III SA/Gd 414/17
WyrokWSA w Gdańsku2017-08-31
Skład orzekający: Anna Orłowska, Alina Dominiak, Bartłomiej Adamczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy dostosowująca sieć szkół do nowego ustroju szkolnego, która przewiduje przeniesienie uczniów z dotychczasowych szkół podstawowych do szkoły powstałej z przekształcenia gimnazjum, narusza interes prawny rodzica?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że uchwała rady gminy dostosowująca sieć szkół do nowego ustroju szkolnego, w tym przeniesienie uczniów z dotychczasowych szkół podstawowych do szkoły powstałej z przekształcenia gimnazjum, została podjęta na podstawie obowiązujących przepisów prawa oświatowego. Brak szczegółowych regulacji ustawowych dotyczących konsultacji z rodzicami w procesie przenoszenia uczniów nie stanowi podstawy do stwierdzenia naruszenia prawa, a rodzic ucznia objętego zmianami ma interes prawny do zaskarżenia takiej uchwały.Stan faktyczny
Rada Miejska podjęła uchwałę dostosowującą sieć szkół do nowego ustroju szkolnego, która m.in. przewidywała przekształcenie Gimnazjum nr 1 w Szkołę Podstawową nr 1 i przeniesienie części uczniów klas trzecich do tej nowej placówki. Skarżąca, jako rodzic, wezwała radę do usunięcia naruszenia prawa, domagając się zgody rodziców na przenoszenie uczniów. Po częściowym uwzględnieniu wezwania (uchyleniu jednego punktu uchwały), skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa oświatowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi K. C. na uchwałę Rady Miejskiej z dnia 29 marca 2017 r. nr [...] w sprawie dostosowania sieci szkół podstawowych i gimnazjów w gminie [...] do nowego ustroju szkolnego oddala skargę.
W dniu 29 marca 2017 r. Rada Miejska - działając na podstawie art. 210 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 60 - dalej w skrócie jako: "p.w.p.o.") - podjęła uchwałę Nr [...] w sprawie dostosowania sieci szkół podstawowych i gimnazjów w gminie B. do nowego ustroju szkolnego.
W § 1 uchwały wskazano, że określa ona: 1) plan sieci publicznych ośmioletnich szkół podstawowych prowadzonych przez gminę B., a także granice obwodów publicznych szkół podstawowych prowadzonych przez gminę B. na okres od 1 września 2017 r. do dnia 31 sierpnia 2019 r., który stanowi załącznik nr 1 do niniejszej uchwały; 2) plan sieci prowadzonych przez gminę B. publicznych gimnazjów oraz granice obwodów dotychczasowych publicznych gimnazjów na okres od 1 września 2017 r. do dnia 31 sierpnia 2019 r., który stanowi załącznik nr 2 do niniejszej uchwały oraz 3) plan sieci publicznych ośmioletnich szkół podstawowych prowadzonych przez gminę B., a także granice obwodów publicznych ośmioletnich szkół podstawowych prowadzonych przez gminę B. od dnia 1 września 2019, który stanowi załącznik nr 3 do niniejszej uchwały.
W § 2 uchwały ustalono warunki przekształcenia dotychczasowego Gimnazjum nr 1 w B. w ośmioletnią szkołę podstawową, wskazując że: 1) z dniem 1 września 2017 r. Gimnazjum nr 1 w B. przekształca się w ośmioletnią Szkołę Podstawową nr 1 w B.; 2) Szkoła Podstawowa nr 1 w B., o której mowa w pkt 1, rozpoczyna działalność w dniu 1 września 2017 r.; 3) kształcenie w klasie I Szkoły Podstawowej nr 1 w B., o której mowa w pkt 2, rozpocznie się w roku szkolnym 2017/2018; 4) klasy IV i VII Szkoły Podstawowej nr 1 w B., o której mowa w pkt 2, tworzy się z klas będących w poprzednich latach w strukturach organizacyjnych innych szkół, zgodnie z załącznikiem nr 4 do niniejszej uchwały.
W § 3 uchwały ustalono, że Gimnazjum nr 2 w B. zakończy działalność z dniem 31 sierpnia 2019 r. Wykonanie uchwały powierzono Burmistrzowi (§ 4 uchwały), a uchwała – zgodnie z § 5 - weszła w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa [...], czyli z dniem 29 kwietnia 2017 r.
