III SA/Gd 221/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka ( spr. ) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 2 lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3. zasądza od Rektora Uniwersytetu [...]na rzecz skarżącej A. W. 440 zł ( czterysta czterdzieści złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 22 kwietnia [...] skreślił A. W., studentkę drugiego roku kierunku "psychologia wieczorowa" z listy studentów. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że studentka nie zaliczyła III semestru oraz nie opłaciła czesnego zgodnie z regulaminem studiów oraz zarządzeniem Rektora [...] nr [...]. Po rozpatrzeniu odwołania od w/w decyzji Prorektor ds. Studenckich [...] w decyzji z dnia 2 czerwca 2004 r. nr [...] stwierdził, że po zapoznaniu się z dotychczasowym przebiegiem studiów oraz opinią dziekana, podtrzymuje decyzję o skreśleniu A.W. z listy studentów UG. A. W. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na powyższą decyzję wnosząc o uchylenie wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Zdaniem skarżącej skreślenie jej z listy studentów było bezpodstawne. Naruszeniem prawa było też bezpodstawne ustalenie opłat oraz bezpodstawne ustanowienie i zastosowanie sankcji w postaci skreślenia z listy studentów. Wyrokiem z dnia 15 października 2009 roku wydanym w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 152/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję Rektora [...] z dnia 2 czerwca 2004 roku nr [...] z uwagi na fakt, iż rozstrzygnięcie to nie odpowiadało standardom orzeczenia organu szkoły wyższej wydanego w indywidualnej sprawie studenta. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Rektor [...] decyzją z dnia 2 lutego 2010 roku, działając na podstawie art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164 poz.1365 ze zm. ), art. 107 § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Dziekana [...] o skreśleniu A. W. z listy studentów. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Rektor [...] przyznał, że zarzut odwołania dotyczący tego, iż A. W. opłaciła czesne za semestr III studiów na kierunku psychologia odbywanych w systemie wieczorowym, był zasadny. Natomiast nie był uzasadniony zarzut, iż przy podejmowaniu decyzji o skreśleniu odwołującej się z listy studentów, naruszone zostały przepisy regulaminu studiów. Wobec nie zrealizowania w ramach uzupełnienia różnic programowych przedmiotów z I roku studiów, zgodnie z § 14 regulaminu studiów, dziekan podjął decyzję o skreśleniu A. W. z listy studentów, a decyzję tę należy uznać za uzasadnioną. Co równie istotne, na Wydziale [...] w roku akademickim 2003/2004 obowiązywał semestralny system zaliczeń zgodny z § 21 regulaminu studiów a okoliczność ta była odwołującej się studentce znana. W skardze na w/w decyzję Rektora [...] A. W. ponownie podniosła zarzuty naruszenia prawa poprzez bezpodstawne ustalenie opłat za studia, bezpodstawną odmowę zwolnienia z opłat za studia, bezpodstawne ustanowienie i zastosowanie sankcji w postaci skreślenia z listy studentów oraz bezpodstawne skreślenie z listy studentów [...]. W reasumpcji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalając skargę wyrokiem z dnia 16 września 2010 r. wydanym w sprawie o sygnaturze III SA/Gd 148/10 stwierdził, że po wydaniu wyroku z dnia 15 października 2009 roku w sprawie ze skargi A. W. (sygn. akt III SA/Gd 152/09) - z uwagi na art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zarówno organy [...] jak i Sąd ponownie rozpatrujący skargę, związani są oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania w tej sprawie. Wynika z powyższego, że bezpodstawne i w okolicznościach sprawy całkowicie chybione są zarzuty skargi odnoszące się do kwestii ustanowienia, ponoszenia, zwalniania i sankcjonowania niewniesienia opłat za studia. W ocenie Sądu przyczyną utrzymania w mocy decyzji Dziekana [...] o skreśleniu A. W. z listy studentów, było uznanie, że skarżąca nie uzyskała w określonym terminie kolejnych zaliczeń wymaganych zgodnie z tokiem studiów. Sąd wskazał również, że możliwość skreślenia studenta z listy studentów w takim przypadku przewidują