III SA/Gd 295/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok, Sędziowie Sędzia WSA Wanda Antończyk, Sędzia NSA Marek Gorski (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi W.T. – J. na decyzję Wojewody [...] z dnia 24 marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowanie z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zaskarżona decyzja nie może być wykonana. J. S. pismem z dnia 26 marca 2008 r. wystąpiła o wymeldowanie córki W. T.-J. z pobytu stałego w budynku przy ul. [...] w S. Wnioskodawczyni podała, że córka obecnie mieszka z mężem w G. i nie przebywa w miejscu stałego zameldowania. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Prezydent Miasta decyzją z dnia 11 lutego 2009 r. odmówił wymeldowania W. T.-J. z przedmiotowego budynku. Organ podał w uzasadnieniu, że W. T.-J. zeznała, iż w miejscu zameldowania mieszka wraz z córką od 1988 r. Na pierwszym piętrze zajmuje pokój, kuchnię, łazienkę i przedpokój, korzysta również z innych pomieszczeń. Jej matka zajmuje część parteru. Jeden pokój zajmuje zaś jej babcia A. S. Dodała, że jest zameldowana na pobyt czasowy w mieszkaniu swojego drugiego męża w G., a w S. prowadzi biuro brokerskie. Z kolei wnioskodawczyni twierdziła, że po ponownym wyjściu za mąż W. T.-J. wyprowadziła się wraz z córką i zamieszkała w [...] w G.. Czasami tylko mieszkała w jej domu. W celu wyjaśnienia sprawy organ zarządził przeprowadzenie w dniu 6 lutego 2009 r. rozprawy administracyjne z udziałem stron i świadków: A. P., M. B., B. O. Świadkowie potwierdzili, że W. T.-J. przebywała w przedmiotowym budynku i zajmował pokój na piętrze. Natomiast ona sama stwierdziła, że od września 2008 r. nie nocowała w budynku, a jedynie tam przebywała. Mąż W. T.-J. potwierdził, że żona mieszkała w budynku przy ul. [...] w S. zarówno przed jak i po zawarciu małżeństwa. Organ podkreślił, że W. T.-J. jest zameldowana na pobyt czasowy w G. do dnia 31 grudnia 2011 r. Czasowe zameldowanie pod innym adresem niż miejsce pobytu stałego nie oznacza rezygnacji z zameldowania stałego, tak samo jak nie dowodzi braku zamiaru pobytu stałego pod danym adresem. Nadto z pisma skierowanego do niej przez pełnomocnika matki, wzywającego do uiszczenia opłat z tytułu bezumownego korzystania z pomieszczeń biurowych i mieszkalnych, można wnioskować, że zamieszkuje w S. J. S. w odwołaniu od rozstrzygnięcia powtórzyła, że córka wyprowadziła się do G. Podała, że córka cztery miesiące temu zlikwidowała działalność gospodarczą w S. i od tego czasu zjawia się u niej jedynie w celu odebrania korespondencji. Po rozpatrzeniu dowołania Wojewoda decyzją z dnia 24 marca 2009 r. uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i orzekł o wymeldowaniu W. T.-J. z pobytu stałego w S. W podstawie prawnej wskazał art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) – zwanej dalej również ustawą. Organ odwoławczy zacytował treść art. 15 ust. 2 ustawy podkreślając, że samo przebywanie w miejscu zameldowania, jego częstotliwość i charakter mogą przybierać różną postać. W sprawie zasadnicze znaczenie mają zeznania i oświadczenia złożone przez W. T.-J. Wynika z nich, że w pomieszczeniach, które zajmowała nie ma ogrzewania, a na ścianach pojawia się zagrzybienie, powodujące uczulenia. Strona sama przyznała, że była zmuszona opuścić budynek ze względu na te utrudnienia. Zdaniem organu sporadyczne wizyty w ciągu dnia nie spełniają przesłanek zameldowania na pobyt stały. Za miejsce pobytu stałego można uznać jedynie miejsce, gdzie znajduje się tzw. centrum życiowe osoby zameldowanej, w szczególności gdzie ona mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy osobiste. W ocenie organu odwoławczego materiał dowodowy zebrany w sprawie przekonuje, że budynek przy ul. [...] w S. przestał być centrum życiowym W. T.-J. Zwrócił także uwagę, że strona obecnie mieszka z mężem w G. gdzie posiada zameldowanie czasowe. Wojewoda uznał, że zostały spełnione przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy, a opuszczenie miejsca pobytu stałego miało charakter trwały i dobrowolny. Na zakończenie organ zauważył, że zameldowanie po określonym adresem nie jest uwarunkowane posiadaniem uprawnień do lokalu. W przypadku gdyby W. T.–J. ponownie zamieszkała w budynku przy ul. [...] w S. ma prawo, a nawet obowiązek zameldowania się na pobyt stały lub czasowy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku W. T.-J. zarzuciła decyzji Wojewody brak wnikliwej analizy materiału dowodowego, zwłaszcza zaś zeznań świadków. Ponadto stwierdziła, że nie może korzystać z pokoi z przyczyn od niej niezależnych, z zatem nie można mówić o trwałym i dobrowolnym opuszczeniu miejsca pobytu. Po usunięciu zagrzybienia, od marca 2009 r., nadal nocuje we wskazanym budynku w S.; nie posiada jedynie kluczy do drzwi wejściowych. Wskazała, że działalność gospodarczą prowadzi w S. i od wielu lat korzysta z usług zlokalizowanych w tym mieście. Od 1988 r. była meldowana czasowo w R., R. i G. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku w dniu 13 sierpnia 2009 r. skarżąca oświadczyła, że od około dwóch lat zameldowana jest na pobyt czasowy w mieszkaniu swojego męża. Okazała także potwierdzenie zameldowania na pobyt czasowy wystawione przez Urząd Miejski w G. z dnia 19 stycznia 2007 r., z którego wynika, że na pobyt czasowy w G. zameldowana jest od 19 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2011 r. Skarżąca uważa, że zamieszkuje w dwóch w/w miejscach tj. S. i G. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Sądy administracyjne, w myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to kontrolę rozstrzygnięć organów administracji publicznej w zakresie, czy są one zgodne z prawem materialnym i procesowym. Jak stanowi art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ewidencja ludności polega na rejestracji danych o miejscu pobytu osób, o urodzeniach, dotyczących obowiązku wojskowego, zmianach stanu cywilnego, obywatelstwa, imion i nazwisk oraz o zgonach. Jak słusznie podkreślały organy - w zakresie zameldowania - ewidencja ludności służy rejestracji stanu faktycznego a nie prawnego. Obowiązek meldunkowy zgodnie z art. 4 ustawy polega m.in. na zameldowaniu lub wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego. Zgodnie zaś z art. 6 ust. 1 ustawy pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Natomiast art. 7 ust. 1 definiuje, że pobyt czasowy w rozumieniu ustawy to przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości po oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem. Organy rozstrzygały niniejszą sprawę na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy, który przewiduje, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W bogatym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjął się pogląd, że co do zasady można dokonać wymeldowania w trybie powyższego przepisu, gdy opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny i trwały. Wokół tego zagadnienia koncentrowała się też argumentacja organów i stron. Powszechną i przewidzianą przez ustawodawcę jest sytuacją, że dana osoba posiada jednocześnie zameldowanie na pobyt stały i zameldowanie na pobyt czasowy. Często wiąże się to z podjęciem pracy, kształcenia lub obywaniem służby wojskowej. Również "względy rodzinne" mogą wymagać czasowej zmiany miejsca pobytu. Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych z jednej strony rozróżnia te twa pojęcia, z drugiej traktuje je równorzędnie (np. art. 15 ust. 2 ustawy). Co istotne należy przyjąć, że organ meldunkowy dokonując czasowego zameldowania skarżącej w G. ocenił, że spełnia ona warunki takiego zameldowania do końca 2011 r. Nie może budzić wątpliwości, że czasowe przebywanie pod innym adresem i to kilkuletnie wiąże się zazwyczaj z przeniesieniem tzw. centrum życiowego. W konsekwencji błędne jest założenie organu odwoławczego, że "zmiana centrum życiowego" (czasowa), przy dopełnieniu obowiązku meldunkowego, pozwala na wymeldowanie z pobytu stałego. Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 263/06 (baza Lex nr 321529) wydanym w analogicznej sprawie. Otóż Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zameldowanie czasowe stanowi dla strony potwierdzenie, że dopełniła nałożone przepisami ustawy obowiązku i dopóki to zameldowanie nie zostanie uznane za niezgodne z ustawą, tak długo nie może być kwestionowane zameldowanie na pobyt stały, z którego nastąpiło czasowe wymeldowanie. Nie ma wówczas znaczenia, czy strona nadal korzysta z miejsca stałego zameldowania (por. wyrok Wojewódzkiego Sąd Administracyjny w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2007 r. IV SA/Wa 506/07, baza Lex nr 337791). Niemniej Sąd zauważa, że skarżąca korzystała z przedmiotowego budynku w S., i co również ważne zameldowanie czasowe skarżącej nastąpiło jeszcze przed wszczęciem postępowania o wymeldowanie. Fakt ten potwierdziła skarżąca dopiero na rozprawie przed Sądem. Na marginesie sprawy Sąd wskazuje, że w aktach administracyjnych brak było zaświadczenia o czasowym zameldowaniu skarżącej w G., które było kluczowym dokumentem przesądzającym o sposobie rozstrzygnięcia sprawy. Pośrednio z akt administracyjnych wynika, że organy miały informację o zameldowaniu czasowym skarżącej. Rację należy przyznać organowi pierwszej instancji, że czasowe zameldowanie w innym miejscu nie oznacza rezygnacji z zameldowania stałego. Pogląd przeciwny nie daje się obronić na tle wyżej cytowanych regulacji ustawowych. Ponownie rozpatrujący sprawę organ winien uwzględnić powyższe rozważania i zgodnie z nimi rozstrzygnąć sprawę. Z wskazanych wyżej względów Sąd uznał, że Wojewoda naruszył prawo materialne, tj. art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., uchylił jego decyzję. O niemożności wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.