W dniu 11 kwietnia 2017 r. K. C. – reprezentant klas III (dalej jako: "skarżąca"), działając na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r., poz. 446 ze zm.), wezwała Radę Miejską do usunięcia naruszenia prawa poprzez uchylenie § 2 pkt 4 ww. uchwały oraz wprowadzenie zapisu o przenoszeniu oddziałów klas III i VI wyłącznie za zgodą rodziców uczniów tych klas z uwagi na ich dobro.
W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, pismem z dnia 28 kwietnia 2017 r., Rada Miejska wskazała, że uwzględnia wezwanie skarżącej w części i uchyla § 2 pkt 4 uchwały Nr [...], ale odmawia uwzględnienia żądania dokonywania przenoszenia oddziałów klas III i VI, wyłącznie za zgodą rodziców uczniów tych klas.
Rada Miejska wyjaśniała, że podjęła uchwałę w części regulującą przenoszenie uczniów pomiędzy jednostkami oświatowymi na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe, która nadaje takie uprawnienie organowi stanowiącemu jednostki samorządu terytorialnego na podstawie art. 205, jednakże – jak zaznaczono - podjęta uchwała powinna konkretnie wskazywać, którzy uczniowie oddziałów klas III i VI mają zostać przeniesieni do innej szkoły. W ww. uchwale Nr [...] z dnia 29 marca 2017 r. brak było wskazania nazw klas uczniów oddziałów przenoszonych i dlatego Rada Miejska przychyliła się do wezwania skarżącej w tej części uchylając uchwałą Nr [...] z dnia 26 kwietnia 2017 r. § 2 pkt 4 ww. uchwały z dnia 29 marca 2016 r. Z kolei zagadnienie przenoszenia uczniów pomiędzy szkołami Rada Miejska uregulowała w odrębnej uchwale Nr [...] z dnia 26 kwietnia 2017 r. w sprawie wskazania miejsca realizacji obowiązku szkolnego uczniom niektórych oddziałów klasy III Szkoły Podstawowej nr 1 w B. oraz Szkoły Podstawowej nr 2 w B. w roku szkolnym 2017/2018.
Rada Miejska wypowiedziała się również co do żądania skarżącej (by do przenoszenia dochodziło wyłącznie za zgodą rodziców), wyjaśniając, że nie mogło to być przedmiotem uregulowań zawartych w podjętej uchwale. Organ wyjaśnił, że art. 205 ust. 2 i 5 p.w.p.o. przewiduje inny tryb przenoszenia uczniów. Organ wskazał także, że - jak wynika z informacji otrzymanej od organu prowadzącego szkoły (Burmistrza) - rodzice dzieci klas III i VI szkół podstawowych, w zakresie podejmowania indywidualnych rozwiązań w zakresie miejsca spełniania przez dziecko obowiązku szkolnego, mogą każdorazowo zwracać się do dyrektora właściwej placówki oświatowej.
K. C., po otrzymywaniu odpowiedzi na wezwanie, skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę ma uchwałę Nr [...] Rady Miejskiej z dnia 29 marca 2017 r. w sprawie dostosowania sieci szkół podstawowych i gimnazjów w gminie B. do nowego ustroju szkolnego wnosząc, aby w uchwale znalazł się zapis, iż dzieci przenoszone będą na wniosek rodziców. Rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mają istotny wpływ na wynik sprawy, tj. poprzez to, że zmiany działają na niekorzyść uczniów przenoszonych bez zgody rodziców, a także poprzez brak powiadomienia w odpowiednim terminie rodziców o posiedzeniu rady miejskiej, na którym rozpatrywano wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, bezprawne losowanie, brak zmian w statutach szkół, przekształcenie gimnazjum w szkołę podstawową (bez powiadomienia o oddziałach gimnazjum dla dorosłych), łamanie przepisów prawa oświatowego.
