III SA/Gd 400/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Adam Osik po rozpoznaniu w dniu 10 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. K. o wznowienie postępowania sadowego w sprawie zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 września 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 186/23 wydanym w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Pomorskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 1 marca 2023 r., nr 72/2023 w przedmiocie przeniesienia na niższe stanowisko służbowe oraz obniżenia dodatku służbowego postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego. Wyrokiem z dnia 14 września 2023 r. sygn. akt III SA/Gd 186/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu skargi J. K. na decyzję Pomorskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 1 marca 2023 r., nr 72/2023 w przedmiocie przeniesienia na niższe stanowisko służbowe oraz obniżenia dodatku służbowego, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w Gdańsku z dnia 22 stycznia 2023 r., nr 24/2023. Wyrok ten jest prawomocny od dnia 8 grudnia 2023 r. Pismem z 31 lipca 2025 r. J. K. wniósł o wznowienie postępowania zakończonego ww. wyrokiem. W skardze – przywołując przepisy art. 275 w związku z art. 272 § 2 oraz § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a." – wniósł o: 1. wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem WSA w Gdańsku z dnia 14.09.2023, sygn. akt III SA/Gd 186/23, 2. uchylenie tego wyroku w zakresie uznania orzeczenia dyscyplinarnego Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej za prawomocne, 3. przywrócenie postępowania do ponownego rozpoznania przez WSA w zakresie uznania orzeczenia dyscyplinarnego Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej za prawomocne. Zdaniem skarżącego wyrok WSA w Gdańsku został wydany z naruszeniem istotnych przepisów prawa, w szczególności poprzez niewzięcie pod uwagę prawomocnego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2003 r., sygn. SA/Sz 2231/02, w którym jednoznacznie wskazano: "Skoro wykonaniu podlega orzeczenie dyscyplinarne prawomocne, tj. takie, od którego nie przysługuje stronie żaden środek odwoławczy w sprawie, a na orzeczenie dyscyplinarne organu odwoławczego została złożona skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w ustawowym terminie, to zaskarżone orzeczenie nie jest prawomocne i jako takie wykonaniu w trybie § 34 cytowanego rozporządzenia nie podlega." Skarżący wskazał, że zgodnie z art. 124h ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (tj.:Dz. U. z 2022 r. poz. 1969), do wykonania przekazywane może być wyłącznie orzeczenie prawomocne, a takie - w rozumieniu przywołanego orzeczenia NSA - w jego sprawie nie zapadło. Co więcej, wykonanie nieprawomocnego orzeczenia przez przełożonego dyscyplinarnego może stanowić działanie sprzeczne z prawem i podlegać odpowiedzialności karnej z art. 231 § 1 Kodeksu karnego (nadużycie władzy) oraz art. 271 kk (poświadczenie nieprawdy w dokumencie urzędowym). Ponadto w dniu 10 lipca 2025 r. zapadł wyrok NSA III OSK 1641/24, który: - stwierdził rażące naruszenie przepisów postępowania przez WSA w Warszawie w tożsamej sprawie, - wykazał błędy proceduralne po stronie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym PSP. Po wydaniu ww. wyroku skarżący odnalazł wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2003 r., sygn. SA/Sz 2231/02, którego WSA w Gdańsku nie wziął pod uwagę, a tym samym złamał zasadę jednolitości orzecznictwa wynikającą z art 1 § 1 i 2 i art 15 § 1 p.p.s.a. Skarżący wskazał, że WSA nie jest związany oceną NSA co do stanu faktycznego, aczkolwiek co do wykładni prawa jest związany oceną NSA - może odstąpić od niej tylko w wyjątkowych okolicznościach, w innym może stanowić to naruszenie zasady zaufania do państwa prawa, a tym samym naruszenia art. 7 Konstytucji RP. Dodatkowo należy zauważyć, że TK w postanowieniu z 2007 r., P 37/05 wyraźnie wskazał, że niezależność sądów nie oznacza dowolności orzekania. Jednolitość orzecznictwa to wartość Konstytucyjna. Tak więc orzeczenie z dnia 10 lipca 2025 r. potwierdza wagę i aktualność tezy wyrażonej w wyroku NSA z 2003 r. (SA/Sz 2231/02) i stanowi nową, mającą istotne znaczenie okoliczność prawną, której sąd orzekający w sprawie III SA/Gd 186/23 nie mógł znać w chwili wydania wyroku. W odpowiedzi na skargę Pomorski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej wskazał, że skarga o wznowienie postępowania sądowego nie powinna podlegać uwzględnieniu. W ocenie organu skarga ta jest przedwczesna, nie zapadło bowiem jeszcze prawomocne orzeczenie sądowo-administracyjne. Nadto, zdaniem organu, skarżący nie wskazał na istnienie przesłanek pozwalających na wznowienie postępowania. W piśmie z 25 sierpnia 2025 r. skarżący przytoczył nadto poglądy zawarte w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 marca 2018 r., I OSK 2836/17 i z 2 sierpnia 2006 r., I OSK 46/06, odnoszące się do prawomocności orzeczeń dyscyplinarnych. Skarżący dodał, że wydanie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lipca 2025 r., III OSK 1641/24 w jego sprawie wskazuje, że orzeczenie komisji dyscyplinarnej nie było prawomocne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania ma charakter nadzwyczajny, gdyż może doprowadzić do wzruszenia prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego, co wynika z art. 270 w zw. z art. 282 p.p.s.a. Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego stanowi instytucję obalania prawomocnych orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Dopuszczalność wznowienia postępowania sądowego uwarunkowana jest od spełnienia dwóch przesłanek: po pierwsze, skarga o wznowienie musi opierać się na ustawowej podstawie wznowienia, a po drugie, winna być wniesiona w terminie (art. 280 p.p.s.a.) Jak stanowi art. 280 § 1 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Brakiem ustawowej podstawy wznowienia postępowania jest bowiem nie tylko sytuacja, gdy skarga w ogóle nie opiera się na jednej z podstaw wznowienia wskazanych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ale również gdy powołana podstawa treściowo odpowiada powyższym przepisom, ale już tylko na podstawie oceny akt sprawy Sąd władny jest ocenić, że powołane przez stronę przesłanki nie stanowią rzeczywistej podstawy wznowienia. Podkreślenia wymaga, że samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający ustawie nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego jej uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Badanie na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. nie ogranicza się bowiem tylko do sprawdzenia, czy formalnie w skardze o wznowienie powołano podstawę wznowienia przez wskazanie w ramach art. 271-273 p.p.s.a. konkretnego przepisu. Weryfikuje się natomiast, czy przez wzgląd na uzasadnienie podnoszone podstawy rzeczywiście zachodzą. Sformułowanie zatem podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom art. 271-273 p.p.s.a. samo przez się nie oznacza oparcia takiej skargi na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli z jej uzasadnienia wynika, że wskazana podstawa w istocie nie zachodzi. Podanie podstawy wznowienia powinno zawierać powołanie i wyraźne określenie, które z podstaw wymienionych w art. 271-273 p.p.s.a. uzasadniają wznowienie postępowania w danej sprawie, natomiast uzasadnienie podstaw wznowienia powinno zawierać w szczególności powołanie okoliczności powodujących istnienie wskazanej podstawy wznowienia. Powyższe elementy kształtują szczególną, obligatoryjną treść skargi o wznowienie postępowania, pozwalającą na określenie zakresu i podstaw oraz dopuszczalności wznowienia postępowania. Brak któregokolwiek z wyżej wskazanych obligatoryjnych elementów skargi o wznowienie postępowania powoduje, że skarga ta nie może być rozpoznana merytorycznie przez sąd, a zatem podlega odrzuceniu (por. postanowienie NSA z 27 maja 2008 r., I OZ 347/08, LEX nr 494207). Odnosząc się do wskazanych w rozpoznawanej skardze o wznowienie postępowania przepisów art. 272 § 2 i 3 p.p.s.a. należy wskazać, że zgodnie z art. 272 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie (§ 1); w sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Jeżeli w chwili wydania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego orzeczenie sądowe nie było jeszcze prawomocne na skutek wniesienia środka odwoławczego, który został następnie odrzucony, termin biegnie od dnia doręczenia postanowienia o odrzuceniu (§ 2); można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy zostało wydane orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które ma wpływ na treść wydanego orzeczenia. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio, z tym że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania biegnie od dnia publikacji sentencji orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (§ 2a); można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio, z tym że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania biegnie od dnia doręczenia stronie lub jej pełnomocnikowi rozstrzygnięcia organu międzynarodowego (§ 3). Skarżący nie przytoczył pozostałych podstaw wznowieniowych przewidzianych w przepisach ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że ustawa przewiduje zamknięty katalog podstaw wznowieniowych. Zgodnie z art. 271 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: 1) jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia; 2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Treść skargi oraz jej uzasadnienia naprowadza jednocześnie, że w istocie intencją skarżącego było oparcie skargi na podstawach określonych w art. 273 § 2 i 3 p.p.s.a. Zgodnie zatem z art. 273 p.p.s.a. można żądać wznowienia na tej podstawie, że: 1) orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym; 2) orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa (§ 1); można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (§ 2); można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. W tym przypadku przedmiotem rozpoznania przez sąd jest nie tylko zaskarżone orzeczenie, lecz są również z urzędu inne prawomocne orzeczenia dotyczące tej samej sprawy (§ 3). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy w pierwszej kolejności, że skarga o wznowienie postępowania sądowego dotyczyła – wbrew twierdzeniu organu – prawomocnego wyroku tutejszego Sądu z 14 września 2023 r., III SA/Gd 186/23. Jednakże skarga ta podlegała odrzuceniu, gdyż nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia. W niniejszej sprawie sytuacja opisana w przywołanych w skardze przepisach p.p.s.a. nie nastąpiła. Z uzasadnienia skargi nie wynika bowiem, aby zapadło orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające niezgodność z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie, którego dotyczy skarga o wznowienie postępowania. Postanowienie Trybunału Konstytucyjnego powołane przez skarżącego o sygn. akt P 37/05, wydane w dniu 19 grudnia 2006 r., nie dotyczy aktu normatywnego, na podstawie którego został wydany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 14 września 2023 r. Skarżący nie wskazuje również, aby zapadło rozstrzygnięcie organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską, które stwarzałoby potrzebę wznowienia postępowania. Odnosząc się natomiast do podstaw wznowieniowych uregulowanych w art. 273 § 2 i 3 p.p.s.a. Sąd miał na względzie, że z treści uzasadnienia skargi wynika, że skarżący podstawy do wznowienia postępowania w istocie upatruje w nieuwzględnieniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przy wydawaniu wyroku w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 186/23 poglądów zawartych we wskazanych przez skarżącego orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego, zapadłych przed wydaniem ww. wyroku, jak i po jego wydaniu, co zdaniem skarżącego narusza zasadę jednolitości orzecznictwa. Wobec tak sformułowanej skargi o wznowienie postępowania Sąd – odnosząc twierdzenia skarżącego do treści art. 273 p.p.s.a. - uznał, że wznowienie postępowania sądowego ma charakter szczególny i nie może być traktowane jako kolejna instancja sądowa na wypadek, gdyby strona nie skorzystała wcześniej z innych przewidzianych prawem środków zaskarżenia. Przywołane w skardze oraz w piśmie skarżącego z 25 sierpnia 2025 r. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 stycznia 2003 r., SA/Sz 2231/02, z 6 marca 2018 r., I OSK 2836/17 i z 2 sierpnia 2006 r., I OSK 46/06, oraz zaprezentowana w nich ocena prawna nie stanowi ustawowej podstawy wznowienia postępowania sądowego. Z kolei wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lipca 2025 r., III OSK 1641/24, również przywołanego przez skarżącego, i przyjętej w nim oceny prawnej nie można traktować jako okoliczności faktycznych czy środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których nie mógł on skorzystać w poprzednim postępowaniu w rozumieniu art. 273 § 2 p.p.s.a. Jednocześnie wyrok ten nie może stanowić opisanego w art. 273 § 3 p.p.s.a prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy, którego późniejsze wykrycie mogłoby stanowić podstawę wznowienia postępowania sądowego. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, mimo że dotyczył osoby skarżącego, nie został wydany w tej tożsamej przedmiotowo sprawie co wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 14 września 2023 r., III SA/Gd 186/23. Inny był bowiem przedmiot postępowania w sprawach zakończonych ww. wyrokami. W sprawie o sygn. akt III OSK 1641/24 Naczelny Sąd Administracyjny orzekał w przedmiocie orzeczenia dyscyplinarnego Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej, podczas gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 186/23 orzekał w przedmiocie decyzji administracyjnej Pomorskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej wydanej w postępowaniu administracyjnym dotyczącym przeniesienia na niższe stanowisko służbowe oraz obniżenia dodatku służbowego. Wobec powyższego Sąd uznał, że skarga o wznowienie postępowania w istocie, mimo wskazania przepisu art. 272 § 2 i 3 p.p.s.a., jak również uzasadnienia skargi, które wskazuje na intencję skarżącego oparcia skargi na podstawach wznowieniowych określonych w art. 273 § 2 i 3 p.p.s.a., nie opiera się na określonej w tych przepisach, jak i na żadnej innej, ustawowej podstawie wznowienia postępowania, co uzasadniało jej odrzucenie. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.