III SA/Gd 267/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi I. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 17 stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 30 listopada 2011 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz skarżącej I. R. 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 17 stycznia 2012 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 30 listopada 2011 r., którą odmówiono I. R. przyznania dofinansowania kosztów kształcenia w celu przygotowania zawodowego młodocianego pracownika A. L. z tytułu ukończenia nauki zawodu - mechanika samochodowego. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że kryteria przyznawania pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego i dofinansowanie kosztów kształcenia są ustalone w sposób zupełny w ustawie o systemie oświaty. Zgodnie z art. 70 b ustawy o systemie oświaty, pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli: 1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, określone w odrębnych przepisach; 2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenia do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z odrębnymi przepisami. Organ wskazał, iż nie jest sporne, że młodociany A. L. ukończył naukę zawodu oraz, że w terminie 3 miesięcy od zdania przez młodocianego egzaminu, wpłynął wniosek I. R. o dofinansowanie kosztów nauki. Nie kwestionowano również, że pierwotny pracodawca - p. M. R., miał kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianego. Umowę o naukę zawodu z młodocianym A. L. zawarto w dniu 20 sierpnia 2008 r. pod nadzorem p. M. R. Umowę tę rozwiązano za porozumieniem stron w dniu 27 lipca 2009 r. Młodociany ukończył naukę zawodu u innego pracodawcy, co potwierdza zaświadczenie o szkoleniu ucznia oraz świadectwo czeladnicze; egzamin kończący naukę zawodu uczeń zdał w dniu 2 września 2011 r. Bezspornym jest również, że M. R. zmarł w dniu 30 maja 2011 r. lecz mimo, że Przedsiębiorstwo "A" prowadzi nadal w tym samym miejscu i w tej samej branży żona zmarłego i mimo, ze jest Ona jedyną spadkobierczynią M. R., to wyplata części dofinansowania za naukę zawodu nie może być przyznana. Skoro bowiem zmarły nie nabył za życia w drodze decyzji prawa do wypłaty przedmiotowego świadczenia, to prawo to nie mogło być przedmiotem dziedziczenia, a wniosek składany przez następcę nie podlega uwzględnieniu. Nie podlega również dziedziczeniu prawo do złożenia wniosku o dofinansowanie. W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, pełnomocnik I. R. zarzucił, iż decyzja podjęta została z naruszeniem przepisów prawa administracyjnego - art. 70b ustawy o systemie oświaty, polegającym na błędnej wykładni tego przepisu poprzez uznanie, że prawo do dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika nie wchodzi w skład przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisu art. 551 kc i nie przechodzi na spadkobiercę przedsiębiorcy dotychczas prowadzącego to przedsiębiorstwo oraz - z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności - art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 kpa polegającym na przedwczesności rozstrzygnięcia oraz barku zebrania i oceny całego materiału dowodowego w sprawie i oparciu orzeczenia na jednostronnej ocenie stanu faktycznego. Wniesiono o uchylenie decyzji organów obu instancji. Zarzuty i wnioski skargi obszernie uzasadniono. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jako zasadna zasługiwała na uwzględnienie. Z treści mających zastosowanie w rozpatrywanej sprawie przepisów art 70b. ustawy o systemie oświaty ( w brzmieniu na dzień orzekania przez organ odwoławczy) wynika, m. inn., że: "Pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli: Ust.1. 