II SO/Gd 3/16

Dnia 11 marca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Tamara Dziełakowska po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. Z. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 września 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Skarżący K. Z. wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na postanowienie organu odwoławczego stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego. Jako przyczynę uchybienia terminu skarżący wskazał nieodebranie korespondencji od organu wskutek jego nieobecności w miejscu zamieszkania spowodowanej przewlekłą chorobą i częstymi pobytami w szpitalu. Wyjaśnił, że mieszka wraz z ojcem, człowiekiem starszym i również schorowanym, który wymaga opieki i z tego względu także często przebywa poza miejscem zamieszkania - u siostry skarżącego. Do wniosku skarżący załączył kartę wypisową ze szpitala z dnia 10 listopada 2015 r. W piśmie z dnia 11 lutego 2016 r. na żądanie Sądu skarżący przybliżył okoliczności związane z nieodebraniem korespondencji i wyjaśnił, że rzadko bywa pod wskazanym adresem, "pomieszkuje" u swojej narzeczonej oraz że strasznie podupadł na zdrowiu, a częste bóle uniemożliwiają mu prawidłowe funkcjonowanie. W okresie w którym była do niego kierowana korespondencja z organu opiekowała się nim narzeczona, a przez pewien czas przebywał również w szpitalu. Z uwagi na stan zdrowia i odległość od miejsca zameldowania nie był w stanie odbierać korespondencji. Na pytanie Sądu z kim skarżący mieszka i czy upoważnił kogoś do odbioru korespondencji skarżący wyjaśnił, że jedyną osobą uprawnioną do odbioru jego korespondencji jest jego starszy, chory na serce ojciec, który w podanym okresie z uwagi na stan zdrowia często przebywał u siostry skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Artykuł 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), określanej dalej jako P.p.s.a., stanowi, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W ugruntowanym na tle tego przepisu orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie prawniczym wyjaśnia się, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku ustalenia, że dopełnienie obowiązku nie było możliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2010 r., sygn. akt I OZ 655/10, LexPolonica nr 2387928). Przyczyna uchybienia terminu musi zatem być niezależna od strony (a przy tym istnieć przez cały okres uchybienia terminu). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004, str. 329). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zaliczyć można zdarzenia mające charakter siły wyższej, przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, czy też mylne poinformowanie strony o terminie i trybie wniesienia środka zaskarżenia (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt I OZ 1663/15, dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 2008 r., sygn. akt I FSK 695/07, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednocześnie przyjmuje się, że od strony postępowania można oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw, a jakiekolwiek niedbalstwo strony dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu. Przywrócenie terminu nie jest natomiast dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Oznacza to, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. W świetle powyższego, wskazane przez skarżącego okoliczności nie uzasadniały przywrócenia terminu. Skarżący miał świadomość prowadzonego przeciwko niemu postępowania administracyjnego w sprawie rozbiórki obiektów. Z powodu nieodbierania korespondencji w sprawie organ siedmiokrotnie, jak wynika z akt, wyznaczał termin przeprowadzenia kontroli na nieruchomości. Z tego powodu też skierował do Prokuratury Rejonowej doniesienie o podejrzeniu utrudniania czynności właściwych organów (k. 10 akt administracyjnych) i zażądał od skarżącego podania adresu do korespondencji (k. 14v). Adres na który organ odwoławczy skierował zaskarżoną decyzję to adres korespondencyjny wskazany przez skarżącego w toku kontroli do dokonywania mu doręczeń w sprawie (por. k. 16v akt administracyjnych). Wskazanie organowi adresu do korespondencji wiąże się z obowiązkiem jej odbioru pod podanym adresem bez względu na okoliczność przebywania w danym miejscu. Zatem obowiązkiem skarżącego było takie zorganizowanie odbioru korespondencji z organów nadzoru budowlanego, aby to nie wywołało dla niego negatywnych konsekwencji procesowych. Należycie dbając o swoje interesy, skarżący powinien był zatem przedsięwziąć takie działania, aby zaistniałej sytuacji tj. pozostawianiu nieodebranej korespondencji ze skutkiem doręczenia zapobiec. Pomieszkiwanie, jak określił to skarżący, u narzeczonej nie zwalniało go zatem z konieczności kontrolowania przesyłanej mu na wskazany w toku postępowania adres korespondencji. Przywrócenia terminu nie mogła także uzasadniać choroba skarżącego. Przede wszystkim nie miała ona charakteru nagłego, co potwierdza opis choroby zawarty w karcie wypisowej ze szpitala (k. 6). Skarżący sam we wniosku wyjaśnił, że choruje przewlekle, co skutkuje częstymi pobytami w szpitalu. Dodatkowo, nie sposób twierdzić, że stan zdrowia skarżącego wykluczał możliwość posłużenia się inną osobą do odbioru korespondencji. Sam fakt, że skarżący jest zameldowany wyłącznie z chorym i starszym ojcem nie uniemożliwiał mu umocowania innej osoby do odbioru korespondencji. Z przedłożonemu Sądowi wypisu ze szpitala wynika, że został on do niego przyjęty w dniu 21 października 2015 r. Przesyłka zawierająca zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 września 2015 r. nr [...] była awizowana po raz pierwszy w dniu 1 października 2015 r. a następnie w dniu 9 października 2015 r. Do dnia 19 października 2015 r. przesyłka znajdowała się w urzędzie pocztowym i do tego dnia była możliwość jej podjęcia. W związku z powyższym należało przyjąć, że niezachowanie 30 – dniowego terminu do wniesienia skargi spowodowane nieodebraniem korespondencji z organu było działaniem zawinionym przez skarżącego noszącym cechy niedbalstwa. Taka ocena wykluczała możliwość przywrócenia terminu na podstawie art. 86 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.