Odpowiedzi na skargę udzieliła Rada Miejska oraz Burmistrz. Ustosunkowując się do zarzutów skargi wyjaśniono, że na podstawie art. 210 p.w.p.o. było nie dopuszczalne wskazanie uczniom oddziałów klasy III i VI szkoły podstawowej miejsca realizacji obowiązku szkolnego odpowiednio od klasy IV i VII w szkole podstawowej powstałej z przekształcenia gimnazjum, prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego, tak jak to miało miejsce w uchwale Nr [...] Rady Miejskiej z dnia 29 marca 2017 r. w sprawie dostosowania sieci szkół podstawowych i gimnazjów w gminie B. do nowego ustroju szkolnego i z tego powodu Rada Miejska uchwałą Nr [...] z dnia 26 kwietnia 2017 r. uchyliła ww. uchwałę w zakresie regulującego tę kwestię § 2 pkt 4. W tym zakresie wydano odrębną uchwałę Nr [...] z dnia 26 kwietnia 2017 r. w sprawie wskazania miejsca realizacji obowiązku szkolnego uczniom niektórych oddziałów klasy III Szkoły Podstawowej nr 1 w B. oraz Szkoły Podstawowej nr 2 w B. w roku szkolnym 2017/2018. Do podjęcia ww. uchwały doszło na podstawie art. 205 ust. 1 p.w.p.o. Ponadto wyjaśniono, że realizując uchwałę z dnia 29 marca 2017 r. w sprawie dostosowania sieci szkół podstawowych i gimnazjów w gminie B. do nowego ustroju szkolnego oraz w celu zapewnienia odpowiednich warunków nauki uczniom, wykorzystania posiadanej bazy oraz potrzeb szkół w zakresie dostosowania warunków lokalowych do wprowadzanych zmian i zatrudnienia nauczycieli, przyjęto takie rozwiązania w zakresie przenoszenia klas do ośmioletniej Szkoły Podstawowej nr 1 w B. przy ul. [...], tworzonej z przekształcenia Gimnazjum nr 1 w B. Zwrócono przy tym uwagę, że w wyniku wprowadzenia nowego ustroju szkolnego następuje bezpośrednio zwiększenie liczby oddziałów w istniejących Szkołach Podstawowych nr 1 i nr 2 w B. W roku szkolnym 2017/2018 w Szkole Podstawowej nr 1 nastąpi zwiększenie o siedem oddziałów klasowych (klasa I - 2, klasa VII - 5) a w Szkole Podstawowej nr 2 również o siedem oddziałów (klasa I - 1, klasa VII - 6). Natomiast w roku szkolnym 2018/2019 następuje kolejne zwiększenie liczby oddziałów (klasy VIII) w tych szkołach, odpowiednio o 5 i 6 oddziałów. Łącznie w tych dwóch latach następuje zwiększenie liczby oddziałów w Szkole Podstawowej nr 1 o 12 oddziałów a w Szkole Podstawowej nr 2 o 13 oddziałów. W chwili obecnej Szkoła Podstawowa nr 1 dysponuje 31 pomieszczeniami do nauki, przy prowadzeniu nauczania w 30 oddziałach klasowych a Szkoła Podstawowa nr 2 dysponuje 30 pomieszczeniami, przy prowadzeniu nauczania w 34 oddziałach. Wobec powyższego, istniejące szkoły nie są w stanie zapewnić odpowiednich warunków lokalowych w związku z takim zwiększeniem liczby oddziałów klasowych. W tym stanie, bez przeniesienia uczniów klas III do nowoutworzonej szkoły podstawowej nie jest możliwe prowadzenie nauczania bez wprowadzenia zmianowości. Ponadto według propozycji Ministerstwa Edukacji w naliczaniu subwencji oświatowej mają być promowane szkoły, w których nie ma zmianowości nauczania.
W związku z tym, w celu wyeliminowania m.in. zmianowości nauczania, poprawy warunków lokalowych, występuje konieczność przeniesienia oddziałów klas III ze Szkoły Podstawowej nr 1 i nr 2 w B. - stosownie do przepisu art. 205 ust. 1 p.w.p.o. - do nowoutworzonej szkoły podstawowej. Przeniesienie niektórych oddziałów klasowych ma na celu dobro dziecka. Uniknięcie zmianowości i zapewnienie właściwych warunków nauczania poprzez ograniczenie ilości oddziałów uczniów, pozwoli właściwie realizować obowiązek szkolny przez uczęszczających do wszystkich trzech szkół podstawowych zlokalizowanych na terenie miasta.