1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, określone w odrębnych przepisach; 2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z odrębnymi przepisami. Ust. 2 cyt. przepisu określa wysokość kwoty dofinansowania kosztów kształcenia jednego młodocianego pracownika, a następnie - przepis stanowi, że: Ust. 5. Jeżeli umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego została rozwiązana z przyczyn niezależnych od pracodawcy, a młodociany pracownik podjął naukę zawodu na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego u innego pracodawcy - przysługującą kwotę dofinansowania dzieli się między wszystkich pracodawców, proporcjonalnie do liczby miesięcy prowadzonej przez nich nauki zawodu. Dofinansowanie nie przysługuje temu pracodawcy, z którym umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego została rozwiązana z winy pracodawcy. Ust.6. Dofinansowanie przyznaje wójt (burmistrz, prezydent miasta) właściwy ze względu na miejsce zamieszkania młodocianego pracownika, w drodze decyzji, po stwierdzeniu spełnienia warunków określonych w ust. 1. Ust.7. Dofinansowanie jest przyznawane na wniosek pracodawcy złożony w terminie 3 miesięcy od ukończenia przez młodocianego pracownika nauki zawodu lub przyuczenia do wykonywania określonej pracy. Do wniosku należy dołączyć kopie: dokumentów potwierdzających spełnienie warunku, o którym mowa w ust 1 pkt 1; 2) umowy o pracę z młodocianym pracownikiem w celu przygotowania zawodowego; 3) dyplomu, świadectwa lub zaświadczenia potwierdzającego spełnienie warunku określonego w ust. 1 pkt 2. Ust.8. Dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianych pracowników jest finansowane ze środków Funduszu Pracy". W niniejszej sprawie obie strony postępowania sądowoadministracyjnego zgodnie przyznają, że w czasie, gdy młodociany A.L. zatrudniony był w celu przygotowania zawodowego w przedsiębiorstwie ""A" w B., a prowadzącym firmę był M. R., istniały (wstępne) warunki do uzyskania przez pracodawcę dofinansowania, o jakim mowa w wyżej cytowanym przepisie. Warunki wstępne, bowiem z przepisów wynika, że uzyskanie dofinansowania uzależnione jest od zakończenia cyklu przygotowania zawodowego młodocianego, tj. - od tego, by młodociany zdał egzamin uzyskując kwalifikacje w danym zawodzie. Z akt wynika, że umowa o pracę młodocianego A. L. z Przedsiębiorstwem [...] "A" M. R. rozwiązana została w dniu 27.07.2009 r. za porozumieniem stron, następnie uczeń podjął pracę w celu przygotowania zawodowego w firmie "B", a w dniu 2 września 2011 r. zdał egzamin czeladniczy z wynikiem pozytywnym i uzyskał świadectwo czeladnicze. Z powyższego wynika, że cel przewidziany w omawianych przepisach ustawy o systemie oświaty został osiągnięty. Ponieważ zgodnie z ust. 7 cyt. art. 70b ustawy, wniosek o dofinansowanie złożyć można po złożeniu przez młodocianego pracownika egzaminu, (w terminie 3 miesięcy od dnia zdania egzaminu), nie mógł tego uczynić były pracodawca A. L. – M. R., bowiem zmarł On w dniu 30 maja 2011 r. Taki stan faktyczny, w ocenie organów orzekających w sprawie, uczynił niemożliwym zrealizowanie uprawnienia pracodawcy do uzyskania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego, mimo osiągnięcia celu - wykształcenia młodocianego pracownika i mimo, iż przepisy ustawy, wychodząc niejako "naprzeciw" zmiennym sytuacjom życiowym, przewidziały - w ust. 5 art. 70b ustawy, że w przypadku kilku różnych pracodawców młodocianego, przysługującą kwotę dofinansowania dzieli się między wszystkich pracodawców proporcjonalnie do liczby miesięcy prowadzonej prze nich nauki zawodu. I. R., następczyni zmarłego męża jako prowadząca "A" w B. i Jego spadkobierczyni w całości ( patrz: postanowienie SR Wydziału I Cywilnego w B. z dnia 8 czerwca 2011 r. w sprawie [...]) wystąpiła o wypłatę kosztów kształcenia młodocianego A. L. w części, w jakiej zwrot kosztów kształcenia przysługiwałby M. R. tj. za naukę zawodu od dnia 1.09.2008 r. do 27.07.2009 r. (patrz wniosek z dn. 30.09.2011 r. - w aktach adm.). W tym miejscu należy zauważyć, że na organie administracji publicznej ciążą ustawowe obowiązki przewidziane w zasadach ogólnych, naczelnych, kodeksu postępowania administracyjnego, a wśród nich - między innymi przewidziane w art. 6-9 kpa. Są to obowiązki podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, obowiązek prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej i obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków stron, będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy winny również czuwać nad tym, by strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Rozpoznając wniosek I. R. organy orzekające wszystkim wyżej wymienionym zasadom uchybiły. Organ I instancji