III SA/Gd 291/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2008 r. sprawy ze skargi S. Ł. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej [...] z dnia 21 maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie świadczeń i należności pieniężnych związanych z uposażeniem oddala skargę. S. Ł. w dniu 25 lutego 2003 r. wniosła prośbę do Dyrektora Zakładu Karnego [...] o obniżenie wymiaru czasu pracy do połowy pełnego wymiaru czasu pracy w okresie od 24.03.2003 r. do 30.09.2003 r. w celu sprawowania opieki nad dzieckiem. Decyzją z dnia 6 marca 2003 r. Dyrektor Zakładu Karnego [...] odmówił S. Ł. obniżenia wymiaru czasu pełnienia służby we wskazanym przez wnioskującą okresie, zaś decyzją z dnia 4 kwietnia 2003 r. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej [...] poinformował S. Ł., że jej zarzuty zawarte w odwołaniu uznaje za bezzasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 10 marca 2005 r., sygn. 3 II SA/Gd 1550/03, uchylił obie decyzje. Sąd wskazał, że kobieta funkcjonariusz mogła domagać się obniżenia wymiaru czasu pracy w okresie, w którym mogłaby korzystać z tego urlopu. Dyrektor Zakładu Karnego [...] decyzją z dnia 26 lutego 2007 r. umorzył postępowanie w sprawie obniżenia wymiaru czasu pracy z wniosku S. Ł.. Organ wskazał, że prowadzenie postępowania w sprawie obniżenia czasu pracy jest bezprzedmiotowe oraz stwierdził, że funkcjonariusz korzystający z urlopu wychowawczego nie posiada prawa do uposażenia, wobec czego żądanie przez skarżącą wypłaty kwoty z tytułu uposażenia nie może być w istocie żądaniem uposażenia. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej [...] decyzją z dnia 4 kwietnia 2007 r. decyzję tę utrzymał w mocy. Podał, że niemożliwe jest obniżenie wymiaru czasu służby w okresie żądanym przez skarżącą, a jej żądania finansowe nie mają charakteru uposażenia lub innych należności finansowych ustalanych w trybie administracyjno-prawnym. Wyrokiem z dnia 19 września 2007 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 251/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił w/w decyzje - obie w części dotyczącej wypłaty świadczeń pieniężnych, oddalając skargę w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że organy obu instancji prawidłowo uznały, że nie jest możliwe rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty w części dotyczącej żądania obniżenia wymiaru czasu pracy o połowę w okresie od 24 marca 2003 r. do 30 września 2003 r. i umorzyły postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. jako bezprzedmiotowe. Skarżąca domagała się bowiem obniżenia czasu pracy w okresie, który minął. Organy natomiast przedwcześnie ustaliły, iż żądania skarżącej w kwestii wypłaty świadczeń i należności pieniężnych związanych z uposażeniem nie mają charakteru żądań finansowych, które ustala się w trybie administracyjno-prawnym, bowiem domagała się ona wypłaty świadczeń pieniężnych określając je wyraźnie jako żądania związane z uposażeniem. Organy miały wyjaśnić wątpliwości co do charakteru żądania skarżącej, żądając od niej jednoznacznego zajęcia stanowiska – czy domaga się ona świadczeń związanych z uposażeniem, czy np. odszkodowania. Skarżąca w piśmie z dnia 11 stycznia 2008r. wskazała, że jej żądanie ma charakter administracyjno-prawny. Wniosła o ustalenie uposażenia oraz innych należności pieniężnych za okres od 24.03.2003 r. do 30.09.2003 r. związanych z realizacją wynikających z treści stosunku służbowego uprawnień. Dyrektor Zakładu Karnego [...] decyzją z dnia 2 kwietnia 2008r. nr [...] , wydaną na podstawie art. 104 w zw. z art. 31 ust. 1 pkt 4, art. 31 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej, odmówił S. Ł. wypłaty świadczeń i należności pieniężnych związanych z uposażeniem za okres od 24.03.2003r. do 30.09.2003r. W uzasadnieniu organ wskazał, że żądanie wypłaty świadczeń pieniężnych związane jest z uposażeniem i nie stanowi ono żądania odszkodowania. Zatem nie można dokonać wypłaty świadczeń i należności pieniężnych związanych z uposażeniem za przedmiotowy okres – uposażenie wypłacane jest wyłącznie za czas przepracowanej służby. