III SA/Gd 293/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi J. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 lutego 2016 r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 lutego 2016 r., nr [...]. Postanowieniem z dnia 10 lutego 2016 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 58 § 1 - 2 i art. 59 § 2 w zw. z art. 127 § 2 k.p.a. odmówiło J. C. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy z dnia 27 października 2014 r. w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Kolegium skarżący nie uprawdopodobnił, aby uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy, wobec czego nie została spełniona przesłanka przywrócenia terminu wskazana w art. 58 § 1 k.p.a. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się chociaż lekkiego niedbalstwa, przy przyjęciu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy. Przesyłka pocztowa zawierająca decyzję z dnia 27 października 2014 r. została złożona na okres 14 dni w placówce pocztowej operatora pocztowego - od dnia 28 października 2014 r. do dnia 14 listopada 2014 r. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni (awizo) zostało dokonane po raz pierwszy w dniu 28 października 2014 r., a po raz drugi w dniu 5 listopada 2014 r., co wynika z adnotacji pracownika operatora pocztowego umieszczonych na kopercie zawierającej przesyłkę. Nieodebrana przesyłka została odesłana nadawcy w dniu 14 listopada 2014 r. Taki tryb doręczenia przewidują przepisy art. 44 k.p.a. Skoro skarżący nie podał organowi aktualnego adresu, pod którym przebywa, lub nie wyznaczył pełnomocnika do doręczeń w sytuacji częstych wyjazdów z miejsca zamieszkania, to naraził się tym samym na ryzyko, że decyzja administracyjna nie zostanie mu doręczona do rąk własnych, lecz właśnie poprzez doręczenie zastępcze. Kolegium nie dało wiary temu, że korespondencja nie dociera do skarżącego, skoro z akt sprawy wynika, że korespondencję odbierają też jego dorośli domownicy, zaś przesyłki polecone są awizowane i przechowywane przez okres co najmniej 14 dni w najbliższej placówce pocztowej. Następnie postanowieniem z dnia 11 lutego 2016 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 134 w zw. z art. 129 § 2 k.p.a. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że termin do wniesienia odwołania upłynął bezskutecznie z upływem dnia 26 listopada 2014 r. Odwołanie zostało zaś nadane w polskiej placówce pocztowej w dniu 19 stycznia 2015 r., a zatem po upływie terminu do jego wniesienia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku J. C. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Wójta Gminy z dnia 27 października 2014 r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie stanu faktycznego sprawy i art. 58 § 1 k.p.a. Skarżący wskazał, że decyzja Wójta Gminy z dnia 27 października 2014 r. została mu doręczona na jego pisemny wniosek dopiero w dniu 15 stycznia 2015 r. i nie miał on żadnej wiedzy o tym, iż organ przesłał mu ją wcześniej. Wyjaśnił także, iż mieszka na terenie leśnym poza miejscowością i korespondencja do niego wysyłana nie zawsze dochodzi. Powyższe dotyczy także pozostawionych zawiadomień awizo. Wskazane zawiadomienia były w spornym okresie pozostawiane przy wejściu do posesji bez żadnego zabezpieczenia. Tym samym z różnych względów, czynników zewnętrznych mogły ulec zaginięciu. Skarżący podniósł, że nie miał interesu prawnego i faktycznego w nieodebraniu decyzji, co uprawdopodobnił składając po jej doręczeniu w dniu 15 stycznia 2015 r. odwołanie złożone w dniu 19 stycznia 2015 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako p.p.s.a.) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przesłanką od której uzależniona jest potrzeba i możliwość merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest fakt jego uchybienia. W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu nie doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Decydujące znaczenia ma tu brzmienie art. 44 k.p.a. I tak, przepis art. 44 § 1 stanowi: w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę, 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. § 2. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. § 3. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. § 4. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Z brzmienia przytoczonego powyżej unormowania, wynikają dwie podstawowe przesłanki skuteczności przewidzianej w nim formy doręczenia zastępczego. Pierwszą przesłanką jest przechowanie pisma przez oznaczony czas w placówce pocztowej (w przypadku doręczenia pisma przez pocztę). Drugą przesłanką jest umieszczenie zawiadomienia o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni w placówce pocztowej, w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe w drzwiach mieszkania adresata albo jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Tylko w przypadku ziszczenia się tych dwóch przesłanek doręczenie w tym trybie może być uznane za skutecznie dokonane, w postaci prawnego skutku doręczenia (porównaj: stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 695/12 orzeczenia.nsa.gov.pl). W okolicznościach niniejszej sprawy, nie ulega wątpliwości, że nadana do skarżącego w dniu 27 października 2014 r. przesyłka z decyzją organu pierwszej instancji została prawidłowo zaadresowana. Jednak sposobu awizowania tej przesyłki nie odnotowano na kopercie znajdującej się w aktach administracyjnych. Jak wskazuje cytowany przepis art. 44 § 2 k.p.a. przy zastosowaniu opisanego w nim trybu doręczenia wymagane jest pozostawienie zawiadomienia w jednym z wymienionych w nim miejsc. Doręczyciel jest zobowiązany do podania gdzie takie zawiadomienie pozostawił. W przeciwnym wypadku nie ma możliwości weryfikacji czy tryb został zachowany (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 sierpnia 2011 r., sygn. akt II GSK 794/10 orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy podkreślić, że treść zastosowanego formularza dowodu doręczenia nie może stanowić przeszkody w dopełnieniu tego obowiązku. W rozpatrywanej sprawie na przesyłce zawierającej decyzję organu I instancji, zwróconej nadawcy z powodu jej nieodebrania brak jakiejkolwiek wzmianki o tym, gdzie pozostawiono awiza, czyli zawiadomienia o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru. W tej sytuacji, zdaniem Sądu, nie można stwierdzić, że doręczenia dokonano z zachowaniem warunków określonych w art. 44 k.p.a. W świetle poczynionych rozważań należy stwierdzić, że doręczenie zastępcze decyzji organu pierwszej instancji w trybie art. 44 k.p.a. nie było w niniejszej sprawie skuteczne. Skoro decyzja organu pierwszej instancji nie została doręczona prawidłowo w sposób zastępczy, to terminu do wniesienia odwołania nie można było liczyć od dnia 12 listopada 2014 r., tak jak zrobił to organ odwoławczy. Co za tym idzie nie można zaakceptować twierdzenia organu odwoławczego, że odwołanie wniesiono z uchybieniem terminu. Z akt organu I instancji wynika natomiast, że skuteczne doręczenie decyzji organu I instancji skarżącemu nastąpiło dopiero 15 stycznia 2016r. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Skoro kontrolując zgodność z prawem postanowienia o odmowie przywrócenia terminu sąd ustalił, że nie doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania, to koniecznym było dla końcowego załatwienia sprawy także uchylenie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania z dnia 11 lutego 2016 r., nr [...]. Rzeczą organu odwoławczego będzie w tej sytuacji merytoryczne rozpoznanie wniesionego w terminie odwołania skarżącego od decyzji organu I instancji. Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.