III SA/Gd 268/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Felicja Kajut Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2012 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Wojewody z dnia 15 marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wymeldowania z pobytu stałego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 27 stycznia 2012 r. nr [...]., 2) zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego K. W. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie. Decyzją z dnia 27 stycznia 2011 r. Prezydent Miasta, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., orzekł o umorzeniu postępowania prowadzonego w sprawie wymeldowania K. O. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w G. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskodawca K. W. już w 2010 r. wystąpił o wymeldowanie K. O. z przedmiotowego lokalu. W dniu 20 października 2010 r. organ wydał decyzję o odmowie wymeldowania K. O. z uwagi na ustalenie, że wymieniony nie opuścił miejsca stałego zameldowania w sposób trwały i dobrowolny. Nieobecność w lokalu ma charakter czasowy i związana jest z osadzeniem w areszcie śledczym. Przedmiotowa decyzja została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy w dniu 29 listopada 2010 r. W dniu 20 października 2011 r. wnioskodawca ponownie wystąpił o wymeldowanie K. O. z miejsca pobytu stałego podnosząc, że postanowieniem Sądu Rejonowego G. – P. w G. z dnia 12 maja 2011 r. K. O. został pozbawiony współwłasności nieruchomości, a lokal mieszkalny został przyznany na własność wnioskodawcy. Jednak postępowanie wyjaśniające wskazało, że brak jest nowych dowodów, które mogłyby prowadzić do innego rozstrzygnięcia niż w decyzji organu z dnia 20 października 2010 r., a zatem dalsze prowadzenie sprawy stało się bezprzedmiotowe. W odwołaniu od tej decyzji K. W. zarzucił, że organ zignorował orzeczenia sądów administracyjnych, które wskazują, że aresztowanie z powodu popełnienia przestępstwa należy traktować jako dobrowolne opuszczenie lokalu. Nie uwzględnił również okoliczności, że to K. O. zniszczył ten lokal. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda decyzją z dnia 15 marca 2012 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu podniósł, że w postępowaniu zakończonym decyzją organu o wymeldowaniu z dnia 20 października 2010 r. ustalono, iż K. O. zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu do czasu aresztowania i ma zamiar zamieszkiwać w nim po zakończeniu odbywania kary pozbawienia wolności. Wskazano również, że pobyt w areszcie, zgodnie z zapisem art. 8 ust. 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jest traktowany jako pobyt czasowy. Ponowne postępowanie w tym zakresie wykazało, że stan faktyczny sprawy nie uległ zmianie, w szczególności K. O. w dalszym ciągu odbywa karę pozbawienia wolności. Wnioskodawca nie przestawił nowych dowodów, a przedstawione przez niego okoliczności były znane i analizowane już we wcześniejszym postępowaniu. Ponieważ nie było podstaw do wydania innego rozstrzygnięcia niż w decyzji z dnia 20 października 2010 r. organ pierwszej instancji zasadnie umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. K. W. zaskarżył opisaną powyżej decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się uchylenia decyzji obu instancji. Skarżący stwierdził, że po wydaniu poprzedniej decyzji z dnia 20 października 2010 r. zapadł prawomocny wyrok skazujący K. O., a także przestał on być współwłaścicielem mieszkania na podstawie postanowienia sądu o zniesieniu współwłasności. W sytuacji gdy utracił on wszelkie prawa do mieszkania i nie przebywa w nim od kilku lat powinien być wymeldowany. Tym bardziej, że zgodnie z orzecznictwem opuszczenie mieszkania wskutek aresztowania za przestępstwo należy traktować na równi z dowolnym opuszczeniem lokalu. Zdaniem skarżącego, absurdalne jest założenie, że osoba która doszczętnie spaliła mieszkanie, ma zamiar kontynuowania zamieszkiwania w nim. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. W jej uzasadnieniu przywołał dotychczasową argumentację. Pismem z dnia 26 kwietnia 2012 r. skarżący poinformował, że sprzedał swoje mieszkanie, a w umowie sprzedaży znajduje się zapis, że zapłata ostatniej raty za mieszkanie nastąpi po wymeldowaniu wszystkich dotychczas zameldowanych osób. W wykonaniu nałożonego zobowiązania skarżący przedłożył odpis aktu notarialnego umowy sprzedaży. Na rozprawie w dniu 10 października 2012 r. i w piśmie procesowym z dnia 9 października 2012 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał stanowisko o istnieniu zmian w stanie sprawy, co winno skutkować uchyleniem zapadłych decyzji oraz wniósł o zwrot kosztów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 marca 2012 r., która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 27 stycznia 2011 r. w przedmiocie umorzenia postępowania. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwane dalej k.p.a. Umorzenie dotyczyło postępowania w sprawie wymeldowania z pobytu stałego, które zostało uregulowane przepisami ustawy z dnia 10 kwietnia 1994 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.). Zgodnie z przepisem art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Ponadto organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym (art. 105 § 2 k.p.a.). Stosownie do ugruntowanych poglądów judykatury - bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego - oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Oczywistym jest, że umorzenie postępowania stanowi orzeczenie formalne, kończące postępowanie, bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość może wynikać z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych, ale zawsze oznacza brak przedmiotu postępowania. O bezprzedmiotowości postępowania można zatem mówić, w przypadkach gdy brak jest konkretnej sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania, w której organ byłby władny a jednocześnie zobligowany na podstawie obowiązujących przepisów prawa materialnego podjąć rozstrzygnięcie (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Łd 1187/10, pub. Legalis, oraz przywołane w nim orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego). Tak więc, przepis art. 105 § 1 k.p.a. ma zastosowanie tylko w sytuacjach, w których w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Zdaniem Sądu, taka sytuacja w niniejszej sprawie, nie miała miejsca. Bezsporne było, że w dniu 20 października 2010 r. organ wydał decyzję o odmowie wymeldowania K. O., która to decyzja została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy w dniu 29 listopada 2010 r. U podstaw takiego rozstrzygnięcia legło m.in. ustalenie, że wymieniony nie opuścił miejsca stałego zameldowania w sposób trwały i dobrowolny, a nieobecność ma charakter czasowy, gdyż związana jest z osadzeniem w areszcie śledczym. W dniu 20 października 2011 r. K. W. złożył ponownie "wniosek wymeldowanie K. O.", podnosząc, że nie zamieszkuje on w przedmiotowym lokalu mieszkalnym od 1 czerwca 2008 r., nie troszczy się o niego i utracił z nim całkowicie więź. Ponadto wskazał, że Sąd Rejonowy w G. zniósł współwłasność przedmiotowego lokalu mieszkalnego, pozbawiając K. O. współwłasności. Do wniosku dołączył odpis prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego G. – P. w G. z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt XIII Ns 2326/09 znoszącego współwłasność poprzez przyznanie lokalu mieszkalnego wnioskodawcy (vide: - k. 5 i 6 akt administracyjnych). W tej samej dacie, tj. w dniu 20 października 2011 r. zostało na żądanie K. W. wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania (vide: - k. 7 akt administracyjnych). Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i dokonaniu ustaleń, organ pierwszej instancji jednak umorzył postępowanie. Jego zdaniem "brak jest nowych dowodów, które pozwoliłyby na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy inaczej, niż w decyzji organu z dnia 20 października 2010 r. ... ". Jak podniósł organ pierwszej instancji z poczynionych ustaleń wynika m.in., że K. O. nadal odbywa karę pozbawienia wolności i nie miał przerwy w jej wykonaniu. Należy tu wskazać, że w informacji Krajowego Rejestru Karnego wskazano, że prawomocny wyrok skazujący zapadł w dniu 12 lutego 2011 r., (a więc po wydaniu poprzedniej decyzji ostatecznej), a karę 10-ciu lat pozbawienia wolności K. O. rozpoczął odbywać w dniu 4 czerwca 2008 r. (vide: - k. 15 akt administracyjnych). Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że w zaistniałej sytuacji nie było podstaw do dalszego prowadzenia postępowania o wymeldowanie. Wnioskodawca bowiem nie przestawił nowych dowodów, a okoliczności podnoszone we wniosku i w toku postępowania były znane i analizowane już w poprzednim postępowaniu. Organ odwoławczy również w konkluzji wskazał - "Nie było podstaw do wydania przez organ pierwszej instancji innej decyzji niż decyzja z dnia 20 października 2010 r., co musiało skutkować jedynie wydaniem orzeczenia o umorzeniem postępowania, stwierdzającym bezprzedmiotowość dalszego jego prowadzenia, gdyż sprawa była już raz merytorycznie rozpoznana". Przywołanego powyżej stanowiska organów obu instancji, co do bezprzedmiotowości niniejszego postępowania, nie można podzielić. Zgodnie z art. 104 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji - art. 104 § 1 k.p.a. Przywołany przepis nakłada na organy administracji obowiązek rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty poprzez wydanie decyzji. Przechodząc dalej, to niniejszej postępowanie zostało zainicjowane przez K. W. Złożony wniosek zawierał żądanie dokonania wymeldowania, a więc rozstrzygnięcia sprawy, co do jej istoty. Jednocześnie, co jest ważne, żądanie to kreowało przedmiot postępowania w niniejszej sprawie. Wniosek ten nie został cofnięty, a wręcz przeciwnie żądanie to było przez cały czas trwania postępowania podtrzymywane. Ponadto, na jego poparcie w toku postępowania wnioskodawca przywoływał m.in. poglądy judykatury, które w jego ocenie, winny skutkować uwzględnieniem żądania (zob. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lipca 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 579/11, w którym stosownie do wiążących wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego, za dobrowolne uznano opuszczenie lokalu będące następstwem zawinionych działań strony, która popełniła przestępstwo i została skazana na karę pozbawiania wolności). Wniosek o wymeldowanie został złożony po upływie prawie roku od momentu wydania decyzji ostatecznej odmawiającej wymeldowania. Niewątpliwie już sam upływ czasu obligował organ do ponownego rozpoznania sprawy in meriti, a nie jego umorzenia. Nie mniej jednak w tym okresie czasu pojawiła się również nowa okoliczność, znana organowi, jaką było wydanie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego G. – P. w G. z dnia 12 maja 2011 r. znoszącego współwłasność lokalu mieszkalnego, z którym było związane żądanie wymeldowania. Własność tego lokalu mieszkalnego została przyznana wnioskodawcy. Do istnienia tej okoliczności, żaden z organów nie odniósł się. Należy podkreślić, że bezprzedmiotowości postępowania nie można w żadnej mierze utożsamiać z bezzasadnością wniosku czy brakiem przesłanek do uwzględnienia żądania strony. W realiach niniejszej sprawy, wydaje się, że umarzając postępowanie organy de facto oceniły złożony wniosek jako niezasadny (oparty na tych samych okolicznościach, które spowodowały poprzednio odmowę wymeldowania), co nie powinno jednak skutkować formalnym zakończeniem postępowania. W konsekwencji dokonanych rozważań należy przyjąć, że decyzja organu odwoławczego, jak i organu pierwszej instancji, narusza w stopniu istotnym przepisy postępowania, co uzasadnia wyeliminowanie ich z obrotu prawnego. Ponownie rozpoznając sprawę organ, weźmie pod uwagę przedstawioną powyżej wykładnię i ocenę prawną. Zgodnie bowiem z treścią art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Na marginesie należy dodać, że wnioskodawca zbył przedmiotowy lokal mieszkalny, co powinno być uwzględnione przez organy przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.