III SA/Gd 401/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku U. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia 28 lutego 2013 r. znak [...] w przedmiocie usunięcia z ewidencji ludności zapisu o zameldowaniu postanawia 1. przyznać wnioskodawczyni prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych; 2. odmówić przyznana prawa pomocy przez ustanowienie adwokata. Wnioskiem zawartym w skardze, uzupełnionym następnie na urzędowym formularzu PPF w dniu 17 maja 2013 r., skarżąca U. K. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Na podstawie złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz na podstawie dokumentów nadesłanych w następstwie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 17 maja 2013 r. ustalono, że wnioskodawczyni będąca osobą niepełnosprawną prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jedynym źródłem dochodu wnioskodawczyni jest emerytura wynosząca 717,35 zł miesięcznie. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem wnioskodawczyni nie posiada oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. W tym stanie uznano, co następuje: W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z uwagi na wyżej wskazaną regulację normatywną to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Generalnie jednak przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu) ma charakter wyjątkowy i jest stosowane tylko w przypadkach podmiotów charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną - por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 179/12; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Dając wiarę oświadczeniom wnioskodawczyni składanym pod groźbą odpowiedzialności karnej (vide: rubryka 13 formularza PPF) oraz biorąc pod uwagę ww. okoliczności faktyczne, w tym wysokość uzyskiwanych dochodów miesięcznych w stosunku do udokumentowanych kosztów utrzymania z okresu ostatnich trzech miesięcy uznano, iż wnioskodawczyni nie mając obecnie realnych możliwości poniesienia kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych (vide: art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wnioskodawczyni wykazała bowiem dostatecznie, że nie dysponuje żadnymi oszczędnościami ani też majątkiem, którego ewentualne zbycie lub obciążenie prawem na rzecz osoby trzeciej mogłoby przynieść dochód pozwalający na pokrycie kosztów przedmiotowego postępowania. Orzekając w ww. zakresie referendarz sądowy uznał ponadto, że dla realizacji prawa skarżącej do sądu podstawowe znaczenie ma zwolnienie od ponoszenia wpisu od skargi oraz zwolnienie z ewentualnych późniejszych kosztów sądowych. Jest to istotne gdyż w świetle art. 220 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie uiszczono należnej opłaty. Odnosząc się z kolei do żądania ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z urzędu należy wskazać, że przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego nie jest warunkiem koniecznym dla skutecznego rozpoznania złożonej przez wnioskodawczynię skargi. Postępowanie przed sądem pierwszej instancji nie jest bowiem obwarowane przymusem adwokacko – radcowskim. Ponadto sąd pierwszej instancji ocenia zaskarżony akt (w tym wypadku decyzję administracyjną) biorąc pod uwagę wszelkie ewentualne uchybienia, a nie tylko te wskazywane przez skarżącą czy ustanowionego pełnomocnika (vide: art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Prawidłowość stanowiska, że dla oceny udzielenia prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika ma znaczenie etap postępowania sądowoadministracyjnego potwierdza z kolei w swoim orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny (vide: postanowienia z dnia 19 maja 2011 r. i z dnia 26 października 2011 r. - sygn. akt II GZ 245/11 i II FZ 509/11; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wynika z akt niniejszej sprawy wnioskodawczyni jest w stanie samodzielnie dochodzić swoich praw, o czym świadczy prawidłowe złożenie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia przyznając prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów i odmawiając jego przyznania w zakresie ustanowienia adwokata.