przepisy art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, który to przepis stanowi, że kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Przyczyną skreślenia może być nieuzyskanie w określonym terminie zaliczenia semestru lub / i roku. Z uzasadnienia do zaskarżonej decyzji i z akt wynikało z kolei, że skarżąca, przyjęta na [...] na kierunek psychologia pod warunkiem zaliczenia różnic programowych z I roku studiów, nie zaliczyła ich ani do 30.06.2001 r. ani do 23.10.2001r. W/w skierowana została na powtarzanie I roku w roku akademickim 2002/2003, nie uzyskała wpisów z określonych zaliczeń i egzaminów z 5 przedmiotów (j. angielski, podstawy logiki, filozofia z etyką, historia myśli psychologicznej, psychologia emocji i motywacji). Z pisma Prodziekana ds. Studiów Zaocznych [...] z dnia 19.07.2004 roku wynikało zaś, że studentka w roku akademickim 2001/2002 nie zrealizowała obowiązku uzyskania wpisów z zaliczeń bądź zdania egzaminów z 11 przedmiotów. Od powyższego wyroku A. W. wniosła skargę kasacyjną zarzucając: 1. naruszenie przepisów postępowania: - art.18 § 1 pkt 6 lub 6a w zw. z art.183 § 2 pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez orzekanie przez sędziego wyłączonego z mocy ustawy, - art. 1, art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP: a) w zw. z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez błędną ocenę stanu faktycznego i dowodów zebranych w sprawie, b) oraz w zw. z art. 106 § 3 i art. 113 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez nieprzeprowadzenie wnioskowanych dowodów z dokumentów. 2. naruszenie przepisów prawa materialnego: - art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z § 21 ust. 1 regulaminu studiów UG z 25.04.1991 r. (obowiązującego do 30.09.2004 r., a zatem także w dacie wydania decyzji w kwietniu 2004 r.) w zw. z uchwałą Rady Wydziału [...] (wydziału obejmującego Instytut Psychologii) określającą, że w roku akademickim 2003/2004 obowiązywał roczny okres zaliczeniowy; w zw. z art. 70 ust.1, ust. 4 i ust. 5 w zw. z art. 2 Konstytucji RP. Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono m.in., że Sąd pierwszej instancji wbrew żądaniu i wnioskom skarżącej nie rozważył i nie ustalił faktu czy rozliczenie w roku 2004, w którym skreślono skarżącą z listy studentów było roczne czy semestralne. Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że organ uczelni mógł wydać decyzję o skreśleniu wobec niezaliczenia semestru lub roku studiów bez względu na to, jaki system rozliczeniowy był uprzednio przyjęty na danym wydziale uniwersytetu. Takie stanowisko Sądu pierwszej instancji było oczywiście błędne, bowiem zgodnie z regulaminem studiów [...], w ramach ustawy, okres rozliczeniowy był wyznaczany (wybierany) w ramach każdego z wydziałów uniwersytetu. Oznacza to, że w tym samym okresie na jednym wydziale mógł obowiązywać studenta okres rozliczeniowy roczny, zaś na innym semestralny. W każdym jednak razie wybór przez władze konkretnego wydziału okresu zaliczeniowego był niższym aktem prawnym zobowiązującym organy uniwersytetu i uprawniającym studentów do zaliczania do upływu tak określonego okresu zaliczeniowego. Z kolei zgodnie z § 21 ust. 1 regulaminu studiów [...] z 25.04.1991 r. okresem zaliczeniowym, stosownie do uchwały rady wydziału, winien być rok akademicki lub semestr. Skarżąca wskazywała, że Rada [...], w ramach którego funkcjonuje Instytut Psychologii, przyjęła za obowiązujący okres zaliczeniowy roczny. Z tego względu skarżąca nie mogła zostać skreślona już w kwietniu 2004 r. Skarżąca mogła bowiem zaliczać przedmioty do końca roku akademickiego (rocznego okresu zaliczeniowego) czyli do około 30 czerwca 2004 r. Skarżąca wskazała nadto, że wnioskowała o zobowiązanie organu do przedstawienia dokumentów (w tym uchwał Rady [...] obejmującej Instytut Psychologii), wskazujących, że w 2004 r. skarżącą obowiązywał roczny okres rozliczeniowy. Wszystkie powyższe okoliczności wskazywały na zasadność podjęcia przez Sąd pierwszej instancji czynności zmierzających do ustalenia czy rozważenia faktu, czy zaliczenie obowiązujące skarżącą w 2004 r. było roczne czy