III SA/Gd 244/11

Dnia 4 sierpnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 11 kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia 17 marca 2011 r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny działając na podstawie art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej w skrócie k.p.a.) i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie stwierdził u B. W.– H. choroby zawodowej wymienionej w pozycji 20.1 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, tj. przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy – zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia wskazano, że B. W. – H. pracę zawodową rozpoczęła w 1980 r. i do 1984 r. pracowała jako robotnik magazynowy oraz referent sprzedażowy. W okresie 1984 – 1988 w/w była zatrudniona jako inspektor zbytu w A. Od 1988 r. w/w zatrudniona jest w B Sp. z o.o. w G. jako referent ds. zaopatrzenia i windykacji, kasjer i robotnik magazynowy. Do obowiązków zawodowych B. W.– H. na stanowisku referent ds. zaopatrzenia i windykacji, kasjer i robotnik magazynowy należały prace biurowe, początkowo związane z pisaniem na maszynie, a od 1993 r. praca na komputerze. Z przeprowadzonej analizy narażenia zawodowego wynika, że prace na w/w stanowiskach nie stwarzają warunków sprzyjających uciskowi nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka. W związku z powyższym należało uznać, że warunki pracy nie mogą powodować powstania choroby zawodowej – zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. W następstwie badań specjalistycznych przeprowadzonych w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy oraz w Klinice Chorób Zawodowych i Toksykologii Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi wydano orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania u B. W.-H. choroby zawodowej. Kierując się przedmiotowymi orzeczeniami oraz danymi zawartymi w formularzu oceny narażenia zawodowego Państwowy Inspektor Sanitarny na podstawie § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych nie znalazł podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W odwołaniu od w/w decyzji B. W. – H. wskazała, że właśnie sposób wykonywania pracy (wieloletnie pisanie na maszynie a potem na komputerze) jest główną przyczyną stwierdzonej choroby rąk. Odwołująca nie zgodziła się z kolei z twierdzeniem, że przyczyną jej schorzenia może być okres okołomenopauzalny. Decyzją z dnia 11 kwietnia 2011 r. nr [...]Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazując w podstawie prawnej art. 5 pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz § 11 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych utrzymał w mocy zakwestionowaną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia wskazano, że przeprowadzone w sprawie specjalistyczne badania lekarskie nie dały podstaw do wydania decyzji pozytywnej dla strony. Do rozwoju zespołu cieśni w obrębie nadgarstka predysponuje bowiem wykonywanie monotypowych ruchów dłoni w maksymalnym zginaniu i prostowaniu nadgarstka, zwłaszcza połączonych z dużym naciskiem dłoni. Z wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich wynika brak podstaw do wskazania zawodowego podłoża stwierdzonego u odwołującej zespołu cieśni w obrębie nadgarstka gdyż B. W. – H. nie wykonywała monotypowych ruchów dłoni w maksymalnym zginaniu i prostowaniu nadgarstka. Konkluzja taka uniemożliwia zatem stwierdzenie, iż schorzenie na które cierpi odwołująca ma etiologię zawodową. W skardze na powyższą decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku B. W. – H. wniosła o uchylenie w/w decyzji z dnia 11 kwietnia 2011 r. podtrzymując twierdzenie o zawodowej etiologii swojego schorzenia. Uzasadniając skargę skarżąca wskazała, że w trakcie badań nie była badana pod kątem ginekologicznym (odnośnie stwierdzenia okresu okołomenopauzalnego) a lekarz orzecznik nie wziął pod uwagę warunków, w których wykonywała pracę. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko oraz argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2011 r. skarżąca wskazała, że obecnie jest po operacji cieśni nadgarstka, która miała miejsce w dniu 29 maja 2010 r. W toku postępowania nie sprawdzono zaś jakie czynności skarżąca wykonywała na stanowisku pracy. Co istotne, jej praca polegała na pisaniu na klawiaturze, której ustawienie wymagało wsparcia dłoni na przegubie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z uwagi na w/w kryterium sąd administracyjny nie może wypowiadać się w kwestii stwierdzenia choroby zawodowej, a jedynie ocenić winien zgodność z prawem rozstrzygnięć podjętych przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Kognicji sądu administracyjnego w niniejszej sprawie poddano decyzję o Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego utrzymującą w mocy decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Mając na uwadze wyżej wskazane kryterium jak i okoliczności faktyczne rozpatrywanej sprawy Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Procedura związana z postępowaniem w takiej sprawie uregulowana została w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). Orzeczenie o stwierdzeniu choroby zawodowej bądź o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej następuje w drodze decyzji administracyjnej wydanej przez uprawniony organ administracji publicznej. W myśl § 8 ust. 1 w/w rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika. Należy zauważyć, że za chorobę zawodową zgodnie z dyspozycją art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jednolity: Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 ze zm.) uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że definicja prawna choroby zawodowej składa się z dwóch elementów, z których jeden jest formalnie wskazany w określonym wykazie, a drugi dotyczy określonego związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. Nadto należy zauważyć, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowany jest pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim. Takie