III SA/Gd 249/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 22 lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej postanawia przyznać wnioskodawcy prawo pomocy przez ustanowienie radcy prawnego. Wnioskiem, który wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w dniu 5 października 2012 r. J. M. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Źródłem utrzymania małżonków jest emerytura wnioskodawcy w kwocie 2.990 zł brutto oraz emerytura żony w kwocie 700 zł brutto. Z wniosku wynika, że wnioskodawca posiada mieszkanie o powierzchni 60 m2. Oceniając ponoszone przez siebie i żonę comiesięczne wydatki (z tytułu energii elektrycznej, czynszu, opłat za telewizję oraz ubezpieczenia) wnioskodawca wyliczył, że utrzymują się one na poziomie 1.000 zł. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy J. M. wskazał z kolei, że choruje na nadciśnienie, tarczycę i jaskrę. Zona cierpi na chorobę nowotworową i nadciśnienie, stąd też duża część uzyskiwanych dochodów przeznaczana jest na leczenie. W związku z tym, iż oświadczenie wnioskodawcy zawarte we wniosku okazało się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270) zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 8 października 2012 r., doręczonym w dniu 12 października 2012 r. wezwano skarżącego do przedłożenia – w terminie czternastu dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów: odpisów zeznań podatkowych za 2011 r. bądź imiennych informacji o wysokości osiągniętego dochodu przez wnioskodawcę i jego małżonkę lub rocznego obliczenia podatku za ten rok; wyciągów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego małżonkę rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji (wypłaty, wpłaty, przelewy), a w przypadku ich nieposiadania – stosownego oświadczenia w tym przedmiocie; dokumentów przedstawiających koszty utrzymania mieszkania (kopii rachunków za media oraz ewentualnie czynsz, a także kopii rachunków dotyczących innych opłat związanych z posiadanym mieszkaniem); dokumentów obrazujących wysokość emerytur otrzymywanych przez wnioskodawcę i jego żonę; imiennych rachunków obrazujących wysokość kosztów leczenia i zakupu leków oraz oświadczenia w przedmiocie wszystkich zarejestrowanych pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji i aktualnej wartości). W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca przedłożył zeznanie PIT – 37 za rok 2011 wraz z załącznikiem PIT/O, zawiadomienie dotyczące comiesięcznych opłat na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej im. [...] w G. opiewające na kwotę 633,29 zł, zestawienie transakcji na rachunku bankowym wnioskodawcy w okresie 1 lipca 2012 r. – 16 października 2012 r. obrazujące m.in. comiesięczne wpływy świadczenia emerytalnego wnioskodawcy w kwocie 2.472,95 zł netto, kserokopię dokumentu potwierdzającego wypłatę świadczenia emerytalnego dla żony w kwocie 586,74 zł netto oraz kserokopie wpłat na rzecz A Sp. z o.o. – na kwotę 129,96 zł, B S.A. – na kwotę 84,97 zł oraz CS.A. – na kwotę 59,40 zł. Ponadto wnioskodawca oświadczył, że na lekarstwa comiesięcznie wydaje wraz z żoną 200 zł; jednocześnie J. M. wskazał, że jest właścicielem samochodu osobowego marki [...] - model [...] - rok produkcji 1996 o wartości 5 tysięcy złotych. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 przedmiotowego aktu prawnego prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl natomiast 245 § 3 ww. ustawy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W świetle regulacji normatywnej zawartej w art. 246 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy wskazać, że instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r., stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu Państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami (tak m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 15 marca 2011r., sygn. akt II GZ 83/11 – orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze zapatrywanie, w świetle którego ocena sytuacji majątkowej wnioskodawcy w kontekście przesłanek przyznania prawa pomocy powinna opierać się wyłącznie na analizie kosztów postępowania sądowego i aktualnej kondycji finansowej strony uznano, że sytuacja finansowa wnioskodawcy wymaga wsparcia poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie radcy prawnego. W ocenie referendarza zestawienie dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawcę i jego małżonkę z comiesięcznymi kosztami utrzymania przemawia za uznaniem, że wygenerowanie środków na wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru może spowodować uszczerbek o jakim mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie bez znaczenia jest tutaj fakt, iż wnioskodawca zainicjował przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku dwa odrębne postępowania sądowoadministracyjne. Ponadto dla oceny zasadności udzielenia prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika ma znaczenie obecny etap prowadzonych postępowań sądowoadministracyjnych (vide: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2011 r. oraz z dnia 26 października 2011 r. - sygn. akt II GZ 245/11 i II FZ 509/11; orzeczenia.nsa.gov.pl). W reasumpcji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.