III SA/Gd 397/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Joint Venture z siedzibą w B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 21 lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności celnych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem, który wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w dniu 7 maja 2013 r. "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Joint Venture z siedzibą w B. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego oświadczenia o majątku i dochodach wynikało, że kapitał zakładowy spółki wynosi 50.000 zł. Wartość środków trwałych spółki według bilansu za ostatni rok wynosi 490.704,83 zł. W 2012 r. spółka osiągnęła zysk netto na poziomie 109.969,03 zł. Na rachunkach bankowych spółki (na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy) nie było jakichkolwiek środków pieniężnych. Uzasadniając złożony wniosek spółka wskazała, że przedmiotem zaskarżenia przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku są cztery decyzje Dyrektora Izby Celnej a należności nimi objęte wynoszą łącznie 570.594 zł. Dla skarżącej pokrycie sumy wpisów od skarg we wszystkich poszczególnych sprawach nie jest możliwe. Spółka nie posiada pieniędzy ani na rachunku bankowym ani w kasie. Nie jest również w stanie zbyć zapasów w terminie umożliwiającym uiszczenie opłaty od skargi. W ocenie spółki zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu nie może ulegać ograniczeniu ze względu na jej sytuację materialną. Celem weryfikacji danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 14 maja 2013 r. spółka została wezwana do przedłożenia następujących dokumentów: a) odpisów zeznań podatkowych CIT - 8 składanych przez spółkę za lata 2011 i 2012; b) deklaracji VAT-7 składanych przez spółkę za miesiące styczeń – marzec 2013 r.; c) odpisu sprawozdania finansowego za rok 2012 r.; d) dokumentów księgowych obrazujących wysokość przychodu i dochodu (lub straty) za okres ostatnich trzech miesięcy; e) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez spółkę rachunków bankowych (w tym wyciągów z kont i lokat dewizowych) obrazujących historię i salda tych rachunków (wpłaty, wypłaty) w okresie ostatnich trzech miesięcy; f) oświadczenia, czy z majątku spółki prowadzona jest aktualnie egzekucja sądowa bądź administracyjna - a jeżeli tak - do przedłożenia wszelkich dokumentów obrazujących jej stan i dokonane czynności egzekucyjne; g) oświadczenia, czy spółka posiada wymagalne zobowiązania wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, urzędu skarbowego, banków, kontrahentów, dostawców mediów oraz innych podmiotów, których nie spłaca - a jeżeli tak - do przedłożenia wszelkich dokumentów obrazujących aktualny stan zadłużenia; h) oświadczenia, czy spółka posiada przysługujące jej wymagalne i niesporne wierzytelności wobec kontrahentów i innych podmiotów - a jeżeli tak - do przedłożenia wszelkich dokumentów obrazujących aktualny stan tych wierzytelności. W dniu 17 czerwca 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęły: - sprawozdanie zarządu z działalności spółki za rok 2012 (wraz z rachunkiem zysków i strat, bilansem, informacją dodatkową, zestawieniem zmian w kapitale własnym); - rachunek zysków i start za okres 1 stycznia – 31 marca 2013 r.; - bilans sporządzony na dzień 31 marca 2013 r.; - zestawienie dotyczące podatku dochodowego od osób prawnych za rok 2013; - wydruki obrazujące obroty kont księgowych dotyczące rachunku bankowego prowadzonego w euro, rachunku bankowego prowadzonego w dolarach, rachunku bankowego prowadzonego w złotych, rachunków lokat terminowych oraz rozrachunków z odbiorcami); - analiza obrotów na kontach rachunków bankowych; - deklaracje CIT – 8 oraz CIT 8/O za lata 2011 – 2012; - deklaracje VAT – 7 za miesiące styczeń – marzec 2013 r.; - oświadczenie w przedmiocie wymagalnych należności od kontrahentów, braku wymagalnych należności spółki względem podmiotów trzecich oraz w przedmiocie postępowań egzekucyjnych. Z przedstawionych dokumentów wynika, że wartość aktywów trwałych na dzień 31 marca 2013 r. wynosiła 533.479,99 zł. Z kolei wartość aktywów obrotowych, w tym zapasów i towarów wynosiła 2.231.434,55 zł. Na dzień 31 marca 2013 r. spółka posiadała w kasie i na rachunkach bankowych środki w kwocie 1.134.937,46 zł. W okresie 1 stycznia – 31 marca 2013 r. spółka uzyskała przychody netto wynoszące 237.398,74 zł i wygenerowała stratę w wysokości 120.677,04 zł. Z kolei ostatni rok spółka zakończyła zyskiem w wysokości 109.969,03 zł. W zeznaniu podatkowym CIT-8 za 2012 r. spółka zadeklarowała przychody w kwocie 3.321.451 zł i koszty ich uzyskania w kwocie 3.108.167 zł. Z oświadczenia datowanego na dzień 7 czerwca 2013 r. wynikało ponadto, że spółka nie posiada jakichkolwiek zobowiązań względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz urzędu skarbowego. Spółki nie obciążają również jakiekolwiek pożyczki oraz kredyty. Wszelkie zobowiązania spółka reguluje w terminie. Posiada również rezerwę na zagrożone należności w kwocie 54.405,20 zł. W tym stanie uznano, co następuje: W świetle art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy w zakresie częściowym (poprzez zwolnienie od kosztów sądowych) obejmować może zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Z kolei w myśl art. 246 § 2 pkt 2 ww. aktu normatywnego osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Brzmienie powołanego przepisu wskazuje wprost, że przyznanie prawa pomocy może nastąpić gdy strona wykaże, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stwierdzić przy tym należy, iż dla oceny istnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 2 pkt 2 ww. ustawy ma znaczenie nie tylko sytuacja finansowa spółki na dzień wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, czy nawet skargi do sądu, ale także sytuacja spółki we wcześniejszym okresie i na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Kompleksowa analiza przebiegu zmian sytuacji finansowej pozwala bowiem ocenić, czy trudności spółki mają charakter trwały, czy też są jedynie przejściowe (por. w tej materii: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 236/08 oraz z dnia 9 kwietnia 2009 r. sygn. akt I FZ 66/99; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądowym podkreśla się ponadto, że orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: rozmiaru kosztów jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy na poczet postępowania sądowego i jej aktualnych możliwości płatniczych (por. m.in. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 9 października 2008 r.; sygn. akt I SA/Po 825/08; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe zapatrywanie należy wskazać, że koszty sądowe w przedmiotowej sprawie kształtują: - wpis od skargi wynoszący 1 % wartości przedmiotu zaskarżenia nie mniej jednak niż 2.000 zł (vide: § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.); - ewentualny wpis od skargi kasacyjnej wynoszący połowę wpisu od skargi (vide: § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.); - ewentualny wpis od zażalenia na postanowienie wynoszący 100 zł (vide: § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.); - ewentualna opłata kancelaryjna w kwocie 100 zł pobierana za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem w sytuacji gdy orzeczenia nie uzasadnia się z urzędu (vide: § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych; Dz. U. Nr 221, poz. 2192); Mając na uwadze ww. regulację normatywną jak i okoliczności faktyczne związane z sytuacją spółki uznano, że skarżąca nie wykazała zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Zestawienie ww. kwot ze stanem majątkowym wnioskodawczyni nie uzasadnia bowiem uznania, że ww. nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W pierwszej kolejności należy wskazać, że dokumenty obrazujące sytuację majątkową i dochodową spółki w szerszej perspektywie czasowej przeczą argumentacji zawartej we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Spółka nie zaprzestała bowiem prowadzenia działalności gospodarczej, generuje określone przychody (vide: ww. deklaracje VAT – 7) i – co istotne - na bieżąco reguluje wszystkie wymagalne należności. Wynikająca z dokumentów strata w zakresie prowadzonej działalności nie oznacza zaś automatycznego braku jakichkolwiek środków finansowych. Strata ta jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami. W istocie bowiem ponoszone przez spółkę koszty są jako związane z prowadzoną działalnością gospodarczą i stanowią jej naturalną konsekwencją (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2012 r., sygn. akt I FZ 549/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Co ważne, spółka nie posiada zadłużenia z tytułu zobowiązań publicznoprawnych i wobec kontrahentów. Nie jest również obciążona kredytami bankowymi oraz pożyczkami. Przeciwko spółce nie toczy się jakiekolwiek postępowanie egzekucyjne. Z przedstawionych dokumentów wynika ponadto, że spółka posiada majątek o znacznej wartości, którego składniki może w określony sposób spieniężyć przeznaczając uzyskane środki na zaspokojenie kosztów niniejszego postępowania. Co warte podkreślenia, wnioskodawczyni dysponuje określonymi środkami pieniężnymi zdeponowanymi na rachunkach lokat terminowych. Przedmiotową okoliczność obrazują dokumenty odnoszące się do obrotów na kontach księgowych spółki złożone w miejsce wymaganych zarządzeniem z dnia 14 maja 2013 r. wyciągów bankowych. Zauważyć przy tym należy, że spółka nie przedstawiła dokumentów, które wskazywałby, że jej rachunki bankowe zostały w jakikolwiek sposób zablokowane czy zabezpieczone. Oznacza to, że spółka nie ma przeszkód aby dysponować posiadanymi środkami finansowymi, które w ramach tzw. overnight transferuje z rachunku bieżącego na rachunek lokat. Sam fakt korzystania z ww. procedury w oczywisty sposób kontrastuje z prezentowaną w niniejszej sprawie złą kondycją finansową strony. Powyższej oceny sytuacji majątkowej spółki nie zmienia w żaden sposób fakt, że na dzień 31 marca 2013 r. spółka posiadała zobowiązania krótkoterminowe w kwocie 185.980,47 zł, w tym z tytułu dostaw i usług o okresie wymagalności do 12 miesięcy w wysokości 180.245,79 zł i z tytułu podatków, ceł, ubezpieczeń i innych świadczeń w wysokości 5.483 zł. Należy mieć bowiem na uwadze, że spółka posiadała należności krótkoterminowe w kwocie 325.898,57 zł, w tym m.in. z tytułu dostaw i usług o okresie spłaty do 12 miesięcy w wysokości 324.988 zł, oraz wskazywane już wcześniej znaczne środki i inne aktywa pieniężne w wysokości 1.134.937,46 zł. Z powyższych względów uznano, że spółka jako stabilny i generujący przychody podmiot gospodarczy ma realne możliwości finansowe i dostateczne środki na poniesienie kosztów sądowych we wszystkich postępowaniach zainicjowanych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku. Ich poniesienie nie powinno bowiem w żaden sposób zachwiać sytuacją majątkową i dochodową spółki. W ocenie referendarza rozpatrującego złożony wniosek spółka nie spełnia tym samym ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W reasumpcji, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia odmawiając wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.