stanowisko zostało przedstawione m.in. w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 r. i zachowuje ono nadal aktualność (sygn. OPS 3/02, publ. ONSA 2003/1/4) Oznacza to, że organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w przedmiocie choroby zawodowej w istocie nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Orzeczenie lekarskie jest bowiem jedynym wiarygodnym środkiem dowodowym służącym stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Tym samym związanie organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest tożsame z bezkrytyczną akceptacją informacji zawartych w orzeczeniu. Organ winien bowiem ocenić orzeczenie jako dowód w postępowaniu z zachowaniem kanonów wyznaczonych przepisami ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 lipca 2010 r., sygn. akt IV SA/GL 752/09, System Informacji Prawnej Lex nr 599626). Stosownie bowiem do przepisów rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych i zasady swobodnej oceny dowodów właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz karcie oceny narażenia zawodowego pracownika. Jeżeli zaś przed wydaniem decyzji organ stwierdziłby, że zebrany materiał dowodowy jest niewystarczający powinien zażądać uzupełnienia wydanego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację. Zgodnie z punktem 20.1 obecnie obowiązującego załącznika zawierającego wykaz chorób zawodowych jako choroba zawodowa może być kwalifikowany zespół cieśni w obrębie nadgarstka. Jak wskazały organy orzekające w sprawie, stwierdzone u skarżącej schorzenie nie powstało w związku ze sposobem wykonywania pracy lecz w wyniku czynników pozazawodowych, co potwierdzają orzeczenia lekarskie wydane w następstwie badań neurologicznych. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w swoim orzeczeniu z dnia 15 listopada 2010 r. wskazał wprost, że ruchy w zakresie kończyn górnych związane z obsługiwaniem klawiatury komputera w świetle aktualnego stanu wiedzy medycznej nie stwarzają ryzyka powstania w/w schorzenia. Z wysokim prawdopodobieństwem WOMP przyjął natomiast, że za udział w powstaniu schorzenia były odpowiedzialne zaburzenia hormonalne związane z okołomenopauzalnym wiekiem pacjentki, którym przypisuje się dominującą rolę w inicjowaniu stwierdzonego schorzenia. Z kolei z opinii Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi wynika, że skarżąca nie wykonywała czynności zawodowych w sposób, który stwarzałby możliwość ucisku na pnie nerwów pośrodkowych i przyczynił się do powstania zespołu cieśni nadgarstka. Do rozwoju tego schorzenia predysponuje bowiem wykonywanie monotypowych ruchów dłoni w maksymalnym zginaniu i prostowaniu nadgarstka, zwłaszcza połączonych z dużym naciskiem dłoni. Nadto w opinii Instytutu wskazano, że za pozazawodową etiologią stwierdzonego schorzenia przemawia również wystąpienie dolegliwości w okresie okołomenopauzalnym. Zauważyć przy tym należy, że wydając orzeczenia lekarskie obie jednostki orzecznicze uwzględniły w nich fakt mającego miejsce w maju 2010 r. zabiegu synowektomii ( o którym mówiła skarżąca na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2011 r.) i jego wpływu na stan zdrowia skarżącej. W ocenie Sądu podana argumentacja obydwu jednostek orzeczniczych - jako zbieżna - jest wyczerpująca. Jednostki medycyny pracy w sposób przekonywający wyjaśniły z jakich przyczyn choroby skarżącej nie można uznać za chorobę zawodową a właśnie etiologia zawodowa choroby stanowiła przedmiot prowadzonych badań. Wyrażona ocena została zawarta w spełniających wymagania formalne opiniach upoważnionych do tego podmiotów. W tym świetle postępowanie w sprawie podejrzenia choroby zawodowej u skarżącej zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującą procedurą dotyczącą rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych. Zdaniem Sądu organy państwowej inspekcji sanitarnej, w oparciu o art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) dokonały rzetelnej oceny orzeczeń lekarskich, mających walor opinii biegłego i nie znalazły podstaw do zakwestionowania ich wiarygodności. Odnosząc się z kolei do zarzutów skargi należy wskazać, że w sprawie dotyczącej choroby zawodowej istotne jest przede wszystkim ustalenie, na jaką chorobę cierpi strona i czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Rozpoznawanie chorób zawodowych stanowi zaś zagadnienie stricte medyczne leżące wyłącznie w gestii upoważnionych do tego jednostek służby zdrowia. Orzekające w sprawie jednostki orzecznicze w oparciu o wiedzę medyczną nie znalazły zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia. Jednostki te odniosły się nadto do czynników pozazawodowych schorzenia. Sąd pragnie w tym miejscu odnieść się do podnoszonego w skardze oraz odwołaniu zarzutu, że brak było podstaw do stwierdzenia w orzeczeniach lekarskich, że do powstania schorzenia mogły przyczynić się dolegliwości występujące w okresie okołomenopauzalnym. Należy zauważyć, że nawet gdyby uznać ten zarzut za zasadny, to naruszenie to nie mogłoby mieć wpływu na wynik sprawy, bowiem celem postępowania w sprawie niniejszej jest ustalenie tylko i wyłącznie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy stwierdzonym schorzeniem umieszczonym w wykazie chorób zawodowych, a środowiskiem pracy. W postępowaniu tym nie ustala się natomiast faktycznych przyczyn schorzenia. Przekonanie skarżącej o pracy w warunkach stwarzających ryzyko powstania określonej choroby zawodowej (vide: odwołanie od decyzji organu I instancji i zarzuty skargi) nie mogą "automatycznie" uzasadniać stwierdzenia choroby zawodowej, tym bardziej, że nie wykazały jej szczegółowe badania w pełni merytorycznych jednostek orzeczniczych obydwu szczebli. W rozpatrywanej sprawie organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w wyniku analizy treści dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy wykazały, że warunki pracy B. W. – H. nie stwarzały możliwości powstania choroby zawodowej. W reasumpcji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.