III SA/Gd 130/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Asesor Adam Osik, Protokolant: Asystent sędziego Diana Wojtowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2024 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 19 stycznia 2024 r. nr SKO Gd/5765/22 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz R. K. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Starosta Kwidzyński, działając na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 1212 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.k.p.", decyzją z dnia 4 października 2022 r. nr D.5430.697.2022 skierował R. K., posiadającego uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kategorii B, na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, rozpatrując odwołanie R. K., decyzją 19 stycznia 2024 r. nr SKO Gd/5765/22 utrzymało w mocy decyzję Starosty Kartuskiego. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w badanej sprawie postępowanie w przedmiocie skierowania skarżącego na badania lekarskie zostało wszczęte z urzędu na skutek wniosku Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Kartuzach z dnia 7 września 2022 r., z uwagi na uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Z wniosku wynikało, że Prokuratura Rejonowa w K. prowadziła postępowanie o sygn. [...] przeciwko R. K. W toku postępowania biegli lekarze psychiatrzy stwierdzili u skarżącego rozległe uszkodzenia OUN. W ocenie organu odwoławczego, stwierdzenie przez biegłych lekarzy psychiatrów u skarżącego rozległych uszkodzeń OUN stanowi poważne i uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy. Odnotowano przy tym, że opinia nie została załączona do akt postępowania, jednakże, zdaniem organu odwoławczego, źródło uzyskania tejże informacji nie budzi żadnych wątpliwości, zwłaszcza, że samo wskazanie, że uszkodzenia OUN u skarżącego mają charakter rozległy, stanowi przesłankę, która z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazuje na istotne zmniejszenie się sprawności kierującego pojazdem. Tym samym stanowi też wystarczającą podstawę do skierowania skarżącego się na badania lekarskie. Konkludując, organ odwoławczy uznał, że zastrzeżenia co do stanu zdrowia R. K. podnoszone przez Prokuratora są istotne, skoro dotyczą rozległych uszkodzeń OUN, a stwierdzone zostały opinią biegłych psychiatrów. Oznacza to, iż w przypadku skarżącego występują poważne i uzasadnione wątpliwości co do stanu jego zdrowia oraz zachodzi konieczność weryfikacji, czy może on być uczestnikiem ruchu drogowego. Zdaniem organu odwoławczego, okoliczności podniesione w odwołaniu nie mogą mieć wpływu na wydane w sprawie rozstrzygnięcie. Starosta może bowiem skierować osobę posiadającą uprawnienia do kierowania pojazdami na badania lekarskie jeżeli poweźmie wiarygodne informacje na temat stanu zdrowia tej osoby. Jest to jedyna przesłanka wydania decyzji o skierowaniu na badania - organy mają jedynie za zadanie zważyć, czy dane fakty świadczą o istnieniu u osoby posiadającej uprawnienia do kierowania pojazdami poważnych i uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia. R. K. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz umorzenie postępowania, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: 1. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p., poprzez jego błędne zastosowanie, które wymaga stwierdzenia, iż istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia, natomiast takim zastrzeżeniem nie jest sama treść wniosku Prokuratora Prokuratury Rejonowej w K., wydanie decyzji nie zostało poprzedzone zebraniem jakiegokolwiek materiału dowodowego, tym samym ustalenia organu są bezpodstawne; 2. przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 775), zwanej dalej jako "k.p.a.", poprzez nie wyczerpujące zebranie w sprawie dokumentów, nierozpoznanie wniosków dowodowych zawartych w piśmie z dnia 21 września 2022 r., które to mają istotne znaczenie dla postępowania, a także zaniechaniu przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego w sprawie przez organy obu instancji, co czyni decyzję błędną. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ składający zawiadomienie w zasadzie oparł się jedynie o fakt, iż biegli lekarze w toku postępowania prowadzonego w Prokuraturze Rejonowej w K. sygn. akt [...] stwierdzili u niego rzekome uszkodzenie OUN. Nie załączono przedmiotowej opinii, ani tym bardziej nie wskazano na jakiekolwiek okoliczności wskazujące na uzasadnione wątpliwości co do stanu zdrowia. Wobec czego, zdaniem skarżącego, twierdzenia wniosku pozostają jedynie gołosłownym twierdzeniem, niepopartym faktycznym materiałem dowodowym, którego brakuje w niniejszym postępowaniu. Przedmiotowe postępowanie nie miało jakiegokolwiek związku z prowadzeniem pojazdów, tym samym nawet fakt postawienia diagnozy ma irrelewantne znaczenie dla spełnienia przesłanki skierowania na badanie lekarskie. Skarżący zarzucił, że organ pominął okoliczność, iż posiada on prawo jazdy od wielu lat, na przestrzeni których nie popełnił choćby wykroczenia drogowego, nie mówiąc już o stwarzaniu niebezpieczeństwa. Zignorowano także fakt, iż skarżący leczy się psychiatrycznie od 2000 roku, pozostając pod stałą opieką lekarską (w zasadzie odbywa wizyty średnio raz na kwartał), przyjmuje przypisane mu lekarstwa. Lekarz prowadzący nie widział najmniejszych przeciwskazań do prowadzenia pojazdu przez skarżącego. Ponadto nie rozpoznano wniosków dowodowych zawartych w piśmie z dnia 21 września 2022 r. (skarżący w piśmie tym wniósł o zwrócenie się do NZOZ Przychodnia M. o jego dokumentację lekarską oraz zwrócenie się do CEPiK o dane dotyczące jego wykroczeń drogowych), pomimo obowiązku wynikającego z art. 77 k.p.a. i art. 78 k.p.a., za takie nie można uznać zawarcia jednego zdania w uzasadnieniu decyzji w zakresie jednego z wniosków, zaś decyzja organu drugiej instancji powieliła uchybienie. Skarżący wskazał, że mieszka w Ł. Poruszanie się pojazdem mechanicznym jest, w zasadzie, jedyną formą komunikacji z okolicznymi miejscowościami umożliwiającymi spełnianie podstawowy potrzeb rodziny, w tym chociażby dokonywanie zakupów lub odbywanie wizyt lekarskich. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz.935), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Przepis art. 145 § 1 p.p.s.a., stanowi, że uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przeprowadzone w oparciu o powyższe kryteria badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną wydanej decyzji stanowił art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. Przepis art. 99 ust. 1 i 2 u.k.p. stanowi, że 1. Starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na: 1) kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich kwalifikacji; 2) badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich stanu zdrowia. 2. Starosta wydaje decyzję administracyjną, o której mowa w ust. 1: 1) z urzędu - na podstawie: a) informacji i ustaleń stanu faktycznego uzyskanych w ramach wykonywania zadań własnych - w zakresie, o którym mowa w ust. 1, b) zawiadomienia właściwych organów orzekających o niepełnosprawności lub niezdolności do pracy - w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2; 2) na wniosek organu kontroli ruchu drogowego lub dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego - w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1. W niniejszej sprawie organ wydał decyzję z urzędu na podstawie informacji i ustaleń stanu faktycznego uzyskanych w ramach wykonywania zadań własnych - w zakresie, o którym mowa w ust. 1, co wypełnia dyspozycję normy art. 99 ust. 2 pkt 1 lit. a u.k.p. Pojęcie uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia nie zostało w ustawie zdefiniowane. Podlega zatem interpretacji. W orzecznictwie wskazuje się, że wydanie decyzji o skierowaniu na badanie lekarskie na wskazanej podstawie nie musi łączyć się z pewnością co do istnienia przeciwwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdami. Organ nie musi zatem udowodnić, że takowe istnieją - wystarczającym jest bowiem jedynie prawdopodobieństwo istnienia tych okoliczności, a