odmówił I. R. przyznania części dofinansowania kształcenia młodocianego A. L. podając, że uprawnienie do zwrotu kosztów nie weszło do spadku po M. R. Organ odwoławczy zaaprobował stanowisko Wójta Gminy [...] i, reasumując, wyjaśnił, że ; cyt. "trudno uznać za zgodne z prawem, aby na gruncie prawa administracyjnego, przed nabyciem w drodze decyzji dofinansowania, dziedziczeniu miało podlegać prawo do złożenia wniosku. Skutek prawny dotyczący nabycia prawa majątkowego w przypadku o charakterze publicznoprawnym mógł nastąpić najwcześniej z chwilą złożenia wniosku przez uprawnionego pracodawcą o wydanie decyzji przyznającej dofinansowanie". Tyle, że w stanie faktycznym sprawy, w czasie, gdy młodociany zdał egzamin czeladniczy, czyli - zaistniały warunki do złożenia wniosku o dofinansowanie, M. R. już nie żył. Organy orzekające w obu instancjach skupiły się na przedstawieniu argumentów uzasadniających decyzję odmowną, mimo stwierdzenia, że wnioskodawczyni przedłożyła prawem przewidziane dokumenty uzasadniające przyznanie dofinansowania w części. Tymczasem, w ocenie Sądu w składzie orzekającym, analizy stanu faktyczno-prawnego w niniejszej sprawie nie można było ograniczyć do konstatacji o nieprzysługiwaniu dofinansowania we wnioskowanej części. Skoro omawiane przepisy określają ściśle kwotę refundacji w przeliczeniu na 1 młodocianego, który zakończył naukę zawodu, to należy zadać pytanie, co stanie się z kwotą dofinansowania należną M. R.? Czy dlatego, ze były pracodawca A. L. zmarł, pieniądze pozostaną w kasie Funduszu Pracy? Przecież celem przepisów o możliwości zatrudniania młodocianych - jedynie - dla nauki zawodu, jest realizowanie przez młodocianych obowiązku nauki, który trwa do 18 roku życia, co stanowi realizację ich konstytucyjnego prawa (art. 70 ust. 1 Konstytucji RP). Tak więc interpretując omawiane przepisy nie można tracić z pola widzenia celu samej regulacji prawnej, zawartej w art. 70 b ustawy o systemie oświaty. Celem tym bowiem było .uzyskanie przez pracodawcę częściowego zrekompensowania kosztów dokształcania- zawodowego młodocianego pracownika, a więc zrekompensowanie kosztów poniesionych na skutek przejęcia przez pracodawcę obowiązku ciążącego generalnie na Państwie. ( patrz: wyrok NSA z 22.02.2012 w sprawie sygn. akt I OSK 2292/11 dostępny w Internecie https://cbois.nsa.gov.pl). Również w wyroku z dnia 29 września 2011 r. w sprawie sygn. akt I OSK 846/11 NSA zwracał uwagę, że przy ocenie stanu faktycznego spraw dotyczących dofinansowania prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych należy mieć na uwadze spełnianie wymogu celowościowego przepisów art. 70 i 70b ustawy o systemie oświaty, tj. uzyskanie przez młodocianego kwalifikacji zawodowych, co w niniejszej sprawie zostało spełnione. Sąd w składzie orzekającym podziela w pełni stanowisko komentatora ustawy, który komentując art. 70 b ustawy o systemie oświaty, analizując wyroki WSA i NSA w sprawach podobnych, wyjaśnił, że "niespójność regulacji prawnej nie może stanowić uzasadnienia w tworzeniu przeszkód do realizacji konstytucyjnego prawa młodocianych do nauki ani - wbrew intencjom ustawodawcy zniechęcać pracodawców do zatrudniania młodocianych w celu uzyskania przygotowania zawodowego" .(M.Pilich, Komentarz do art. 70b ustawy o systemie oświaty - system informacji prawnej Lex (Lex Omega). Jeśli zatem organy orzekające nadal uważają, że I. R. nie spełnia warunków do uzyskania części dofinansowania wykształcenia zawodowego A. L. na czeladnika w zawodzie - mechanik samochodowy, winny - przy ponownym rozpoznawaniu Jej wniosku udzielić stronie niezbędnych wskazówek celem uzyskania przez wnioskującą należnej stronie części dofinansowania. Rozpatrując ponownie sprawę z wniosku I.Richter organy będą miały na uwadze stanowisko Sądu w tej sprawie. Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na podstawie art. 152 p.p.s.a., określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem, zdaniem Sądu, obligatoryjne tylko wówczas, gdy zaskarżona decyzja nadaje się ze swej istoty do wykonania. Decyzja odmawiająca przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika nie nadaje się do wykonania i w związku z tym zbędne było orzekanie w tym zakresie.