Wyjaśniono także, że wybór oddziałów klas III do przeniesienia nastąpił w drodze publicznego losowania w dniu 17 marca 2017 r. Z losowania wyłączono oddziały uczniów dojeżdżających spoza terenów miejskich, a uczęszczających do SP nr 1. Podyktowane to było potrzebą uniknięcia organizacji specjalnego transportu do kolejnej placówki oświatowej, który miałby trwać aż do ukończenia edukacji szkoły podstawowej przez uczniów klas III. W dotychczasowej szkole przy ul. [...], na potrzeby uczniów dojeżdżających przygotowano właściwe pomieszczenia świetlicowe oraz zatrudniono nauczycieli w ramach godzin obsługi tych świetlic, którzy jednocześnie sprawują opiekę nad dowożonymi uczniami podczas ich podróży. Niecelowym w tym wypadku byłoby zatem tworzenie odrębnych i sprawdzonych struktur w ramach obsługi transportu uczniów i sprawowanej nad nimi opieki. Wylosowano następujące klasy III do przeniesienia do nowoutworzonej szkoły: ze Szkoły Podstawowej nr 1 w B. – III b i III c ; a ze Szkoły Podstawowej nr 2 w B. - III c, III d i III g. Po uwzględnieniu wniosków rodziców uczniów klas integracyjnych, wyłączono z przeniesienia wylosowaną klasę III c ze szkoły nr 1 i klasę III g ze szkoły nr 2. W celu zapewnienia przeniesionym uczniom klas III bezpiecznych i jak najlepszych warunków do nauki, w nowoutworzonej szkole podstawowej przeznaczono dla nich sale lekcyjne na parterze szkoły z oddzielnym wejściem zewnętrznym. Przewidziano również dodatkowe dyżury nauczycieli podczas przerw oraz odrębną świetlicę dla tych uczniów.
W piśmie procesowym z dnia 9 czerwca 2017 r. stanowiącym odpowiedź na odpowiedź organu na skargę, skarżąca podtrzymała dotychczasowe stanowisko opisując skutki zaskarżonej uchwały. Skarżąca podniosła że uczniowie od września 2017 r. mają przejść do placówki wskazanej na siłę, bez jakichkolwiek konsultacji z rodzicami, których brak zgody może wprowadzić chaos w funkcjonowaniu zarówno szkół podstawowych, jak i przekształconego gimnazjum.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1666 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. W myśl natomiast art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala.
Na wstępie rozważań należy podkreślić, że legitymacja do wniesienia skargi do sądu administracyjnego określona została w art. 50 p.p.s.a., który stanowi, że: uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym (§ 1). Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (§ 2).
W doktrynie przyjmuje się, że art. 50 § 2 p.p.s.a. zawiera ogólne odesłanie do innych ustaw przyznających prawo do wniesienia skargi, a w związku z tym przyjąć należy, że unormowanie zawarte w art. 50 § 1 p.p.s.a. ma charakter lex generalis i znajduje zastosowanie w takim zakresie, w jakim legitymacja skargowa nie została odmiennie ujęta w innej ustawie, a więc stanowiącej lex specialis, a do takich ustaw zaliczyć należy tzw. ustawy samorządowe, które w kwestii legitymacji skargowej zawierają swoiste unormowania (por. A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluger, Warszawa 2011, s. 185-186).
Legitymacja skargowa do wniesienia skargi na uchwałę rady gminy (miasta) została uregulowana w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 446 ze zm.), zwanej dalej: "u.s.g.". W myśl tego przepisu (w brzmieniu obowiązującym w dniu wniesienia skargi): każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Kontrola skargi wniesionej na uchwałę w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. polega w pierwszej kolejności na sprawdzeniu czy skarga spełnia wymogi formalne takie jak: charakter sprawy objętej przedmiotem zaskarżenia, zachowanie terminu do jej wniesienia, uprzednie wezwanie do usunięcia zarzucanego naruszenia. Po stwierdzeniu, że wymogi formalne zostały spełnione, sąd bada legitymację skarżącego do jej wniesienia. Dopiero ustalenie, że ten warunek został spełniony, pozwala sądowi przystąpić do merytorycznej oceny zasadności zarzutów skargi.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest uchwała Nr [...] Rady Miejskiej z dnia 29 marca 2017 r. w sprawie dostosowania sieci szkół podstawowych i gimnazjów w gminie B. do nowego ustroju szkolnego (Dz. Urz. Woj. [...] Z 2017 r., poz. 1348 ze zm.). W podstawie prawnej zaskarżonej uchwały został powołany art. 210 p.w.p.o., który stanowi:
1. Rada gminy po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty, o której mowa w art. 208 ust. 3 i 4, w terminie do dnia 31 marca 2017 r. podejmuje uchwałę w sprawie dostosowania sieci szkół podstawowych i gimnazjów do nowego ustroju szkolnego, wprowadzonego ustawą - Prawo oświatowe, na okres od dnia 1 września 2017 r. do dnia 31 sierpnia 2019 r.
