III SA/Gd 121/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sudoł po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2012 r. z wniosku K. P. w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie opłaty eksploatacyjnej za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 19 października 2011 r. wezwano pełnomocnika K. P. do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 25 marca 2011 r. w przedmiocie wezwania go do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 6.338 zł w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik K. P. wystąpił o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Następnie wniosek ten został uzupełniony na formularzu PPF oraz zostało złożone oświadczenie przez wnioskodawcę w wykonaniu zarządzenia z dnia 16 listopada 2011 r. wzywającego do złożenia dokumentów. Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2011 r. referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy z uwagi na istotne wątpliwości, co do jego sytuacji finansowej. K. P., działając przez pełnomocnika, wniósł sprzeciw do tego postanowienia. Podniósł, że był już raz zwolniony od kosztów postępowania w postępowaniu przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku (w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 91/08). Zaznaczył m.in., że ma 64 lata i jest na utrzymaniu rodziny. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie może zostać uwzględniony. Stosownie do treści art. 243 § 1 p.p.s.a. - to strona ma wykazać, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. W gestii sądu pozostaje zaś ocena przedstawionych okoliczności. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających uwzględnienie wniosku spoczywa na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że "nikt nie pozostaje ze mną we wspólnym gospodarstwie domowym", nie posiada nieruchomości przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro oraz jakichkolwiek zasobów pieniężnych, w tym oszczędności i papierów wartościowych. Wnioskodawca oświadczył, że nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów, korzysta z pomocy rodziny, która zapewnia mu żywność, ubrania oraz nocleg. Trzeba zauważyć, że przedmiotowy wniosek jest kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym przez skarżącego w niniejszej sprawie. Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 lipca 2011 r. odmówiono mu przyznania prawa pomocy. Przyczyną odmowy przyznania prawa pomocy było m.in. nienależyte wykonanie przez skarżącego wezwania o przedłożenie dokumentów źródłowych, a w konsekwencji nie wykazanie, że spełnia on ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie tego prawa. Należy podkreślić, że zażalenie od tego orzeczenia zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2011 r., sygn. akt II GZ 399/11. Jakkolwiek strona, po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, może złożyć kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, to jednak rozpoznanie tego kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętego wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże nie tylko strony, ale także sąd. Ponowne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (por. postanowienie NSA z 28 września 2011 r., sygn. akt II OZ 830/11, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem wnioskodawca składając ponowny wniosek w przedmiocie przyznania prawa pomocy, powinien wykazać zmianę okoliczności, jaka nastąpiła po prawomocnym oddaleniu wniosku, a która przemawiałyby za uwzględnieniem tego wniosku. Na mocy art. 255 p.p.s.a., pismem z dnia 16 listopada 2011 r. pełnomocnik wnioskodawcy zobowiązany został do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: obrazujących wysokość przychodu, kosztów uzyskania przychodów oraz dochodu (straty) ze wskazaniem ich źródeł - za 2010 r. oraz w okresie od 1 stycznia 2011 r. do 31 października 2011 r.; wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez niego rachunków bankowych (w tym lokat), maklerskich (i innych na których gromadzone są środki pieniężne), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania, złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie; oświadczenia, czy ma zarejestrowaną działalność gospodarczą; oświadczenia, czy nadal jest posiadaczem gospodarstwa rolnego; oświadczenia w przedmiocie przysługiwania dopłat bezpośrednich przekazywanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wysokości i daty ich przekazania na rachunek bankowy oraz przedłożenia stosownych dokumentów w tym zakresie (odpisów decyzji przyznających dopłaty); oświadczenia, czy korzysta obecnie z jakichkolwiek form pomocy społecznej; w przypadku odpowiedzi twierdzącej - przedłożenia kopii dokumentów potwierdzających charakter pomocy oraz jej wysokość; oświadczenia w przedmiocie wszystkich zarejestrowanych na niego pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji i aktualnej wartości). W odpowiedzi na to wezwanie wnioskodawca nie przedłożył żadnych dokumentów. Natomiast oświadczył, że nie posiada żadnych dokumentów źródłowych obrazujących wysokość przychodu, kosztów uzyskania przychodów oraz dochodu, gdyż nie ma żadnych przychodów ani dochodów. Następnie wskazał, iż nie posiada żadnych wyciągów i