III SA/Gd 355/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Gorski, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.), Sędzia NSA Anna Orłowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2008 r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 11 lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 4 sierpnia 2006r., nr [...]; 2. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżącego R. W. kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wyrokiem z dnia 19 października 2005 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 158/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję z dnia 7 lutego 2004 r. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego utrzymującą w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 13 października 2004 r. odmawiającą stwierdzenia u R. W. choroby zawodowej uszkodzenia słuchu, podnosząc w uzasadnieniu, że organy nie dokonały oceny czy stwierdzone schorzenie pozostaje w związku przyczynowym, z występującym w środowisku pracy skarżącego hałasem. Organy ponownie rozpatrując sprawę miały dokładnie ustalić, czy rozpoznane u skarżącego schorzenie słuchu należy uznać za chorobę zawodową, a jeśli nie, to jakie są ku temu konkretne powody. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia 4 sierpnia 2006r. nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, powołując się na treść art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, art. 104 k.p.a. oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, nie stwierdził choroby zawodowej u R. W. – zawodowe uszkodzenia słuchu. W uzasadnieniu organ wskazał, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wystąpił do WOMP w G. o zajęcie jednoznacznego stanowiska w sprawie. W dniu 14 lipca 2006r. Ośrodek wydał opinię, w której stwierdził, iż "niedosłuch niewielkiego stopnia (ISO – 24dB i 20 dB) nie ma cech klinicznego uszkodzenia słuchu, ponieważ nie upośledza on możliwości komunikacyjnych badanego. Do rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu konieczne jest spełnienie 2 warunków: narażenie na hałas powyżej 85 dB, odpowiedni rodzaj niedosłuchu i jego wielkość, która w świetle badań medycznych stanowiłaby o klinicznym rozpoznaniu niedosłuchu jako jednostki chorobowej. W przypadku R. W. spełniony został tylko jeden warunek, tzn. narażenie. Natomiast Inspektor Instytutu Medycyny Pracy w Ł. podtrzymał treść orzeczenia z dnia 31 grudnia 2003r., w której stwierdził, iż obustronny ubytek słuchu typu odbiorczego małego stopnia, rozpoznany u R. W., nie wykazuje klinicznych cech uszkodzenia słuchu spowodowanego hałasem. Zatem żadna z jednostek nie dopatrzyła się u skarżącego klinicznych cech uszkodzenia słuchu. Po rozpoznaniu odwołania R. W. od powyższej decyzji Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 11 lipca 2008 r. nr [...], powołując na treść art. 5 pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że w sprawie zostały wydane orzeczenia lekarskie wraz z orzeczeniami uzupełniającymi przez dwie różne jednostki orzekające, a także został sporządzony wywiad środowiskowy. Ponadto PWIS w G. wystąpił do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z prośbą o wydanie orzeczenia w sprawie. W żadnym z nich nie rozpoznano u R. W. zawodowego uszkodzenia słuchu spowodowanego hałasem. Trzy instytuty wydające orzeczenie w II instancji, tj. IMMiT w G., IMP w Ł., IMPiZŚ w S. rozpoznały u skarżącego ubytek słuchu, bez podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Organ podkreślił, że żadna z jednostek orzeczniczych nie negowała wpływu pracy R. W. w hałasie na ubytek słuchu, jednocześnie nie wskazano z dużym prawdopodobieństwem, że to warunki pracy są przyczyną ubytku słuchu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 11 lipca 2008r. R. W. wskazał, iż nie zgadza się z zaskarżoną decyzją. W jego ocenie organy nie wykonały w sposób prawidłowy wytycznych zawartych w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 19 października 2005r. i nie wyjaśniły wszystkich okoliczności w sprawie. Podniósł, iż organ nie uzupełnił orzeczenia IMPiZŚ w S., w którym nie odniesiono się do akcentowanej przez niego sprawy uszkodzenia błędnika. Lekarz orzecznik nie dokonał ustaleń w tym zakresie, a w jego ocenie, to schorzenie mogło spowodować uszkodzenie słuchu i stwierdzenie choroby zawodowej. Podał, że zaskarżona decyzja nie zawiera merytorycznego uzasadnienia, dlaczego nie uznano związku między warunkami pracy a niedosłuchem. Podkreślił również, że w jego ocenie nie ma znaczenia jaki jest stopień utraty słuchu, by stwierdzić czy występuje choroba zawodowa. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). Zgodnie z art. 134 § 1 tej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W sprawie niniejszej istotny jest fakt, że organy obu instancji, zarówno prowadząc postępowanie, jak i wydając decyzje w sprawie skarżącego stosowały przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), wydanym w oparciu o art. 231 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy ( Dz. U Nr 24, poz.141 ze zm.). Rozporządzenie to zostało zastąpione rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132, poz.1115), które zostało wydane w oparciu o art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t. j. Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.). Art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy jest tożsamy z art. 231 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy w brzmieniu z dnia wydania rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych z dnia 18 listopada 1983 r. Wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r. w sprawie o sygn. akt P 23/07 ( Dz. U. z 2008 r. Nr 116, poz. 740) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że zarówno art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (w zakresie, w jakim nie określają wytycznych dotyczących treści rozporządzenia) , jak i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach - są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że żaden z przepisów kodeksu pracy nie zawiera jakichkolwiek wytycznych dotyczących treści aktu wykonawczego oraz, że takich wytycznych nie można zrekonstruować również z treści innej ustawy. Konsekwencją sformułowania takiego wniosku jest uznanie przez Trybunał niezgodności art. 237 § 1 pkt 2 i 3 k.p. z art. 92 ust. 1 Konstytucji, przez to, że zawarte w nim upoważnienie do wydania rozporządzenia nie określa wytycznych dotyczących treści tego aktu. Powoduje to skutki także w stosunku do ściśle powiązanego z nim rozporządzenia RM, które – jako oparte na niekonstytucyjnej delegacji ustawowej – jest również niezgodne z Konstytucją. Trybunał Konstytucyjny przyznał, że można wskazać argumenty przemawiające za zasadnością umieszczenia wykazu chorób zawodowych w rozporządzeniu. Takie rozwiązanie nie rodziłoby niebezpieczeństwa nadużyć ze strony władzy wykonawczej, gdyby w ustawie – zgodnie z art. 92 ust. 1 zdaniem drugim Konstytucji – były zawarte wytyczne wiążące Radę Ministrów przy tworzeniu katalogu chorób zawodowych. Wobec powyższego stanowisko zajęte przez Trybunał Konstytucyjny, iż rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych(...) jest niezgodne z Konstytucją jako oparte na niekonstytucyjnej delegacji ustawowej – należy odnieść również do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Skoro bowiem żaden z przepisów kodeksu pracy nie zawiera jakichkolwiek wytycznych dotyczących treści aktu wykonawczego, jak też takich wytycznych nie można zrekonstruować również z treści innej ustawy, co powoduje, że przepis kodeksu pracy, zawierający upoważnienie do wydania rozporządzenia jest niezgodny z Konstytucją, to pociąga to również skutek w stosunku do ściśle powiązanego z nim rozporządzenia Rady Ministrów z 1983 r. które – jako oparte na niekonstytucyjnej delegacji ustawowej – jest również niezgodne z Konstytucją. Tak więc Sąd w sprawie niniejszej, mając na uwadze treść art. 178 Konstytucji RP oraz art. 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, które stanowią, że sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom, odmówił zastosowania przepisów aktu rangi podustawowej - rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Zauważyć należy, że choć art. 153 p.p.s.a. stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia, zaś w sprawie niniejszej wydany został uprzednio wyrok przez sąd administracyjny, to uznanie przepisów, które były podstawą rozstrzygania za sprzeczne z Konstytucją powoduje, iż obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku ciążący na sądzie zostaje wyłączony. Mając na uwadze powyższe Sąd uchylił decyzje organów obu instancji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Organy administracji powinny rozpatrzyć sprawę skarżącego niezwłocznie po uchwaleniu i wejściu w życie przepisów prawa regulujących kwestię chorób zawodowych w zgodzie z Konstytucją RP. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 i art. 205 § 1 w/w aktu prawnego.