2. Jeżeli organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego uwzględnił w uchwale, o której mowa w ust. 1, zmiany wskazane w opinii kuratora oświaty, o których mowa w art. 208 ust. 4, przyjmuje się, że uchwała uzyskała pozytywną opinię kuratora oświaty.
3. Jeżeli organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego nie uwzględnił w uchwale, o której mowa w ust. 1, zmian wskazanych w opinii kuratora oświaty, o których mowa w art. 208 ust. 4, przyjmuje się, że uchwała uzyskała negatywną opinię kuratora oświaty.
4. Uchwała, o której mowa w ust. 1, stanowi jednocześnie akty założycielskie szkół, o których mowa w art. 117 ust. 6 i 7, art. 129 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 pkt 1, 2 i 9, art. 182 ust. 1 pkt 1 i 3, art. 200 ust. 1, art. 201 ust. 1 pkt 1, 3 i 5, ust. 2 pkt 1, 3, 5 i 7 oraz ust. 3 pkt 1, 3, 5 i 7, prowadzonych przez gminę, i w tej części zawiera:
1) typ, nazwę i siedzibę szkoły;
2) dzień rozpoczęcia działalności przez te szkoły, określony zgodnie z art. 129 ust. 2, 4 i 6;
3) rok szkolny, w którym rozpoczyna się kształcenie w klasie I - w przypadku szkół podstawowych powstałych w wyniku przekształcenia gimnazjów;
4) wskazanie klas, które będzie obejmowała struktura szkoły podstawowej - w przypadku szkół, o których mowa odpowiednio w art. 117 ust. 6 i 7 oraz art. 200 ust. 1.
5. Do ustalania planu sieci publicznych ośmioletnich szkół podstawowych prowadzonych przez gminę, a także określania granic obwodów publicznych szkół podstawowych, z wyjątkiem specjalnych, mających siedzibę na obszarze gminy, z zastrzeżeniem art. 88 ust. 2 ustawy - Prawo oświatowe, prowadzonych przez gminę i inne organy, na okres od dnia 1 września 2019 r. stosuje się przepisy art. 39 ustawy - Prawo oświatowe.
6. W planie, o którym mowa w ust. 5, uwzględnia się publiczne gimnazja dla dorosłych i klasy dotychczasowych publicznych gimnazjów dla dorosłych prowadzone w publicznych szkołach podstawowych dla dorosłych oraz w publicznych liceach ogólnokształcących dla dorosłych, prowadzone przez gminę i inne organy.
Zakres przedmiotowy omawianej uchwały związany z dostosowaniem sieci szkół podstawowych i gimnazjów w gminie B. do nowego ustroju szkolnego w związku z reformą oświatową wprowadzaną ustawą z 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 59), wskazuje na to, że przedmiotowa uchwała dotyczy sfery administracji publicznej (została "podjęta w sprawie z zakresu administracji publicznej"). Także kolejny formalny warunek skuteczności wniesienia skargi do tut. Sądu celem zaskarżenia ww. uchwały – tj. wezwanie do usunięcia naruszenia prawa - został przez skarżącego spełniony pismem z dnia 11 kwietnia 2017 r., a w konsekwencji – w sytuacji złożenia przedmiotowej skargi w dniu 9 maja 2017 r. - również warunek terminu do wniesienia skargi wynikający z art. 53 § 2 p.p.s.a. należało uznać za spełniony w niniejszej sprawie.
Mając powyższe na uwadze należy zatem przyjąć, że skoro skarga na uchwałę podjętą w sprawie z zakresu administracji publicznej, została poprzedzona wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa i wniesiona z zachowaniem terminu, to jest dopuszczalna.