wykazów z rachunków bankowych, maklerskich, obrazujących historię i salda rachunków z ostatnich trzech miesięcy ani wcześniejszych; nie ma zarejestrowanej działalności gospodarczej; nie posiada gospodarstwa rolnego ani pojazdów mechanicznych; nie przysługują mu dopłaty bezpośrednie z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz nie korzysta z pomocy społecznej (oświadczenie to poprzedzało wydanie postanowienia z dnia 6 grudnia 2011 r.). Po doręczeniu pełnomocnikowi wnioskodawcy postanowienia z dnia 6 grudnia 2011 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy, wnioskodawca przesłał kolejne oświadczenie, w którym podał m.in., że nie posiada żadnych rachunków bankowych. Mieszka kątem u rodziny i pozostaje na całkowitym utrzymaniu syna. Ponadto, że był już zwolniony od ponoszenia kosztów w tej sprawie (następnie został złożony sprzeciw przez pełnomocnika wnioskodawcy). Należy w pełni podzielić stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym - tylko Sąd jest uprawniony do kontrolowania wiarygodności twierdzeń zawartych we wniosku o udzielenie prawa pomocy oraz jego oceny - zawarte w uzasadnieniu postanowienia z dnia 20 września 2011 r., sygn. II GZ 399/11, zapadłego w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu, ponownie złożony przez wnioskodawcę wniosek nie może zasługiwać na uwzględnienie. Albowiem wnioskodawca reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika nie wykazał w żaden sposób zmiany okoliczności, które powstały po prawomocnej odmowie przyznania pomocy, a które w sposób zasadniczy zmieniałyby sytuację materialną strony. Podnoszona okoliczność pozostawania wnioskodawcy na utrzymaniu innych członków rodziny nie jest okolicznością nową. W każdym z formularzy PPF wnioskodawca wskazywał na otrzymywanie pomocy ze strony rodziny w postaci żywności, ubioru, dachu nad głową (noclegu). Przy czym w treści druku tego druku wnioskodawca nie wskazywał na utrzymaniu, którego członka lub członków rodziny aktualnie pozostaje, ani też który z członków rodziny takiej pomocy mu udziela. Pełnomocnik wnioskodawcy w pierwszym wniosku o zwolnienie podnosił, że mieszka on kątem w cudzej nieruchomości zaś, w ponownym wniosku o zwolnienie pełnomocnik wskazywał, że zamieszkiwał z ojcem, który zmarł. Natomiast w ostatnim złożonym oświadczeniu wnioskodawca wskazał, że mieszka kątem u rodziny i pozostaje na całkowitym utrzymaniu syna. W toku całego postępowania, mimo kierowanych do pełnomocnika wnioskodawcy wezwań do przedłożenia stosownych dokumentów, żadne dokumenty przez wnioskodawcę nie zostały przedłożone. Wnioskodawca ostatecznie stwierdził, że nie posiada żadnych rachunków bankowych, ani też dokumentów obrazujących m.in. wysokość przychodu, kosztów jego uzyskania, jak i dochodu, gdyż ich nie uzyskuje. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dokumentów, które odzwierciedlałyby sytuację materialną wnioskodawcy, znajdują się jedynie oświadczenia wnioskodawcy, w tym zawarte w formularzach PPF. Tym samym nie ma możliwości zweryfikowania twierdzeń strony. Podobna sytuacja miała również miejsce w dacie wydawana postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy. Analiza przedłożonych oświadczeń i danych zawartych w formularzach nie wyjaśnia jednoznacznie co jest rzeczywistym źródłem i podstawą utrzymania się wnioskodawcy. A zwłaszcza, co jest ważnym, czy nastąpiły zamiany w tym zakresie. Wnioskodawca bowiem cały czas twierdzi, że nie ma żadnego majątku, dochodów i jest wyłącznie na utrzymaniu rodziny. Odniesienie się w sprzeciwie do wieku, stanu zdrowia czy wykształcenia wnioskodawcy, jako rzutujących na ocenę wartości treść oświadczeń, nie może być rozstrzygające. Należy dodać, że sprawa dotyczy wydobycia kopalin bez wymaganej koncesji, a w aktach administracyjnych sprawy znajduje się m.in. umowa najmu sprzętu z 2005 r. zawarta przez wnioskodawcę K. P. - jako najemcę. Również podnoszona w sprzeciwie okoliczność przyznania wnioskodawcy prawa pomocy przez Sąd w innej sprawie adminstracyjnosądowej (sygn. akt III SA/Gd 91/08), nie może mieć wpływu na rozpatrzenie przedmiotowego wniosku. Na zakończenie rozważań należy podkreślić, że wnioskodawca nie wykazał okoliczności, które powstały później po prawomocnym oddaleniu wniosku i zmieniałyby jego sytuację materialną (a które mogłyby przemawiać za uwzględnieniem wniosku). Jest to o tyle istotne, gdyż prawomocne postanowienie zapadłe w niniejszej sprawie odmawiające przyznania pomocy prawnej wnioskodawcy, wiąże nie tylko strony, ale także sąd orzekający w tej sprawie. Należy też zwrócić uwagę, że zażalenie wnioskodawcy zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 20 września 2011 r., a ponowny wniosek został nadany w urzędzie pocztowym w dniu 28 października 2011 r., co potwierdza data stempla pocztowego na kopercie. Jest również oczywistym, że ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających uwzględnienie wniosku spoczywa na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. W interesie wnioskodawcy jest wykazanie faktycznej sytuacji, a same li tylko oświadczenia składane przez niego, nie mogą być wystarczającą podstawą do uwzględnienia wniosku. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.