semestralne. Wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku. W uzasadnieniu wydanego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że rozstrzygnięcie Dziekana [...] oraz pierwsze orzeczenie Rektora [...] zapadły pod rządami ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym. Ten stan prawny miał na względzie WSA w Gdańsku wydając wyrok z dnia 15 października 2009 r. w sprawie sygn. akt III SA/Gd 152/09. W czasie ponownego rozpatrywania przez Rektora [...] odwołania skarżącej obowiązywała już ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym. Wobec tego należało uwzględnić regulację zawartą w przepisach przejściowych tej ustawy. Jak wynika z treści art. 259 ust. 1 pkt 3 w/w ustawy wszczęte i niezakończone postępowania w sprawach, co do których postępowanie zostało zakończone wydaniem nieprawomocnej decyzji, są rozpatrywane według przepisów dotychczasowych. Wobec tego sprawa skarżącej, jako wszczęta pod rządami ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym i nie zakończona prawomocnie winna zostać rozpoznana w oparciu o przepisy tej ustawy. Sąd pierwszej instancji, rozpoznając niniejszą sprawę, kontrolę zaskarżonej decyzji przeprowadził opierając się na regulacji art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym. Tym samym doszło do niezasadnego zastosowania art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym. Nadto Sąd I instancji niezasadnie pominął, że istotną dla rozstrzygnięcia sprawy jest kwestia, jaki okres zaliczeniowy obowiązywał na Wydziale [...] w roku akademickim 2003/2004. Stosownie do regulacji art. 148 zd. 1 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym "Dziekan może skreślić studenta z listy studentów w przypadkach określonych w regulaminie studiów." Wobec tego weryfikacja decyzji Rektora [...] winna zostać przeprowadzona przez pryzmat regulacji zawartej w regulaminie studiów oraz, jeżeli regulamin studiów rzeczywiście pozostawiał radom wydziałów prawo wyboru okresu zaliczeniowego, niezbędne było ustalenie treści uchwały Rady [...], określającej okres zaliczeniowy obowiązujący w roku akademickim 2003/2004. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego treść regulaminu studiów oraz uchwały Rady [...] pozostają w związku z oceną legalności zaskarżonej do Sądu pierwszej instancji decyzji Rektora [...] w przedmiocie skreślenia skarżącej z listy studentów. Prawidłowe ustalenie treści obu tych aktów pozwoli dopiero na ocenę, czy organy uczelni prawidłowo ustaliły stan faktyczny, a następnie czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego. Stąd też Sąd pierwszej instancji nie przeprowadzając, wbrew wyraźnemu żądaniu skarżącej, dowodu z właściwego regulaminu studiów oraz uchwały rady wydziału naruszył art. 106 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny uznał że doszło również do naruszenia art. 133 § 1 i art. 134 § 1 w/w ustawy, gdyż Sąd I instancji uznał możliwość orzekania w oparciu o niekompletne akta sprawy. Po zwrocie akt z Naczelnego Sądu Administracyjnego zarządzeniem z dnia 27 maja 2011 r. sędzia sprawozdawca zobowiązał pełnomocnika Rektora [...] do przedłożenia regulaminu studiów obowiązującego na Wydziale [...] w roku akademickim 2003/2004 oraz uchwały Rady [...] określającej okres zaliczeniowy obowiązujący w roku akademickim 2003/2004. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Należy podkreślić, że Sąd przy ponownym rozpoznaniu sprawy na mocy art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi związany jest wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 kwietnia 2011 roku w sprawie o sygn. I OSK 146/11. W przedmiotowej sprawie decyzją z dnia 2 lutego 2010 roku Rektor [...] utrzymał w mocy decyzję Dziekana [...] z dnia 22 kwietnia 2004 roku w sprawie skreślenia skarżącej z listy studentów. Naczelny Sąd Administracyjny w powyższym wyroku wskazał, iż rozstrzygnięcie Dziekana oraz pierwsze orzeczenie Rektora zapadły pod rządami ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym. Ten stan prawny uwzględniał również WSA w Gdańsku wydając wyrok z dnia 15 października 2009 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 152/09. W czasie