Przed przystąpieniem jednak do jej merytorycznej oceny, Sąd jest obowiązany do sprawdzenia czy zaskarżana uchwała narusza interes prawny lub uprawnienie podmiotu skarżącego. Przystępując zatem do badania legitymacji procesowej skarżącej należy wskazać, że - stosownie do unormowania art. 101 ust. 1 u.s.g. – legitymacja taka służy podmiotowi, który wykaże naruszenie przez zaskarżoną uchwałę własnego interesu prawnego lub uprawnienia – innymi słowy wykaże, że zaskarżona uchwała godzi w indywidualną sferę prawną podmiotu przez wywołanie negatywnych następstw prawnych. Nie jest to skarga powszechna, służąca każdemu, kto zarzuca naruszenie obiektywnego porządku prawnego. Uprawnienia w tym zakresie przysługują organom nadzoru nad działalnością gminy, prokuratorowi, rzecznikowi praw obywatelskich. Podmiot skarżący skarżąc uchwałę w tym trybie, musi wykazać istnienie związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą a jego indywidualną sytuacją prawną, tj. wykazać, że zaskarżona uchwała poprzez naruszenie prawa jednocześnie negatywnie wpływa na jego sferę prawno-materialną (wynikającą z konkretnie wskazanego przepisu prawa materialnego), nakłada obowiązki, pozbawia go przykładowo pewnych uprawnień albo uniemożliwia ich realizację. W orzecznictwie i doktrynie eksponuje się przede wszystkim bezpośredniość, konkretność i realność interesu prawnego strony kształtowanego aktem stosowania prawa materialnego. O powodzeniu takiej skargi przesądza bowiem wykazanie naruszenia przez organ konkretnego przepisu prawa materialnego, wpływającego negatywnie na sytuację prawną skarżącego. Skargę z art. 101 ust. 1 u.s.g. może wnieść ten, kto wykaże, że jego subiektywny interes faktyczny znajduje ochronę w obiektywnym porządku prawnym – konkretnym przepisie prawa materialnego i jako taki został naruszony uchwałą rady gminy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1475/08 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1761/12, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych - www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreśla się, że uprawnienie wynikające z art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis, tak więc nawet ewentualna sprzeczność uchwały z prawem nie daje legitymacji do wniesienia skargi, jeżeli uchwała ta nie narusza prawem chronionego interesu prawnego lub uprawnienia skarżącej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2002 r., sygn. akt II SA 2503/01, LEX nr 81964).
Zaskarżona uchwała w dniu jej podjęcia dotyczyła uregulowania poszczególnych zagadnień związanych z dostosowaniem sieci szkół w gminie B. do nowego ustroju szkolnego, wynikającego z wprowadzanej z dniem 1 września 2017 r. reformy szkolnictwa, tj. określenia planu sieci prowadzonych przez gminę B. publicznych ośmioletnich szkół podstawowych i publicznych gimnazjów oraz granic obwodów tych szkół oraz ustalenia warunków przekształcenia dotychczasowego Gimnazjum nr 1 w B. w ośmioletnią Szkołę Podstawową nr 1, a w ramach tych uregulowań dotyczyła m.in. powołania do życia Szkoły Podstawowej nr 1 w B. (stanowiąc akt założycielski tej szkoły), a także utworzenia klasy IV i VII z klas będących w poprzednich latach w strukturach organizacyjnych innych szkół. W sytuacji, skoro skarżąca jest mieszkańcem gminy i zarazem rodzicem dziecka uczęszczającego do klasy III przed reformą, a następnie - w związku z wprowadzaną reformą - objętego obowiązkiem zmiany miejsca kontynuacji nauki w oddziale klasy IV, powstałym w przekształconym w Szkołę Podstawową nr 1 dotychczasowym Gimnazjum nr 1 w B., to przyjąć należy, że regulacje przyjęte przez gminę w ww. uchwale z dnia 29 marca 2017 r. dotyczą bezpośrednio sfery praw dziecka (ucznia), a w konsekwencji uprawnione jest stanowisko, że skarżąca, jako opiekun prawny uczącego się dziecka, ma interes prawny w zaskarżeniu tej uchwały.