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej [...] decyzją z dnia 21 maja 2008r. nr [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że w sprawie nie mają zastosowania art. 96 jak i art. 118 w zw. z art. 79 i 82 ustawy o Służbie Więziennej. W związku z tym odmowa wypłaty świadczeń i należności pieniężnych za okres pozostawania przez skarżącą na urlopie wychowawczym, w trakcie którego nie świadczyła pracy, była uzasadniona. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję S. Ł. zarzuciła rażące naruszenie prawa materialnego - art. 31 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej – poprzez niezastosowanie art. 103 i art. 77 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej oraz rażące naruszenie przepisów postępowania – 107 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że została pozbawiona możliwości świadczenia pracy w połowie pełnego wymiaru czasu pracy, co było ewidentnym naruszeniem przepisów o czasie pracy i uprawnieniach związanych z rodzicielstwem i w związku z tymi naruszeniami doszło do powstania roszczenia z tytułu uposażenia wynikającego ze stosunku administracyjno-prawnego, bowiem taki charakter ma stosunek służbowy funkcjonariusza Służby Więziennej. Skarżąca ponadto w skardze zarzuciła, że organy nie zajęły stanowiska co do działania niezgodnego z prawem przez funkcjonariuszy państwowych przy wykonywaniu powierzonych im czynności . Ponadto skarżąca podniosła i szeroko omówiła kwestię "instytucji roszczenia" wskazując m.in., że konsekwencją naruszenia prawa materialnego w przedmiocie obniżenia czasu pracy we wskazanym okresie powinno być uznanie roszczenia przez organ oraz że odmowa wypłaty świadczeń może mieć miejsce tylko w sytuacji przedawnienia roszczenia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej [...] wniósł o jej oddalenie, podając, iż skarżąca żądała wypłaty należności pieniężnych związanych z uposażeniem, ustalanych w toku postępowania administracyjnego. Należności te wiązała z okresem, w którym korzystała z urlopu wychowawczego, kiedy to nie świadczyła pracy, wobec czego uposażenie jej nie przysługuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). Zgodnie z art. 134 § 1 tej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest bezzasadna. Skarżąca w toku postępowania w sposób jednoznaczny określiła, że należności pieniężne, których przyznania ( wypłaty) się domaga, to uposażenie i inne należności pieniężne za okres od 24 marca do 30 września 2003 r. , związane ze stosunkiem służbowym. W tej sytuacji stanowisko organów należy uznać za prawidłowe. Ustawa z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej ( t.j. Dz. U. z 2002 r., Nr 207, poz.1761 ze zm.) , zwana dalej ustawą , w art. 96 ust. 1 stanowi, że z tytułu służby funkcjonariusz otrzymuje uposażenie i inne świadczenia pieniężne określone w ustawie. Z przepisu tego wynika wprost, że uposażenie i inne świadczenia pieniężne związane są z faktem wykonywania służby. Tymczasem skarżąca w przedmiotowym okresie - od 24 marca 2003 r. do 30 września 2003 r. – przebywała na urlopie wychowawczym, wobec czego służby nie wykonywała. Fakt, że korzystała z urlopu wychowawczego , bowiem odmówiono jej obniżenia wymiaru czasu pracy z naruszeniem prawa materialnego ( co stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 marca 2005 r. sygn. akt 3 II SA/Gd 1550/03 ) nie ma znaczenia dla oceny żądania skarżącej dotyczącego uposażenia i innych należności pieniężnych związanych ze stosunkiem służbowym. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić trzeba, że rację ma skarżąca, że organ pierwszej instancji nie wskazał w istocie przepisów prawa, na podstawie których uznał, że żądanie skarżącej jest bezzasadne. Uczynił to jednak organ odwoławczy, który przywołał i omówił treść art. 96 ustawy wskazując, z jakiego powodu żądanie skarżącej nie może być uwzględnione. Prawidłowo też organ odwoławczy wskazał, że do skarżącej nie ma zastosowania art. 118 ustawy. Przepis art. 118 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej stanowi, że w razie choroby, urlopu, zwolnienia od zajęć służbowych oraz w okresie pozostawania bez przydziału służbowego, funkcjonariusz otrzymuje uposażenie zasadnicze oraz dodatki o charakterze stałym i inne należności pieniężne należne na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym - z uwzględnieniem powstałych w tym okresie zmian mających wpływ na prawo do uposażenia i innych należności pieniężnych lub na ich wysokość. Organ odwoławczy w sposób prawidłowy uznał, że przepis ten jest powiązany z art. 79 i 82 ustawy, które dotyczą urlopu wypoczynkowego, płatnego urlopu zdrowotnego, okolicznościowego lub szkoleniowego, a także urlopu bezpłatnego z ważnych przyczyn. Przepis art. 118 ustawy nie dotyczy natomiast urlopu wychowawczego, z którego korzystała skarżąca. Bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 77 ust. 1 ustawy , który stanowi, że funkcjonariuszowi-kobiecie przysługują szczególne uprawnienia przewidziane dla pracownic według przepisów prawa pracy, jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, bowiem przepis ten nie daje podstaw do uznania, że skarżącej przysługuje uposażenie i inne świadczenia pieniężne za okres, w którym służby nie wykonywała. Bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 31 ust. 1 pkt 4 ustawy, dotyczącego przełożonych właściwych w sprawach osobowych funkcjonariuszy, jak też art. 31 ust. 2 ustawy, dotyczącego zakresu spraw osobowych, bowiem w sprawie niniejszej decyzje wydane zostały przez organy właściwie w sprawie oraz w sprawie osobowej skarżącej. Niezasadny jest zarzut skargi, iż naruszony został art. 103 ustawy o Służbie Więziennej, który dotyczy przedawnienia roszczeń z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń i należności, możliwości nie uwzględnienia przedawnienia, przerwania biegu przedawnienia roszczenia, bowiem roszczenie skarżącej z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń za okres od 24.03.2003r. do 30.09.2003r. nie powstało, skoro nie wykonywała służby. Nadmienić należy, że ustawa o Służbie Więziennej nie zawiera żadnych przepisów dotyczących "postępowania szkodowego", na którego nie przeprowadzenie powoływała się skarżąca. Takie postępowanie nie mogłoby mieć zastosowania w sprawie dotyczącej prawa do uposażenia i innych świadczeń. Odpowiedzialność majątkową funkcjonariuszy normuje ustawa z dnia 7 maja 1999 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego , Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego i Centralnego Biura Antykorupcyjnego ( Dz. U. Nr 53, poz.548 ze zm.) , ale ustawa ta dotyczy odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszy w mieniu Skarbu Państwa. Przepisy tej ustawy nie mają żadnego zastosowania w sprawie niniejszej. Przywoływana w uzasadnieniu skargi okoliczność niezgodnego z prawem działania funkcjonariuszy państwowych mogłaby być ewentualnie podnoszona przez skarżącą w toku postępowania przez sądem powszechnym, gdyby przed nim szukała ochrony swoich praw, ale okoliczność ta nie może być rozważana przez organy w niniejszej sprawie, dotyczącej żądania wypłaty uposażenia i innych świadczeń, co wyraźnie sprecyzowała w toku postępowania administracyjnego skarżąca. Mając na uwadze powyższe Sąd uznając, że organy nie naruszyły prawa materialnego oraz że nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, oddalił skargę na mocy art. 151 p.p.s.a.