cywilnego bądź administracyjnego. Zgodnie zaś z art. 41 ustawy kodeks cywilny siedzibą osoby prawnej jest miejscowość, w której siedzibę ma organ zarządzający, w niniejszej sprawie organ zarządzający spółki ma siedzibę w G. Stąd koniecznym było zastosowanie art. 59 §1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu wniosku, postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2013 r. w sprawie II SO/Gd 19/13 wymierzył "A" Spółce Akcyjnej z siedzibą w G. grzywnę w wysokości 1000 zł z powodu nieprzekazania skargi. W uzasadnieniu Sąd I instancji, odwołując się do treści art. 54 § 1 i 2 oraz 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) w zw. z art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112 poz. 1198 ze zm.) wskazał, że w sprawach dotyczących udostępnienia informacji publicznej przekazanie akt organu i odpowiedzi na skargę powinno nastąpić w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. Sąd uznał, że przedsiębiorstwo energetyczne, jakim jest "A" Spółka Akcyjna w G. wykonuje zadania publiczne w rozumieniu art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej i jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej w świetle ustawy o dostępie do informacji publicznej. W związku z tym bezczynność Spółki "A" na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej może podlegać kontroli sądu administracyjnego w myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W konsekwencji Sąd doszedł do przekonania, że wniosek o wymierzenie "A" Spółce Akcyjnej w G. grzywny za nieprzekazanie do sądu skargi dotyczącej bezczynności organu w sprawie udzielenia informacji publicznej zasługuje na uwzględnienie. Skarga na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej wpłynęła do Spółki w dniu 24 stycznia 2013 r., a tym samym, stosownie do przepisu art. 21 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, termin do jej przekazania wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawami do sądu upływał dla w dniu 7 lutego 2013 r. Przedmiotowa skarga nie została przekazana do sądu, lecz jak przyznała Spółka – została odesłana nadawcy. Określając wysokość grzywny sąd wziął pod uwagę, że organ w ogóle nie wykonał ciążącego na nim obowiązku. Powoływana w odpowiedzi na niniejszy wniosek okoliczność mylnego uznania, że "A" Spółka Akcyjna w G. nie jest organem w rozumieniu przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie stanowi przesłanki ekskulpującej, bo takich nie zawierają przepisy art. 54 i art. 55 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. "A" S. A. w G. złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i odrzucenie wniosku, a ewentualnie o jego oddalenie. Spółka wskazała, że skarżąca M. B. domagała się ukarania grzywną "A" Spółki Akcyjnej w G. Oddziału w K., która nie miała zdolności sądowej do występowania w tym postępowaniu. Nadto zarzuciła, że wniosek nie spełniał wymogów formalnych pisma w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Postanowieniem z dnia 9 października 2013 r. sygn. akt I OZ 863/13 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 59 §1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi był związany przekazaniem mu sprawy według właściwości i obowiązany do merytorycznego rozpoznania sprawy. Z tego też względu także Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający zażalenie zobowiązany był przyjąć właściwość WSA w Gdańsku. Odnosząc się do zarzutów zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że rozpoznawana sprawa dotyczy wniosku o wymierzenie grzywny za nieprzekazanie skargi do sądu w przedmiocie bezczynności odnośnie udostępnienia informacji publicznej. Należy ona, więc do kategorii spraw szczególnych, rozstrzyganych na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej, której przepisy w odniesieniu do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowią przepisy szczególne. W świetle art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej zobowiązanym jest każda jednostka organizacyjna wykonująca zadania publiczne. Jednostkę organizacyjną w rozumieniu tego przepisu stanowić będzie zatem także wyodrębniona organizacyjnie część spółki, powołana przez nią w celu świadczenia usług, prowadzenia działalności tego podmiotu na określonym terenie, innym niż siedziba organu zarządzającego spółki. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "A" Spółka Akcyjna z siedzibą w G. oraz jej oddziały wykonują zadania publiczne. Wobec powyższego jednostką zobowiązaną do udzielenia informacji publicznej może być także jeden z jej oddziałów, w tym wypadku Oddział w K. Spółki "A" z siedzibą w G., do którego M. B. skierowała wniosek o udzielenie informacji. Wobec brzmienia art. 4 ust.1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej za wadliwe uznać należało stanowisko, iż każdorazowo wyłącznie zobowiązanym do udzielenia informacji będzie organ zarządzający spółką i to nawet wówczas gdy żądanie skierowano do oddziału. W niniejszej sprawie zatem brak było podstaw do wymierzenia grzywny spółce, w sytuacji gdy wniosek o informację oraz skargę na bezczynność skierowano w istocie do oddziału w K. Żądanie wymierzenia grzywny dotyczyło także tej jednostki organizacyjnej. Przy ocenie przedmiotowej sprawy należało mieć na względzie odrębność uregulowań ustawy o dostępie do informacji publicznej. ( por. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2013r., sygn. akt I OSK 102/13). W piśmie z dnia 28 listopada 2013 r. "A" Spółka Akcyjna z siedzibą w G. Oddział w K. wniósł o oddalenie wniosku. W piśmie tym ponownie zarzucono, że wniosek nie spełnia wymogów formalnych pisma w postępowaniu sądowym z uwagi na brak oznaczenia stron, a także z powodu braku pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącej w postępowaniu wywołanym tym wnioskiem. Podkreślono, że pismo z dnia 13 czerwca 2012 r., które było podstawą wniesienia skargi na bezczynność, stanowiło w istocie wezwanie do podjęcia negocjacji w przedmiocie ustalenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości skarżącej oraz ustanowenia służebności przesytu. Dopiero w jego końcowej części wniesiono o udostępnienie kserokopii decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii elektroenergetycznych na nieruchomości skarżącej. W tych okolicznościach skarżony Oddział w K. "A" Spółki Akcyjnej z siedzibą w G. mógł uznać, że żądana informacja nie jest informacją publiczną, gdyż celem jej uzyskania było dochodzenie indywidualnych roszczeń przed sądem powszechnym. W tym zakresie powołano się na wyrok tutejszego Sądu wydany w sprawie II SAB/Gd 38/13 oraz postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie II SO/Sz 20/13. Wskazano przy tym, że skarżącej udzielono odpowiedzi na wniosek dotyczący podjęcia negocjacji. Tak sformułowany wniosek mógł jednak wprowadzić w błąd co do rzeczywistych intencji skarżącej. Rozpoznając ponownie sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Stosownie zaś do treści art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198 ze zm.) do skarg rozpatrywanych w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym że przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. Z kolei art. 55 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że w razie niezastosowania się przez organ do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6, tj. do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Powołany przepis art. 55 § 1 zawiera regulację zmierzającą do dyscyplinowania organów administracji publicznej do terminowego wykonania obowiązków określonych w art. 54 § 2. Celem grzywny, o której mowa w art. 55 § 1, jest pełnienie funkcji dyscyplinującej, a także funkcji represyjnej. Funkcja represyjna realizowana poprzez wymierzenie grzywny, o której mowa w wymienionym przepisie służy bowiem ochronie konstytucyjnego prawa do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Poza tym grzywna z art. 55 § 1 pełni również funkcję prewencyjną, albowiem ukaranie grzywną służy zapobieganiu naruszenia prawa celem przewlekania postępowania sądowoadministracyjnego. Zasada szybkości postępowania jest bowiem jedną z podstawowych zasad postępowania sądowoadministracyjnego (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2012 r., sygn. akt I OZ 328/12, Lex nr 1164456). