III SA/Gd 165/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Wioleta Gładczuk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Wojewody z dnia 13 stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Decyzją z dnia 22 listopada 2013 r. Prezydent Miasta G., w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.) orzekł o wymeldowaniu W. P. z pobytu stałego z lokalu nr 44 A przy ul. [...] 14 w G. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że z wnioskiem o wymeldowanie wystąpiła żona W. P. - M. P. informując, że mąż nie mieszka w przedmiotowym lokalu od dnia 7 grudnia 2012 r. i przebywa w domu opieki. W toku postępowania ustalono, że opuszczenie lokalu przez W. P. miało związek z postanowieniem Prokuratora Rejonowego w G. z dnia 1 października 2012 r., sygn. akt [...] dotyczącym zastosowania wobec wymienionego dozoru policyjnego połączonego z zakazem zbliżania się do członków rodziny i zakazem przebywania w przedmiotowym lokalu. Do opuszczenia lokalu zobowiązał wymienionego również Sąd Rejonowy w G. prawomocnym wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2013 r., sygn. akt [...] wydanym w sprawie o znęcanie się psychiczne nad rodziną. Ewentualny powrót wymienionego do spornego lokalu stanowiłby naruszenie wyroku sądowego. W ocenie organu oznacza to zatem, że opuszczenie lokalu przez W. P. miało charakter trwały i dobrowolny. W. P. wniósł odwołanie od powyższej decyzji. Przyznał, że nie mieszka w lokalu. Ustalenie, że wyprowadził się dobrowolnie, jest jednak błędne. Opuszczenie lokalu wynikało bowiem z nakazu Sądu Rejonowego, który strona musi respektować i wykonywać. W. P. wskazał, że nie ma możliwości zameldowania się w innym miejscu, jest współwłaścicielem spornego lokalu, a w ośrodku opiekuńczym przebywa jedynie tymczasowo. Odwołujący się podkreślił, że lokal przy ul. [...] w G. nadal traktuje jako swoje centrum życiowe i chce do niego powrócić po uchyleniu nakazu sądowego. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia 13 stycznia 2014 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Zdaniem organu odwoławczego z materiału dowodowego sprawy jednoznacznie wynika, że W. P. opuścił lokal przy ul. [...] w G. w sposób trwały i dobrowolny. Poza sporem pozostaje, że W. P., co sam przyznaje, opuścił mieszkanie przy ul. [...] i aktualnie w nim nie zamieszkuje. W odwołaniu zakwestionowano jednak, aby opuszczenie lokalu miało charakter trwały i dobrowolny. W ocenie organu odwoławczego powyższe twierdzenie nie znalazło potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, obejmującym m.in. wydany wobec skarżącego wyrok karny Sądu Rejonowego w G. z dnia 2 kwietnia 2013 r. Na mocy ww. wyroku skarżący został uznany winnym popełnienia czynu polegającego na znęcaniu się psychicznym nad rodziną (art. 207 § 1 kodeksu karnego w związku z art. 31 § 2 kodeksu karnego) i wymierzono mu karę 8 miesięcy pozbawienia wolności, którą warunkowo zawieszono na okres 3 lat. W punkcie IV wyroku zobowiązano skazanego do opuszczenia przedmiotowego lokalu w terminie miesiąca od daty uprawomocnienia się wyroku. Wcześniej Prokurator Rejonowy w G. w dniu 1 października 2012 roku wydał postanowienie o oddaniu wymienionego pod dozór policyjny razem z zakazem kontaktowania się z pokrzywdzonymi i zakazem przebywania w spornym lokalu w związku z obawą popełnienia kolejnego przestępstwa tego samego typu. Skarżący w protokole przesłuchania z dnia 25 września 2013 roku zeznał, że postępowanie karne o znęcanie się psychiczne nad rodziną nie zostało prawomocnie zakończone, a on nie był w stanie powiedzieć, kiedy powróci do miejsca pobytu stałego. Uzależnione to było od orzeczenia Sądu Okręgowego rozpatrującego apelację od wyroku skazującego. Z informacji uzyskanych z Sądu Rejonowego w G. wynika jednak, że wyrok karny z dnia 2 kwietnia 2013 roku stał się prawomocny z dniem 28 sierpnia 2013 r. Biorąc pod uwagę prawomocność orzeczenia i zeznania skarżącego, uzależniające możliwość zamieszkania w przedmiotowym lokalu od ostatecznego rozstrzygnięcia sądowego, w ocenie organu trudno było uznać, aby W. P. miał dalszy zamiar zamieszkiwania w spornym lokalu. Odwołujący się przewidywał również możliwość podziału małżeńskiego majątku wspólnego poprzez uzyskanie spłaty. W stanie faktycznym sprawy trudno oczekiwać więc, by W. P. miał w najbliższym czasie możliwość powrotu do miejsca zamieszkania wspólnie z rodziną, co powoduje, że deklarowana chęć powrotu do mieszkania przy ul. [...] w G. jest niemożliwa do zrealizowania. Organ wyjaśnił również, że ewidencja ludności, w tym – zameldowanie - służą porządkowaniu i aktualizowaniu informacji o miejscu pobytu danej osoby i nie rozstrzygają o prawie do lokalu. W. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na powyższe rozstrzygnięcie, podnosząc zarzuty naruszenia - art.7 i 77 Kpa poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz naruszenia art. 15 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, ponieważ w sprawie błędnie przyjęto, że skarżący opuścił sporny lokal w sposób dobrowolny i trwały. Skarżący wskazał także na naruszenie art.140, 209, 210 Kodeksu cywilnego poprzez przyjęcie, że współwłaściciela lokalu, który ma zamiar dalszego w nim zamieszkiwania, można wymeldować z pobytu stałego, gdy ma on jedynie czasową możliwość zamieszkiwania w Tymczasowym Ośrodku Opiekuńczym. W uzasadnieniu zarzutów skargi skarżący podkreślił, że nie wyraża zgody na wymeldowanie, ponieważ zamierza powrócić do lokalu, którego jest współwłaścicielem, a zatem jego pobyt w ośrodku opiekuńczym ma jedynie charakter tymczasowy. W ocenie skarżącego okoliczność, że został skazany za przestępstwo z art. 207 Kodeksu karnego nie powoduje automatycznie, że może być pozbawiony posiadanego majątku. Lokal przy ul. [...] w G. w dalszym ciągu stanowi własność skarżącego, którą zgodnie z treścią art. 140 Kodeksu cywilnego skarżący ma prawo swobodnie rozporządzać. Decyzja administracyjna nie może powodować utraty tego prawa. Opuszczenie lokalu nie ma charakteru trwałego i dobrowolnego, a stanowi jedynie wykonanie orzeczenia karnego, które w każdej chwili może ulec zmianie, gdyż ma charakter czasowy. Decyzja o wymeldowania utrudnia natomiast skarżącemu załatwienie wielu spraw, jak np. uzyskanie kredytu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Organ podkreślił, że decyzja o wymeldowaniu nie ma wpływu na kwestie własności i służy wyłącznie uporządkowaniu i zaktualizowaniu ewidencji ludności. Utrzymanie meldunku skarżącego stanowiłoby fikcję meldunkową, ponieważ skarżący nie przebywa pod wskazanym adresem i nie ma tam swojego centrum życiowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody z dnia 13 stycznia 2014 r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia 22 listopada 2013 r. o wymeldowaniu W. P. z pobytu stałego z lokalu nr 44a przy ul. [...] 14 w G. Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia w sprawie był art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej ustawą o ewidencji. Przepis ten stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zgodnie z art. 1 ust. 2 omawianej ustawy, ewidencja ludności polega na rejestracji – między innymi - danych o miejscu pobytu osób. Wydanie decyzji o wymeldowaniu danej osoby może nastąpić po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu, w wyniku którego zostanie bezspornie ustalone, że dana osoba w określonym miejscu nie zamieszkuje, a miejsce to (lokal) opuściła w sposób trwały i dobrowolny. W niniejszej sprawie, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, okoliczności sprawy zostały ustalone w sposób pozwalający na podjęcie prawidłowej decyzji o wymeldowaniu W. P. z dotychczasowego miejsca stałego pobytu w lokalu nr 44a przy ul. [...] 14 w G. Rozpatrujące sprawę organy, w ocenie sądu, rozważyły wnikliwie jej indywidualne okoliczności, między innymi również w kontekście wyjaśnień zawartych w bogatym orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym – Naczelnego Sądu Administracyjnego, który, na przykład w wyroku z dnia 15 marca 2012 r. w sprawie sygn. akt II OSK 2551/10 stwierdził, że: "Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie oświadczenia woli, ale także w sposób domniemany - poprzez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby"; LEX nr 1219115. Podążając za wyjaśnieniami Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartymi w cytowanym wyroku, które Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela i które, co należy podkreślić, odnoszą się do podobnej sytuacji faktycznej, jak w sprawie niniejszej, tj. głębokiego skonfliktowania b. małżonków, godzi się wyjaśnić, że "sprawy meldunkowe (zameldowanie, wymeldowanie), należące do kategorii zagadnień prawa administracyjnego, służą wyłącznie rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego i nie mają wobec tego żadnego związku z ustalaniem prawa do lokalu, ani tym bardziej nie dotyczą uprawnień w zakresie ich przyznawania tudzież pozbawiania. Postępowanie w sprawie o wymeldowanie nie wkracza zatem w sferę stosunków cywilnoprawnych (np. własnościowych, najmu, spółdzielczego prawa do lokalu, etc.), ani nie wpływa na stosunki prawne z zakresu prawa rodzinnego, choć pewne okoliczności faktyczne i prawne ukształtowane w wyniku tych postępowań mogą mieć znaczenie w postępowaniu administracyjnym, prowadzonym w ramach ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, na ich tle bowiem dochodzić może do różnych zdarzeń, które muszą być brane pod uwagę przez organ administracyjny prowadzący postępowanie, w kontekście badania, czy doszło do spełnienia przesłanek przewidzianych w cytowanej normie prawnej, znajdującej zastosowanie w sprawie. Reasumując, "decyzja o wymeldowaniu z pobytu stałego ma charakter ewidencyjny i potwierdza jedynie zaistniały stan faktyczny. Nie ma ona charakteru nieodwracalnego. Nie ogranicza ona prawa do przebywania w lokalu, ani też nie powoduje