III SA/Gd 227/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Sędziowie WSA Alina Dominiak, WSA Felicja Kajut, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Zegan, po rozpoznaniu w dniu 26 września 2013 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia zawiesić postępowanie . Decyzją z dnia 2 marca 2012 r., wydaną na podstawie art. 104 k.p.a., art. 17 ust. 1 i ust. 1a, art. 20, art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( j.t. Dz. U. Nr 139 z 2006 r., poz.992 ze zm.) i art. 128, art.129 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ( Dz. U. Nr 9 z 1994 r., poz. 59 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku W. E., Wójt Gminy P. odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad ciocią S. N. W uzasadnieniu organ wskazał, że W. E. wnioskiem z dnia 29 lutego 2012 r. wystąpiła o przyznanie przedmiotowego świadczenia z uwagi na niepodejmowanie zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad ciocią S. N., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W oparciu o przepisy powołane w podstawie prawnej organ uznał, że wnioskującej nie przysługuje uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad ciocią, bowiem S. N., pozostająca pod opieką wnioskodawczyni i wspólnie z Nią zamieszkująca, jest, w stosunku do wnioskującej, osobą, co do której wnioskująca nie ma obowiązku alimentacyjnego. Zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny z mocy przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Stosownie do art. 128 k.r.op. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny), obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo; wnioskująca nie jest krewną podopiecznej w linii prostej ani też – rodzeństwem ( jest córką siostry) i nie ciąży na Niej obowiązek alimentacyjny względem cioci. W. E. w odwołaniu od powyższej decyzji podała, że nie zgadza się z decyzją ani z jej uzasadnieniem. Wnioskująca zamieszkiwała z ciocią S. N. od 1976 r., wcześniej pomagała cioci i wujowi w prowadzeniu gospodarstwa, następnie – opiekowała się niesprawnym wujem do Jego śmierci, a teraz opiekuje się niesprawną, jeżdżącą na wózku inwalidzkim ciocią, która jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności od 2009 r., nie mogącą funkcjonować bez pomocy osoby trzeciej. Odwołująca się faktycznie zajmuje się ciocią, która nie może otrzymać pomocy od innych osób. Rodzeństwo S. N. jest w wieku emerytalnym i z uwagi na wiek (77 i 84 lata) oraz stan zdrowia, nie jest w stanie zajmować się siostrą. Odwołująca się traktuje ciocię jak swoją matkę i jest jedynym opiekunem, na którego ciocia może liczyć. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 31 stycznia 2013 r. nr sygn. akt 1426/12 utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W podstawie prawnej wskazano, m. inn. art. 138 § 1pkt 1 k.p.a. i art. 17 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 139 z 2006 r., poz.992 ze zm. ) oraz art. 13 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz.1548). Organ odwoławczy stwierdził, że wśród przesłanek umożliwiających ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wymieniony został warunek istnienia obowiązku alimentacyjnego między osobą wymagającą opieki, a jej opiekunem. Zatem organ administracji, zobowiązany do stosowania ustawy, nie jest władny obowiązku tego pominąć i przyznać świadczenie mimo niespełnienia jednej z podstawowych przesłanek. Przywołując treść przepisów Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego wskazano, że na siostrzenicy nie ciąży obowiązek alimentacyjny względem cioci, zatem siostrzenica nie należy do kręgu osób legitymowanych do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, zarówno w wersji obowiązującej poprzednio, jak i w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2013 r. W skardze na opisaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G., W. E. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżąca podniosła, że w rodzinie cioci i wujka zamieszkała od 1976 r., ponieważ byli bezdzietni traktowali skarżącą jak córkę. Mieszkając wspólnie skarżąca założyła rodzinę, wychowywała dzieci, opiekowała się kolejno – dziećmi, wujkiem, ciocią. Gdy dzieci dorosły, podjęła pracę zawodową, z której następnie zrezygnowała, gdyż ciocia wymagała opieki. S. N. po złamaniu przez w 2009 r. kości szyjki udowej jest osobą niesprawną, poruszającą się na wózku inwalidzkim. Rodzeństwo Stefanii N. – siostra i brat sami wymagają opieki ze względu na wiek (77 i 84 lata) i stan swojego zdrowia. Jedyną osobą, na opiekę której może liczyć ciocia, jest W. E. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Przedmiotem skargi wniesionej do sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 stycznia 2013 r., utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W podstawach prawnych decyzji wskazano, m. inn. art. 17 ust. 1 i 1a, art. 20, art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 139 z 2006 r., poz.992 ze zm. ) oraz art. 13 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. z 2012 r., poz.1548). W toku postępowania sądowoadministracyjnego strona skarżąca wniosła o zawieszenie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku, wskazując, że w sprawie podobnej toczy się postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, w trakcie którego skład orzekający wystąpił o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości w praktyce orzeczniczej, a odpowiedź na pytanie będzie miała zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Zagadnienie to sformułowano następująco: "czy osobie, której nie obciąża obowiązek alimentacyjny względem pełnoletniego członka rodziny, legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym i która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad tym niepełnosprawnym członkiem rodziny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów art. 17 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz.992 ze zm.)". Wyjaśnianie treści normatywnej art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (publ. j.w.) będzie również przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego w trakcie postępowań wszczętych postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Po 458/13 i wnioskiem Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 24 czerwca 2013 r. Rozważywszy treść wniosku strony skarżącej i pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 czerwca 2013 r., opowiadającego się przeciwko zawieszeniu postępowania w niniejszej sprawie, Sąd ocenił, że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zależy od wyniku innego postępowania, toczącego się przed: Naczelnym Sądem Administracyjnym pod sygn. akt I OSK 1774/12 . Nadto Sąd miał na względzie następujące okoliczności. Jak wyjaśnia komentarz do art. 125 § 1 pkt. 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi: "Praktyka sądowa, w szczególności wojewódzkich sądów administracyjnych, opowiadała się raczej za szerokim interpretowaniem użytego w komentowanym art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sformułowania "rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania", wychodząc poza tradycyjne rozumienie prejudycjalności postępowania. W szczególności uwidacznia się to w tych wypadkach, gdy zawieszenie postępowania następuje z uwagi na skierowanie, na tle innej sprawy zawisłej przed sądem lub rozbieżności występujących w orzecznictwie, zagadnienia prawnego w celu podjęcia stosownej uchwały przez skład rozszerzony NSA albo skierowanie pytania prejudycjalnego do TS (art. 15 § 1 pkt 2 i 3, art. 187 i 269 p.p.s.a., art. 267 TFUE w brzmieniu nadanym traktatem z Lizbony). Wydaje się, że ten kierunek celowościowej wykładni tego przepisu, mimo że odbiega od jego literalnego brzmienia, odpowiada istocie sądownictwa administracyjnego, w którym jednolitość orzecznictwa ma dużo większe znaczenie niż w sądownictwie powszechnym. Zadaniem sądu administracyjnego jest bowiem kontrola zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Wobec tego zjawiskiem wysoce niepożądanym i utrudniającym praworządne działanie administracji jest odmienne stanowisko sądu co do wykładni i stosowania prawa w sprawach o analogicznym lub zbliżonym stanie prawnym i faktycznym, które mają być rozstrzygnięte w sposób wiążący dla innych składów orzekających (zob. art. 269 p.p.s.a.)".("Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" B.Dauter,B.Gruszczyński,A.Kabat,M.Niezgódka-Medek,Zakamycze 2005, str. 303). Również w innych, niż przytoczone przez Komentatora, orzeczeniach NSA opowiadano się za zawieszeniem postępowania w sprawie, w której istnieją poważne wątpliwości prawne, rozważane w innych postępowaniach już zawisłych przed NSA (por.: wyrok NSA W-wa z dnia 30.05.2012 w sprawie IIFSK 2355/10 LEX nr 1244216:" Zawieszenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym może mieć miejsce wtedy, gdy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego wydany w innej sprawie ma decydujący wpływ na rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem pierwszej instancji. Chodzi więc o sytuację, w której sąd nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia wstępnego, które powstało lub wyłoniło się w toku postępowania sądowego" i - postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2011 r. I OZ 708/ 11 :" Zawarte w przepisie art. 125 p.p.s.a. podstawy zawieszenia postępowania sądowego mają charakter podstaw fakultatywnych. O zawieszeniu postępowania w tych przypadkach decydują względy celowościowe. Celowość zawieszenia postępowania w sytuacjach uregulowanych w tym przepisie pozostawiona jest ocenie sądu , ale sposób jego wykładni nie może prowadzić do tworzenia nowych podstaw zawieszenia postępowania. Celowość zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego nie może być brana pod uwagę w oderwaniu od zasady szybkości postępowania", LEX nr 1149577, dostępne pod adresem www. orzeczenia.nsa.gov.pl.). Rozważając okoliczności niniejszej sprawy, skład orzekający sądu uznał, że dopuszczalne i pożądane będzie zawieszenie postępowania w oczekiwaniu na podjęcie orzeczenia przez NSA w wyżej wymienionej sprawie. Z tych względów, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.