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ustalono, że przesłanką wymierzenia grzywny na podstawie art. 55 § 1 jest sam fakt nieprzekazania skargi sądowi administracyjnemu, bez względu na jego przyczyny (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2011 r., sygn. akt I OZ 719/11, Lex 965940) a przedmiot zaskarżenia określony w art. 55 § 1 obejmuje nie tylko zaniechanie przekazania sądowi skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy, ale także zwłokę organu w dopełnieniu tej czynności (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09,ONSAiWSA 2010/1/2, Lex 530114). Z kolei ustalając wysokość grzywny sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, a także czas jaki upłynął od wniesienia skargi oraz czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny organ ten obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu (zob. T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,. Komentarz, Warszawa 2005 r., str. 259). Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że M. B. wnioskiem z dnia 13 czerwca 2012 r. zwróciła się do Oddziału w K. "A" Spółki Akcyjnej z siedzibą w G. w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej o udostępnienie kserokopii wszystkich decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy urządzeń infrastruktury elektroenergetycznej na stanowiącej jej własność działce nr [...] położonej w miejscowości S. W związku z niezałatwieniem tego wniosku M. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, za pośrednictwem Oddziału w K. "A" Spółki Akcyjnej z siedzibą w G., skargę na bezczynność tego podmiotu w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Skarga datowana była na dzień 11 stycznia 2013 r. i wpłynęła do Oddziału w K. w dniu 24 stycznia 2013 r. Stosownie do powołanego przepisu art. 21 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, termin do przekazania skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawami do Sądu upływał w dniu 8 lutego 2013 r. Oddział w K. "A" Spółki Akcyjnej z siedzibą w G. nie przekazał jednak tejże skargi do Sądu w tym terminie. Skarga została odesłana do pełnomocnika skarżącej wraz z pismem z dnia 16 kwietnia 2013 r., w którym stwierdzono, że Spółka nie jest podmiotem, do którego zastosowanie mają przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wymierzenie grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uzależnione jest od spełnienia dwóch warunków: stwierdzenia uchybienia przez organ ustawowemu terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę oraz złożenie stosownego wniosku przez stronę. W przedmiotowej sprawie warunki te zostały spełnione. Na podkreślenie zasługuje fakt, że w sprawie o wymierzenie grzywny organ nie może skutecznie usprawiedliwiać niedochowania terminu do przekazania skargi do sądu okolicznościami własnego nieprawidłowego działania (błędną oceną prawną sytuacji). Ciąży na nim bezwzględny obowiązek przesłania sądowi skargi, a wszystkie okoliczności związane ze skargą podlegają ocenie sądu, a nie organu. W niniejszej sprawie istotne znaczenie miał fakt, że sprawa niniejsza rozpoznawana była ponownie po wydaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienia z dnia 9 października 2013 r. sygn. akt I OZ 863/13. Zgodnie bowiem z art. 190 w zw. Z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten przesądził zaś, że skarżony Oddział w K. jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Z treści cytowanego wyżej art. 54 § 2 ustawy wynika kategoryczny obowiązek przekazania skargi sądowi. Nie znajduje zatem uzasadnienia pogląd, że skarżony oddział Spółki z uwagi na treść wniosku z dnia 13 czerwca 2012 r. mógł uznać, że żądana informacja nie jest informacją publiczną. Z całą pewnością okoliczności te nie mogły uzasadniać nieprzekazania skargi do Sądu. Ocena warunków formalnych skargi należy wyłącznie do sądu właściwego do jej rozpoznania. W takiej sytuacji organ jest również zobowiązany do postępowania zgodnie z dyspozycją art. 54 § 2 ustawy, a stanowisko swoje może przedstawić w odpowiedzi na skargę. Wskazać przy tym należy, że wbrew twierdzeniom skarżonego podmiotu wniosek nie zawierał braków formalnych uniemożliwiających nadanie sprawie biegu. Zarzuty w tym zakresie zawierało już zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się jednakże uchybień formalnych wniosku. W ocenie Sądu pełnomocnictwo udzielone przez skarżącą do wniesienia skargi na bezczynność uprawniało również pełnomocnika do wystąpienia o wymierzenie grzywny za nieprzekazanie tejże skargi. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 55 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił wymierzyć Oddziałowi w K. "A" Spółki Akcyjnej z siedzibą w G. grzywnę w wysokości 500 zł. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.