utraty prawa własności, czy współwłasności do tego lokalu" (vide postanowienie NSA z dnia 29 czerwca 2011 r., II OZ 530/11, LEX 844606). W świetle przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jedną z przesłanek warunkujących wymeldowanie danej osoby z miejsca jej dotychczasowego stałego zameldowania, jest jednoznaczne ustalenie przez organ administracji publicznej, że osoba ta faktycznie opuściła bez wymeldowania się dotychczasowe miejsce pobytu stałego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, w rozumieniu omawianego art. 15 ust. 2, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Innymi słowy, chodzi tu o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Zamiar ten ma istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przy ustaleniu zamiaru nie można jednak poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla jego oceny istotne znaczenie mieć będzie to, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (tak m.in. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123; wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 302/05, LEX nr 190969, wyrok WSA z dnia 18 grudnia 2001 r. sygn. akt II SA/Ka 613/00, niepubl.). W myśl art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobytem stałym jest właśnie zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Przesłanki te (dobrowolność i trwałość opuszczenia, zamiar zamieszkania w innym miejscu i tam skoncentrowanie swych spraw) winny być stwierdzone na podstawie obiektywnie istniejących okoliczności faktycznych, z których taki wniosek da się logicznie wyprowadzić. Stan prawny oraz ugruntowane stanowisko judykatury w szczególny sposób zobowiązuje organy administracji publicznej do precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Wydanie przez organ orzeczenia o wymeldowaniu danej osoby z pobytu stałego winno być poprzedzone postępowaniem dowodowym, którego rezultaty nie pozostawiałyby jakiejkolwiek wątpliwości, co do istnienia, wymienionej w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, przesłanki wymeldowania." Przedstawione stanowisko jest w pełni akceptowane przez Sąd w składzie orzekającym. Sąd oceniając legalność zaskarżonej decyzji Wojewody miał na uwadze następujące okoliczności: w sprawie poza sporem pozostaje, że W. P. został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w G. w sprawie [...] na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności za to, że w okresie od lipca 2011 r. do 5 kwietnia 2012 r. w G. znęcał się psychicznie i fizycznie nad rodziną – córką, synem i żoną poprzez wszczynanie awantur, podczas których używał obelżywych słów, zaniżanie poczucia własnej wartości i zakłócanie spokoju nocnego. Wyrokiem tym, z dnia 2 kwietnia 2013 r. (prawomocnym od dnia 28.08.2013 r. k-32 akt adm.), Sąd zobowiązał W. P. m.in. do powstrzymywania się od kontaktowania się z pokrzywdzonymi w jakikolwiek sposób i zbliżania do nich na odległość mniejszą niż 30 metrów w okresie próby , tj. w okresie 3 lat. - Nie jest także kwestionowane przez żadną ze stron, że skarżący opuścił lokal, z którego został wymeldowany, w dniu 7 grudnia 2012 r., między innymi potwierdza to skarżący przesłuchiwany w organie I instancji w dniu 25 września 2013 r.(k-19 akt adm. org. I inst.). Już wcześniej, postanowieniem z dnia 1 października 2012 r. w sprawie [...] Prokuratury Rejonowej w G. nałożono na W. P. obowiązki polegające m.in. na zakazie zbliżania się do pokrzywdzonych i zakazie przebywania w lokalu w G. przy ul. [...] 14/44a po upływie 3 dni od wydania postanowienia. Skoro skarżący nie przebywa w spornym lokalu od grudnia 2012 r. i nie jest możliwe, by w lokalu przy ul. [...] w G. legalnie przebywał w ciągu najbliższych lat zawieszenia wykonania wyroku na okres próby, to zaskarżona decyzja Wojewody utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o wymeldowaniu skarżącego z lokalu nr 44a przy ul. [...] 14 w G. jest zgodna z cyt. wyżej przepisami ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a skarga W. P. jako niezasadna podlegała oddaleniu na mocy art. 151 cyt. na wstępie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Można dodać, że decyzja odmiennej treści, nie uwzględniająca wniosku M. P. o wymeldowanie skarżącego ze wspólnego lokalu, pozostawałaby również w kolizji z przepisami kodeksu karnego;: por.: art. 244 kk.: " Kto nie stosuje się do orzeczonego przez sąd /...../ obowiązku powstrzymania się od przebywania w określonych środowiskach lub miejscach, nakazu opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym, zakazu kontaktowania się z określonymi osobami, zakazu zbliżania się do określonych osób lub zakazu opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody sądu /..../ podlega karze pozbawienia wolności do lat 3). Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji. W kwestii wynagrodzenia za czynności radcy prawnego wykonywane na zasadzie prawa pomocy orzeczono w odrębnym postanowieniu. ,