Przystępując zatem do merytorycznego rozpoznania wniesionej skargi, w ocenie Sądu zaskarżona uchwała Rady Miejskiej z dnia 29 marca 2017 r. nie jest sprzeczna z prawem. Przede wszystkim wskazać należy, że uchwała ta została wydana w oparciu o przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe. Co prawda w podstawie prawnej powołano jedynie art. 210 p.w.p.o., to jednak oczywistym jest, że uchwalenie omawianej uchwały nastąpiło z uwzględnieniem szczegółowych uregulowań zawartych w całej ustawie p.w.p.o.; tj. po wyczerpaniu "procedury uchwałodawczej" określonej w art. 206-209 p.w.p.o. i także z uwzględnieniem m.in. art. 205 p.w.p.o., który stanowi, że:
1. Jeżeli w danej publicznej szkole podstawowej prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego są zorganizowane co najmniej dwa oddziały klasy III, organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego prowadzącej tę szkołę podstawową może wskazać uczniom niektórych oddziałów tej klasy, miejsce realizacji obowiązku szkolnego od klasy IV do VIII, w latach szkolnych 2017/2018-2021/2022, w publicznej szkole podstawowej, powstałej z przekształcenia gimnazjum, prowadzonej przez tę jednostkę. W tym przypadku przepisu art. 130 ustawy - Prawo oświatowe nie stosuje się.
2. Jeżeli w danej publicznej szkole podstawowej prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego są zorganizowane co najmniej dwa oddziały klasy III, jest możliwe, w latach szkolnych 2017/2018-2021/2022, przyjęcie niektórych uczniów tych oddziałów, do klasy IV, przez dyrektora publicznej szkoły podstawowej, powstałej z przekształcenia gimnazjum, prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego lub inny organ, w porozumieniu z organem prowadzącym tę szkołę, na wniosek rodziców tych uczniów. Wnioski mogą być składane w terminie określonym przez organ prowadzący szkołę, a w przypadku szkoły prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego - organ wykonawczy tej jednostki. W tym przypadku przepisu art. 130 ustawy - Prawo oświatowe nie stosuje się.
3. W przypadku, o którym mowa w ust. 1 i 2, przeniesienie uczniów następuje z dniem 1 września danego roku, a uczniowie ci rozpoczynają naukę w klasie IV odpowiednio w latach szkolnych 2017/2018-2021/2022.
Mając powyższe na uwadze wskazać zatem należy, że uchwała rady gminy w sprawie projektu dostosowania sieci szkół do nowego ustroju szkolnego określa przede wszystkim plan sieci wszystkich szkół publicznych funkcjonujących na terenie danej jednostki gminy, zarówno w tzw. okresie przejściowym, tj. od 1.09.2017 r. do 31.08.2019 r., jak i w okresie późniejszym, a więc od 1.09.2019 r. Ponadto uchwała co do zasady określa także m.in. warunki przekształcenia gimnazjów w ośmioletnie szkoły podstawowe prowadzone przez gminę, warunki włączenia dotychczas istniejących gimnazjów do publicznych ośmioletnich szkół podstawowych, publicznych liceów ogólnokształcących, publicznych techników lub publicznych branżowych szkół I stopnia prowadzonych przez gminę, a także warunki przekształcenia dotychczas istniejących gimnazjów w publiczne licea ogólnokształcące, publiczne technika lub publiczne branżowe szkoły I stopnia prowadzone przez gminę (art. 206 ust. 2 p.w.p.o.). W uchwale rady gminy w sprawie projektu dostosowania sieci szkół podstawowych i gimnazjów do nowego ustroju szkolnego określa się również adresy siedzib szkół podstawowych i gimnazjów, a także adresy innych lokalizacji, w których prowadzone będą zajęcia dydaktyczne, wychowawcze i opiekuńcze. Zaznaczyć przy tym należy, że - jak wskazuje się w art. 206 ust. 5 p.w.p.o. - podejmując uchwałę w sprawie projektu dostosowania sieci szkół podstawowych i gimnazjów do nowego ustroju szkolnego uchwałodawca powinien zmierzać do tego, aby nowo utworzone ośmioletnie szkoły podstawowe były w miarę możliwości szkołami o pełnej strukturze organizacyjnej i znajdowały się w jednym budynku. Z tego też powodu, w ocenie Sądu, nie ma przeszkód, by w uchwale o dostosowaniu sieci szkół podstawowych i gimnazjów do nowego ustroju szkolnego – na zasadzie art. 205 p.w.p.o. - uregulowanie znalazły także kwestie związane z przeniesieniem części uczniów z "dotychczasowej" szkoły podstawowej do szkoły podstawowej powstałej z przekształcenia.