ostateczne rozstrzygnięcie w tej kwestii należy do uprawnionych w tym zakresie lekarzy, którzy przeprowadzą w trybie art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. stosowne badania i ocenią, czy skarżący jest zdolny do prowadzenia pojazdów mechanicznych (por. przykładowo wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2024 r. sygn. akt II GSK 345/23). Organ musi jednak wykazać fakt istnienia uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy. Okoliczności, które stanowią podstawę oceny, że takie zastrzeżenia co do stanu zdrowia, i to zastrzeżenia uzasadnione,wnioskach występują, winny zostać ustalone na podstawie zebranego w tym zakresie materiału dowodowego. Wymóg taki wynika z norm art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. W orzecznictwie wskazuje się, że opinia sądowo-psychiatryczna sporządzona dla potrzeb postępowania karnego, może stanowić podstawę dla uznania zaistnienia poważnych i uzasadnionych wątpliwości co do stanu zdrowia kierowcy a tym samym dla wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie (por. wyrok NSA z dnia 30 maja 2023 r. sygn. akt II GSK 932/22). W sytuacji gdy podstawą dokonania ustaleń organu w zakresie wystąpienia u skarżącego uszkodzeń OUN jest sporządzona dla potrzeb innego postępowania opinia biegłych lekarzy, organ bezwzględnie winien dopuścić dowód z tego dokumentu w prowadzonym postępowaniu. Organ mógłby odstąpić od przeprowadzenia tego dowodu jedynie w przypadku niekwestionowania przez stronę treści i wniosków tej opinii. Sytuacja taka nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Organ w istocie orzekł o obowiązku skarżącego na podstawie dowodu, z którego treścią w ogóle się nie zapoznał. Z treścią tego dowodu nie może także zapoznać się Sąd, z uwagi na jego brak w aktach postępowania administracyjnego. Okoliczność, że informację o wnioskach opinii organ uzyskał z wniosku Prokuratora nie może wpłynąć na odmienną ocenę tej kwestii. Przesłanką skierowania na badania są zastrzeżenia organu decyzyjnego a nie podmiotu wnioskującego. Zatem zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy winien stwierdzić organ wydający decyzję o skierowaniu na badania. Ustalenia w tym zakresie nie mogą opierać się wyłącznie na wniosku właściwego podmiotu lecz organ decyzyjny winien sam przeprowadzić postępowanie wyjaśniające celem ustalenia czy istnieją zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy zagrażające bezpiecznemu prowadzeniu przez niego pojazdów (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 17 kwietnia 2024 r. sygn. akt III SA/Gd 509/23). Strona postępowania administracyjnego zmierzającego do nałożenia na nią obowiązku ma prawo do obrony i wykazywania, że w sprawie brak jest podstaw do nałożenia obowiązku. W niniejszej sprawie prawo to zostało przez organ naruszone. Skarżący w toku postępowania administracyjnego składał wnioski dowodowe, celem wykazania dobrego stanu zdrowia, umożliwiającego mu kierowanie pojazdami. Organ nie rozpoznał tych wniosków, co stanowi naruszenie normy art. 77 § 1 i 78 k.p.a. W skardze słusznie zatem zakwestionowano ustalenia organu o występowaniu uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego. Organ nie przeprowadził bowiem na te okoliczności żadnego postępowania dowodowego, mimo zakwestionowania faktu występowania takich zastrzeżeń przez skarżącego w toku postępowania.admnistracyjnego. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd, w związku z naruszeniem prawa procesowego – art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. Ponownie rozpoznając sprawę, organ dopuści dowód z dokumentu - opinii biegłych, stanowiącej podstawę dokonania ustaleń. Nadto organ rozpozna złożone przez skarżącego wnioski dowodowe. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. 2023 poz. 1964). Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 697 zł, na którą składają się: równowartość wpisu sądowego od skargi (200 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł). Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).