ponownego rozpatrywania przez Rektora [...] odwołania skarżącej obowiązywała już ustawa z dnia 27 lipca 2005 roku - Prawo o szkolnictwie wyższym. Z tego względu należało uwzględnić regulację zawartą w przepisach przejściowych tej ustawy. Jak wynika z treści art. 259 ust.1 pkt 3 w/w ustawy wszczęte i niezakończone postępowania w sprawach, co do których postępowanie zostało zakończone wydaniem nieprawomocnej decyzji, są rozpatrywane według przepisów dotychczasowych. Wobec tego sprawa skarżącej, jako wszczęta pod rządami ustawy z dnia 12 września 1990 roku o szkolnictwie wyższym i nie zakończona prawomocnie winna zostać rozpoznana w oparciu o przepisy tej ustawy. Stosownie zatem do art. 148 zd.1 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U z 1990r. Nr 65 poz. 385 ze zm.) dziekan może skreślić studenta z listy studentów w przypadkach określonych w regulaminie studiów. W konkluzji NSA stwierdził, że prawidłowe ustalenie treści regulaminu studiów oraz uchwały Rady Wydziału [...], określającej okres zaliczeniowy obowiązujący w roku akademickim 2003/2004 umożliwi ocenę legalności zaskarżonej decyzji w przedmiocie skreślenia skarżącej z listy studentów. Skarżąca bowiem twierdzi przeciwnie niż organ, iż okresem zaliczeniowym był wówczas rok akademicki. Celem wykonania powyższych wytycznych Sąd zarządzeniem z dnia 27 maja 2011 roku zobowiązał pełnomocnika organu do przedłożenia regulaminu studiów obowiązującego w roku akademickim 2003/2004 oraz uchwałę Rady [...], określającą okres zaliczeniowy obowiązujący w roku akademickim 2003/2004. Z przedłożonych w wykonaniu zarządzenia dokumentów wynika, iż w roku akademickim 2003/2004 na [...] obowiązywał regulamin studiów na mocy Uchwały Senatu [...] z dnia 25 kwietnia 1991 roku, który został uchylony na mocy § 2 uchwały Senatu [...] nr [...] z dnia 25 marca 2004 roku w sprawie wprowadzenia regulaminu studiów. Jak wynika z § 21 ust.1 regulaminu studiów z dnia 25 kwietnia 1991 roku okresem zaliczeniowym, stosownie do uchwały rady wydziału, jest rok akademicki lub semestr /dowód: k. [...] akt sprawy/. Identyczną regulację w tym przedmiocie zawiera § 10 ust. 1 regulaminu studiów z dnia 25 marca 2004 roku /dowód: k. [...] akt sprawy/. Tak więc zasadniczą kwestią dla rozstrzygnięcia spornych stanowisk winna być uchwała Rady [...] określająca okres zaliczeniowy obowiązujący w roku akademickim 2003/2004. Z pozostałych dokumentów przedłożonych na wezwanie Sądu wynika, iż Rada [...] w dniu 18 września 2008 roku podjęła uchwałę o wprowadzeniu na Wydziale [...] od roku akademickiego 2008/2009 rocznego rozliczania studentów /dowód: k. [...] akt sprawy/. Z kolei wyciąg z protokołu z posiedzenia Rady Wydziału w dniu 3 lipca 2003 roku wskazuje, że na tym posiedzeniu "Dziekan poinformował obecnych o nw. sprawach: - nastąpi zmiana organizacji roku akademickiego w oparciu o pismo Prorektor ds. Kształcenia prof. dr hab. [...]. Począwszy od roku akademickiego 2003/2004 na WNS zostaje wprowadzony semestralny układ rozliczania studiów, a także nowe terminy sesji poprawkowych zimowej i letniej" /dowód: k. [...] akt sprawy/. Podkreślić należy, iż żaden ze złożonych dokumentów nie stanowi uchwały Rady [...] określającej okres zaliczeniowy obowiązujący w roku akademickim 2003/2004. Powyższe uniemożliwia Sądowi, ponownie rozpoznającemu sprawę, stwierdzenie, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Na marginesie jedynie wskazać należy, co nie wymaga szczegółowych rozważań, że informacja dziekana wynikająca z dołączonego wyciągu z protokołu posiedzenia Rady Wydziału (bez podania, którego Wydziału) z dnia 3 lipca 2003 roku, nie stanowi aktu wymaganego na podstawie zarówno regulaminu studiów z 1991 roku - § 21 ust.1 jak i regulaminu studiów z 2004 roku - § 10. Z przytoczonych względów na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji. Wskazania co do dalszego toku postępowania wynikają z powyższych rozważań. Na podstawie art. 152 w/w ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. O kosztach Sąd orzekł na mocy art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 14 ust.2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).