Odnosząc się do zarzutów formułowanych w skardze wskazać należy, że nie mogły mieć wpływu na stwierdzenie niezgodności (sprzeczności) zaskarżonej uchwały z prawem. Zwrócić przede wszystkim należy uwagę na to, że treść podjętego przez Radę Miasta unormowania w zaskarżonej uchwale znajduje podstawę prawną w przywołanych przepisach ustawy p.w.p.o., nie naruszając w jakimkolwiek zakresie jej postanowień. Jednocześnie podkreślić należy, że art. 205 ust. 1 p.w.p.o. dopuszcza możliwość wskazania przez radę gminy miejsca kontynuacji nauki (tj. realizacji obowiązku szkolnego od klasy IV do VIII) w innej szkole podstawowej powstałej z przekształcenia gimnazjum. Taka możliwość istnieje, gdy w publicznej szkole podstawowej prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego są zorganizowane co najmniej dwa oddziały klasy III, i taka właśnie sytuacja – co wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego (w szczególności z uzasadnienia zaskarżonej uchwały z dnia 29 marca 2017 r.) – miała miejsce w niniejszej sprawie. Wskazać należy, że jakkolwiek oczywistym i pożądanym w każdym przypadku wprowadzania jakichkolwiek zmian w organizacji działalności danej szkoły, jest pełna współpraca we wspólnym wypracowaniu "najlepszych rozwiązań" pomiędzy organem wprowadzającym owe zmiany (organem prowadzącym szkołę/dyrekcją) a rodzicami dzieci uczęszczających do tej szkoły, to jednak ustawodawca – poza wskazówką, by tworzone w wyniku wprowadzanej reformy szkoły podstawowe były "w miarę możliwości" szkołami o pełnej strukturze organizacyjnej i znajdowały się w jednym budynku - nie wprowadził do ustawy p.w.p.o. jakichkolwiek uregulowań w zakresie przenoszenia uczniów (oddziałów klas) w związku z dostosowaniem szkół do nowego ustroju szkolnego. W szczególności ustawa p.w.p.o. nie wprowadziła przed uchwaleniem uchwały w sprawie dostosowania sieci szkół podstawowych i gimnazjów do nowego ustroju szkolnego, obowiązku podjęcia przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego (czy też organ prowadzący szkołę), jakichkolwiek rozmów czy konsultacji z rodzicami w sprawie przeniesienia ich dzieci, ani też nie sprecyzowała w jakim trybie (tutaj nastąpiło to przez losowanie) miałby zostać wyłoniony konkretny oddział klasy III, który następnie miałby zostać przeniesiony do nowo utworzonej - z przekształcenia gimnazjum – szkoły podstawowej, rozpoczynając w niej realizację obowiązku szkolnego od klasy IV do VIII. Brak takich uregulowań czyni w istocie bezskutecznymi zarzuty skargi, które de facto kierowane są w tym zakresie wobec sposobu podjęcia uchwały a nie samej jej normatywnej treści.
Dodać w tym miejscu należy wskazać, że kwestionowany przez skarżącą "zakres unormowania" (tj. § 2 pkt 4 w zw. załącznikiem nr 4 dotyczący utworzenia klas IV i VII Szkoły Podstawowej nr 1 w B. na zasadzie przenoszenia dotychczasowych oddziałów klasowych ze wskazanych szkół), został uchylony przez Radę Miejską uchwałą Nr [...] z dnia 26 kwietnia 2017 r. o zmianie uchwały w sprawie dostosowania sieci szkół podstawowych i gimnazjów w gminie B. do nowego ustroju szkolnego (Dz. Urz. Woj. [...] z 2017 r., poz. 2088); Rada Miejska podjęła natomiast w dniu 26 kwietnia 2017 r. odrębną uchwałę Nr [...], w której wskazała miejsca realizacji obowiązku szkolnego uczniom niektórych oddziałów klasy III Szkoły Podstawowej nr 1 w B. oraz Szkoły Podstawowej nr 2 w B. w roku szkolnym 2017/2018, jednakże dla porządku wskazać należy, że ta uchwała nie była przedmiotem zaskarżenia w niniejszym postępowaniu.
Mając powyższe na uwadze Sąd rozpoznając złożoną skargę nie stwierdził naruszenia prawa dającego podstawę do uwzględnienia skargi i mając to na uwadze – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło